والاستریت ژورنال گزارش داد در حالی که کاخ سفید در پی بازگشایی تنگه هرمز و فراهم کردن زمینه پایان جنگ بود، شرطهای تازه جمهوری اسلامی برای عبور آزادانه کشتیها از این آبراه، چشمانداز رسیدن به توافق و خروج امریکا از جنگ را دشوارتر کرده است.
این روزنامه روز یکشنبه، ۱۸ اسد، نوشت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، در هفتههای اخیر در گفتوگوهای خصوصی با دستیاران ارشد خود این احتمال را مطرح کرده است که در صورت بازگشایی کامل تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی، حتا بدون دستیابی به توافق هستهای، از جنگ خارج شود.
به نوشته این روزنامه، با دشوارتر شدن دستیابی به توافق هستهای، کاخ سفید تمرکز خود را بیشتر بر بازگشایی تنگه هرمز گذاشته و ترامپ در پی فراهم کردن زمینهای برای اعلام پیروزی بوده است.
اما مطرح شدن شرطهای سخت ایران برای بازگشایی تنگه هرمز این مسیر را دشوارتر کرده است.
اظهارات متناقض تهران و واشنگتن درباره بازگشایی تنگه هرمز
محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، روز ۱۷ اسد گفت که تنگه هرمز تا زمانی که امریکا رفتار خود را «تصحیح» نکند، باز نخواهد شد.
او گفت که این تغییر رفتار باید شامل توقف تهدید جمهوری اسلامی، پایان دایمی جنگ علیه حکومت ایران و متحدانش در لبنان، فلسطین، یمن و عراق، لغو محاصره دریایی، خروج نیروهای دریایی و هوایی امریکا از پیرامون ایران، پرداخت کامل خسارتهای دو جنگ، لغو تحریمها و آزادسازی بیقیدوشرط داراییهای مسدودشده ایران باشد.
نیویارک تایمز نیز روز ۱۷ اسد نیز نوشت که شرطهای ذوالقدر امیدها برای رسیدن به توافق با عمان بر سر ازسرگیری تجارت و کاهش بهای جهانی انرژی را کاهش داده است.
والاستریت ژورنال نوشت که این تحولات گزینههای ترامپ برای خروج از جنگ را محدودتر کرده و نشان میدهد که تهران برای یک درگیری طولانی و فرسایشی آماده است.
مونا یعقوبیان، مدیر برنامه خاورمیانه در مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی، گفت: «خواستههای سختگیرانه اخیر جمهوری اسلامی برای بازگشایی تنگه هرمز، یافتن راهی آبرومندانه برای خروج ترامپ از این درگیری را بهطور فزایندهای دشوار میکند.»
گرگوری برو، کارشناس مسائل ایران در موسسه مشاورهای اوراسیا گروپ، گفت که تهران معتقد است ترامپ خواهان خروج از جنگ است و بازگشایی تنگه هرمز را در اولویت قرار داده است. به گفته او، جمهوری اسلامی به همین دلیل در مذاکرات بر سر شرایط بازگشایی این آبراه سختگیری میکند.
کاخ سفید از آغاز مذاکرات دیپلوماتیک در ماه حمل تأکید کرده است که جمهوری اسلامی نباید به سلاح هستهای دست یابد. اما با دشوارتر شدن مذاکرات هستهای، واشنگتن در هفتههای اخیر تمرکز بیشتری بر بازگشایی تنگه هرمز گذاشته است.
حملات پراکنده موشکی و پهپادی ایران در این آبراه، رفتوآمد کشتیهای تجاری را کاهش داده و بازار جهانی نفت را متلاطم کرده است. والاستریت ژورنال این وضعیت را اهرم قدرتمندی در دست تهران توصیف کرده است.
ترامپ در هفتههای اخیر بارها گفته است که تنگه هرمز کاملاً باز شده، اما به نوشته والاستریت ژورنال، در عمل هنوز چنین اتفاقی نیفتاده است.
تلاش ترامپ برای اعلام پیروزی
کمتر از سه ماه مانده به انتخابات میاندورهای امریکا و در حالی که بهای پترول همچنان بهطور قابل توجهی بالاتر از پیش از آغاز جنگ در ۹ حوت ۱۴۰۴ است، ترامپ به دنبال راهی است تا به افکار عمومی امریکا بگوید که در جنگ پیروز شده است.
رئیسجمهور امریکا در روزهای اخیر گفت که برای انجام بزرگترین حمله نظامی از زمان جنگ جهانی دوم آماده بوده، اما متحدان واشنگتن او را از این اقدام منصرف کردهاند. او همچنین دستیابی به توافق را «قریبالوقوع» خوانده بود، هرچند تاکنون توافقی حاصل نشده است.
ترامپ روز ۱۶ اسد نیز در تروث سوشال مطلبی با عنوان «ترامپ جنگ ایران را برد» منتشر کرد و حتا بدون دستیابی به توافق هستهای، از پیروزی در جنگ سخن گفت.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور امریکا، نیز گفت که واشنگتن به فشار بر جمهوری اسلامی برای ایجاد تغییرات درازمدت در روابط دو طرف ادامه خواهد داد.
یک مقام کاخ سفید گفت که امریکا به تمام اهداف نظامی خود علیه جمهوری اسلامی دست یافته و تمرکز کنونی ترامپ بر تضمین جریان انرژی جهانی از تنگه هرمز است. به گفته او، اگر حملات به کشتیها ادامه یابد، گزینههای نظامی همچنان روی میز خواهد بود.
احتمال پایان جنگ بدون توافق هستهای
مقامهای امریکایی گفتند که ترامپ معتقد است تهران احتمالاً تا پایان دوره ریاستجمهوری او قادر به احیای فعالیتهای هستهای خود نخواهد بود، زیرا امریکا سال گذشته سه مرکز اصلی هستهای جمهوری اسلامی را نابود کرده است.
ترامپ همچنین گفته است که تواناییهای اطلاعاتی امریکا احتمالاً هرگونه تلاش تهران برای بازسازی این مراکز یا ساخت مخفیانه سلاح هستهای را شناسایی خواهد کرد و تهدید به حملات دوباره نیز میتواند نقش بازدارنده داشته باشد.
به گفته مقامهای امریکایی، اگر برنامه هستهای جمهوری اسلامی مهار شود و رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز از سر گرفته شود، ترامپ ممکن است آتشبس کنونی را برای مدت نامحدود تمدید کند. در صورت بازگشایی کامل این آبراه، احتمال لغو محاصره نظامی بنادر ایران نیز وجود دارد.
جمهوری اسلامی علاوه بر میلیاردها دالر غرامت جنگی، خواستار آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران در سراسر جهان شده است.
ترامپ گفته است که اجازه نخواهد داد پول مالیاتدهندگان امریکایی به جمهوری اسلامی پرداخت شود. با این حال، والاستریت ژورنال نوشت که دستیابی به توافق بدون آزادسازی دستکم بخشی از داراییهای مسدودشده ایران بعید است.
دو طرف همچنین بر سر معافیتهای تحریمی برای فروش نفت ایران اختلاف دارند. امریکا در ماه جوزای امسال در چارچوب توافق موقت صلح با جمهوری اسلامی با این معافیتها موافقت کرد، اما پس از فروپاشی آتشبس و حمله به کشتیها در تنگه هرمز، تحریمهای نفتی را دوباره برقرار کرد.
والاستریت ژورنال نوشت که اظهارات اخیر ترامپ نشان میدهد او همچنان به دنبال راهی برای خروج از جنگ است، اما اختلافها بر سر تنگه هرمز، غرامت جنگی، تحریمها و حضور نظامی امریکا در منطقه، این مسیر را دشوار کرده است.
