اسرائیل پیش از خلع سلاح حماس از غزه عقبنشینی نمیکند
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، یکشنبه ۱۸ اسد در جلسه کابینه، بار دیگر مخالفتش را با تازهترین طرح دونالد ترامپ درباره غزه اعلام کرد. این در حالی است که ارتش اسرائیل زیر فشار رئیسجمهور امریکا، عملا حملاتش را در این منطقه متوقف کرده است.
نتانیاهو در آستانه انتخابات ۲۷ اکتبر در حال فعالیت انتخاباتی برای پیروزی مجدد است، اما از یک سو با وزیران راست افراطی روبهرو است که از امتیازدهی در غزه خشمگیناند و از سوی دیگر، ترامپ، مهمترین حامی نظامی اسرائیل، خواهان پیشرفت در مسیر پایان دادن به درگیریها بر اساس طرح صلح ۱۵بندی خود است.
اسرائیل از دوشنبه ۱۲ اسد، همزمان با دیدار نیکلای ملادنوف، فرستاده هیات صلح ترامپ در امور غزه، با نتانیاهو، از شدت حملات در غزه کاسته است. هیات صلح بر آتشبس غزه نظارت دارد.
یک منبع آگاه از موضع اسرائیل به خبرگزاری رویترز گفت این کشور پذیرفته است ارتش تنها در برابر مواردی که آنها را تهدید فوری در غزه تشخیص میدهد، اقدام کند و دیگر مانند گذشته، ترورهای هدفمند تقریبا روزانه انجام ندهد.
اختلاف اسرائیل و حماس بر سر زمانبندی طرح ترامپ
ترامپ ماه گذشته اعلام کرد در اجرای طرح او برای پایان دادن به جنگ، که اسرائیل و حماس با آن موافقت کردهاند، پیشرفتهایی حاصل شده است. بر اساس این طرح، نیروهای اسرائیلی همزمان با خلع سلاح حماس عقبنشینی میکنند و یک نیروی بینالمللیِ تثبیت، همراه با نیروی پلیس جدید فلسطینی، امنیت این منطقه را تامین خواهد کرد.
با این حال، بهسرعت مشکلاتی پدید آمده است. اسرائیل اعلام کرده نیروهایش پیش از خلع سلاح حماس از غزه عقبنشینی نخواهند کرد. حماس نیز تاکید کرده است اسرائیل باید پیش از آغاز اجرای بخش مربوط به سلاحهای این گروه، حملاتش را متوقف کند.
نتانیاهو در آغاز نشست هیات دولت گفت: «اسرائیل سند ۱۵ بندی را نمیپذیرد. ارتش تا زمانی که حماس خلع سلاح نشده باشد، عقبنشینی نخواهد کرد؛ منظور سلاحهای سنگین، سلاحهای سبک و همه انواع سلاحهاست.»
او افزود: «ما درباره خلع سلاح واقعی صحبت میکنیم، نه خلع سلاح صوری.»
تانیاهو گفت اسرائیل در حال مذاکره با امریکا درباره این طرح است. او سهشنبه نیز اظهارات مشابهی را در رسانههای اجتماعی منتشر کرده بود.
نخستوزیر اسرائیل بدون ارائه توضیحات بیشتر گفت: «امریکاییها ایدههایی دارند که برخی از آنها برای ما پذیرفتنی است و برخی دیگر قابل پذیرش نیست.»
باسم نعیم، از مقامهای ارشد حماس، یکشنبه ۱۸ اسد به رویترز گفت این گروه همچنان به نقشه راهی پایبند است که هشتم مرداد با میانجیگران در قاهره بر سر آن توافق شد.
او گفت: «انتظار داریم میانجیگران و ضامن امریکایی، نتانیاهو و دولتش را برای پایبندی به نقشه راه تحت فشار قرار دهند تا این روند را با انگیزههای سیاسی داخلی و انتخاباتی مختل نکنند و به بهخطر انداختن امنیت و ثبات منطقه ادامه ندهند.»
بتسالل اسموتریچ، وزیر دارایی اسرائیل از جناح راست افراطی، از نتانیاهو تمجید کرد.
او در بیانیهای گفت: «ما با یک هدف اصلی وارد جنگ شدیم: نابودی حماس. ارتش حتی یک میلیمتر هم نمیتواند از نوار غزه عقبنشینی کند. روند بازسازی در نوار غزه نباید پیش از انحلال کامل و خلع سلاح حماس و غیرنظامیسازی نوار غزه آغاز شود.»
ترامپ ماه گذشته گفت حماس، گروه تحت حمایت جمهوری اسلامی که نزدیک به دو دهه بر غزه حکومت کرد و با حمله ۱۵ میزان ۱۴۰۲ به اسرائیل زمینه آغاز جنگ غزه را فراهم آورد، پذیرفته است سلاحهایش را زمین بگذارد.
حماس از بهکار بردن اصطلاح «خلع سلاح» خودداری میکند. این گروه اعلام کرده است با تحویل سلاحها برای نگهداری تحت نظارت دولت فلسطینی تکنوکرات مورد حمایت امریکا موافقت کرده است؛ دولتی که زیر نظر هیات صلح ترامپ اداره امور غزه را بر عهده خواهد گرفت.
حماس گفت برای جلوگیری از احتمال ازسرگیری جنگ و حفظ جان ساکنان غزه با این طرح موافقت کرده است، اما افزود اجرای توافق منوط به آن است که اسرائیل ابتدا تعهدات خود، از جمله عقبنشینی از غزه، را عملی کند.
اسرائیل پس از توافقی که ماه میزان با میانجیگری امریکا برای پایان دادن به جنگ حاصل شد، وعده داده بود پیش از توقف حملات هدفمند، همه شبهنظامیانی را که در حمله میزان ۱۴۰۲ مشارکت داشتند، پیدا کند و از میان بردارد. این حملات دوشنبه متوقف شد.
به گفته مقامهای بهداشت غزه، از زمان آغاز آتشبس تاکنون بیش از یکهزار و ۲۵۰ نفر در حملات اسرائیل کشته شدهاند که بیشترشان غیرنظامی بودهاند. حماس شمار اعضای مسلح کشتهشده خود را اعلام نکرده است.
نیروهای اسرائیلی دو سوم نوار غزه را اشغال و از سکنه خالی کردهاند و تقریبا همه جمعیت بیش از دو میلیون نفری این منطقه را در باریکهای کوچک و ساحلی تحت کنترول حماس محصور کردهاند. بیشتر این افراد در چادرهای موقت یا ساختمانهای آسیبدیده زندگی میکنند.
نتایج یک نظرسنجی رویترز نشان میدهد که اکثریت امریکاییها، فارغ از گرایش حزبی، از نظارت بیشتر حکومت بر فعالیت شرکتهای شبکههای اجتماعی حمایت میکنند.
براساس این نظرسنجی، ۶۱ درصد پاسخدهندگان گفتهاند که شبکههای اجتماعی به نظارت جدیتری نیاز دارند.
این دیدگاه را ۷۱ درصد دموکراتها و ۶۲ درصد جمهوریخواهان تأیید کردهاند.
همچنین ۶۶ درصد شرکتکنندگان از وضع قوانینی حمایت کردهاند که شرکتهای مالک شبکههای اجتماعی را ملزم کند سن کاربران را بررسی کنند و مانع دسترسی کودکان زیر ۱۶ سال به این پلتفرمها شوند.
حمایت از چنین قوانینی در میان جمهوریخواهان بیشتر بوده است. ۷۴ درصد جمهوریخواهان و ۶۹ درصد دموکراتها از الزام شرکتها به تأیید سن کاربران حمایت کردهاند.
این نظرسنجی در حالی انجام شده است که شرکتهایی مانند متا و گوگل با فشارهای حقوقی فزایندهای درباره تأثیر شبکههای اجتماعی بر کودکان و نوجوانان روبهرو هستند.
چندین ایالت امریکا متا، مالک فیسبوک و اینستاگرام، را متهم کردهاند که محصولات خود را بهگونهای طراحی کرده است که کاربران جوان را معتاد کند. قرار است محاکمهای در این زمینه روز چهارشنبه آغاز شود.
متا این اتهامها را رد کرده و گفته است که در صورت پیروزی ایالتها در این پرونده، ممکن است با جریمهای تا ۱.۴ تریلیون دالر روبهرو شود.
یک دادگاه ایالتی در نیومکسیکو نیز روز پنجشنبه به متا دستور داد ۵۶۷ میلیون دالر به صندوق سلامت روان نوجوانان پرداخت کند و شیوه فعالیت پلتفرمهایش برای کاربران جوان را تغییر دهد. محکمه این شرکت را در آسیب رساندن به سلامت کودکان مسئول دانسته است.
بیش از ۲۲ ایالت امریکا قوانینی برای محدود کردن دسترسی کودکان و نوجوانان به شبکههای اجتماعی تصویب کردهاند. با این حال، گروه تجاری «نتچویس» که از حمایت شرکتهایی مانند متا، تیکتاک و اسنپ برخوردار است، علیه برخی از این قوانین شکایت کرده و استدلال میکند که الزام به تأیید سن کاربران با آزادی بیان در تضاد است.
نگرانی از اعتیاد کودکان به شبکههای اجتماعی
در نظرسنجی رویترز/ایپسوس، ۸۵ درصد امریکاییها گفتهاند که شبکههای اجتماعی میتواند برای کودکان اعتیادآور باشد. تقریباً همین میزان نیز معتقدند که استفاده از این شبکهها میتواند به سلامت روان کودکان آسیب بزند.
جیمز بوسردت، مهندس ۶۰ سالهای از ایالت تنسی که در انتخابات ۲۰۲۴ به دونالد ترامپ رأی داده، گفت که در حالت عادی خواهان نقش کمتر حکومت در زندگی مردم است، اما محدود کردن شبکههای اجتماعی برای کودکان را استثنا میداند.
او گفت که «یک نفر باید این کار را انجام دهد» و افزود که شاید حکومت ناچار باشد مسئولیت وضع محدودیت برای کودکان را برعهده بگیرد.
کریستوفر چن، ۳۴ ساله و ساکن واشنگتن، نیز گفت که شرکتهای فناوری نفوذ بیش از حدی بر نوجوانان دارند و کنترول زیادی بر محتوایی که کاربران میبینند، اعمال میکنند.
او گفت که دقیقاً نمیداند این مقررات باید چگونه باشد، اما حکومت باید برای محافظت از مردم اقدام کند.
امریکاییها شبکههای اجتماعی را دوست دارند
با وجود نگرانی گسترده درباره پیامدهای شبکههای اجتماعی، بیشتر امریکاییها گفتهاند که از استفاده از آنها لذت میبرند.
حدود ۷۰ درصد پاسخدهندگان گفتهاند که زمانی که در شبکههای اجتماعی میگذرانند سرگرمکننده است، در حالی که تنها ۳۵ درصد گفتهاند استفاده از این پلتفرمها باعث استرس آنان میشود.
در عین حال، ۵۲ درصد گفتهاند که هر روز بیش از حد در شبکههای اجتماعی وقت میگذرانند، در حالی که ۴۳ درصد با این نظر موافق نیستند.
نظرسنجی رویترز/ایپسوس بهصورت آنلاین و با شرکت چهار هزار و ۵۰۵ بزرگسال امریکایی در شش روز انجام شده است. میزان خطای این نظرسنجی دو درصد اعلام شده است.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، در گفتوگو با اکسیوس گفت که واشنگتن در قبال ایران «بیسروصدا» پیش میرود و مذاکرات دو طرف «نیمبند» است.
اکسیوس این اظهارات را نشانه آن دانست که ترامپ فعلاً افزایش فشار اقتصادی بر تهران را به ازسرگیری عملیات گسترده نظامی ترجیح میدهد.
ترامپ روز یکشنبه، ۱۸ اسد، در گفتوگوی تلفنی با اکسیوس گفت: «اکنون صرفاً ایران را زیر نظر داریم؛ با آن تورم عظیم و این واقعیت که پولی ندارد.»
او تأکید کرد که حکومت ایران از نظر اقتصادی «در وضعیت بسیار بدی» قرار دارد و حتا پول کافی برای پرداخت به نیروهایش ندارد. به گفته ترامپ، محاصره دریایی امریکا بحران اقتصادی ایران را تشدید کرده است.
رئیسجمهور امریکا در عین حال گفت که با کاهش بهای نفت به کمی بیش از ۷۵ دالر در هر بشکه، مصرفکنندگان امریکایی فشار ناشی از جنگ را کمتر احساس میکنند. او درباره رویارویی با جمهوری اسلامی افزود: «همهچیز درست خواهد شد. همیشه درست میشود. مثل یک بازی شطرنج است.»
اکسیوس به نقل از مقامهای امریکایی نوشت که ترامپ یک هفته پیش تمایل داشت عملیات گسترده نظامی علیه ایران را از سر بگیرد، اما مشاورانش او را متقاعد کردند که فعلاً از شدت تنش بکاهد.
یکی از این مقامها به اکسیوس گفت که ادامه جنگ به حکومت ایران فرصت میداد از روبهرو شدن با پیامدهای جنگ، خسارتهای واردشده به زیربناها و بحران عمیق اقتصادی دور بماند. به گفته او، وقتی جمهوری اسلامی درگیر جنگ نیست، ناچار است با واقعیت دشوار اقتصادی روبهرو شود.
این مقام افزود که هر شب حدود هشت میلیون بشکه نفت، با هماهنگی ارتش امریکا، از مسیر جنوبی تنگه هرمز از خلیج فارس خارج میشود و واشنگتن تا زمان دستیابی به توافق تلاش خواهد کرد حجم بیشتری نفت از این مسیر عبور کند.
با این حال، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور امریکا، روز شنبه، ۱۷ اسد، به فاکسنیوز گفت که تنشها هنوز پایان نیافته است. او افزود که امریکا در «میانه بازی» قرار دارد و برای رسیدن به نتیجه مطلوب از ابزارهای دیپلماتیک، اقتصادی و نظامی استفاده میکند.
گره بازگشایی تنگه هرمز
در همین حال، مذاکرات درباره سازوکار رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز همچنان بدون نتیجه نهایی ادامه دارد. اکسیوس گزارش داد که ایران، عمان و امریکا درباره توافقی برای تنظیم تردد در این آبراه گفتوگو کردهاند، اما اعلام آن چند روز است به تعویق افتاده است.
عباس عراقچی، وزیر خارجه جمهوری اسلامی، روز یکشنبه گفت که مذاکرات با عمان بر سر تعیین یک مسیر دریایی تازه در تنگه هرمز به «مرحله پایانی» رسیده است. با این حال، او تأکید کرد که دستیابی به این توافق به معنای بازگشایی تنگه نیست.
خبرگزاری مهر به نقل از عراقچی گزارش داد که توافق با عمان مسیرهای تازهای را تعیین خواهد کرد که پس از اجرای شروط تهران از سوی امریکا و بازگشایی تنگه، کشتیها از آن استفاده خواهند کرد.
عراقچی گفت که تهران و واشنگتن اکنون مذاکره نمیکنند، اما از طریق واسطهها پیام ردوبدل میکنند. او افزود که تا زمانی که امریکا موارد نقض تفاهم موقت ماه جون را متوقف و جبران نکند، از نظر تهران امکان ازسرگیری مذاکرات وجود ندارد.
در حالی که امریکا میگوید در گفتوگوهای جاری مشارکت دارد، جمهوری اسلامی تأکید میکند که هیچ مذاکره مستقیمی با واشنگتن در جریان نیست و توافق احتمالی تنها میان تهران و مسقط امضا خواهد شد.
گزارشهای غیررسمی درباره مفاد توافق پیشنهادی نشان میدهد که جمهوری اسلامی در مقایسه با وضعیت پیش از آغاز جنگ در ۹ حوت، کنترول بیشتری بر رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز به دست خواهد آورد.
میانجیگران قطری و پاکستانی انتظار داشتند که این توافق روز چهارشنبه، ۱۴ اسد، اعلام شود، اما از آن زمان چشمانداز نهاییشدن آن کمرنگتر شده است.
شش شرط جمهوری اسلامی برای بازگشایی تنگه
عراقچی روز یکشنبه گفت که بازگشایی تنگه هرمز به اجرای شروط دیگری، از جمله پرداخت غرامت از سوی امریکا بابت حملات به ایران، وابسته است.
محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، روز شنبه، ۱۷ اسد، شش شرط تهران را برای بازگشایی این آبراه اعلام کرد.
براساس این شروط، امریکا باید از «تهدید ایران و توهین به مقدسات مردم ایران» خودداری کند، جنگ علیه ایران و متحدانش در لبنان، فلسطین، یمن و عراق را برای همیشه پایان دهد و محاصره دریایی را لغو کند.
ذوالقدر همچنین خواستار خروج نیروهای دریایی و هوایی امریکا از مناطق پیرامون ایران، لغو تحریمها و آزادسازی بیقیدوشرط داراییهای مسدودشده ایران شد. پرداخت کامل خسارتهای ناشی از دو جنگی که او «تجاوزکارانه و تحمیلی» خواند، از دیگر شروط اعلامشده است.
مواضع مقامهای جمهوری اسلامی در روزهای اخیر نشاندهنده اختلاف بر سر ضرورت و شرایط توافق با امریکا است. مقامهای امریکایی به اکسیوس گفتند که یک جناح به رهبری مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران، از احتمال فروپاشی اقتصادی نگران است و رسیدن به توافق با واشنگتن را ضروری میداند.
به گفته آنان، جناح دیگری به رهبری احمد وحیدی، فرمانده سپاه پاسداران، با هرگونه امتیازدهی مخالفت میکند.
پزشکیان روز ۱۷ اسد گفت که اکنون «بهترین زمان برای توافق» است و جمهوری اسلامی به همان اندازه که طرف مقابل برای دستیابی به توافق پیش برود، حرکت خواهد کرد. او افزود که جنگ نمیتواند برای همیشه ادامه یابد و باید سرانجام در نقطهای پایان داده شود.
در مقابل، صادق آملی لاریجانی، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام، روز یکشنبه گفت که جمهوری اسلامی «به هیچ قیمتی» از تنگه هرمز عقبنشینی نخواهد کرد و این آبراه به شرایط پیشین بازنخواهد گشت.
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران، نیز تنگه هرمز را «جغرافیای نبرد» خواند و گفت که راهبرد سپاه حفظ کنترول آن تا زمان پذیرش تمام شروط جمهوری اسلامی از سوی امریکا است.
والاستریت ژورنال گزارش داد در حالی که کاخ سفید در پی بازگشایی تنگه هرمز و فراهم کردن زمینه پایان جنگ بود، شرطهای تازه جمهوری اسلامی برای عبور آزادانه کشتیها از این آبراه، چشمانداز رسیدن به توافق و خروج امریکا از جنگ را دشوارتر کرده است.
این روزنامه روز یکشنبه، ۱۸ اسد، نوشت که دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، در هفتههای اخیر در گفتوگوهای خصوصی با دستیاران ارشد خود این احتمال را مطرح کرده است که در صورت بازگشایی کامل تنگه هرمز از سوی جمهوری اسلامی، حتا بدون دستیابی به توافق هستهای، از جنگ خارج شود.
به نوشته این روزنامه، با دشوارتر شدن دستیابی به توافق هستهای، کاخ سفید تمرکز خود را بیشتر بر بازگشایی تنگه هرمز گذاشته و ترامپ در پی فراهم کردن زمینهای برای اعلام پیروزی بوده است.
اما مطرح شدن شرطهای سخت ایران برای بازگشایی تنگه هرمز این مسیر را دشوارتر کرده است.
اظهارات متناقض تهران و واشنگتن درباره بازگشایی تنگه هرمز
محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی، روز ۱۷ اسد گفت که تنگه هرمز تا زمانی که امریکا رفتار خود را «تصحیح» نکند، باز نخواهد شد.
او گفت که این تغییر رفتار باید شامل توقف تهدید جمهوری اسلامی، پایان دایمی جنگ علیه حکومت ایران و متحدانش در لبنان، فلسطین، یمن و عراق، لغو محاصره دریایی، خروج نیروهای دریایی و هوایی امریکا از پیرامون ایران، پرداخت کامل خسارتهای دو جنگ، لغو تحریمها و آزادسازی بیقیدوشرط داراییهای مسدودشده ایران باشد.
نیویارک تایمز نیز روز ۱۷ اسد نیز نوشت که شرطهای ذوالقدر امیدها برای رسیدن به توافق با عمان بر سر ازسرگیری تجارت و کاهش بهای جهانی انرژی را کاهش داده است.
والاستریت ژورنال نوشت که این تحولات گزینههای ترامپ برای خروج از جنگ را محدودتر کرده و نشان میدهد که تهران برای یک درگیری طولانی و فرسایشی آماده است.
مونا یعقوبیان، مدیر برنامه خاورمیانه در مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی، گفت: «خواستههای سختگیرانه اخیر جمهوری اسلامی برای بازگشایی تنگه هرمز، یافتن راهی آبرومندانه برای خروج ترامپ از این درگیری را بهطور فزایندهای دشوار میکند.»
گرگوری برو، کارشناس مسائل ایران در موسسه مشاورهای اوراسیا گروپ، گفت که تهران معتقد است ترامپ خواهان خروج از جنگ است و بازگشایی تنگه هرمز را در اولویت قرار داده است. به گفته او، جمهوری اسلامی به همین دلیل در مذاکرات بر سر شرایط بازگشایی این آبراه سختگیری میکند.
کاخ سفید از آغاز مذاکرات دیپلوماتیک در ماه حمل تأکید کرده است که جمهوری اسلامی نباید به سلاح هستهای دست یابد. اما با دشوارتر شدن مذاکرات هستهای، واشنگتن در هفتههای اخیر تمرکز بیشتری بر بازگشایی تنگه هرمز گذاشته است.
حملات پراکنده موشکی و پهپادی ایران در این آبراه، رفتوآمد کشتیهای تجاری را کاهش داده و بازار جهانی نفت را متلاطم کرده است. والاستریت ژورنال این وضعیت را اهرم قدرتمندی در دست تهران توصیف کرده است.
ترامپ در هفتههای اخیر بارها گفته است که تنگه هرمز کاملاً باز شده، اما به نوشته والاستریت ژورنال، در عمل هنوز چنین اتفاقی نیفتاده است.
تلاش ترامپ برای اعلام پیروزی
کمتر از سه ماه مانده به انتخابات میاندورهای امریکا و در حالی که بهای پترول همچنان بهطور قابل توجهی بالاتر از پیش از آغاز جنگ در ۹ حوت ۱۴۰۴ است، ترامپ به دنبال راهی است تا به افکار عمومی امریکا بگوید که در جنگ پیروز شده است.
رئیسجمهور امریکا در روزهای اخیر گفت که برای انجام بزرگترین حمله نظامی از زمان جنگ جهانی دوم آماده بوده، اما متحدان واشنگتن او را از این اقدام منصرف کردهاند. او همچنین دستیابی به توافق را «قریبالوقوع» خوانده بود، هرچند تاکنون توافقی حاصل نشده است.
ترامپ روز ۱۶ اسد نیز در تروث سوشال مطلبی با عنوان «ترامپ جنگ ایران را برد» منتشر کرد و حتا بدون دستیابی به توافق هستهای، از پیروزی در جنگ سخن گفت.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور امریکا، نیز گفت که واشنگتن به فشار بر جمهوری اسلامی برای ایجاد تغییرات درازمدت در روابط دو طرف ادامه خواهد داد.
یک مقام کاخ سفید گفت که امریکا به تمام اهداف نظامی خود علیه جمهوری اسلامی دست یافته و تمرکز کنونی ترامپ بر تضمین جریان انرژی جهانی از تنگه هرمز است. به گفته او، اگر حملات به کشتیها ادامه یابد، گزینههای نظامی همچنان روی میز خواهد بود.
احتمال پایان جنگ بدون توافق هستهای
مقامهای امریکایی گفتند که ترامپ معتقد است تهران احتمالاً تا پایان دوره ریاستجمهوری او قادر به احیای فعالیتهای هستهای خود نخواهد بود، زیرا امریکا سال گذشته سه مرکز اصلی هستهای جمهوری اسلامی را نابود کرده است.
ترامپ همچنین گفته است که تواناییهای اطلاعاتی امریکا احتمالاً هرگونه تلاش تهران برای بازسازی این مراکز یا ساخت مخفیانه سلاح هستهای را شناسایی خواهد کرد و تهدید به حملات دوباره نیز میتواند نقش بازدارنده داشته باشد.
به گفته مقامهای امریکایی، اگر برنامه هستهای جمهوری اسلامی مهار شود و رفتوآمد کشتیها در تنگه هرمز از سر گرفته شود، ترامپ ممکن است آتشبس کنونی را برای مدت نامحدود تمدید کند. در صورت بازگشایی کامل این آبراه، احتمال لغو محاصره نظامی بنادر ایران نیز وجود دارد.
جمهوری اسلامی علاوه بر میلیاردها دالر غرامت جنگی، خواستار آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران در سراسر جهان شده است.
ترامپ گفته است که اجازه نخواهد داد پول مالیاتدهندگان امریکایی به جمهوری اسلامی پرداخت شود. با این حال، والاستریت ژورنال نوشت که دستیابی به توافق بدون آزادسازی دستکم بخشی از داراییهای مسدودشده ایران بعید است.
دو طرف همچنین بر سر معافیتهای تحریمی برای فروش نفت ایران اختلاف دارند. امریکا در ماه جوزای امسال در چارچوب توافق موقت صلح با جمهوری اسلامی با این معافیتها موافقت کرد، اما پس از فروپاشی آتشبس و حمله به کشتیها در تنگه هرمز، تحریمهای نفتی را دوباره برقرار کرد.
والاستریت ژورنال نوشت که اظهارات اخیر ترامپ نشان میدهد او همچنان به دنبال راهی برای خروج از جنگ است، اما اختلافها بر سر تنگه هرمز، غرامت جنگی، تحریمها و حضور نظامی امریکا در منطقه، این مسیر را دشوار کرده است.
حوثیهای یمن اعلام کردند که به پالایشگاه نفت شرکت آرامکو در شهر جازان عربستان سعودی حمله کردهاند.
مقامات عربستان بدون نام بردن از حوثیها از آتشسوزی در این پالایشگاه خبر دادند که به گفته آنها بدون تلفات مهار شده است.
یحیی سریع، سخنگوی نظامی حوثیها، در شبکه اکس نوشت این پالایشگاه یکشنبه، ۱۸ اسد با یک پهپاد هدف قرار گرفته است.
حوثیها پیش از این نیز به تأسیسات آرامکو در جازان حمله کرده بودند. پالایشگاه جازان در جنوبغرب عربستان سعودی روزانه ۴۰۰ هزار بشکه نفت خام را فرآوری میکند. حوثیها همچنین پیش از این بندر ینبع در ساحل دریای سرخ را هدف قرار داده بودند.
وزارت انرژی عربستان سعودی تایید کرد در این پالایشگاه آتشسوزی رخ داده، اما بدون تلفات و آسیب رسیدن به کسی خاموش شده است. این وزارتخانه بدون اشاره به علت آتشسوزی نوشت که مسئولان در حال رسیدگی به این رویداد هستند.
این رویداد دو روز پس از آن رخ داد که عربستان سعودی در واکنش به افزایش بیثباتی منطقهای ناشی از جنگ امریکا و اسرائیل علیه ایران، با ترکیه و پاکستان پیمان دفاعی امضا کرد.
سخنگوی نظامی حوثیها در بیانیه جداگانه نوشت حوثیها همچنین حملات موشکی و پهپادی را علیه شهر بندری مخا در ساحل دریای سرخ یمن انجام دادهاند. این شهر بندری تاریخی تحت کنترول دولت مستقر در عدن قرار دارد؛ دولتی که از سوی جامعه بینالمللی بهرسمیت شناخته شده و مورد حمایت ریاض است.
خبرگزارسی رویترز به نقل از سه منبع دولتی یمن نوشت پدافند هوایی در حال مقابله با پهپادهایی بود که حوثیها به سمت اسکله تجاری و تأسیسات ذخیرهسازی در این بندر پرتاب کردهاند.
یحیی سریع گفت حملات حوثیها نیروهای سعودی و انبارهای تسلیحات در این منطقه را هدف قرار داده است. عربستان سعودی درباره حملات در یمن اظهارنظر نکرده است.
همزمان با ادامه اختلافنظر میان امریکا و جمهوری اسلامی ایران درباره توافق صلح، حوثیهای مورد حمایت تهران هفتههای گذشته با استناد به آنچه «محاصره عربستان» علیه خود خواند، از محاصره دریایی عربستان سعودی در دریای سرخ خبر داد. این گروه کشتیهای عربستان را نیز در دریای سرخ هدف قرار داده بود. عربستان سعودی در آن زمان ادعای محاصره حوثیها را رد کرد.
امین ناصر، مدیرعامل شرکت آرامکوی عربستان سعودی پیشتر گفته بود حملات اخیر به تأسیسات این شرکت بزرگترین صادرکننده نفت جهان، موجب وقفههایی در تولید شده است. او اما اطمینان داد که فعالیتها بهسرعت از سر گرفته شده و حملات تأثیر عملیاتی یا مالی قابل توجهی نداشتهاند.
رقابت برای تعیین دبیرکل بعدی سازمان ملل متحد وارد مرحله تازهای شده و در حال حاضر هفت نامزد رسمی برای جانشینی آنتونیو گوترش، دبیرکل کنونی این سازمان، مشخص شدهاند که چهار تن آنان زن هستند. دبیرکل جدید از اول جنوری ۲۰۲۷ دوره پنجساله خود را آغاز خواهد کرد.
چهار نامزد زن عبارتاند از میشل باشله، رئیسجمهور پیشین شیلی و کمیسر عالی پیشین حقوق بشر سازمان ملل؛ ماریا فرناندای اسپینوسا، وزیر خارجه و وزیر دفاع پیشین اکوادور و رئیس پیشین مجمع عمومی سازمان ملل؛ ربکا گرینسپن، معاون پیشین رئیسجمهور کاستاریکا و دبیرکل کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل (آنکتاد)؛ و کارولین رودریگز-بیرکت، وزیر خارجه پیشین گویان.
سه نامزد مرد نیز رافائل ماریانو گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی از آرژانتین؛ مکی سال، رئیسجمهور پیشین سنگال؛ و اولارا اوتونو، دیپلومات و مقام پیشین سازمان ملل از اوگاندا هستند. اوتونو در ۲۴ جولای از سوی اوگاندا نامزد شد و با ورود او، شمار نامزدهای رسمی به هفت نفر رسید.
نخستین رأیگیری غیررسمی شورای امنیت نشان داد که ربکا گرینسپن از کاستاریکا در صدر قرار دارد و پس از او کارولین رودریگز-بیرکت از گویان و رافائل گروسّی از آرژانتین قرار گرفتهاند.
نامزدان زن؛
ربکا گرینسپن – کاستاریکا
ربکا گرینسپن، اقتصاددان و دیپلومات کاستاریکایی، از باسابقهترین نامزدان این رقابت در ساختار سازمان ملل است. او پیش از ورود به سازمان ملل، در دولت کاستاریکا در بخشهای اقتصادی فعالیت کرد و در سال ۱۹۹۴ معاون رئیسجمهور این کشور شد.
گرینسپن سپس در سازمان ملل بهعنوان معاون دبیرکل و معاون مدیر برنامه توسعه سازمان ملل فعالیت کرد. او همچنین دبیرکل کنفرانس ایبرو-امریکا بود و از سال ۲۰۲۱ ریاست کنفرانس تجارت و توسعه سازمان ملل را برعهده دارد.
کاستاریکا در مارچ ۲۰۲۶ بهگونه رسمی او را برای دبیرکلی سازمان ملل معرفی کرد. گرینسپن در نخستین رأیگیری غیررسمی شورای امنیت در صدر قرار گرفت و از گزینههای اصلی این رقابت به شمار میرود.
میشل باشله – شیلی
میشل باشله، پزشک و سیاستمدار شیلیایی، دو بار رئیسجمهور شیلی بوده است؛ نخست از ۲۰۰۶ تا ۲۰۱۰ و بار دوم از ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۸. او پیش از ریاستجمهوری، وزیر بهداشت و وزیر دفاع شیلی نیز بود.
خانم باشله پس از پایان ریاستجمهوری، وارد ساختار سازمان ملل شد و از ۲۰۱۰ تا ۲۰۱۳ نخستین مدیر اجرایی نهاد زنان سازمان ملل بود.
او سپس از ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۲ بهعنوان کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل فعالیت کرد. او در فبروری ۲۰۲۶ با حمایت شیلی، برازیل و مکسیکو برای دبیرکلی نامزد شد.
با این حال، دولت جدید شیلی بعداً حمایت خود را از نامزدی او پس گرفت؛ اما نام او همچنان در فهرست رسمی نامزدان سازمان ملل قرار دارد.
ماریا فرنانددا اسپینوسا – اکوادور
ماریا فرنانددا اسپینوسا، دیپلومات، سیاستمدار و نویسنده اکوادوری است. او در دولت اکوادور سمتهای مختلفی از جمله وزارت خارجه را برعهده داشته است.
خانم اسپینوسا در سالهای ۲۰۱۸ و ۲۰۱۹ ریاست مجمع عمومی سازمان ملل متحد را برعهده داشت و چهارمین زنی بود که به این سمت رسید.
او در برنامه خود برای دبیرکلی بر بازگرداندن اعتماد به سازمان ملل، افزایش کارآمدی این سازمان، پیشگیری از منازعات، مبارزه با فقر و نابرابری و رسیدگی به تغییرات اقلیمی تأکید کرده است.
کارولین رودریگز-برکت – گویان
کارولین رودریگز-برکت، دیپلومات و سیاستمدار گویانی، سابقه طولانی در دولت و دستگاه دیپلوماسی کشورش دارد. او وزیر امور بومیان و سپس وزیر خارجه گویان بوده است.
رودریگز-برکت همچنین بهعنوان نماینده دایمی گویان در سازمان ملل فعالیت کرده و در موضوعاتی مانند توسعه پایدار، تغییرات اقلیمی و تقویت نظام چندجانبه نقش داشته است.
گویان در جون ۲۰۲۶ او را بهصورت رسمی برای دبیرکلی سازمان ملل نامزد کرد. او در نخستین رأیگیری غیررسمی شورای امنیت پس از ربکا گرینسپن در جایگاه دوم قرار گرفت.
مردان؛
رافائل ماریانو گروسی – آرژانتین
رافائل ماریانو گروسی، دیپلومات ارشد آرژانتینی و مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی است. آرژانتین در نوامبر ۲۰۲۵ او را برای دبیرکلی سازمان ملل نامزد کرد.
آقای گروسی پیش از رسیدن به ریاست آژانس بینالمللی انرژی اتمی، سالها در زمینه دیپلوماسی هستهای، منع گسترش سلاحهای هستهای و امنیت بینالمللی فعالیت کرده بود.
او از سال ۲۰۱۹ مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی است و در سالهای اخیر در موضوعات مهم هستهای، از جمله برنامه هستهای ایران و امنیت نیروگاه زاپوریژیای اوکراین، نقش دیپلوماتیک برجستهای داشته است.
گروسی در نخستین رأیگیری غیررسمی شورای امنیت در جایگاه سوم قرار گرفت و در میان نامزدان مرد بهترین نتیجه را به دست آورد.
مکی سال – سنگال
مکی سال، مهندس و سیاستمدار سنگالی، از سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۲۴ رئیسجمهور سنگال بود. او پیش از ریاستجمهوری، نخستوزیر و رئیس مجلس این کشور نیز بود.
سال در مارچ ۲۰۲۶ از سوی بوروندی برای دبیرکلی سازمان ملل نامزد شد.
او همچنین در سالهای ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۳ ریاست اتحادیه آفریقا را برعهده داشت. آقای سال، در برنامه خود بر بازسازی چندجانبهگرایی، تقویت نقش سازمان ملل، حل منازعات و توجه بیشتر به مشکلات اقتصادی کشورهای در حال توسعه تأکید کرده است.
سال در اپریل ۲۰۲۶ در گفتوگوی رسمی نامزدان دبیرکلی با کشورهای عضو سازمان ملل شرکت کرد.
اولارا اوتونو – اوگاندا
اولارا اوتونو، دیپلومات و سیاستمدار اوگاندایی، آخرین نامزدی است که وارد رقابت دبیرکلی سازمان ملل شد.
اوگاندا در جولای ۲۰۲۶ نامزدی او را بهصورت رسمی اعلام کرد.
آقای اوتونو سابقه طولانی در سازمان ملل دارد.
او از ۱۹۹۷ تا ۲۰۰۵ نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل در امور کودکان و درگیریهای مسلحانه بود و در این سمت بر حفاظت از کودکان در مناطق جنگی تمرکز داشت. او پیش از آن نیز در سیاست و دیپلماسی اوگاندا فعالیت کرده و وزیر خارجه این کشور بوده است.
اوتونو به دلیل سابقهاش در زمینه حفاظت از کودکان در جنگها، حقوق بشر و پیشگیری از منازعات شناخته میشود.
با این حال، او در مقایسه با دیگر نامزدان دیرتر وارد رقابت شده و در نخستین رأیگیری غیررسمی شورای امنیت حضور نداشت.
دبیرکل سازمان ملل چگونه منصوب میشود؟
در نخستین رأیگیری غیررسمی شورای امنیت در ۳۰ جولای ۲۰۲۶، ربکا گرینسپن در صدر قرار گرفت و پس از او کارولین رودریگز-برکت و رافائل گروسی قرار داشتند.
انتخاب دبیرکل سازمان ملل با رأی مستقیم همه کشورهای عضو انجام نمیشود. شورای امنیت ابتدا یک نامزد را توصیه میکند و سپس مجمع عمومی سازمان ملل او را بهعنوان دبیرکل منصوب میکند.
پنج عضو دایمی شورای امنیت، یعنی امریکا، روسیه، چین، فرانسه و بریتانیا، نیز حق وتو دارند و میتوانند مانع انتخاب یک نامزد شوند.
انتخاب دبیرکل سازمان ملل دو مرحله اصلی دارد. شورای امنیت باید یک نامزد را به مجمع عمومی پیشنهاد کند و برای تصویب این پیشنهاد، دستکم ۹ رأی از ۱۵ عضو شورا لازم است؛ همچنین هیچیک از پنج عضو دایمی شورا ــ چین، فرانسه، روسیه، بریتانیا و امریکا ــ نباید با استفاده از حق وتو مانع آن شود. پس از آن، مجمع عمومی ۱۹۳ عضوی سازمان ملل دبیرکل را منصوب میکند.
دور نخست رأیگیری غیررسمی در ۳۰ جولای برگزار شد و شورای امنیت قصد دارد ۲۱ آگست دور دوم این رأیگیری را برگزار کند.
با توجه به احتمال ادامه رقابت و نیاز به دستیابی به اجماع، ممکن است چندین دور رأیگیری انجام شود و روند انتخاب تا سپتامبر یا اکتبر ادامه یابد.
آنتونیو گوترش، دبیرکل کنونی سازمان ملل، در پایان سال ۲۰۲۶ پس از دو دوره پنجساله از سمت خود کنار میرود. دبیرکل جدید از ۱ جنوری ۲۰۲۷ دوره پنجساله خود را آغاز خواهد کرد.
اگر یکی از چهار نامزد زن انتخاب شود، او نخستین زن دبیرکل سازمان ملل خواهد بود. با این حال، نتیجه نهایی به میزان حمایت نامزدها در شورای امنیت و بهویژه توانایی آنان در جلب نظر پنج عضو دایمی این شورا بستگی دارد.