سازمان حفاظت از کودکان روز پنجشنبه، ۲۲ اسد گزارش داد که وضعیت سوءتغذیه حاد کودکان در سهماهه دوم سال ۲۰۲۶ در دو سوم ولایتهای افغانستان نسبت به مدت مشابه سال گذشته بدتر شده است.
بر اساس دادههای سازمان ملل، افزایش بیماریهای عفونی، از جمله بیماریهایی که اشتها و توان جذب مواد غذایی را در کودکان کاهش میدهند، یکی از عوامل افزایش موارد سوءتغذیه در ماههای اخیر بوده است.
به گفته این سازمان، افغانستان اکنون در دوره اوج سوءتغذیه قرار دارد؛ دورهای که معمولا از ماههای تابستان آغاز میشود و تا پاییز ادامه مییابد. برآورد میشود که در سال ۲۰۲۶ حدود ۳.۷ میلیون کودک در افغانستان دچار سوءتغذیه حاد باشند.
در بیانیه این سازمان آمده است که میزان کمکهای بشردوستانه به افغانستان از ۳.۲۷ میلیارد دالر در سال ۲۰۲۲ به حدود یک میلیارد دالر در سال ۲۰۲۵، یعنی در فاصله چهار سال تقریبا ۷۰ درصد کاهش داشته است.
این سازمان میگوید در سال ۲۰۲۶ نیز کمبود بودجه ادامه داشته است. تا اواسط سال، تنها ۴۳۸ میلیون دالر از بودجه مورد نیاز برای کمکهای بشردوستانه افغانستان تأمین شده و ۷۴ درصد از منابع مالی مورد نیاز همچنان با کمبود مواجه است.
در گزارش آمده است کاهش کمکها پیامد مستقیمی بر خدمات صحی داشته و نزدیک به ۶۰۰ مرکز صحی در افغانستان به دلیل کمبود بودجه تعطیل یا فعالیتشان متوقف شده است.
تعطیلی مراکز صحی؛ دسترسی میلیونها نفر محدود شده است
سازمان حفاظت از کودکان میگوید که تعطیلی مراکز صحی، حدود چهار میلیون نفر را تحت تأثیر قرار داده که تقریبا نیمی از آنان کودکان هستند.
سازمان حفاظت از کودکان میگوید پس از کاهش کمکها، توانسته است با استفاده از بودجههای کوتاهمدت ۱۴ درمانگاه خود را باز نگه دارد؛ اما آینده این مراکز نیز همچنان نامعلوم است و در صورت تأمین نشدن منابع مالی پایدار، فعالیت آنها نیز ممکن است متوقف شود.
گزارش به موضوع دسترسی محدود افغانها در مناطق دورافتاده افغانستان به مراکز صحی اشاره کرده است.
در یکی از مناطق کوهستانی و دورافتاده شمال افغانستان، یکی از این درمانگاهها تنها ارائهدهنده خدمات صحی برای حدود ۱۰ هزار نفر است.
این مرکز روزانه بیش از ۱۰۰ بیمار را پذیرش میکند و شماری از مراجعهکنندگان برای رسیدن به آن، دو تا سه ساعت پیادهروی میکنند.
بر اساس گزارش سازمان حفاظت از کودکان، بسیاری از خانوادهها گزینههای محدودی برای انتقال بیماران دارند و هزینه رفتن به شفاخانه ولایتی برای آنان میتواند به حدود ۶۰ دالر برسد.
در صورت تعطیلی این درمانگاه، برخی از باشندگان منطقه مجبور خواهند بود برای دریافت خدمات درمانی حدود هفت ساعت پیادهروی کنند.
تنها سه دالر درآمد برای خانواده ۹ نفره
سازمان حفاظت از کودکان برای نشان دادن پیامدهای این بحران، به داستان سما، زنی ۳۵ ساله و مادر هفت کودک پرداخته است.
همسر اسما روزانه حدود سه دالر درآمد دارد و خانواده برای درمان کودکان خود به خدمات رایگان درمانگاه سازمان حفاظت از کودکان متکی است.
دشواری دسترسی به درمان در مناطق دورافتاده
مروه، پرستار بخش تغذیه در این درمانگاه، گفته است پیش از ایجاد این مرکز، ساکنان منطقه برای دریافت خدمات درمانی مجبور بودند به درمانگاه ولسوالی یا بیمارستان شهر مراجعه کنند.
به گفته او، رفتن به درمانگاه ولسوالی ممکن بود چند ساعت با الاغ یا موتورسایکل طول بکشد و شفاخانه شهر نیز برای بسیاری از مردم تقریبا غیرقابل دسترس بود.
او افزوده است که بسیاری از اعضای جامعه توان پرداخت هزینه درمان را نداشتند و در زمستان نیز بارش برف، باران و جاری شدن سیلاب، جادهها را مسدود میکند و دسترسی مردم به خدمات صحی ضروری را دشوارتر میسازد.
سازمان حفاظت از کودکان میگوید که از اوایل سال ۲۰۲۵ تاکنون، در نتیجه کاهش کمکهای مالی، حدود ۷۰۰ هزار نفر، از جمله ۱۴۰ هزار کودک زیر پنج سال، به دلیل تعطیلی یا کاهش فعالیت مراکز صحی و تیمهای سیار مورد حمایت سازمان حفاظت از کودکان، دسترسی خود به خدمات صحی اولیه را از دست دادهاند.
بازگشت میلیونها مهاجر فشار بر خدمات را بیشتر کرده است
این سازمان همچنین هشدار داده است که افزایش جمعیت افغانستان در پی بازگشت میلیونها مهاجر، فشار بیشتری بر خدمات صحی و بشردوستانه وارد کرده است.
بر اساس آمار سازمان ملل، جمعیت افغانستان از سپتامبر ۲۰۲۳ تاکنون ممکن است تا ۱۲ درصد افزایش یافته باشد. این افزایش جمعیت در شرایطی رخ داده که بیش از شش میلیون افغان از ایران و پاکستان به افغانستان بازگشتهاند.
گزارش تاکید کرده که ورود شمار زیادی از بازگشتکنندگان، در کنار جابهجاییهای داخلی ناشی از درگیریها، بلایای طبیعی، خشکسالی و کاهش فرصتهای اقتصادی، نیاز به خدمات صحی، تغذیهای و حمایتی را افزایش داده است.
«جهان نمیتواند افغانستان را نادیده بگیرد»
آشیش دامل، مدیر کشوری سازمان حفاظت از کودکان در افغانستان، گفته است که جامعه جهانی نباید در برابر وضعیت کودکان این کشور بیتفاوت بماند.
او گفته است گرسنگی شدید، شمار بالای بازگشتکنندگان، آوارگی گسترده داخلی ناشی از بلایای طبیعی، درگیریهای اخیر و چهار سال خشکسالی، منابع محدود بشردوستانه را تا مرز فروپاشی تحت فشار قرار داده است.
آقای دامل افزود که مشکلات خانوادههای افغان به یکدیگر مرتبطاند و فقر بر تغذیه اثر میگذارد، کمبود آب باعث افزایش بیماری میشود، بیماری روند آموزش کودکان را مختل میکند و کاهش درآمد خانوادهها میتواند کودکان را به کار وادار کند.
به گفته او، شوکهای اقلیمی، آوارگی و کاهش فرصتهای اقتصادی نیز این فشارها را عمیقتر کرده و چرخهای ایجاد کردهاند که خروج از آن برای خانوادهها هر روز دشوارتر میشود.
مدیر کشوری سازمان حفاظت از کودکان تأکید کرده است که نیازهای میلیونها کودک افغانستان و راههای مقابله با بحرانهای فزاینده برای جامعه جهانی شناختهشده است، اما برنامههای بشردوستانه ضروری به دلیل کمبود شدید بودجه و نبود حمایت بلندمدت توسعهای از سوی دولتها در معرض تهدید قرار دارند.
او هشدار داده است که جامعه جهانی اکنون با این انتخاب روبهرو است که یا تنها زمانی وارد عمل شود که خانوادهها به نقطه فروپاشی رسیدهاند، یا آنقدر زود اقدام کند که بتواند از جان، حقوق و آینده کودکان افغانستان محافظت کند.