چرا پیمان هسته‌ای امریکا و عربستان نگرانی‌ها را در واشنگتن و خاورمیانه برانگیخته است

استفاده از زنان در عملیات‌های انتحاری که تا چند سال پیش در میان گروه‌های جدایی‌طلب بلوچ کم‌سابقه بود، اکنون به یکی از ابعاد تازه درگیری‌های امنیتی این ایالت تبدیل شده است.

ارتش پاکستان روز چهارشنبه اعلام کرد که در جریان عملیات‌های امنیتی در بلوچستان، دو زن مهاجم انتحاری و یک همکار آنان بازداشت شده‌اند. این اعلام در حالی صورت می‌گیرد که در سال‌های اخیر، گروه‌های مسلح بلوچ، به‌ویژه ارتش آزادی‌بخش بلوچ، چندین حمله انتحاری با استفاده از زنان انجام داده‌اند.

بلوچستان، بزرگ‌ترین ایالت پاکستان از نظر مساحت، سال‌هاست شاهد درگیری میان نیروهای دولتی و گروه‌های مسلح بلوچ است. گروه‌های جدایی‌طلب، حکومت پاکستان را به تبعیض سیاسی و اقتصادی، محدود کردن اختیارات محلی و بهره‌برداری ناعادلانه از منابع طبیعی این ایالت متهم می‌کنند. اسلام‌آباد اما این گروه‌ها را سازمان‌های مسلح تحت حمایت هند می‌داند که با حملات خشونت‌آمیز، امنیت و استقرار در کشور را تهدید می‌کنند.

ریشه‌های یک درگیری چند دهه‌ای

سابقه درگیری حکومت پاکستان و گروه‌های بلوچ به چند دهه‌ پیش بر می‌گردد. در سال‌های اخیر، برخی گروه‌های مسلح بلوچ، به‌ویژه ارتش آزادی‌بخش بلوچ، تمرکز حملات خود را از رویارویی مستقیم با نیروهای امنیتی به هدف قرار دادن زیرساخت‌های مهم، پروژه‌های اقتصادی چین، نیروهای نظامی و مسیرهای ارتباطی تغییر داده‌اند.

پروژه دهلیز اقتصادی چین-پاکستان نیز از اهداف مهم این گروه‌ها بوده است. آنان حضور چین در بلوچستان و بهره‌برداری از منابع این منطقه را بخشی از سیاستی می‌دانند که به باورشان منافع مردم محلی را نادیده می‌گیرد.

تغییر تاکتیک؛ از فعالیت سنتی تا عملیات انتحاری

گروه‌های قوم‌گرای بلوچ در گذشته بیشتر بر حملات مسلحانه سنتی و جنگ‌های چریکی تمرکز داشتند و استفاده از عملیات انتحاری، بیشتر با گروه‌های اسلام‌گرای مسلح مانند تحریک طالبان پاکستان مرتبط دانسته می‌شد.

اما از سال‌های اخیر، این رویکرد تغییر کرده است. ارتش آزادی‌بخش بلوچ، به‌ویژه واحد موسوم به لوای مجید، به‌کارگیری زنان در عملیات‌های انتحاری را آغاز کرد. این اقدام، به گفته‌ کارشناسان امنیتی، نشان‌دهنده یک تحول ساختاری در شیوه‌های عملیاتی این گروه‌ها محسوب می‌شود.

زنان انتحاری؛ چهره‌های شناخته‌شده

نخستین مورد شناخته‌شده استفاده از یک زن انتحاری در میان جدایی‌طلبان بلوچ، در ثور ۱۴۰۱ رخ داد. شاری بلوچ، ۳۱ ساله و آموزگار، در حمله‌ای انتحاری در نزدیکی دانشگاه کراچی، موتر حامل استادان چینی را هدف قرار داد. در این حمله چهار نفر، از جمله سه شهروند چین، کشته شدند.

در سرطان ۱۴۰۲، سمیعه قلندرانی بلوچ در حمله‌ای در منطقه تربت، کاروان نیروهای امنیتی پاکستان را هدف قرار داد. مسئولیت این حمله نیز از سوی ارتش آزادی‌بخش بلوچ پذیرفته شد.

در سنبله ۱۴۰۳، گزارش‌هایی درباره استفاده از یک زن انتحاری دیگر به نام ماهل بلوچ منتشر شد که گفته شد حمله‌ای علیه نیروهای امنیتی در منطقه بیله انجام داده است.

همچنین در قوس ۱۴۰۴، گزارش‌هایی درباره حمله‌ای از سوی زنی به نام زرینه رفیق، معروف به «ترانگ ماهو»، منتشر شد که گفته شد یک مرکز نیروهای مرزی پاکستان در منطقه نوکندی را هدف قرار داده است.

در جریان حملات موسوم به «عملیات هیروف-۲» در جدی و حوت ۱۴۰۴ نیز نام چند زن دیگر، از جمله آصفه منگل و حوا بلوچ، در گزارش‌های مرتبط با حملات انتحاری مطرح شد. گزارش‌های امنیتی نشان می‌دهند که تا کنون حدود پنج تا هشت زن در این نوع عملیات‌ها دست داشته یا شناسایی شده‌اند.

چرا گروه‌های مسلح از زنان استفاده می‌کنند؟

کارشناسان امور امنیتی معتقدند استفاده از زنان در عملیات‌های انتحاری چند هدف تاکتیکی و تبلیغاتی را دنبال می‌کند.

نخستین و مهم‌ترین دلیل، سهولت در عبور از ایست‌های بازرسی است، چراکه در جامعه سنتی و محافظه‌کار بلوچستان، بازرسی بدنی زنان با محدودیت‌ها و حساسیت‌های شدید فرهنگی روبه‌رو است و همین مسئله امکان نزدیک شدن آنان به اهداف حساس را افزایش می‌دهد.

از سوی دیگر، حضور زنان به‌ویژه زنان تحصیل‌کرده در عملیات‌های انتحاری، توجه رسانه‌ای فراوانی جلب کرده که برای این گروه‌ها «ارزش تبلیغاتی» بالایی دارد. همچنین برخی گروه‌ها با انتشار داستان زندگی و زندگی‌نامه این زنان در شبکه‌های اجتماعی، از آن برای ایجاد انگیزه، تحریک جامعه و جلب هواداران تازه بهره می‌برند.

برخلاف برخی گروه‌های افراطی مذهبی که در بسیاری موارد افراد کم‌سواد یا آسیب‌پذیر را جذب می‌کنند، شماری از زنان مرتبط با گروه‌های بلوچ که نام‌شان مطرح شده، دارای تحصیلات دانشگاهی، پیشینه شهری و از طبقه متوسط بوده‌اند، موضوعی که تحلیل‌گران آن را نشانه پیچیدگی فرایند جذب نیرو در این گروه‌ها می‌دانند.

چالش‌های امنیتی و چشم‌انداز بحران

افزایش نقش زنان در عملیات‌های مسلحانه، چالش‌های امنیتی پاکستان در ایالت بلوچستان را پیچیده‌تر کرده است. در حالی که گروه‌های مسلح از فضاهای دیجیتال برای تبلیغات و نیروگیری بهره می‌برند، نیروهای امنیتی پاکستان نیز بازداشت‌های پیشگیرانه و کنترول بر تحرکات مشکوک را افزایش داده‌اند.

با این حال، شماری از تحلیل‌گران تاکید می‌کنند که حل بحران بلوچستان تنها با راهکارهای نظامی و امنیتی ممکن نیست و ابعاد سیاسی، اقتصادی و اجتماعی این درگیری نیز باید مورد توجه قرار گیرد.

به باور کارشناسان، تا زمانی که ریشه‌های نارضایتی از جمله مسایل مرتبط با سهم سیاسی، توسعه اقتصادی، مدیریت منابع طبیعی و حقوق مدنی از طریق راه‌حل‌های سیاسی برطرف نشود، زمینه برای تداوم خشونت و جذب نیرو برای گروه‌های مسلح باقی خواهد ماند.

وکیل سیاد به رویترز گفت که موکلش بر اثر حمله قلبی جان باخته است. او تاکید کرد که سیاد همواره بر بی‌گناهی خود پافشاری می‌کرد و هرگز به طور رسمی تحت پیگرد قضایی قرار نگرفته بود.

بر اساس اسنادی که وزارت دادگستری امریکا در ماه جنوری منتشر کرد، سیاد حدود یک دهه به طور منظم با اپستین در تماس بود. پیام‌های ردوبدل‌شده میان آن دو نشان می‌دهد که او بارها زنان جوان، از جمله مدل‌هایی که برخی از آنان زیر ۱۸ سال و یکی ۱۵ ساله بوده‌اند، به اپستین معرفی کرده است.

جفری اپستین، سرمایه‌دار امریکایی، به راه‌اندازی شبکه قاچاق جنسی متهم بود و در سال ۲۰۱۹، پیش از برگزاری محاکمه، در زندان خودکشی کرد.

دادستان ارشد پاریس در ماه فبروری از سیاد به عنوان یکی از افرادی نام برد که ممکن بود در چارچوب دو تحقیق گسترده درباره افراد مرتبط با اپستین مورد بازجویی قرار گیرد. با این حال، مقام‌های قضایی در ماه می اعلام کردند که تحقیقات هنوز در مراحل ابتدایی است و تا آن زمان از کسی بازجویی نشده بود.

سیاد در مصاحبه‌ای که در ماه می انجام داد، هرگونه تخلف را رد کرد و گفت که ۳۰ سال در صنعت مدلینگ فعالیت داشته و در اوایل دهه ۲۰۰۰ با اپستین آشنا شده است.

او مدعی شد که طی ۱۵ سال حدود دوازده مدل را به اپستین معرفی کرده، اما هیچ‌یک از آنان هرگز شکایتی درباره رفتار اپستین با او مطرح نکرده‌اند. سیاد گفت: «رابطه من با جفری اپستین کاملاً حرفه‌ای بود.»

با این حال، دو زن که سیاد آنها را به اپستین معرفی کرده بود، پیش‌تر به سی‌ان‌ان گفته بودند که اپستین از آنان سوءاستفاده کرده است.

سیاد ادعا کرده بود که تصور می‌کرد اپستین مدیر انتخاب مدل برای شرکت ویکتوریا سیکرت و آژانس مدلینگ ام‌سی‌تو است. سی‌ان‌ان نوشت که هیچ مدرکی برای تایید این ادعا پیدا نکرده است.

به گزارش رسانه‌های فرانسوی، دست‌کم پنج زن، سیاد ۶۹ ساله را به تجاوز و قاچاق انسان متهم کرده بودند. او این اتهام‌ها را رد می‌کرد.

در پرونده‌ای جداگانه، دادستان‌های فرانسه امسال شکایتی از یک زن سویدنی دریافت کردند که سیاد را به ارتکاب اعمال جنسی که آن را تجاوز توصیف کرده، متهم کرده است. این زن، ابا پی. کارلسون، مدل پیشین، گفته است سیاد در سال ۱۹۹۰ در ویلایی در جنوب فرانسه به او تجاوز کرده است. سیاد این اتهام را رد کرده و گفته بود: «هرگز در زندگی‌ام به زنی تجاوز نکرده‌ام.»

سیاد دومین فرد مرتبط با اپستین است که در فرانسه مرده پیدا می‌شود. ژان‌لوک برونل، مدیر آژانس مدلینگ و از همکاران اپستین، نیز در سال ۲۰۲۲ در حالی که با اتهام تجاوز به افراد زیر سن قانونی روبه‌رو بود، در سلول زندان خود مرده پیدا شد.

مادورو و همسرش، سیلیا فلورس، پس از عملیات نظامی شبانه نیروهای ویژه امریکا در ۱۳ جدی ۱۴۰۴ در کاراکاس بازداشت و به نیویارک منتقل شدند. این عملیات به دستور دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، انجام شد.

دادستان‌های امریکا مادورو را به چهار اتهام جنایی، از جمله توطئه برای «تروریسم مرتبط با مواد مخدر» و توطئه برای واردات کوکائین، متهم کرده‌اند. او و همسرش اتهام‌ها را رد کرده و در دادگاه خود را بی‌گناه دانسته‌اند. در صورت محکومیت، مادورو ممکن است به حبس ابد محکوم شود.

بر اساس اسناد دادگاه، وکلای مادورو قصد دارند درخواست رد کیفرخواست را مطرح کنند. یکی از استدلال‌های آنان این است که او به‌عنوان رئیس یک دولت مستقل از پیگرد قضایی مصونیت دارد. وکیل مادورو همچنین پیش‌تر گفته بود که ممکن است قانونی بودن عملیات بازداشت او نیز به چالش کشیده شود.

مادورو که از سال ۲۰۱۳ تا زمان بازداشت بر ونزوئلا حکومت می‌کرد، در نخستین حضورش در دادگاه خود را «اسیر جنگی» خواند و امریکا را متهم کرد که برای دسترسی به ذخایر عظیم نفتی ونزوئلا در پی برکناری او بوده است.

امریکا، مادورو را به فساد، سوءمدیریت اقتصادی و تقلب در انتخابات ریاست‌جمهوری سال‌های ۲۰۱۸ و ۲۰۲۴ متهم کرده و از سال ۲۰۱۹ دیگر او را رئیس‌جمهور قانونی ونزوئلا به رسمیت نمی‌شناسد.

پس از بازداشت مادورو، دلسی رودریگز، معاون او، اداره ونزوئلا را بر عهده گرفته و روابط نزدیک‌تری با حکومت ترامپ برقرار کرده است. همزمان، امریکا بخشی از تحریم‌های صنعت نفت ونزوئلا را کاهش داده و شرکت‌های خارجی فعالیت خود را در بخش نفت و گاز این کشور گسترش داده‌اند.

اینفانتینو ۵۶ ساله و متولد سوئیس است. روابط او با ترامپ در جریان جام جهانی امسال نزدیک‌تر شد. او بارها در کنار رئیس‌جمهور امریکا ظاهر شد، جام‌های طلایی فیفا را به کاخ سفید برد و در قوس سال گذشته نخستین جایزه صلح فیفا را به ترامپ اهدا کرد.

یک منبع نزدیک به ترامپ به نیویارک پست گفت که رئیس‌جمهور امریکا اینفانتینو را فردی می‌داند که توانایی نزدیک‌کردن مردم و کشورها به یکدیگر را دارد.

دبیرکل بعدی سازمان ملل امسال انتخاب می‌شود. آنتونیو گوترش، دبیرکل کنونی، در اوایل جدی ۱۴۰۵ از این سمت کنار می‌رود.

نامزد این سمت باید ابتدا حمایت شورای امنیت را به دست آورد. پنج عضو دایمی شورا حق وتو دارند. پس از آن، مجمع عمومی سازمان ملل باید انتخاب او را تایید کند.

نیویارک پست نوشت هنوز روشن نیست که اینفانتینو به این سمت علاقه‌مند است یا ترامپ تا چه اندازه این موضوع را با او در میان گذاشته است. به نوشته این روزنامه، ترامپ معتقد است در میان هفت نامزد کنونی، فرصت برای ورود اینفانتینو وجود دارد و این نامزدها را ضعیف می‌داند.

میشل باشله، رئیس‌جمهور پیشین چیلی، از شناخته‌شده‌ترین نامزدهاست، اما احتمال دارد با مخالفت امریکا روبه‌رو شود. رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، نیز از گزینه‌های مطرح است، هرچند ممکن است بریتانیا به دلیل اختلاف با آرژانتین بر سر جزایر فالکند از نامزدی او حمایت نکند.

بر اساس یک عرف غیررسمی، انتظار می‌رود دبیرکل بعدی سازمان ملل از امریکای لاتین یا حوزه کارائیب انتخاب شود. آخرین دبیرکل از این منطقه، خاویر پرز دکوئیار از پرو بود که از سال ۱۳۶۱ تا ۱۳۷۰ این سمت را بر عهده داشت.

با این حال، چند منبع به نیویارک پست گفته‌اند که این عرف الزام‌آور نیست و مانعی برای نامزدی اینفانتینو به شمار نمی‌رود. به گفته آنان، ممکن است کشورهای دیگری نیز از او حمایت کنند.

پائولو زامپولی، فرستاده ویژه ترامپ برای همکاری‌های جهانی، این پیشنهاد را «هوشمندانه» توصیف کرده است. او گفت که اینفانتینو به دلیل محبوبیت جهانی و تجربه مدیریت فیفا می‌تواند انرژی تازه‌ای به سازمان ملل بدهد و از ورزش برای تقویت روابط میان ملت‌ها و الهام‌بخشیدن به جوانان استفاده کند.

زامپولی گفت که اداره فیفا و سازمان ملل شباهت‌هایی دارند. سازمان ملل ۱۹۳ کشور عضو دارد و فیفا بیش از ۲۰۰ عضو. به گفته او، کارنامه اینفانتینو نشان می‌دهد که توانایی مدیریت چنین سازمانی را دارد.

زامپولی که از دوستان نزدیک اینفانتینو و سفیر پیشین دومینیکا در سازمان ملل است، گفت که در دیدار فینال جام جهانی با اینفانتینو درباره این پیشنهاد گفت‌وگو نکرده و از مطرح شدن آن شگفت‌زده شده است.

ترامپ بارها از آنچه ناتوانی سازمان ملل در میانجی‌گری جنگ‌ها و بحران‌های جهانی می‌خواند، انتقاد کرده است. او سال گذشته نهادی به نام «هیئت صلح» ایجاد کرد که گمانه‌زنی‌هایی درباره تلاش برای ایجاد نهادی رقیب سازمان ملل به وجود آورد. با این حال، ترامپ این ادعا را رد کرد و گفت امیدوار است سازمان ملل نقش فعال‌تری در حل منازعات جهانی ایفا کند.

ترامپ پس از بازگشت به کاخ سفید، کمک مالی امریکا به سازمان ملل را به‌شدت کاهش داد و امریکا را از چند نهاد وابسته به این سازمان، از جمله سازمان بهداشت جهانی، یونسکو و شورای حقوق بشر، خارج کرد.

در صورت انتخاب اینفانتینو، روابط دولت ترامپ با سازمان ملل ممکن است بهبود یابد. با این حال، پذیرش این سمت برای او به معنای کاهش چشمگیر درآمد خواهد بود. درآمد سالانه او در فیفا حدود شش میلیون دالر است، در حالی که دبیرکل سازمان ملل سالانه حدود ۴۱۸ هزار دالر دریافت می‌کند.

اینفانتینو برای انتخابات بعدی ریاست فیفا که در حوت ۱۴۰۵ برگزار می‌شود نیز نامزد شده و تاکنون حمایت تقریبا همه ۲۱۱ فدراسیون عضو را به دست آورده است.

با این حال، او به دلیل دخالت ترامپ در پرونده تعلیق کارت سرخ فولارین بالوگون، بازیکن تیم ملی امریکا، با انتقاد روبه‌رو شد. ترامپ پیش از دیدار امریکا و بلجیم از اینفانتینو خواست محرومیت یک‌بازی این بازیکن لغو شود. بازگشت بالوگون به میدان اعتراض برخی کشورهای اروپایی را برانگیخت، اما شکست امریکا برابر بلجیم از شدت واکنش‌ها کاست.

سپ بلاتر، رئیس پیشین فیفا، نیز از منتقدان اینفانتینو است و خواستار کناره‌گیری او شده است. دوران ریاست بلاتر با رسوایی فساد و رشوه‌گیری در روند واگذاری میزبانی جام جهانی ۱۴۰۱ به قطر همراه بود.

پنجاونهمین نشست وزیران خارجه کشورهای عضو آسه‌آن از روز دوشنبه در مانیل پایتخت فیلیپین آغاز شده است. مقام‌های بلندپایه اتحادیه اروپا نیز در کنار دیگر اعضای کشورهای آسه‌آن در این نشست حضور دارند.

وزارت خارجه روسیه روز چهارشنبه، ۳۱ سرطان با انشتار خبرنامه‌ای از دیدار سرگئی لاوروف و محمد اسحاق دار، وزیر خارجه پاکستان در حاشیه این نشست خبر داد. این وزارت همچنین در خبرنامه‌ای دیگری از دیدار آقای لاوروف با وزیر خارجه هند نیز خبر داده است.

در دیدار وزیران خارجه روسیه و هند نیز بر گسترش همکاری‌های دوجانبه، تداوم گفت‌وگوی مبتنی بر اعتماد در تمامی سطوح و هماهنگی بیشتر در چارچوب‌های مهم بین‌المللی تاکید شده است.

وزارت خارجه پاکستان نیز اعلام کرد که دو طرف بر تقویت همکاری‌ها در حوزه‌های تجارت، انرژی، اتصال منطقه‌ای و افزایش هماهنگی در مجامع چندجانبه تاکید کرده و توافق کردند تماس‌ها و رایزنی‌های نزدیک خود را ادامه دهند.