سازمان ملل از آغاز امدادرسانی به سیلزدگان شرق افغانستان خبر داد
برنامه جهانی غذا اعلام کرد که در حال همکاری با شرکای خود است تا نیازهای اولیه آسیبدیدگان را ارزیابی کرده و برای ارائه پاسخ و امدادرسانی فوری به خانوادههای متأثر از سیل برنامهریزی کند.
برنامه جهانی غذا وابسته به سازمان ملل متحد سهشنبه ۳۰ سرطان در اکس نوشت وقوع سیلابهای شدید و ناگهانی در شرق افغانستان، علاوه بر تلفات جانی دردناک، موجب ویرانی جوامع محلی، تخریب منازل مسکونی، آسیب به مسیرهای مواصلاتی و از بین رفتن زیرساختهای حیاتی شده است.
اوچا، دفتر کمکهای بشردوستانه سازمان ملل در افغانستان پیشتر اعلام کرد که در پی بارندگیهای شدید و سیلابهای ناگهانی در شرق کشور شماری جان باختهاند، خانوادههای زیادی آسیب دیدهاند و خانهها، زمینهای کشاورزی و زیرساختها خسارت دیده است.
برونو لمارکی، معاون جدید نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در افغانستان، با ابراز همدردی با خانوادههای قربانیان و آسیبدیدگان سیلهای اخیر در شرق افغانستان، اعلام کرد که شرکای بشردوستانه سازمان ملل در حال ارائه کمک و حمایت از افراد آسیبدیده هستند.
اداره آمادگی مبارزه با حوادث طالبان روز سهشنبه ۳۰ سرطان، اعلام کرد تلفات سیلابها در نورستان به ۲۳ نفر افزایش یافت. معاون سخنگوی این اداره گفت که تاکنون اجساد ۱۵ نفر پیدا شده و بیش از ۱۰۰ نفر ناپدید هستند. به گفته او ۸۰ نفر زخمی شدهاند و عملیات جستوجو و نجات هنوز ادامه دارد.
منابع افغانستان اینترنشنال شمار قربانیان این رویداد را بیش از ۴۰ نفر گزارش دادهاند.
به گفته طالبان، عملیات ارزیابی و امدادرسانی همچنان ادامه دارد و به همین دلیل، احتمال تغییر آمار تلفات و میزان خسارات وجود دارد.
سازمان عفو بینالملل روز چهارشنبه اعلام کرد که حمله هوایی پاکستان به مرکز درمان و توانبخشی امید در کابل که در ۲۶ حوت ۱۴۰۴ دستکم ۲۶۹ غیرنظامی را کشت، باید بهعنوان یک جنایت جنگی احتمالی بررسی شود.
این سازمان میگوید هیچ مدرکی نیافته است که ادعای نظامیان پاکستان درباره استفاده از این مرکز برای نگهداری سلاح، مهمات یا دیگر اهداف نظامی را تأیید کند.
به گفته عفو بینالملل، این حمله مصونیت ویژه مراکز صحی در حقوق بشردوستانه بینالمللی را نقض کرده و با اصول تفکیک، احتیاط و تناسب در زمان پاسخ نظامی مغایرت داشته است.
ایزابل لاسه، یکی از مقامهای این سازمان در یک اعلامیه خبری، این حمله را نقض جدی حقوق بشردوستانه بینالمللی خواند و از پاکستان خواست درباره حمله به این مرکز، تحقیقاتی شفاف، مستقل و بیطرفانه انجام دهد و نتایج آن را علنی کند.
او گفت: «حمله به مرکز امید نقض جدی حقوق بشردوستانه بینالمللی است و ممکن است جنایت جنگی محسوب شود. با توجه به اینکه این محل بیش از یک دهه به عنوان یک مرکز درمانی شناخته میشد، این حمله نشاندهنده شکست جدی در برنامهریزی نظامی پاکستان است؛ شکستی که به کشته شدن شمار زیادی از غیرنظامیان انجامید.»
یک روز پس از حمله، عطاالله تارر، وزیر اطلاعات پاکستان، اعلام کرد که ارتش این کشور زیرساختهای نظامی و انبار مهمات را در کابل هدف قرار داده و انفجارهای ثانویه نیز نشاندهنده وجود مهمات بوده است.
عفو بینالملل میگوید یافتههای این گزارش بر پایه بررسی بیش از ۶۰ عکس و ویدیو، بیش از ۳۰ تصویر ماهوارهای و مصاحبه با کارکنان مرکز امید، کارمندان شفاخانه ابنسینا و بازماندگان حمله تهیه شده است.
به گفته این سازمان، حتی تصاویر منتشرشده از سوی نظامیان پاکستان نیز هیچ نشانهای از انفجارهای ثانویه، که معمولاً بیانگر وجود انبار مهمات است، نشان نمیدهد.
بررسی تصاویر ماهوارهای و شهادت شاهدان نشان میدهد دستکم سه نقطه از مجموعه به شدت آسیب دیده یا کاملاً ویران شده است. یکی از ساختمانهای هدف قرارگرفته محل اقامت بیماران تازهوارد، آشپزخانه و سالن غذاخوری بود و بیشتر اجساد نیز از همین محل بیرون کشیده شدند.
ساختمان دوم محل استقرار نیروهای امنیتی طالبان و انبار مواد غذایی بود. ساختمان سوم نیز برای نگهداری زغالسنگ، چوب، لباس و کارگاه خیاطی استفاده میشد. یکی از شاهدان گفته است پس از حمله بقایای چوب، زغالسنگ، لباس و کفش را دیده و هیچ نشانهای از تجهیزات نظامی وجود نداشته است.
طالبان اندکی پس از حمله اعلام کرد که بیش از ۴۰۰ غیرنظامی کشته و بیش از ۲۵۰ نفر زخمی شدهاند. یوناما بعداً دستکم ۲۶۹ کشته و ۱۲۲ زخمی را به طور مستقل تأیید کرد. عفو بینالملل میگوید شمار واقعی قربانیان احتمالاً بیشتر است، زیرا شدت انفجارها باعث شده بقایای برخی قربانیان قابل شناسایی نباشد.
یکی از بستگان قربانیان به عفو بینالملل گفته است که خانوادهاش پس از جستجو در شفاخانهها و مراکز درمانی هنوز نتوانستهاند جسد عزیزشان را پیدا کنند. یکی از کارکنان صحی که در انتقال زخمیها مشارکت داشت نیز گفته است: «هر جایی که قدم میگذاشتم، یک جسد روی زمین افتاده بود.»
بر اساس این گزارش، مرکز امید در سال ۲۰۱۶ در محل یک پایگاه پیشین ناتو تأسیس شد و پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱ به مرکز درمانی با ظرفیت دو هزار بستر برای معتادان تبدیل شد.
عفو بینالملل میگوید تابلوهای بزرگ این مرکز به زبانهای محلی، هویت آن را بهروشنی مشخص میکرد و تصاویر ماهوارهای سه روز پیش از حمله نیز حضور شمار زیادی از افراد را در محل نشان میدهد.
به گفته این سازمان، حمله بدون هشدار قبلی و همزمان با نماز تراویح در ماه رمضان انجام شد. در این زمان، بیش از هزار بیمار در مرکز حضور داشتند. عفو بینالملل افزوده است که در ۹ جولای از وزارت خارجه پاکستان درباره اقدامات انجامشده برای تحقیق و پاسخگویی توضیح خواسته، اما تا زمان انتشار گزارش پاسخی دریافت نکرده است.
خانم لاسه گفت: «بیتوجهی به تحقیق درباره نقضهای جدی، از جمله حمله به مرکز امید، نشاندهنده بیاعتنایی نگرانکننده به حقوق بینالملل است و خطر نهادینه شدن معافیت از مجازات را افزایش میدهد. این وضعیت میتواند به عملیات غیرقانونی بیشتر و جان باختن غیرنظامیان بیشتری منجر شود.»
عفو بینالملل این حمله را بخشی از سلسله حملات هوایی پاکستان در داخل افغانستان پس از تشدید تنشهای مرزی با طالبان در اکتوبر ۲۰۲۵ دانسته است. این سازمان با استناد به آمار یوناما میگوید که تنها در فاصله جنوری تا مارچ ۲۰۲۶، بیش از ۷۵۰ غیرنظامی در افغانستان کشته یا زخمی شدهاند.
حکومت آلمان میگوید سفارت افغانستان در برلین از نظر رسمی همچنان توسط دیپلوماتهای حکومت پیشین اداره میشود، اما یافتههای افغانستان اینترنشنال نشان میدهد که کنترول عملی سفارت برلین و سرقنسولگری افغانستان در بن در اختیار نمایندگان طالبان قرار دارد.
بر اساس فهرست رسمی وزارت خارجه آلمان، عبدالباقی پوپل همچنان به عنوان سرپرست سفارت افغانستان در برلین شناخته میشود و برلین تاکنون هیچ تغییر رسمی در مدیریت این نمایندگی را نپذیرفته است.
حکومت فدرال آلمان این موضوع را در پاسخ به پرسشهای نمایندگان فراکسیون چپ در بوندستاگ نیز تکرار کرده و گفته است که مسئولیت رسمی سفارت همچنان بر عهده دیپلوماتی است که پیش از اگست ۲۰۲۱ اعتبارنامه دریافت کرده بود.
در جنرال قنسولگری افغانستان در بن نیز، جایگاه سرقنسول در فهرست دیپلوماتیک وزارت خارجه آلمان همچنان خالی ثبت شده است.
با این حال، ساختار واقعی اداره این دو نمایندگی با روایت رسمی برلین تفاوت دارد. در سفارت برلین، هرچند عبدالباقی پوپل همچنان مقام رسمی معرفیشده به حکومت آلمان است، اما اداره روزمره و تصمیمگیریهای عملی به نبراسالحق عزیز، دیپلومات اعزامی طالبان، سپرده شده است.
در سرقنسولگری افغانستان در بن نیز، با وجود خالی بودن جایگاه سرقنسول در اسناد رسمی آلمان، سید مصطفی هاشمی، نماینده طالبان، امور جاری این نمایندگی را اداره میکند.
در مقابل، صفت رحیمی، قنسول افغانستان در مونیخ، همچنان از دیپلوماتهای حکومت پیشین است. به این ترتیب، میان وضعیت حقوقی ثبتشده در اسناد رسمی آلمان و واقعیت عملی اداره نمایندگیهای افغانستان، شکاف آشکاری دیده میشود.
این تناقض در شرایطی ادامه دارد که همکاریهای فنی و عملی میان آلمان و طالبان رو به گسترش است. حکومت فدرال آلمان تایید کرده است که برای تسهیل روند شناسایی هویت و اخراج پناهجویان افغان، با مقامهای طالبان همکاری فنی دارد.
بر اساس پاسخ حکومت آلمان به بوندستاگ، در همه نشستهایی که برای تشخیص هویت و صدور اسناد سفر پناهجویان اخراجشده به افغانستان برگزار شده، نمایندگان اداره طالبان حضور داشتهاند.
حکومت آلمان همچنین تایید کرده است که حداکثر چهار مامور قنسولی دیگر از سوی طالبان میتوانند برای بررسی هویت افراد و صدور اسناد سفر وارد این کشور شوند.
مقامهای آلمانی بارها تاکید کردهاند که این تماسها صرفاً در چارچوب همکاریهای فنی انجام میشود و به معنای به رسمیت شناختن حکومت طالبان نیست. با این حال، این تحولات نشان میدهد که نقش عملی طالبان در اداره امور قنسولی افغانستان و روند اخراج پناهجویان افغان از آلمان به طور چشمگیری افزایش یافته است.
در پی سیلاب مرگبار در ولایت نورستان، اتحادیه اروپا و سفارتهای جمهوری اسلامی ایران، ترکیه، بریتانیا و جاپان در کابل، با خانوادههای قربانیان این رویداد ابراز همدردی کردند.
همزمان سازمان بینالمللی مهاجرت از اعزام تیمهای امدادرسان این سازمان به نورستان خبر داد.
سفارت جاپان و ایران در کابل روز سهشنبه، ۳۰ سرطان با ابراز تاسف از تلفات و خسارات ناشی از این رویداد، با قربانیان و خانوادههای آنان ابراز همدردی کردند.
ریچارد لنزی، نماینده ویژه بریتانیا برای افغانستان نیز با ابراز تاسف نسبت به وقوع این رویداد، تاکید کرد که امدادگران درحال انجام عملیات برای جستوجوی بازماندگان هستند.
او دار یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس نوشت: «از گزارشهای مربوط به سیلهای ویرانگر در ولایت نورستان افغانستان، که موجب جان باختن شمار زیادی از مردم شده و افراد بسیاری را نیز مفقود کرده است، عمیقاً اندوهگین هستیم.»
سفارت ترکیه در کابل نیز با خانوادههای قربانیان سیلاب در نورستان ابراز تسلیت کرد. اتحادیه اروپا نیز در یادداشتی در شبکه اجتماعی اکس نوشت که از آسیبدیدگان این رویداد حمایت میکند و امیدوار است همه ناپدیدشدگان هرچه زودتر پیدا شوند.
سازمان بینالمللی مهاجرت از اعزام نیروهای این سازمان به مخل رویداد خبر داد و گفت امدادگران درحال انجام ارزیابیهای فوری برای شناسایی نیازهای آسیبدیدگان هستند.
همزمان اوچا، دفتر کمکهای بشردوستانه سازمان ملل در افغانستان اعلام کرد که در پی بارندگیهای شدید و سیلابهای ناگهانی در شرق کشور شماری جان باختهاند، خانوادههای زیادی آسیب دیدهاند و خانهها، زمینهای کشاورزی و زیرساختها خسارت دیده است.
برونو لمارکی، معاون جدید نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در افغانستان، با ابراز همدردی با خانوادههای قربانیان و آسیبدیدگان سیلهای اخیر در شرق افغانستان، اعلام کرد که شرکای بشردوستانه سازمان ملل در حال ارائه کمک و حمایت از افراد آسیبدیده هستند.
اداره آمادگی مبارزه با حوادث طالبان روز سهشنبه ۳۰ سرطان، اعلام کرد تلفات سیلابها در نورستان به ۲۳ نفر افزایش یافت. معاون سخنگوی این اداره گفت که تاکنون اجساد ۱۵ نفر پیدا شده و بیش از ۱۰۰ نفر ناپدید هستند. به گفته او ۸۰ نفر زخمی شدهاند و عملیات جستوجو و نجات هنوز ادامه دارد.
منابع افغانستان اینترنشنال شمار قربانیان این رویداد را بیش از ۴۰ نفر گزارش دادهاند.
منابع از قندهار به افغانستان اینترنشنال خبر دادند که دفتر رهبر طالبان درخواست ملاقات نمایندگان بانک جهانی، بانک توسعه آسیایی و شماری دیگر از نهادهای جهانی با هبتالله آخندزاده را رد کرده است. به نقل از منابع، این هیئت دوشنبه در سفر قندهار برای دیدار با هبتالله درخواست داده بود.
در پنج سال گذشته رهبر طالبان جز نخستوزیر قطر با هیچ مقام خارجی دیدار نکرده است.
به گفته منابع، هیئت خارجی متشکل از مقامهای بانک جهانی، بانک توسعه آسیایی، سازمان خوراک و کشاورزی ملل متحد (فائو) و شرکت مالی بینالمللی (آیافسی) خواستار ملاقات با هبتالله آخندزاده بودند.
این هیئت در دیدار با ملا شیرین، والی طالبان در قندهار درخواست ملاقات را مطرح کردند اما درخواستشان پذیرفته نشد.
دو منبع جداگانه به افغانستان اینترنشنال گفتند که پیش از آنکه درخواست دیدار به اطلاع رهبر طالبان برسد، در همان نشست به اعضای هیئت اعلام شد که امکان ترتیب چنین دیداری وجود ندارد.
در این هیئت وژمه مهمند، رئیس دفتر شرکت مالی بینالمللی (آیافسی) در کابل، و زنان دیگر نیز حضور داشتند.
به گفته یکی از منابع، پس از دریافت این پاسخ، هیئت بینالمللی نیز از پیگیری درخواست خود صرفنظر کرد و برنامههای دیگر سفرش را ادامه داد.
این نخستین بار نیست که هیئتهای خارجی در سفر به قندهار خواستار دیدار با رهبر طالبان میشوند.
هبتالله آخندزاده از منزویترین رهبران در سطح بینالملل است. او در پنج سال گذشته هیچ سفر خارجی نداشته است.
از اسد ۱۴۰۰ تاکنون، نمایندگان کشورهای مختلف، مقامهای سازمان ملل متحد و هیئتهای نهادهای بینالمللی خواستهاند با رهبر طالبان دیدار کنند اما این تلاشها بینتیجه مانده است.
رهبر طالبان بهجای دیدار مستقیم با نمایندگان خارجی، ارتباطات خود را از طریق دفترش و کانالهای محدود دنبال میکند.
یکی از منابع گفت که در رهبری طالبان این نگرانی وجود دارد که دیدارهای مستقیم با مقامهای خارجی میتواند امنیت رهبر، محرمانگی روند تصمیمگیری و سیاست حضور محدود او در انظار عمومی را تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، مشاوران نزدیک او از برگزاری چنین دیدارهایی جلوگیری میکنند.
تحلیلگران سیاسی میگویند هرچند اداره امور روزمره حکومت طالبان بر عهده وزیران و دیگر مقامها است، اما تصمیمهای کلان سیاسی و راهبردی همچنان در دفتر هبتالله آخندزاده اتخاذ میشود. از همین رو، دیدار با او برای نمایندگان نهادهای بینالمللی و دولتهای خارجی میتواند تاثیرگذار باشد.
در پنج سال گذشته جامعه بینالملل در مواردی مثل ممنوعیت آموزش و کار زنان و دختران که از سیاستهای طالبان ناراضی است، نتوانسته است بر تصمیمگیریهای هبتالله آخندزاده تاثیر بگذارد.
وزارت معادن و پترولیم طالبان میگوید که در یک سال گذشته ۱۰۹ قرارداد استخراج معادن را با شرکتهای داخلی امضا کرده است. ارزش مجموعی این قراردادها حدود ۱۰ میلیارد افغانی اعلام شده است.
این وزارت در گزارش تازه خود گفته است که علاقه شرکتهای داخلی و سرمایهگذاران کشورهای منطقه به بخش معادن افغانستان افزایش یافته است.
طالبان توسعه معادن را یکی از راههای افزایش درآمدهای داخلی و تقویت اقتصاد افغانستان میداند. با این حال، منتقدان درباره شفافیت قراردادها، شیوه واگذاری معادن و نظارت بر روند استخراج منابع طبیعی ابراز نگرانی کردهاند.
افغانستان ذخایر گستردهای از مس، آهن، طلا، لیتیوم، کرومایت، زغالسنگ و دیگر مواد معدنی دارد. طالبان این منابع را یکی از پایههای رشد اقتصادی کشور میداند.
معادن، منبع مهم درآمد طالبان
پس از بازگشت طالبان به قدرت و کاهش کمکهای خارجی، این گروه تلاش کرده است درآمدهای داخلی را از طریق گمرکات، مالیات و منابع طبیعی افزایش دهد.
طالبان میگوید توسعه بخش معادن میتواند درآمد حکومت را افزایش دهد، فرصتهای کاری ایجاد کند و وابستگی اقتصادی افغانستان را کاهش دهد. این گروه در سالهای گذشته قراردادهای متعددی را برای استخراج معادن با شرکتهای داخلی و خارجی امضا کرده است.
بررسی افغانستان اینترنشنال بر اساس گزارشهای بانک جهانی و آمارهای منتشرشده از سوی ادارات طالبان نشان میدهد که این گروه در حدود پنج سال گذشته نزدیک به ۱۴ میلیارد دالر درآمد داخلی جمعآوری کرده است. درآمدهای معدنی یکی از منابعی است که طالبان برای تقویت منابع مالی خود بر آن تمرکز دارد.
جنجال بر سر معادن بدخشان
واگذاری معادن در ولایتهایی مانند بدخشان که ذخایر طلا و سنگهای قیمتی دارد، با اعتراض و نارضایتی همراه بوده است.
برخی باشندگان محل و منتقدان میگویند شماری از معادن بدون مشارکت جوامع محلی به شرکتهای مشخص واگذار شده است.
همچنین گزارشهایی درباره استخراج سنتی و غیرمعیاری طلا در بدخشان منتشر شده است. این وضعیت نگرانیهایی را درباره آسیبهای محیطزیستی، ایمنی کارگران و نحوه مدیریت منابع طبیعی ایجاد کرده است.
نگرانی درباره شفافیت قراردادها
با وجود تأکید طالبان بر افزایش سرمایهگذاری در بخش معادن، کارشناسان اقتصادی و نهادهای ناظر درباره شفافیت روند واگذاری قراردادها پرسشهایی مطرح کردهاند.
جزئیات بسیاری از قراردادهای معدنی، شرایط مالی و شیوه قیمتگذاری آنها بهطور کامل منتشر نشده است. پس از بازگشت طالبان به قدرت، نقش نهادهای نظارتی، رسانهها و جامعه مدنی در بررسی پروژههای بزرگ اقتصادی نیز محدود شده است.
کارشناسان هشدار میدهند که استخراج گسترده منابع طبیعی بدون نظارت موثر و سازوکارهای شفاف میتواند زمینه فساد و از دست رفتن داراییهای ملی را فراهم کند.
طالبان میگوید قراردادهای معدنی بر اساس قوانین موجود واگذار میشود و توسعه این بخش را یکی از راههای اصلی تقویت اقتصاد افغانستان میداند.