طالبان شامگاه پنجشنبه به مناسبت پنجمین سالگرد قدرتگیری خود، در تالار رادیو تلویزیون ملی برنامه شعرخوانی برگزار کرد. در تصاویری که از مراسم منتشر شده است، شماری از مقامهای طالبان سرگرم گوشیهای هوشمند دیده میشوند.
افغانستان اینترنشنال در ماه جوزای ۱۴۰۵ به سندی دست یافته بود که نشان میداد هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان، در یک حکم شفاهی استفاده از موبایلهای هوشمند را برای اعضای طالبان و کارمندان دولتی ممنوع کرده است.
در این سند، متخلفان «مجرم» خوانده شده و تهدید شدهاند که به دادگاههای نظامی معرفی خواهند شد.
این دستور از سوی وزارت عدلیه طالبان به رؤسای دادگاههای نظامی وابسته به معاونیت نظامی دادگاه عالی طالبان در هشت زون کشور ابلاغ شده و فرماندهان امنیه و رؤسای استخبارات این زونها نیز در جریان آن قرار گرفتهاند.
پس از صدور این فرمان، کارزاری در میان کارمندان پایینرتبه ادارات طالبان به راه افتاد که در آن شماری از آنان گوشیهای هوشمند خود را شکستند و از این اقدام فیلمبرداری و تصاویر آن را در شبکههای اجتماعی منتشر کردند.
هبتالله آخندزاده با تصویربرداری و فیلمبرداری مخالف است و آن را خلاف شریعت میداند.
در نزدیک به پنج سال گذشته تنها یک تصویر رسمی از او منتشر شده که همان عکس پاسپورتی است. تاکنون هیچ تصویر یا ویدیوی از حضور عمومی او منتشر نشده و او تقریباً بهطور کامل از انظار عمومی و رسانهها دور نگه داشته شده است.
ممنوعیت گوشی هوشمند و انتشار تصاویر و ویدیوها در میان مقامهای طالبان نیز به یکی از موضوعات اختلافی تبدیل شده است.
شماری از ادارات و مقامهای طالبان در پی فرمان رهبری انتشار گزارشهای تصویری و ویدیویی را متوقف کردهاند؛ اما برخی مقامات و نهادها، همچنان این دستور را نادیده میگیرند.
اجرای ممنوعیت استفاده از تلفنهای هوشمند فعالیت نهادهای دولتی طالبان را با اختلال گسترده روبهرو کرده است.
کارمندان دولتی میگویند با حذف ابزارهایی مانند واتساپ و ایمیل، بخش بزرگی از مکاتبات و هماهنگیهای اداری عملاً متوقف شده است.
این کمیته روز ۲۳ اسد در اعلامیهای گفت محدودیتهای طالبان دسترسی مردم به اطلاعات مستقل را کاهش داده و زمینه گسترش یک نظام تبلیغاتی زیر کنترول این گروه را فراهم کرده است.
به گفته این سازمان، طالبان به محض بازگشت به کابل، زنان خبرنگار را از کار در رسانههای دولتی منع کرد و خبرنگارانی را که اعتراضها را پوشش میدادند، لتوکوب کرد.
به گفته کمیته حفاظت از روزنامهنگاران، طالبان از سال بعد از بازگشت خود، بازداشت خودسرانه و زندانیکردن را نیز به ابزاری برای سانسور رسانهها تبدیل کرد.
این کمیته خالد قادری، خبرنگار و تهیهکننده رادیو نوروز در هرات، را نخستین خبرنگاری میداند که پس از بازگشت طالبان به قدرت به دلیل فعالیت حرفهای خود محکوم و زندانی شد.
ولیالله رحمانی، نماینده کمیته حفاظت از روزنامهنگاران برای افغانستان و پاکستان، میگوید طالبان در پنج سال گذشته افغانستان را به یکی از دشوارترین کشورهای جهان برای کار خبرنگاران تبدیل کرده است.
او گفت: «خبرنگاران زیر نظارت قرار میگیرند، بازداشت میشوند، لتوکوب میشوند، سانسور میشوند یا مجبور به تبعید میشوند. زنان خبرنگار با تبعیض بیشتری روبهرو هستند و مردم نیز به شکل فزاینده از صحبتکردن میترسند.»
به گفته رحمانی، محدودیت بر اینترنت و شبکههای مخابراتی نیز بحران آزادی رسانهها را عمیقتر کرده و کنترول طالبان بر فضای اطلاعاتی افغانستان را افزایش داده است.
کمیته حفاظت از روزنامهنگاران میگوید زنان فعال در رسانهها با تبعیض شدید روبهرو هستند.
این کمیته میگوید سانسور از فشار بر خبرنگاران منفرد فراتر رفته و به کنترول سیستماتیک موضوعاتی تبدیل شده است که خبرنگاران اجازه پوشش آنها را دارند.
کمیته حفاظت از روزنامهنگاران همچنان گفته است که طالبان نشرات تلویزیون افغانستان اینترنشنال مستقر در لندن را مختل کرده است.
به گفته این سازمان طالبان برای سرکوب رسانههای مستقل، یک شبکه گسترده اطلاعاتی زیر کنترول خود ایجاد کرده است.
خبرنگاران در چند ولایت به این کمیته گفتهاند محدودیتها به اندازهای افزایش یافته که به جز موضوعاتی مانند صحت و آموزش، حوادث ترافیکی از معدود موضوعاتی است که اجازه پوشش آن را دارند.
کمیته حفاظت از روزنامهنگاران میگوید از بین رفتن رسانههای مستقل افغانستان صدها خبرنگار را نیز مجبور به ترک کشور کرده است.
بسیاری از این خبرنگاران اکنون در کشورهای همسایه زندگی میکنند و با خطر بازداشت، اخراج و بازگرداندن اجباری به افغانستان روبهرو هستند.
این کمیته هشدار داده است که بازگرداندن خبرنگارانی که به دلیل آزار طالبان از افغانستان گریختهاند، آنان را با خطرهای قابل پیشبینی، از جمله انتقامگیری و بازداشت خودسرانه، روبهرو میکند.
