هجوم ۵۰ هزار پناهجو به سئوتا اروپا را غافلگیر کرد

تنها در دو روز، دستکم ۵۰ هزار نفر از مراکش خود را به سئوتا، منطقه خودمختار متعلق به اسپانیا در شمال افریقا، رساندند.

تنها در دو روز، دستکم ۵۰ هزار نفر از مراکش خود را به سئوتا، منطقه خودمختار متعلق به اسپانیا در شمال افریقا، رساندند.
این ورود کمسابقه نهتنها یکی از بزرگترین بحرانهای مرزی سالهای اخیر اروپا را رقم زد، بلکه بحثهای سیاسی درباره مهاجرت، امنیت مرزها و روابط اسپانیا و مراکش را دوباره شعلهور کرد.
چه چیزی جرقه این هجوم را زد؟
نیویارک تایمز در گزارشی نوشت اینکه مردم برای یافتن زندگی بهتر راهی اروپا شوند، اتفاق تازهای نیست. اما آنچه سئوتا را به یک معما تبدیل کرده، زمان و ابعاد این موج مهاجرت است. هنوز کسی با اطمینان نمیداند چه شد که ظرف تنها دو روز، دهها هزار نفر تقریباً همزمان تصمیم گرفتند خود را به مرز اسپانیا برسانند.
همین ابهام باعث شده روایتهای متفاوتی درباره علت این رویداد مطرح شود، روایتهایی که هر کدام، مسئولیت بحران را متوجه بازیگری متفاوت میکنند.
وزارت داخله مراکش روز یکشنبه اعلام کرد که هجوم مهاجران به سئوتا و ملیله اسپانیا، در نتیجه اطلاعات نادرست در شبکههای اجتماعی، فعالیت شبکههای قاچاق انسان و برداشت نادرست از یک حکم دادگاه اسپانیا رخ داده است.
این وزارتخانه گفت حدود ۴۰ هزار نفر وارد سئوتا شدند و از ورود یکهزار و ۱۳۵ نفر به ملیله جلوگیری شد. به گفته مقامهای مراکش، در این رویداد ۱۱ نفر که بیشتر آنان هنگام عبور از مرز غرق شدند، جان باختند.
شهری کوچک در برابر موجی بیسابقه
به نوشته نیویارک تایمز، سئوتا با جمعیتی حدود ۸۴ هزار نفر، یکی از کوچکترین مناطق خودمختار اسپانیاست. اما در کمتر از ۴۸ ساعت، ورود ۵۰ تا ۶۰ هزار مهاجر، این شهر را با بحرانی روبهرو کرد که هیچ آمادگی برای مدیریت آن نداشت.
هزاران مهاجر در خیابانها، پارکها و سواحل سرگردان بودند. نه جایی برای اسکان داشتند و نه امکانات کافی برای دریافت غذا و خدمات اولیه. بسیاری از ساکنان نیز از بیم ناآرامیها خانههای شان را ترک نکردند و حکومت اسپانیا را به ناتوانی در مدیریت بحران متهم کردند.
هرچند بیشتر مهاجران تا چند روز بعد به مراکش بازگردانده شدند، اما این بحران کوتاهمدت، بحث مهاجرت را بار دیگر به یکی از مهمترین موضوعات سیاسی اروپا تبدیل کرد.
دو روایت درباره عامل بحران
هنوز روشن نیست چه کسی یا چه عاملی این موج مهاجرت را رقم زده است، اما دو روایت بیش از همه مطرح است.
نخستین روایت، سیاستهای حکومت پدرو سانچز، نخستوزیر اسپانیا را مقصر میداند. منتقدان میگویند تصمیم حکومت برای فراهم کردن امکان قانونی شدن وضعیت بیش از یک میلیون مهاجر فاقد مدرک و همچنین رأی اخیر دادگاه عالی اسپانیا درباره محدود شدن بازگرداندن برخی مهاجران، این تصور را ایجاد کرده که ورود به اسپانیا آسانتر از گذشته شده است.
آقای سانچز این برداشت را رد کرده و قاچاقچیان انسان را مسئول دانسته است. به گفته او، این شبکهها با انتشار اطلاعات نادرست، هزاران نفر را به حرکت به سوی مرزهای اسپانیا ترغیب کردند.
در مقابل، گروهی دیگر معتقدند نقش مراکش را نمیتوان نادیده گرفت. آنان به بحران مشابه سال ۲۰۲۱ اشاره میکنند که هزاران نفر با عبور از مرز وارد سئوتا شدند و بسیاری آن را اقدامی از سوی رباط برای اعمال فشار بر مادرید در اختلافات سیاسی دو کشور دانستند.
این بار نیز برخی مهاجران گفتهاند مأموران مرزی مراکش نهتنها مانع عبور آنان نشدند، بلکه مسیر رسیدن به مرز را نیز به آنها نشان دادند. با این حال، هیچ مدرک قطعی برای اثبات نقش دولت مراکش در سازماندهی این موج مهاجرت منتشر نشده است.
چرا یافتن پاسخ اهمیت دارد؟
پاسخ این پرسش، فقط برای روشن شدن یک رویداد گذشته اهمیت ندارد بلکه میتواند مسیر سیاست مهاجرتی اروپا را تغییر دهد.
به گفته نیویارک تایمز، اگر سیاستهای اسپانیا عامل اصلی بوده باشد، احتمالاً فشار برای سختتر شدن قوانین مهاجرت افزایش خواهد یافت. اما اگر این موج با حمایت یا چشمپوشی یک دولت شکل گرفته باشد، اروپا آن را صرفاً یک بحران مهاجرتی نخواهد دید، بلکه با آن بهعنوان ابزاری برای اعمال فشار سیاسی برخورد خواهد کرد.
اتحادیه اروپا پیشتر نیز چنین تجربهای داشته است. در سال ۲۰۲۱، بروکسل بلاروس را متهم کرد که مهاجران را برای فشار بر مرزهای اتحادیه اروپا هدایت کرده است. پیش از آن نیز ترکیه بارها از احتمال باز کردن مسیر عبور میلیونها پناهجوی سوری به اروپا بهعنوان اهرم فشار در مذاکرات با بروکسل استفاده کرده بود.
پیامدهایی که از سئوتا فراتر رفت
با وجود آن که هنوز علت اصلی این هجوم مشخص نشده، پیامدهای سیاسی آن از هماکنون آشکار شده است. احزاب مخالف و جریانهای راست افراطی در اسپانیا، حکومت سانچز را مسئول این بحران میدانند و از آن برای حمله به سیاستهای مهاجرتی او استفاده میکنند. همزمان، برخی سیاستمداران اروپایی نیز خواستار بازنگری در وضعیت اسپانیا در منطقه شنگن شدهاند.
در کنار این جدالهای سیاسی، بهای انسانی این بحران نیز سنگین بوده است. دستکم ۷۲ نفر هنگام تلاش برای رسیدن به سئوتا جان باختند و شماری از مهاجرانی که موفق به ورود شدند، بدون سرپناه، با غذای اندک و آیندهای نامعلوم همچنان این شهر ماندهاند.
نیویارک تایمز در پایان نوشت اینکه چه کسی مسئول آغاز این بحران بود، هنوز روشن نیست، اما این نکته روشن است که پیامدهای آن، مدتها بر سیاست مهاجرتی اروپا سایه خواهد انداخت.