ترامپ: مذاکرات امریکا و جمهوری اسلامی دوشنبه آغاز می‌شود

این ورود کم‌سابقه نه‌تنها یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های مرزی سال‌های اخیر اروپا را رقم زد، بلکه بحث‌های سیاسی درباره مهاجرت، امنیت مرزها و روابط اسپانیا و مراکش را دوباره شعله‌ور کرد.

چه چیزی جرقه این هجوم را زد؟

نیویارک تایمز در گزارشی نوشت اینکه مردم برای یافتن زندگی بهتر راهی اروپا شوند، اتفاق تازه‌ای نیست. اما آنچه سئوتا را به یک معما تبدیل کرده، زمان و ابعاد این موج مهاجرت است. هنوز کسی با اطمینان نمی‌داند چه شد که ظرف تنها دو روز، ده‌ها هزار نفر تقریباً هم‌زمان تصمیم گرفتند خود را به مرز اسپانیا برسانند.

همین ابهام باعث شده روایت‌های متفاوتی درباره علت این رویداد مطرح شود، روایت‌هایی که هر کدام، مسئولیت بحران را متوجه بازیگری متفاوت می‌کنند.

وزارت داخله مراکش روز یکشنبه اعلام کرد که هجوم مهاجران به سئوتا و ملیله اسپانیا، در نتیجه اطلاعات نادرست در شبکه‌های اجتماعی، فعالیت شبکه‌های قاچاق انسان و برداشت نادرست از یک حکم دادگاه اسپانیا رخ داده است.

این وزارتخانه گفت حدود ۴۰ هزار نفر وارد سئوتا شدند و از ورود یک‌هزار و ۱۳۵ نفر به ملیله جلوگیری شد. به گفته مقام‌های مراکش، در این رویداد ۱۱ نفر که بیشتر آنان هنگام عبور از مرز غرق شدند، جان باختند.

شهری کوچک در برابر موجی بی‌سابقه

به نوشته نیویارک تایمز، سئوتا با جمعیتی حدود ۸۴ هزار نفر، یکی از کوچک‌ترین مناطق خودمختار اسپانیاست. اما در کمتر از ۴۸ ساعت، ورود ۵۰ تا ۶۰ هزار مهاجر، این شهر را با بحرانی روبه‌رو کرد که هیچ آمادگی برای مدیریت آن نداشت.

هزاران مهاجر در خیابان‌ها، پارک‌ها و سواحل سرگردان بودند. نه جایی برای اسکان داشتند و نه امکانات کافی برای دریافت غذا و خدمات اولیه. بسیاری از ساکنان نیز از بیم ناآرامی‌ها خانه‌های شان را ترک نکردند و حکومت اسپانیا را به ناتوانی در مدیریت بحران متهم کردند.

هرچند بیشتر مهاجران تا چند روز بعد به مراکش بازگردانده شدند، اما این بحران کوتاه‌مدت، بحث مهاجرت را بار دیگر به یکی از مهم‌ترین موضوعات سیاسی اروپا تبدیل کرد.

دو روایت درباره عامل بحران

هنوز روشن نیست چه کسی یا چه عاملی این موج مهاجرت را رقم زده است، اما دو روایت بیش از همه مطرح است.

نخستین روایت، سیاست‌های حکومت پدرو سانچز، نخست‌وزیر اسپانیا را مقصر می‌داند. منتقدان می‌گویند تصمیم حکومت برای فراهم کردن امکان قانونی شدن وضعیت بیش از یک میلیون مهاجر فاقد مدرک و همچنین رأی اخیر دادگاه عالی اسپانیا درباره محدود شدن بازگرداندن برخی مهاجران، این تصور را ایجاد کرده که ورود به اسپانیا آسان‌تر از گذشته شده است.

آقای سانچز این برداشت را رد کرده و قاچاقچیان انسان را مسئول دانسته است. به گفته او، این شبکه‌ها با انتشار اطلاعات نادرست، هزاران نفر را به حرکت به سوی مرزهای اسپانیا ترغیب کردند.

در مقابل، گروهی دیگر معتقدند نقش مراکش را نمی‌توان نادیده گرفت. آنان به بحران مشابه سال ۲۰۲۱ اشاره می‌کنند که هزاران نفر با عبور از مرز وارد سئوتا شدند و بسیاری آن را اقدامی از سوی رباط برای اعمال فشار بر مادرید در اختلافات سیاسی دو کشور دانستند.

این بار نیز برخی مهاجران گفته‌اند مأموران مرزی مراکش نه‌تنها مانع عبور آنان نشدند، بلکه مسیر رسیدن به مرز را نیز به آن‌ها نشان دادند. با این حال، هیچ مدرک قطعی برای اثبات نقش دولت مراکش در سازمان‌دهی این موج مهاجرت منتشر نشده است.

چرا یافتن پاسخ اهمیت دارد؟

پاسخ این پرسش، فقط برای روشن شدن یک رویداد گذشته اهمیت ندارد بلکه می‌تواند مسیر سیاست مهاجرتی اروپا را تغییر دهد.

به گفته نیویارک تایمز، اگر سیاست‌های اسپانیا عامل اصلی بوده باشد، احتمالاً فشار برای سخت‌تر شدن قوانین مهاجرت افزایش خواهد یافت. اما اگر این موج با حمایت یا چشم‌پوشی یک دولت شکل گرفته باشد، اروپا آن را صرفاً یک بحران مهاجرتی نخواهد دید، بلکه با آن به‌عنوان ابزاری برای اعمال فشار سیاسی برخورد خواهد کرد.

اتحادیه اروپا پیش‌تر نیز چنین تجربه‌ای داشته است. در سال ۲۰۲۱، بروکسل بلاروس را متهم کرد که مهاجران را برای فشار بر مرزهای اتحادیه اروپا هدایت کرده است. پیش از آن نیز ترکیه بارها از احتمال باز کردن مسیر عبور میلیون‌ها پناهجوی سوری به اروپا به‌عنوان اهرم فشار در مذاکرات با بروکسل استفاده کرده بود.

پیامدهایی که از سئوتا فراتر رفت

با وجود آن که هنوز علت اصلی این هجوم مشخص نشده، پیامدهای سیاسی آن از هم‌اکنون آشکار شده است. احزاب مخالف و جریان‌های راست افراطی در اسپانیا، حکومت سانچز را مسئول این بحران می‌دانند و از آن برای حمله به سیاست‌های مهاجرتی او استفاده می‌کنند. هم‌زمان، برخی سیاستمداران اروپایی نیز خواستار بازنگری در وضعیت اسپانیا در منطقه شنگن شده‌اند.

در کنار این جدال‌های سیاسی، بهای انسانی این بحران نیز سنگین بوده است. دست‌کم ۷۲ نفر هنگام تلاش برای رسیدن به سئوتا جان باختند و شماری از مهاجرانی که موفق به ورود شدند، بدون سرپناه، با غذای اندک و آینده‌ای نامعلوم همچنان این شهر مانده‌اند.

نیویارک تایمز در پایان نوشت اینکه چه کسی مسئول آغاز این بحران بود، هنوز روشن نیست، اما این نکته روشن است که پیامدهای آن، مدت‌ها بر سیاست مهاجرتی اروپا سایه خواهد انداخت.

به گفته مقام‌های فلسطینی، در حملات روز یکشنبه اسرائیل، چهار نفر در دیرالبلح، یک زوج و پسر ۹ ساله‌شان در نزدیکی خان‌یونس، یک زوج و فرزندشان در شهر غزه و پنج نفر دیگر در حملات جداگانه به شهر غزه و جبالیا جان باختند.

ارتش اسرائیل اعلام کرد حمله به یک آپارتمان در دیرالبلح با هدف قرار دادن دو فرمانده نیروی ویژه وابسته به حماس انجام شده است.

این حملات در حالی ادامه یافته است که ترامپ روز پنج‌شنبه گفت که حماس و دیگر گروه‌های مسلح فلسطینی با خلع سلاح موافقت کرده‌اند. این موضوع امیدها برای پایان درگیری‌ها را افزایش داد.

با این حال، الی کوهن، وزیر انرژی اسرائیل و عضو کابینه امنیتی این کشور، روز یکشنبه گفت حکومت اسرائیل به حماس فرصت خواهد داد تا خلع سلاح شود، اما او نسبت به تحقق این موضوع «بسیار بدبین» است.

کوهن به رادیوی ارتش اسرائیل گفت هیچ توافقی برای توقف حملات به غزه وجود ندارد و اگر حماس خلع سلاح نشود، اسرائیل باید کنترول کامل این منطقه را در دست بگیرد. به گفته او، اسرائیل هم‌اکنون حدود ۷۰ درصد نوار غزه را در اختیار دارد.

او افزود: «در توافقی که با ایالات متحده امضا کردیم، موضع ما این است که حماس باید برچیده شود. این نخستین اقدامی است که باید انجام شود.»

بر اساس آمار مقام‌های بهداشتی غزه، از زمان برقراری آتش‌بس در ماه اکتوبر تاکنون دست‌کم یک‌هزار و ۲۳۰ فلسطینی در حملات اسرائیل کشته شده‌اند.

در مقابل، بر اساس آمار اسرائیل، در همین مدت چهار نظامی اسرائیلی کشته شده‌اند.

هیئت موسوم به «هیئت صلح ترامپ» که تحت رهبری ایالات متحده بر اجرای آتش‌بس نظارت می‌کند، روز جمعه نقشه راهی ۱۵ ماده‌ای برای تکمیل مراحل نهایی اجرای توافق منتشر کرد.

حماس اعلام کرده است که پیش از تحویل سلاح‌های خود به یک نهاد جدید فلسطینی که قرار است اداره غزه را بر عهده بگیرد، اسرائیل باید حملاتش را متوقف کرده و نیروهایش را مطابق مفاد توافق آتش‌بس از غزه عقب بکشد.

باسم نعیم، از مقام‌های ارشد حماس، روز یکشنبه گفت این گروه «انعطاف قابل توجهی» از خود نشان داده است، اما اسرائیل را متهم کرد که با تشدید حملات، در پی تحمیل واقعیت‌های جدید در میدان است.

او گفت: «این تشدید حملات، هم‌زمان با پیشرفت در روند سیاسی، نشان می‌دهد که حکومت اشغالگر در تلاش است روند پایان جنگ را تضعیف کرده و با زور، واقعیت‌های جدیدی را بر زمین تحمیل کند.»

به گزارش دیلی تلگراف، پولیس می‌گوید بررسی تصاویر دوربین‌های مداربسته نشان می‌دهد که مظنون روز ۲۷ سرطان جسد راس را در داخل یک بکس سفری به محل کشف جسد منتقل کرده و سپس از کارت‌های بانکی او برای برداشت پول استفاده کرده است.

به گفته پولیس، مظنون اعتراف کرده است که جسد الیزابت راس را در یک بکس سفری قرار داده و به محل کشف جسد منتقل کرده است. با این حال، او هرگونه دست داشتن در قتل را رد کرده و گفته است که راس را در حالی پیدا کرده که پیش از آن جان باخته بود. پولیس می‌گوید این ادعا همچنان در دست بررسی است.

به گفته مقام‌های یونانی، در بازرسی از محل اقامت این مرد یک تفنگ جعلی و یک چاقو نیز کشف شده و به همین دلیل اتهام نقض قوانین حمل سلاح نیز به پرونده او افزوده شده است.

پولیس پیش‌تر اعلام کرده بود که احتمال می‌دهد راس به دست فردی کشته شده باشد که تلاش می‌کرد به او کمک کند. با این حال، بازرسان هنوز درباره رابطه میان قربانی و مظنون یا انگیزه احتمالی این رویداد به نتیجه نهایی نرسیده‌اند.

رسانه‌های یونانی گزارش داده‌اند که پولیس همچنان در جست‌وجوی مرد بی‌خانمانی به نام مارکوس است که به حمل چاقو شهرت دارد و در منطقه کیپ‌سِلی شناخته شده است. پولیس مشخص نکرده که آیا این فرد در ارتباط با این پرونده تحت تعقیب است یا خیر.

به گفته پولیس، تلفن همراه الیزابت راس پس از زمان احتمالی مرگش همچنان فعال بوده است. بازرسان معتقدند شخصی پس از مرگ او با استفاده از این تلفن، برای پدرش که وکیل دادگستری در ادینبرو است و افراد دیگر پیام فرستاده تا این تصور ایجاد شود که او هنوز زنده است. مقام‌های یونانی در حال بررسی این احتمال هستند که مظنون بازداشت‌شده این پیام‌ها را ارسال کرده باشد.

پولیس می‌گوید این پیام‌ها از شهر آتن ارسال شده است.

ماموران تحقیق احتمال می‌دهند علت مرگ این زن خفگی باشد، اما نتیجه نهایی کالبدشکافی و آزمایش‌های سم‌شناسی هنوز اعلام نشده است.

راس ۶ سرطان از ادینبرو به آتن سفر کرده بود. او پس از اقامت نزد دوستانش در منطقه کراتسینی، ۲۴ سرطان به آنان گفته بود که برای دیدار دوستان دیگری به منطقه کیپ‌سِلی می‌رود.

بر اساس گزارش دیلی تلگراف، راس در فعالیت‌های خیریه مشارکت داشت و از طریق سازمان‌های غیردولتی به افراد نیازمند کمک می‌کرد. او پیش‌تر نیز در اقلیم کردستان عراق به پناهجویان سوری کمک کرده بود.

بر اساس این گزارش، پیشنهاد جدید برای بازگشایی تنگه هرمز شامل ایجاد مسیرهای تازه برای تردد کشتی‌هاست، اما اختلاف‌ها درباره دریافت عوارض از کشتی‌ها همچنان پابرجاست.

این روزنامه افزود که محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، پیش از اعلام توقف حملات، در تماسی با ترامپ از او خواسته بود تنش‌ها را کاهش دهد و مسیر دیپلوماتیک را ادامه دهد.

وال‌استریت ژورنال به نقل از منابع آگاه گزارش داد که دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، در پی پیشرفت تلاش‌های دیپلوماتیک برای کاهش تنش با ایران، روز یکشنبه از اجرای حملات تازه علیه این کشور صرف‌نظر کرده است.

ترامپ بامداد یکشنبه به وقت خاورمیانه در شبکه‌های اجتماعی اعلام کرد که دستور حملات جدید را لغو کرده است، اقدامی که به نوشته این روزنامه، دست‌کم به طور موقت از شدت تنش میان تهران و واشنگتن کاست.

بر اساس این گزارش، میانجی‌های منطقه‌ای در روزهای اخیر تلاش کرده‌اند امریکا و ایران را به آتش‌بس تازه‌ای سوق دهند. منابع آگاه به این روزنامه گفتند که میانجی‌های قطری روز شنبه ۱۰ اسد طرح جدیدی را برای بازگشایی تنگه هرمز به ایران ارائه کردند و دیپلومات‌های ایرانی واکنش مثبتی به آن نشان دادند.

یک مقام ایرانی نیز به وال‌استریت ژورنال تایید کرده است که تهران آمادگی خود را برای بررسی این پیشنهاد اعلام کرده، هرچند هنوز مشخص نیست که در نهایت آن را خواهد پذیرفت یا نه.

بر اساس این پیشنهاد، مسیرهای جدیدی برای عبور کشتی‌ها از تنگه هرمز ایجاد خواهد شد. ایران هفته گذشته خواستار آن شده بود که دست‌کم بخشی از هر دو مسیر کشتیرانی این آبراه را در اختیار داشته باشد. حدود ۲۰ درصد تجارت جهانی نفت از تنگه هرمز عبور می‌کند.

با این حال، هنوز روشن نیست که این طرح چگونه اختلاف اصلی دو طرف را حل خواهد کرد. ایران خواستار دریافت عوارض از کشتی‌های عبوری است، اما امریکا با این درخواست مخالفت کرده است.

وال‌استریت ژورنال همچنین گزارش داد که دیپلومات‌های ایرانی روز جمعه، ۹ اسد پیشنهادهای تازه‌ای برای بازگشایی تنگه هرمز و لغو تحریم‌های نفتی ایران ارائه کرده‌اند.

این روزنامه نوشت تنها چند ساعت پیش از اعلام لغو حمله، محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی، در تماس تلفنی با ترامپ از او خواست از راه گفت‌وگو برای کاهش تنش‌ها استفاده کند. حکومت عربستان نیز اعلام کرد چنین تلاش‌هایی می‌تواند به راه‌حل‌های دیپلوماتیک و حفظ امنیت و ثبات منطقه منجر شود.

به گفته منابع سعودی، ولیعهد این کشور همچنین از ترامپ درباره راهبرد واشنگتن در قبال ایران و برنامه حملات احتمالی توضیح خواسته است.

وال‌استریت ژورنال نوشت که بسیاری از کشورهای خلیج از نبود یک راهبرد روشن امریکا در قبال جنگ با ایران ناراضی هستند. به گفته منابع آگاه، این کشورها در هفته‌های اخیر از واشنگتن خواسته‌اند سامانه‌های رهگیر دفاع هوایی بیشتری در اختیارشان قرار دهد و تضمین کند در صورت ادامه درگیری‌ها از آنها دفاع خواهد کرد.

در مقابل، همه کشورهای خلیج خواهان کاهش تنش نیستند. این روزنامه به نقل از مقام‌های ارشد منطقه گزارش داد که امارات متحده عربی در روزهای اخیر ترامپ را به اتخاذ موضع سخت‌تر علیه ایران تشویق کرده است. به گفته این منابع، برخی مقام‌های اماراتی معتقدند سپاه پاسداران تنها در صورت افزایش فشار نظامی امریکا حاضر به عقب‌نشینی خواهد شد.

در مقابل، عربستان سعودی به طور مداوم از کاهش تنش حمایت کرده است. وال‌استریت ژورنال می‌گوید ریاض پیش‌تر نیز با طرح امریکا برای عملیات نظامی با هدف بازگشایی تنگه هرمز مخالفت کرده بود.

این روزنامه به نقل از یک منبع آگاه نوشت که مقام‌های اسرائیلی دریافته‌اند ترامپ همچنان دستیابی به توافق با ایران را به بازگشت به یک جنگ تمام‌عیار ترجیح می‌دهد، جنگی که هزینه سنگینی برای کشورهای خاورمیانه خواهد داشت.

وال‌استریت ژورنال همچنین نوشت نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد جنگ با ایران در داخل امریکا محبوبیت چندانی ندارد و می‌تواند به چشم‌انداز جمهوری‌خواهان در انتخابات میان‌دوره‌ای ماه نوامبر آسیب بزند.

به نوشته این روزنامه، مقام‌های ایرانی نیز از این آسیب‌پذیری سیاسی آگاه هستند. یک دیپلومات ایرانی به وال‌استریت ژورنال گفته است که اگر دیپلوماسی شکست بخورد، سپاه پاسداران در حال بررسی گزینه حملات پیش‌دستانه است.

دنی سیترینوویچ، مقام پیشین اطلاعات نظامی اسرائیل، نیز به وال‌استریت ژورنال گفت که برخلاف آغاز جنگ، اکنون کشورهای خلیج نفوذ بیشتری بر تصمیم‌های ترامپ پیدا کرده‌اند و نفوذ بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، بر کاخ سفید کاهش یافته است.

او افزود کشورهای خلیج ثبات منطقه را بر هر چیز دیگری ترجیح می‌دهند، زیرا نگران‌اند هرگونه حمله به زیرساخت‌های ایران، با حملات متقابل تهران به زیرساخت‌های انرژی و تأسیسات حیاتی آنها همراه شود.

به گفته مقام‌ها، شماری از مهاجران هنگام تلاش برای عبور از موج‌شکن و حصار مرزی غرق شدند و تعدادی دیگر نیز بر اثر ازدحام جمعیت جان باختند. آنان می‌گویند بسیاری از این افراد به دلیل مشکلات اقتصادی و تحت تأثیر شایعات منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی راهی این سفر شده بودند.

موج ورود مهاجران از روز پنج‌شنبه آغاز شد، زمانی که بیش از ۵۰ هزار نفر از راه خشکی و دریا وارد سئوتا شدند. این منطقه یکی از تنها دو مرز زمینی اتحادیه اروپا با قاره آفریقا به شمار می‌رود.

مقام‌های اسپانیا اعلام کردند که بیش از ۴۸ هزار نفر ظرف دو روز به مراکش بازگردانده شدند و روند بازگرداندن مهاجران در روزهای بعد نیز ادامه یافت.

مقام‌های محلی همچنین گفتند که از روز پنج‌شنبه تاکنون بیش از یک‌هزار نفر خدمات درمانی دریافت کرده‌اند. به گفته آنان، وضعیت شهر نسبت به روزهای نخست آرام‌تر شده، اما برای بازگشت کامل شرایط عادی به اقدامات بیشتری نیاز است.

در همین حال، رئیس حکومت محلی سئوتا اعلام کرد که سردخانه این شهر تاکنون ۸۸ جسد را تحویل گرفته است. به گفته او، شماری از این اجساد مربوط به مهاجرانی است که در دو هفته گذشته هنگام تلاش برای رسیدن به سئوتا جان باخته‌اند.

او افزود که مقام‌های مراکش نیز اجساد دیگری را از آب بیرون کشیده‌اند، اما هنوز آمار رسمی درباره شمار آن‌ها منتشر نشده است.

در پی این رویداد، حکومت اسپانیا شمار نیروهای پولیس و ارتش را در سئوتا افزایش داده و یک مانع شناور ۵۰۰ متری در آب‌های ساحلی این شهر نصب کرده است.

هم‌زمان، ۲۲ کشور عضو اتحادیه اروپا با ارسال نامه‌ای خواستار اقدام هماهنگ برای حفاظت از مرزهای خارجی این اتحادیه شدند. ایتالیا نیز اعلام کرد اجرای مقررات تردد بدون کنترل گذرنامه با اسپانیا در چارچوب پیمان شنگن را برای یک ماه به حالت تعلیق درمی‌آورد.

اسپانیا در سال‌های اخیر در مقایسه با بسیاری از کشورهای اتحادیه اروپا سیاست بازتری در قبال مهاجران در پیش گرفته و برنامه‌ای برای اعطای اقامت به بیش از نیم میلیون مهاجر فاقد مدرک اجرا کرده است.

با این حال، حکومت اسپانیا تأکید کرده است که این سیاست عامل هجوم اخیر به سئوتا نبوده و مهاجرانی که به‌صورت غیرقانونی وارد این منطقه می‌شوند، اجازه سفر به سرزمین اصلی اسپانیا یا دیگر کشورهای حوزه شنگن را نخواهند داشت.