خیانت در عصر اینستاگرام؛ آیا یک لایک هم مرز وفاداری را میشکند؟
شبکههای اجتماعی، پیامرسانها و هوش مصنوعی، مرزهای سنتی وفاداری را دگرگون کردهاند.
شبکههای اجتماعی، پیامرسانها و هوش مصنوعی، مرزهای سنتی وفاداری را دگرگون کردهاند.
اگر در گذشته خیانت عمدتاً به رابطه جنسی یا عاطفی با فردی دیگر محدود میشد، امروز رفتارهایی مانند لایک کردن عکس یک غریبه، گفتوگوی صمیمانه در دایرکت، معاشقه در فضای مجازی یا حتی ارتباط با چتباتهای هوش مصنوعی نیز میتواند به اختلاف میان زوجها تبدیل شود.
اما آیا این رفتارها واقعاً خیانت محسوب میشوند یا همهچیز به برداشت و توافق دو نفر بستگی دارد؟
وقتی یک لایک دردسرساز میشود
روزنامه فرانسوی لوموند داستان مردی به نام «تیزیانو» را روایت میکند که ماههاست با یک احساس آزاردهنده دستوپنجه نرم میکند. او از دیدن عکسهای اینستاگرامی شریک زندگیاش در کنار مردان دیگر ناراحت است، البته نه به این دلیل که او را به خیانت متهم کند، بلکه چون احساس میکند در زندگی مجازی شریکش جایی ندارد.
او میگوید شاید این فقط یک احساس باشد، اما همین نادیده گرفته شدن برایش شبیه «نوعی خیانت کوچک» است. در عین حال، خودش هم اعتراف میکند که گاهی عکس افراد غریبه را لایک کرده و همین باعث شده از خود بپرسد آیا یک لایک ساده هم میتواند معنایی فراتر از یک کلیک داشته باشد؟
خیانت دیگر تعریف ثابتی ندارد
پاتریک لوموان، روانپزشک فرانسوی، به لوموند گفت دیگر نمیتوان یک تعریف واحد برای خیانت ارائه کرد. از نظر او، مرزهای وفاداری را هر زوج بر اساس اعتماد، ارزشها و توافقهای خود تعیین میکنند.
او از تجربههای حرفهای خود مثال میآورد. زنی که اهدای اسپرم توسط همسرش را خیانت میدانست و زنی دیگر که حتی خودارضایی شریک زندگیاش را بیوفایی تلقی میکرد.
به گفته او، زمانی خیانت فقط یک مفهوم حقوقی بود و به رابطه جنسی خارج از ازدواج محدود میشد، اما امروز احساسات، صمیمیت و حتی رفتارهای آنلاین نیز در این تعریف جای گرفتهاند.
فضای مجازی نیز میتواند حس خیانت را ایجاد کند. لوموند از پژوهشگری مینویسد که هنگام تحقیق در یک پلتفرم با زنی وارد معاشقه مجازی شد. همسر آن زن وقتی از این رابطه باخبر شد، او را تهدید کرد.
این تجربه نشان داد حتی اگر هیچ دیدار حضوری یا رابطه فیزیکی وجود نداشته باشد، احساس حسادت و خیانت میتواند کاملاً واقعی باشد.
زن جوانی به نام «اگنس» نیز در گفتوگو با لوموند میگوید زمانی از طریق شبکههای اجتماعی با افراد مختلف پیامهای عاشقانه ردوبدل میکرد. او امروز این رفتار را نوعی عبور از مرزهای وفاداری در رابطه میداند.
به گفته او، فضای مجازی برایش یک «منطقه خاکستری» ساخته بود، جایی که میتوانست هیجان یک رابطه تازه را تجربه کند، بیآنکه وارد رابطهای واقعی شود. اما وقتی شریک زندگیاش از این ارتباطها باخبر شد، رابطهشان پایان یافت.
مرز خیانت کجاست؟
سسیلیا کومو، رواندرمانگر، معتقد است خیانت از زمانی آغاز میشود که فرد بخشی از صمیمیتی را که شریک زندگیاش تصور میکند فقط متعلق به رابطه آنهاست، با شخص دیگری تقسیم کند. به گفته او، فرقی هم نمیکند آن شخص در دنیای واقعی باشد یا پشت یک صفحه نمایش.
او تأکید میکند که زوجها باید درباره مرزهای رابطه خود آشکارا گفتوگو کنند، زیرا فناوری برقراری ارتباطهای پنهان را آسانتر و هزینه روانی آن را کمتر کرده است.
فناوری اعتماد را دشوارتر کرده است
لوموند همچنین از زنی به نام «سولوگ» مینویسد که چند بار از طریق تلفن همراه و سابقه جستوجوی اینترنتی شریک زندگیاش از خیانت او باخبر شده است.
او میگوید از آن زمان به بعد، به هر استوری، پست یا فعالیت آنلاین شریکش با دیده تردید نگاه میکند. حتی حذف شبکههای اجتماعی را نیز راهحل نمیداند، زیرا معتقد است فناوری همیشه راه تازهای برای ارتباطهای پنهان پیدا میکند.
نگرانی او بیدلیل هم نیست. بر اساس یک نظرسنجی در فرانسه، ۴۶ درصد از کاربران چتباتهای جنسی گفتهاند ترجیح میدهند گفتوگوهای جنسی را با این رباتها انجام دهند تا با شریک واقعی خود.
آیا فناوری باعث افزایش خیانت شده است؟ شارلوت لو وان، پژوهشگر دانشگاه کان، پاسخ منفی میدهد. او میگوید هر فناوری تازهای با نگرانیهای اخلاقی همراه بوده، اما شواهد نشان نمیدهد که اینترنت یا شبکههای اجتماعی بهتنهایی باعث افزایش خیانت شده باشند.
به باور او، آنچه تغییر کرده، حساسیت افراد نسبت به رفتارهایی است که پیشتر چندان مهم تلقی نمیشد، رفتارهایی که امروز بسیاری آنها را «خیانتهای کوچک» مینامند.
در بخش پایانی گزارش، لوموند از زنی ۳۸ ساله مینویسد که ماهها با مردی متأهل در یک اپلیکیشن دوستیابی پیام ردوبدل میکرد.
او میگوید این رابطه مجازی هرگز جای زندگی مشترکش را نگرفت، بلکه نوعی دنیای موازی برایش ساخت، جایی که احساسات و خیالپردازیهایش را زندگی میکرد، بیآنکه بخواهد آن را به واقعیت تبدیل کند.
به باور او، همین فاصله باعث شد بتواند تعادل میان زندگی واقعی و دنیای ذهنی خود را حفظ کند.
در عصر دیجیتال، دیگر نمیتوان با یک معیار ثابت درباره خیانت قضاوت کرد. ممکن است رفتاری که برای یک زوج کاملاً عادی است، برای زوجی دیگر نقض آشکار اعتماد باشد.
به همین دلیل، بسیاری از متخصصان روابط عاطفی معتقدند مهمترین عامل حفظ اعتماد، نه کنترول تلفن همراه یا شبکههای اجتماعی، بلکه گفتوگوی صریح درباره مرزهای رابطه و انتظارات دو طرف است. در نهایت، خیانت بیش از آنکه با قوانین تعریف شود، با توافق و اعتماد میان دو نفر معنا پیدا میکند.
