مرکز خبرنگاران افغانستان اعلام کرد که بشیر هاتف، خبرنگار، پس از سپری کردن یک سال حبس از زندان بگرام آزاد شده و به خانوادهاش در کابل پیوسته است. این مرکز روز چهارشنبه گفت که محکمه نظامی طالبان، آقای هاتف را به اتهام تبلیغ علیه حکومت این گروه به یک سال زندان محکوم کرده بود.
نیروهای استخبارات و اداره امر به معروف طالبان، بشیر هاتف را در ۲ اسد ۱۴۰۴ همراه با شکیب احمد نظری، خبرنگار تلویزیون «انتیوی» جاپان، و ابوذر صارم سرپلی، مدیرمسئول خبرگزاری توانا، در کابل بازداشت کردند.
شکیب احمد نظری و ابوذر صارم سرپلی همچنان در زندان به سر میبرند و دوران محکومیت خود را سپری میکنند.
بشیر هاتف از خبرنگاران باسابقه افغانستان است و با شماری از رسانههای داخلی همکاری داشته است. او همچنین بنیانگذار و رئیس اجرایی «مرکز ارتباط و آموزش خبرنگاران» و عضو هیئترئیسه فدراسیون نهادهای خبرنگاری افغانستان بوده است.
مرکز خبرنگاران افغانستان ضمن استقبال از آزادی بشیر هاتف، اعلام کرد که بازداشت و حبس یکساله او نقض آشکار حقوق انسانی و حرفهای این خبرنگار بوده است.
به گفته این مرکز، هاتف بدون دسترسی به وکیل مدافع، در محکمه نظامی اداره استخبارات طالبان به اتهامهایی از جمله تبلیغ علیه حکومت طالبان محاکمه و زندانی شده بود.
مرکز خبرنگاران افغانستان از طالبان خواست به حقوق خبرنگاران احترام بگذارد، دیگر خبرنگاران و کارکنان رسانهای زندانی را آزاد کند و زمینه فعالیت آزاد آنان را بدون تهدید، فشار و هراس از بازداشت فراهم سازد.
پس از بازگشت طالبان به قدرت، آزادی بیان و فعالیت رسانهها در افغانستان با محدودیتهای گسترده روبهرو شده است. سازمان خبرنگاران بدون مرز نیز بارها اعلام کرده است که سانسور، بازداشت خبرنگاران و تعطیلی رسانهها در دوره حاکمیت طالبان افزایش یافته است.
منابع آگاه روز چهارشنبه به افغانستان اینترنشنال گفتند که استخبارات طالبان چهار نظامی حکومت پیشین را در شهر فیضآباد، مرکز ولایت بدخشان، بازداشت کرده است. به گفته این منابع، سه نفر از این نظامیان روز سهشنبه و نفر چهارم روز چهارشنبه از ناحیه هفتم شهر فیضآباد بازداشت شدند.
شاهدان عینی گفتند که نیروهای طالبان این چهار نظامی را هنگام بازداشت لتوکوب کردند.
هنوز مشخص نیست طالبان این افراد را به چه اتهامی بازداشت کرده و آنان اکنون در کجا نگهداری میشوند.
این بازداشتها در حالی انجام شده است که بدخشان در روزهای اخیر شاهد چندین رویداد امنیتی بوده است.
ذبیحالله امیری، رئیس اطلاعات و فرهنگ طالبان در بدخشان، بامداد سهشنبه در مسیر فیضآباد- بهارک هدف حمله دو فرد موتورسایکلسوار قرار گرفت و کشته شد. طالبان اعلام کرده است که یکی از مهاجمان در محل کشته و فرد دوم بازداشت شده است.
همزمان، درگیری میان طالبان و جبهه آزادی افغانستان در ولسوالی زیباک نیز برای چندین روز ادامه داشته است.
مارسل امریش، سخنگوی امور داخلی فراکسیون حزب اتحاد ۹۰/سبزها در پارلمان آلمان، ادامه اخراج شهروندان افغانستان را «غیرمسئولانه» خواند. او به افغانستان اینترنشنال گفت همکاری با طالبان برای اخراج افغانها، هم به سود طالبان است و هم امنیت آلمان را تضعیف میکند.
او روز چهارشنبه، هشتم اسد، در ایمیلی به ادریس جویا، خبرنگار افغانستان اینترنشنال، گفت حکومت آلمان اکنون حتی افرادی را به افغانستان اخراج میکند که در این کشور مرتکب جرمی نشدهاند.
این اظهارات پس از آن مطرح شد که حکومت آلمان روز سهشنبه، هفتم اسد، ۳۱ پناهجوی افغان را با یک پرواز چارتر از میدان هوایی لایپزیگ به کابل اخراج کرد.
الکساندر دوبرینت، وزیر داخله آلمان، تأیید کرد که یکی از افراد اخراجشده سابقه محکومیت کیفری نداشته است.
این نخستین بار از زمان بازگشت طالبان به قدرت در سال ۱۴۰۰ است که حکومت آلمان یک شهروند افغانستان را بدون سابقه جرمی به افغانستان اخراج میکند. پیش از این، آلمان اعلام کرده بود که اخراجها تنها شامل افراد محکوم به جرایم و کسانی میشود که تهدیدی برای امنیت عمومی به شمار میروند.
امریش با انتقاد از این اقدام گفت: «این غیرمسئولانه است که الکساندر دوبرینت اکنون حتی افرادی را نیز به افغانستان اخراج میکند که در آلمان هیچ جرمی مرتکب نشدهاند.»
او طالبان را «یک سازمان تروریستی اسلامگرای افراطی» توصیف کرد و گفت این گروه حقوق زنان و دختران را از بین برده، شهروندان را سرکوب میکند و مخالفان سیاسی خود را تا پای جان تحت تعقیب قرار میدهد.
این نماینده حزب سبزها افزود که افغانستان با بحران عمیق انسانی روبهرو است و طالبان نیز توانایی بیرون کشیدن کشور از این وضعیت را ندارد.
او گفت: «با وجود این، الکساندر دوبرینت افراد را به دست طالبان میسپارد. این اقدام، نشانه دیگری از فقدان انسانیت در حکومت فدرال آلمان است.»
حکومت آلمان اخراج مجرمان را بخشی از سیاست خود برای تأمین امنیت عمومی و اجرای قوانین مهاجرتی میداند. وزیر داخله این کشور نیز گفته است افرادی که امنیت آلمان را تهدید میکنند، جایی برای ماندن در این کشور ندارند.
با این حال، امریش تأکید کرد مخالفت با اخراج به افغانستان به معنای نادیده گرفتن جرایم افراد نیست. او گفت: «اخراج افراد به کشوری که نظام قضایی کارآمد ندارد، امنیت واقعی ایجاد نمیکند.»
به گفته او، مجرمان اخراجشده در افغانستان اغلب بدون هیچ مشکلی زندگی میکنند، زیرا طالبان به اصول حاکمیت قانون پایبند نیست. در نتیجه، این افراد هم از مجازات و هم از نظارت مقامهای آلمانی خارج میشوند.
او همچنین گفت حکومت آلمان نمیتواند تضمین کند افرادی که به افغانستان اخراج میشوند، دوباره وارد این کشور نشوند.
به گفته امریش، اخراج افراد محکومشده پیش از تکمیل مجازات یا بدون ایجاد سازوکار نظارتی در افغانستان، نهتنها خطر را از میان نمیبرد، بلکه کنترول نهادهای آلمانی بر این افراد را نیز از بین میبرد.
اخراجها محور سیاست آلمان در قبال افغانستان
سخنگوی امور داخلی فراکسیون سبزها در ادامه، سیاست حکومت آلمان در قبال افغانستان را نیز مورد انتقاد قرار داد و گفت اخراج مهاجران به محور اصلی این سیاست این کشور تبدیل شده است.
او گفت: «پنج سال پس از خروج ارتش آلمان، اخراجها به عامل تعیینکننده سیاست آلمان در قبال افغانستان تبدیل شده است.»
ارتش آلمان پس از حدود دو دهه حضور نظامی، در سال ۲۰۲۱ از افغانستان خارج شد. طالبان در ماه آگست همان سال کابل را تصرف کرد و حکومت پیشین افغانستان سقوط کرد.
آلمان تاکنون حکومت طالبان را به رسمیت نشناخته است، اما برای اجرای اخراجها و رسیدگی به برخی امور قونسلی، با نمایندگان این گروه تماسها و گفتوگوهای فنی برقرار کرده است.
امریش گفت: «توافق دوبرینت، طالبان را تقویت میکند. آنان در مقابل، دیپلوماتهای خود را به آلمان میفرستند، به اطلاعات حساس دسترسی پیدا میکنند و پول نقد انباشته میکنند.»
اشاره او به حضور نمایندگان معرفیشده از سوی طالبان در نمایندگیهای دیپلوماتیک افغانستان در آلمان است. حکومت آلمان میگوید حضور شماری از این افراد برای ادامه خدمات قونسلی و همکاری در روند شناسایی و اخراج شهروندان افغانستان ضروری است.
با این حال، منتقدان هشدار دادهاند که حضور نمایندگان طالبان در سفارت و قونسلگریهای افغانستان میتواند برای پناهجویان، خبرنگاران، فعالان حقوق بشر و مخالفان سیاسی این گروه مخاطرات امنیتی ایجاد کند.
امریش در پایان گفت: «این همکاری، ما را در برابر باجگیری آسیبپذیر میکند و امنیت آلمان را تضعیف میکند. حکومت فدرال با این سیاست در قبال افغانستان، در مسیر خطرناک و اشتباهی گام برداشته است.»
دولت آلمان پیشتر اعلام کرده بود که در مرحله نخست، اخراجها عمدتاً شامل افراد محکوم به جرایم سنگین و کسانی خواهد بود که تهدیدی برای امنیت عمومی محسوب میشوند.
با این حال، اخراج یک شهروند افغانستان بدون محکومیت کیفری در پرواز اخیر، نگرانیها درباره گسترش دامنه اخراجها به دیگر پناهجویان ردشده و افراد دارای حکم قطعی خروج را افزایش داده است.
جاوید کیوان، معاون اتحادیه چتر سازمانهای دیاسپورای افغان در آلمان، نیز در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال، اخراج پناهجویان به افغانستان تحت حاکمیت طالبان را مغایر با مسئولیتهای حقوق بشری دولت آلمان دانست.
او همچنین نسبت به اخراج فردی بدون محکومیت کیفری ابراز نگرانی کرد و گفت این اقدام میتواند راه را برای گسترش اخراجها به دیگر پناهجویان افغان، از جمله زنان و کودکان، هموار کند.
کیوان از حکومت آلمان خواست اخراج شهروندان افغانستان را متوقف کند و پیش از هر تصمیم، وضعیت امنیتی افغانستان، خطرهای فردی و تعهدات بینالمللی خود را بهطور جدی مدنظر قرار دهد.
ماموران امر به معروف شام چهارشنبه دستکم پنج زن مانتوپوش را در مناطق مختلف شهر هرات بازداشت کردند. آنان ابتدا یک زن را هنگام بیرون شدن از پارکینگ فروشگاه زیتون مال در سرک ۶۴ متره هرات، از موتر شوهرش پایین کردند و با زور با خود بردند.
یک شاهد عینی به افغانستان اینترنشنال گفت دو موتر امر به معروف طالبان مقابل زیتون مال در هرات توقف کردند. به گفته او، سه مامور زن و شماری از ماموران مرد طالبان در محل حضور داشتند.
این شاهد گفت زنی که هدف بازداشت شد، مقاومت کرد و در جریان کشمکش، حجابش از سرش افتاد. او افزود ماموران طالبان اجازه ندادند شوهر این زن نیز از موتر پیاده شود.
شاهدان عینی میگویند همزمان، ماموران امر به معروف طالبان به مجتمع تجارتی الماس شرق رفتند و زن دیگری را که مانتو پوشیده بود، بازداشت کردند.
منابع محلی همچنین به افغانستان اینترنشنال گفتند ماموران طالبان زن دیگری را که در حال عبور از جاده ۶۴ متره شهر هرات بود، به دلیل پوشیدن مانتو بازداشت کردند.
افزون بر این، شاهدان از بازداشت دو زن دیگر در منطقه پل رنگینه، در ناحیه ششم شهر هرات، خبر دادند. به این ترتیب، شمار زنانی که روز چهارشنبه در هرات بازداشت شدهاند، دستکم به پنج نفر رسیده است.
منابع محلی میگویند گشتهای امر به معروف طالبان تا زمان نشر این خبر در چندین منطقه هرات ادامه داشت.
به گفته این منابع، ماموران طالبان بیشتر در فروشگاهها، مراکز خرید و مجتمعهای تجاری حضور دارند و زنانی را که مانتو پوشیدهاند، بازداشت میکنند.
در ماههای اخیر، گزارشهای متعددی از بازداشت زنان به دلیل پوشیدن مانتو در هرات منتشر شده است. طالبان مانتوی رایج در این ولایت را با معیارهای مورد تأیید خود برای حجاب سازگار نمیداند.
این بازداشتها پیشتر دو موج اعتراضی در هرات را در پی داشت. در ۱۹ جوزا، شماری از باشندگان منطقه جبرئیل در اعتراض به بازداشت زنان به خیابانها آمدند. طالبان این اعتراض را با شلیک گلوله سرکوب کرد که در نتیجه آن، دستکم دو نوجوان کشته و شماری دیگر زخمی شدند.
سه روز بعد نیز گروهی از شهروندان در برابر دفتر والی طالبان در هرات تجمع کردند و شعارهای «زن، زندگی، آزادی» و «تحصیل، کار، آزادی» سر دادند. نیروهای طالبان این تجمع را متفرق و شماری از معترضان را بازداشت کردند.
بازداشت زنان و سرکوب معترضان در هرات با واکنش گسترده بینالمللی روبهرو شد. کارشناسان سازمان ملل، اتحادیه اروپا، عفو بینالملل و دیدهبان حقوق بشر این اقدامات را محکوم کردند و خواستار آزادی بازداشتشدگان، پایان دادن به محدودیتهای پوشش زنان و تحقیق درباره کشتهشدن و زخمیشدن معترضان شدند.
گارد ساحلی ترکیه اعلام کرد که نیروهای امنیتی این کشور در جریان یک عملیات در منطقه ازینه شهر چاناکقلعه ۳۲ پناهجوی بدون مدرک را بازداشت کردهاند. براساس اطلاعات پولیس هفت کودک نیز در میان این پناهجویان حضور دارند که همه شهروندان افغانستان هستند.
نیروهای گارد ساحلی ترکیه این پناهجویان را روز سهشنبه، ششم اسد طی عملیاتی در ازینه واقع در شهر چاناکقلعه شناسایی و بازداشت کردهاند.
این پناهجویان افغان پس از بازداشت و انجام مراحل قانونی به مرکز نگهداری پناهجویان در ایواجیک تحویل داده شدهاند.
ترکیه در سالهای اخیر تدابیر امنیتی در مرزهای غربی خود را تشدید کرده و بهگونه منظم از بازداشت پناهجویان خبر میدهد که در تلاش برای رسیدن به کشورهای اروپایی از مسیرهای غیرقانونی هستند.
براساس آمار اداره مهاجرت ترکیه از شروع سال تاکنون بیش از ۲۰ هزار پناهجوی افغان بدون مدرک در سراسر این کشور بازداشت شدهاند. مشخص نیست که چه تعداد از بازداشتشدگان به افغانستان اخراج شدهاند.
شماری از دکانداران و بازرگانان در قندهار میگویند که اداره امر به معروف طالبان به آنان دستور داده است کالاهایی را که بر بستهبندی آنها تصویر زنان وجود دارد، از فروشگاهها جمعآوری کنند یا تصاویر را پاک کنند.
به گفته آنان، این محدودیت بر واردات کالا نیز گسترش یافته و به تاجران هشدار داده شده است که در آینده چنین محصولاتی از گمرک ترخیص نخواهد شد.
شماری از دکانداران و بازرگانان در شهر قندهار به افغانستان اینترنشنال گفتهاند که ریاست امر به معروف و نهی از منکر طالبان در دستورالعمل جدیدی از آنان خواسته است همه کالاهایی را که تصویر زنان روی آنها چاپ شده، از فروشگاهها جمعآوری کنند.
داوود شاه، یکی از از دکانداران قندهار، میگوید که مأموران امر به معروف طالبان به آنان دستور دادهاند که تصویر زنان روی محصولات آرایشی مانند کرم، شامپو، حنا، رنگ و دیگر لوازم مشابه را پاک کنند یا این کالاها را از ویترینها بردارند.
او گفت: «افراد امر به معروف به ما گفتند تمام کرمها، شامپوها، حنا، رنگها و سایر لوازم آرایشی را که عکس زن بر روی آنهاست، یا باید عکسهایشان را پاک کنیم یا از ویترینها برداریم. آنها گفتند اگر این کار را نکنید، خودمان آنها را جمعآوری و ضبط خواهیم کرد.»
یکی از واردکنندگان لوازم آرایشی در قندهار میگوید این تصمیم تأثیر مستقیمی بر فعالیتهای تجاری آنان خواهد داشت.
او افزود: «در گمرک نیز به ما گفته شده است از این پس کالاهایی را که تصویر زن یا تصاویر دیگری روی آن باشد وارد نکنید. اگر وارد شود، ترخیص نخواهد شد و کالاها توقیف میشوند. این یک محدودیت جدید و جدی برای بازرگانان است.»
یکی دیگر از دکانداران در ناحیه پنجم شهر قندهار میگوید بسیاری از محصولات شرکتهای بینالمللی روی بستهبندی خود تصاویر زنان دارند و تغییر آنها برای فروشندگان دشوار است.
او گفت: «ما اکنون مجبوریم یا تصویر هر کالا را بهصورت دستی پاک کنیم یا آن جنس را نفروشیم. این کار زمان، هزینه و زیان زیادی دارد. همین حالا بیش از پنجاه قلم کالا را از دکان جمع کردهایم تا عکسهای زن و سایر تصاویر را از آنها پاک کنیم.»
بازرگانان میگویند که در ماههای گذشته تصاویر کودکان روی بسهای مکاتب، نقاشیها و آگهیهای تبلیغاتی مربوط به واکسین پولیو، آموزش و آگاهیدهی عمومی از دیوارها، اماکن عمومی و سطح شهر پاک شده است.
ساکنان و تاجران قندهار میگویند روند حذف تصاویر در ماههای اخیر گستردهتر شده و اکنون به بازار، واردات و فعالیتهای تجاری نیز رسیده است.
ریاست امر به معروف طالبان در سالهای گذشته محدودیتهای گستردهای را در زمینههای اجتماعی و فرهنگی اعمال کرده است. محدودیت بر رفتوآمد و فعالیتهای اجتماعی زنان، محدودیت بر رسانهها، منع انتشار تصاویر موجودات زنده، محدودیت بر تابلوهای تبلیغاتی، منع موسیقی و تغییر در نحوه برگزاری مراسم اجتماعی از جمله اقداماتی است که در ولایتهای مختلف افغانستان، بهویژه قندهار، اجرا شده است.
بازرگانان هشدار میدهند که ادامه این روند میتواند واردات محصولات شرکتهای بینالمللی را با مشکل مواجه کند و باعث افزایش هزینهها و زیان مالی برای شمار زیادی از فروشندگان و واردکنندگان شود.
