اوزبیکستان اظهارات وزیر امر به معروف طالبان را بهشدت رد کرد
وزارت خارجه اوزبیکستان، اظهارات اخیر وزیر امر به معروف طالبان، درباره وضعیت اسلام در این کشور را به شدت رد کرد و آن را «اطلاعات نادرست» خواند.
سخنگوی وزارت خارجه اوزبیکستان اعلام کرد که در پی این اظهارات، سفیر این کشور در کابل با مقامهای طالبان گفتوگو کرده است.
خالد حنفی، وزیر امر به معروف و نهی از منکر طالبان، در جریان سفرش به ولایت پکتیا ادعا کرده بود که در شهرهای تاریخی سمرقند، بخارا و ترمذ که از مراکز مهم تمدن اسلامی و زادگاه عالمان بزرگی چون امام بخاری و امام ترمذی هستند، از اسلام تنها نام باقی مانده است.
او مدعی شده بود که دلیل این وضعیت، واگذاری مسئولیت اجرای احکام دینی از سوی علما و روحانیون اوزبیکستان به حکومت این کشور است.
حذف سخنان وزیر طالبان درباره اوزبیکستان
وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان و سخنگوی این وزارت روز شنبه، ۲۰ سرطان، بخشهای از سخنرانی خالد حنفی را منتشر کردند، اما اندک بعد اظهارات خالد حنفی درباره وضعیت اسلام در اوزبیکستان از صفحات وزارت امر به معروف و صفحات مجازی سخنگوی این وزارت حذف شدند.
طالبان تاکنون درباره حذف آن توضیحی ندادهاند.
وزارت امر به معروف طالبان و سخنگوی این وزارت سخنان خالد حنفی درباره وضعیت اسلام در اوبیکستان را حذف کردند
واکنش تاشکند و پیگیری از مجاری دیپلوماتیک
امانالله فیضیاف، سخنگوی وزارت امور خارجه اوزبیکستان، در گفتوگو با رسانه «پورتال ۲۴»، این ادعاها را کاملاً بیاساس و اطلاعات نادرست توصیف کرد.
وی گفت که اظهارات وزیر طالبان به طور رسمی اعلام نشده و از سوی رسانههای رسمی اداره طالبان نیز منتشر نشده است. به گفته سخنگوی وزارت خارجه اوزبیکستان، سفیر این کشور در کابل در این رابطه با طالبان گفتوگو کرده و ابعاد موضوع روشن شده است.
روابط نزدیک اقتصادی در سایه حساسیتهای عمیق امنیتی
اظهارات تند وزیر امر به معروف طالبان در حالی مطرح میشود که تاشکند و کابل پس از بازگشت طالبان به قدرت، روابط اقتصادی و سیاسی نزدیکی برقرار کردهاند.
با وجود آنکه تاشکند اداره طالبان را به رسمیت نشناخته، دو طرف همکاریهای گسترده اقتصادی دارند و حجم دادوستد میان افغانستان و اوزبیکستان به حدود یک میلیارد و ۷۰۰ میلیون دالر رسیده است.
با این حال، مسائل امنیتی و فعالیت گروههای شبهنظامی از نگرانیهای اصلی و بنیادین اوزبیکستان است. تاشکند پیش از این بارها درباره تهدید گروههایی مانند جنبش اسلامی اوزبیکستان و شاخه خراسان داعش ابراز نگرانی جدی کرده است.
نگرانی از پیامدها و تاثیر اظهارات مذهبی طالبان
تحلیلگران امور منطقه باور دارند که اظهارات مقامهای ارشد طالبان درباره وضعیت مذهبی کشورهای همسایه، میتواند حساسیتهای امنیتی را به شدت افزایش دهد.
گروههایی مانند جنبش اسلامی اوزبیکستان و کتیبه امام بخاری که اعضای آن سابقه همکاری طولانیمدت با طالبان را دارند، سالهاست در منطقه فعال هستند و حضور آنان در خاک افغانستان همواره یکی از دغدغههای امنیتی اصلی تاشکند بوده است.
به باور آگاهان، طرح چنین ادعاهایی از سوی مراجع رسمی طالبان، خطرات امنیتی بر کشورهای همسایه به ویژه اوزبیکستان را افزایش میدهد.
در پی انتصاب رئیس جدید یوناما، سخنگوی دبیرکل سازمان ملل به افغانستان اینترنشنال گفت که اولویت مأموریت یوناما که از سوی شورای امنیت مشخص شده، ادامه خواهد یافت. استفان دوجاریک گفت یوناما به هماهنگی کمکها، تعامل سیاسی، نقش میانجیگرانه، نظارت بر حقوق بشر و حقوق زنان و گزارشدهی گستردهتر از وضعیت افغانستان ادامه خواهد داد.
استفان دوجاریک پنجشنبه، ۲۵ سرطان به خبرنگار افغانستان اینترنشنال گفت اولویتهای هیئت معاونت سازمان ملل در افغانستان (یوناما) شامل فعالیت در زمینه نظارت و گزارشدهی حقوق بشری، همچنان بر اساس مأموریت محولشده از سوی شورای امنیت سازمان ملل ادامه خواهد یافت. او افزود که تاکنون زمان آغاز کار رباب فاطمه به عنوان نماینده دبیرکل در افغانستان و رئیس یوناما مشخص نیست. به گفته او، آغاز این مأموریت بستگی به جمعبندی مسئولیتهای کنونی خانم رباب فاطمه به عنوان معاون دبیرکل در نیویارک دارد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد رباب فاطمه، دیپلومات ارشد و باسابقه اهل بنگلادش را به عنوان نماینده ویژه خود در افغانستان تعیین کرد.
استفان دوجاریک به افغانستان اینترنشنال گفت مأموریت جدید یوناما شامل یک بازنگری راهبردی است که باید تا ماه مارچ ۲۰۲۷ تکمیل و به شورای امنیت ارائه شود. او افزود چنین بازنگریهای راهبردی در سازمان ملل تحت هدایت دفتر دبیرکل انجام میشود.
رباب فاطمه پیش از این، به عنوان معاون دبیرکل سازمان ملل در امور کشورهای کمتر توسعهیافته و پیش از آن به عنوان سفیر و نماینده دائم بنگلادش در مقر سازمان ملل در نیویارک فعالیت میکرد. این دیپلومات کهنهکار دارای مدرک کارشناسی ارشد در رشته روابط بینالملل و دیپلوماسی از دانشگاه تافتس امریکا است.
شورای امنیت سازمان ملل در ۲۵ جوزا، ماموریت یوناما را برای یک سال دیگر تمدید کرد. این قطعنامه که از سوی چین معرفی شده بود، با ۱۵ رای به تصویب رسید.
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان روز پنجشنبه اعلام کرد تا زمانی که حملات هراسافکنانه از خاک افغانستان متوقف نشود، روند عادیسازی روابط با طالبان از سرگرفته نخواهد شد.
طاهر اندرابی، سخنگوی وزارت امور خارجه پاکستان، در این نشست خبری گفت «یخ روابط میان دو کشور شکسته نشده و نخواهد شکست.» او تاکید کرد که موضع اسلامآباد در قبال طالبان تغییر نکرده است.
اندرابی این اظهارات را در پاسخ به پرسشی درباره بازگشایی گذرگاه تورخم برای انتقال کمکهای بشردوستانه سازمان ملل متحد مطرح کرد. او گفت که فراهم کردن تسهیلات برای عبور محمولههای امدادی، اقدامی بشردوستانه است و نباید به عنوان نشانه بهبود روابط سیاسی با طالبان تعبیر شود.
سخنگوی وزارت خارجه پاکستان گفت: «تا زمانی که افغانستان تحت کنترول طالبان، حمایت از تروریسم در پاکستان را متوقف نکند، یخ روابط میان دو کشور آب نخواهد شد.»
او افزود که طالبان باید تضمین کتبی و قابل راستیآزمایی ارائه کنند که از خاک افغانستان برای طراحی، سازماندهی، تأمین مالی و اجرای حملات علیه پاکستان استفاده نخواهد شد.
اندرابی تاکید کرد که اظهارات شفاهی مقامهای طالبان درباره عدم استفاده از خاک افغانستان علیه کشورهای دیگر برای اسلامآباد کافی نیست و هرگونه پیشرفت در روابط به «اقدامات عملی، تضمینهای رسمی و سازوکارهای نظارتی» وابسته است.
بنبست امنیتی میان کابل و اسلامآباد
روابط پاکستان و طالبان در ماههای اخیر به دلیل افزایش حملات تحریک طالبان پاکستانی در خاک پاکستان، به شدت پرتنش شده است.
اسلامآباد بارها طالبان را متهم کرده است که به اعضای تحریک طالبان پاکستانی اجازه فعالیت از خاک افغانستان را میدهند؛ اتهامی که طالبان رد کرده و میگویند اجازه استفاده از خاک افغانستان علیه هیچ کشور دیگری را نخواهند داد.
با این حال، افزایش حملات در ایالتهای خیبرپختونخوا و بلوچستان باعث شده پاکستان خواستار تضمینهای مشخص و قابل اجرا از سوی طالبان شود و هرگونه بهبود روابط را به اقدامات امنیتی کابل مشروط کند.
منابع مطلع به افغانستان اینترنشنال گفتند که عبدالحکیم شرعی، وزیر عدلیه طالبان در یک کارگاه آموزش نظامیان در قندهار گفته است: «اگر هبتالله آخندزاده نباشد، برخی از وزیران امارت بهزودی نکتایی خواهند زد.»
او گفته برخی وزیران به عیادت «مجاهدین» نمیروند، اما برای دیدار و احوالگیری از ستارههای کریکت فرصت دارند.
به نظر میرسد اشاره شرعی به سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان است که برای مراسم فاتحه شاپور زدران، بازیکن پیشین تیم ملی کریکت، به خانه او رفته بود. او پیش از این نیز با بازیکنان کریکت و دیگر ورزشکاران دیدار کرده است.
عبدالحکیم شرعی در کارگاه آموزشی پولیس ترافیک در قندهار گفته اگر هبتالله آخندزاده، رهبر این گروه نباشد، برخی از وزیران حکومت بسیار زود ظاهر کنونی خود را تغییر خواهند داد و نکتایی به گردن خواهند آویخت.
شرعی این اظهارات روز سهشنبه در تالار جلسات ولایت قندهار با حضور حدود ۸۰۰ نظامی مطرح کرده است. او درباره نقش رهبری و حفظ اصول اداره طالبان سخن گفت و حضور هبتالله آخندزاده را برای تداوم نظام کنونی و پایبندی مقامها مهم دانسته است.
بربنیاد گزارشها، در این کارگاه آموزشی، نورمحمد ثاقب وزیر حج و اوقاف، عبدالحکیم شرعی وزیر عدلیه، محمدحامد حسیب معین مسلکی وزارت حج و اوقاف، ملا محمدشیرین والی قندهار، عبدالواحد طارق رئیس عمومی مدارس جهادی، سردارمحمد ابوالفیضان معاون نظامی دادگاه عالی، خیرجان رئیس دارالافتای مرکزی، ملا محمدصادق انقلابی معاون والی قندهار، و شماری دیگر از مقامهای ارشد طالبان و روحانیون این ولایت حضور داشتند.
در این کارگاه همچنین درباره اصول بازرسی، وظایف مسلکی، نحوه برخورد با مردم، احساس مسئولیت، رعایت احکام شریعت و مسئولیتهای اخلاقی منسوبان نظامی تمرکز شده است.
سخنرانان از شرکتکنندگان خواستند که مسئولیتهای خود را با صداقت انجام دهند، از اختلافات دوری کنند و روند «آموزشهای دینی، تقوا و اجرای شریعت» را تقویت کنند.
منابع به افغانستان اینترنشنال گفتند که این سمینار ۱۱ ساعت ادامه داشت و شرکتکنندگان اجازه نداشتند تلفن همراه و دوربین را به تالار ببرند.
اظهارات وزیر عدلیه طالبان در حالی مطرح میشود که پیش از این نیز گزارشهایی درباره اختلاف میان سراجالدین حقانی و عبدالحکیم شرعی بر سر تخلیه خانه و دفتر گلبدین حکمتیار، رهبر حزب اسلامی و تحت فشار قرار دادن برخی تاجران منتشر شده بود.
سراجالدین حقانی که همزمان رهبری شبکه حقانی را نیز بر عهده دارد، در میان مقامات طالبان از چهرههایی به شمار میرود که گفته میشود طرفدار اصلاحات در سیاستهای این گروه و تعامل با جناحهای داخلی و خارجی است.
کارشناسان اما، میگویند افراد نزدیک به رهبری طالبان، از جمله ندامحمد ندیم وزیر تحصیلات عالی، و عبدالحکیم شرعی وزیر عدلیه، با رویکرد تعاملگرایانه حقانی مخالفاند.
هبتالله آخندزاده در سه سال گذشته فعالیتهای شبکه حقانی را در کابل و ولایتها محدود کرده، بخشی از تجهیزات قطعه ویژه بدری ۳۱۳ این گروه را به قندهار منتقل کرده و اختیارات حقانی را در زمینه تقرریها نیز کاهش داده است.
در فبروری ۲۰۲۵، منابع به افغانستان اینترنشنال گفته بودند هبتالله، حافظ عزیزالدین حقانی، برادر سراجالدین حقانی را به دلیل فعالیتهای قطعه بدری ۳۱۳ به قندهار احضار کرده بود و او پس از آن از سمتش برکنار شد.
طالبان بارها گزارشها درباره وجود اختلافات در صفوف خود را رد کردهاند.
وزارت داخله طالبان اعلام کرد که نیروهای امنیتی این گروه در ولسوالی غنیخیل ننگرهار ۴۴ هزار تابلیت نشئهآور، ۲۸ کیلوگرام چرس و ۲۰ کیلوگرام تریاک را کشف و ضبط کردند.
این وزارت نوشت که چهار نفر در پیوند به این رویداد بازداشت شدهاند.
وزارت داخله طالبان پنجشنبه، ۲۵ سرطان در خبرنامهای نوشت که از نزد افراد بازداشت شده یک میل کلاشینکوف نیز به دست آمده است.
این وزارت افزود که این افراد پس از تحقیقات ابتدایی به نهادهای عدلی و قضایی سپرده خواهند شد.
طالبان در حالی از کشف و ضبط روزانه هزاران قرص نشئهآور در سراسر افغانستان خبر میدهند که دفتر مبارزه با مواد مخدر و جرایم سازمان ملل متحد در پنجم سرطان در گزارش جهانی مواد مخدر ۲۰۲۶ هشدار داد کاهش بیسابقه تولید تریاک در افغانستان، همزمان با گسترش مواد افیونی مصنوعی، در حال تغییر ساختار بازار جهانی مواد مخدر است.
گزارش تأکید میکند که تاکنون هیچ کشور دیگری نتوانسته کاهش تولید افغانستان را جبران کند.
با وجود سقوط تولید، سازمان ملل میگوید ذخایر تریاک باقیمانده در افغانستان هنوز به طور کامل مصرف نشده است. برآوردهای این نهاد نشان میدهد که این ذخایر احتمالاً تا پایان سال ۲۰۲۶ دوام خواهد آورد.
خالد حنفی، وزیر امر به معروف طالبان میگوید که این گروه از اجرای احکام شریعت به دلیل تبلیغات منفی، عقبنشینی نخواهد کرد.
او با انتقاد از مخالفت جهانی با محدودیتهای اعمال شده بر زنان افغان گفت که در افغانستان حقوق بشر مطابق «اصول اسلامی» تأمین شده است.
وزیر طالبان، این اظهارات را در سفر به ولایتهای غربی و در دیدار با عالمان دینی، بزرگان قومی و مقامهای محلی اعلام کرده است.
خالد حنفی همچنین با اشاره به انتقادها از محدودیتهای اعمالشده بر زنان، گفته است که برخی کشورها در برابر کشتار زنان و کودکان در دیگر نقاط جهان سکوت میکنند، اما درباره اجرای مسائلی مانند حجاب در افغانستان اعتراض میکنند.
او قبلا نیز در سفرش به هرات از روند بازداشتها دفاع کرده و گفته بود که این اقدامات علیه افرادی صورت گرفته که به گفته او «ترویج بدحجابی» میکردند.
وزیر امر به معروف طالبان در عین حال با انتقاد از دیدگاههای جهانی درباره حقوق بشر گفته است که مدعیان بینالمللی «درک درستی از تعریف حقوق بشر ندارند». او مدعی شده که در افغانستان حقوق بشر بر اساس «اصول اسلامی» تأمین شده است.
او همچنین از رسانهها خواسته است که قانون امر به معروف و نهی از منکر را نخست بر خود تطبیق کرده و سپس آن را به مردم منتقل کنند و افزوده که رسانهها میتوانند در شرایط کنونی نقش «منبر» را ایفا کنند.
این اظهارات در حالی مطرح میشود که به نظر میرسد طالبان تلاش دارند با جلب حمایت عالمان دینی و متنفذان محلی، از شکلگیری خیزشهای مردمی در برابر ادامه بازداشتها جلوگیری کنند.
در هفتههای اخیر، مأموران امر به معروف طالبان در هرات عملیاتی را برای بازداشت زنانی آغاز کردند که از دید این گروه پوشش مورد نظر را رعایت نکرده بودند.