بلغاریا ۳۵ پناهجوی افغان را بازداشت کرد

رئیس‌جمهور پیشین می‌گوید کنار گذاشتن طالبان از کنفرانس بن در سال ۲۰۰۱، «اشتباه» بود و طالبان آن زمان باید در روند سیاسی شامل می‌شدند.

آقای کرزی در این مصاحبه در پاسخ به این پرسش که او علیه طالبان جنگید و طالبان پدر او را به قتل رساندند، آیا او با حضور طالبان در نشست بن موافق بود، گفت که وی برای افغانستانی متحد و صلح‌آمیز مبارزه می‌کرد.

حامد کرزی در گفت‌وگویی با مشعل حسین، مجری و خبرنگار بلومبرگ گفت از همان مراحل نخست روشن شده بود که کنار گذاشتن طالبان از روند سیاسی یک اشتباه بوده است. او در پاسخ به این پرسش که آیا در آن زمان نیز با دعوت طالبان به کنفرانس بن موافق بود، گفت: «کاملاً.»

کرزی گفت: «من براى افغانستانى متحد و صلح‌آميز مبارزه مى‌كردم. چگونه يك كشور خوب بسازيم؟ با اختلاف و درگیری، يا با همكارى، درک ديدكاه یکدیگر و ساختن يك نقطه ميانه؛ نقطه‌اى كه همه بتوانيم روى آن بايستيم و رو به جلو حركت كنيم، همان‌گونه كه شما در كشور خودتان انجام مى دهيد.»
آقای کرزی تاکید کرد «چرا ما بايد تنها كشورى در جهان باشيم كه همه چیز را با جنگ حل مى‌كند؟»

حامد کرزی که پس از سقوط رژیم اول طالبان در سال ۲۰۰۱ به قدرت رسید، گفت که هدف او در آن زمان ایجاد یک افغانستان متحد و صلح‌آمیز بود و مخالفتش با طالبان به معنای مخالفت با بخشی از مردم افغانستان نبوده است.

او گفت: «طالبان نیز افغان هستند؛ آنها به این کشور تعلق دارند. ما نیز افغان هستیم و به این کشور تعلق داریم. کسانی که مخالف طالبان هستند نیز افغان‌اند. همه ما باید دست به دست هم بدهیم، به این درگیری دائمی پایان دهیم و مشکلات را با هم حل کنیم.»

آقای کرزی همچنین از تصمیم خود برای ماندن در افغانستان پس از بازگشت طالبان به کابل در اگست ۲۰۲۱ دفاع کرد. او گفت در هفته‌های پیش از سقوط کابل، «دولت‌های دوست» پیشنهاد کرده بودند افغانستان را ترک کند، اما او این پیشنهادها را نپذیرفت.

رئیس‌جمهور پیشین افغانستان گفت: «این کشور خانه ماست. وقتی شرایط دشوار می‌شود، خانه‌تان را ترک نمی‌کنید؛ می‌مانید و تلاش می‌کنید شرایط را اصلاح کنید.»

گفت‌وگو با رهبران طالبان

کرزی گفت با وجود محدودیت‌های طالبان، همچنان با شماری از رهبران این گروه گفت‌وگو می‌کند. به گفته او، از همان آغاز درباره اهمیت آموزش در افغانستان و بازگشت زنان به کار با رهبران طالبان صحبت کرده است.

او افزود برخی از مقام‌های طالبان که با وی دیدار می‌کنند، با دیدگاه او درباره آموزش و کار زنان موافق‌اند.

کرزی گفت: «همین واقعیت که هنوز می‌نشینیم و صحبت می‌کنیم، به این معناست که امید وجود دارد.»

با این حال، او گفت نمی‌داند این مقام‌ها تا چه اندازه در ساختار طالبان قدرت دارند و درباره میزان نفوذ آنها اظهارنظر نکرد.

حامد کرزی همچنین گفت شمار زیادی از علمای دینی در افغانستان خواستار حق آموزش دختران و حق کار زنان شده‌اند و ابراز امیدواری کرد این حقوق «دیر یا زود» دوباره برقرار شود.

دختر کرزی نیز از آموزش محروم است

حامد کرزی در این گفت‌وگو که روز جمعه ۳۰ اسد منتشر شد درباره وضعیت دختر بزرگش نیز صحبت کرد و گفت او، مانند دختران دیگر بالاتر از ۱۲ سال در افغانستان، دیگر اجازه رفتن به مکتب را ندارد.

او با وجود این، گفت قصد ندارد فرزندانش را برای ادامه تحصیل به خارج از افغانستان بفرستد.

کرزی گفت به‌عنوان پدر مسئول است بهترین آموزش را برای فرزندانش فراهم کند، اما به‌عنوان شهروند افغانستان نیز مسئولیت دارد برای فراهم شدن امکان آموزش دختران در داخل کشور تلاش کند.

او افزود: «اگر دخترم را به خارج بفرستم، معنایش این خواهد بود که ما از این حق دست کشیده‌ایم. من هرگز از این حق دست نخواهم کشید.»

کرزی تأکید کرد که افغانستان برای پیشرفت به جمعیتی تحصیل‌کرده نیاز دارد و آموزش دختران و زنان را برای آینده کشور ضروری دانست.

زندگی زیر محدودیت طالبان

رئیس‌جمهور پیشین افغانستان گفت در کابل بدون اطلاع مقام‌های طالبان نمی‌تواند آزادانه از خانه خارج شود. به گفته او، اگر طالبان با خروجش موافقت کنند، برایش محافظ و تدابیر امنیتی فراهم می‌کنند.

او این وضعیت را «حصر خانگی» توصیف نکرد، اما پذیرفت که آزادی رفت‌وآمدش محدود است.

کرزی گفت برخی همکاران و مهمانان اجازه دیدار با او را دارند، اما برای برخی دیگر چنین اجازه‌ای داده نمی‌شود. او افزود که با افغان‌های خارج از کشور و اعضای جامعه بین‌المللی نیز از طریق تماس تلفنی و ویدیویی در ارتباط است.

کرزی گفت محدودیت‌های شخصی او برایش اهمیت زیادی ندارد و آنچه بیشتر نگرانش می‌کند، آینده افغانستان است.

به‌رسمیت‌شناسی مشروط طالبان

کرزی طالبان را «مقام حاکم بالفعل» افغانستان دانست و گفت کشورهای خارجی برای رساندن کمک به مردم افغانستان باید با این گروه تعامل کنند.

با این حال، او گفت به‌رسمیت‌شناسی و مشروعیت طالبان باید به برآورده شدن شرایط مشخصی وابسته باشد؛ از جمله بازگشت دختران به مکتب و بازگشت زنان به کار.

او در پاسخ به پرسشی درباره روابط خارجی کشورها با طالبان گفت تعامل با طالبان برای رساندن کمک‌های بشردوستانه به مردم افغانستان قابل درک است و باید ادامه پیدا کند، اما مشروعیت و به‌رسمیت‌شناسی موضوعی متفاوت است.

حامد کرزی همچنین گفت نمی‌خواهد دوباره وارد حکومت شود و اگر طالبان پیشنهاد اداره یک وزارتخانه یا مقام دولتی را به او بدهند، آن را نخواهد پذیرفت.

او گفت: «دوره من تمام شده است؛ هر کاری را که می‌توانستم برای کشور انجام دادم.»

اما نام او سال‌ها پیش از تشکیل جبهه مقاومت ملی مطرح شده بود. مسیر زندگی نظامی فرمانده حسیب از حضور در صفوف نیروهای امنیتی حکومت پیشین آغاز شد.

او اهل پنجشیر بود. شهرت «قوای مرکز» در کنار نامش از سال‌ها پیش با او همراه بود.

بنا به اطلاعات موجود، آموزش نظامی دیده بود و مدتی در واحدهای ویژه ریاست عمومی امنیت ملی حکومت پیشین کار می‌کرد.اما، رابطه او با نهادهای امنیتی حکومت پیشین به تدریج رو به تنش رفت.

حسیب در یکی از ویدیوهای خود ادعا کرد که امنیت ملی از او خواسته بود شش چهره شناخته‌شده را در برابر پول بکشد. او از گل حیدر، عبدالحمید خراسانی و وکیل احمد متوکل در میان این افراد نام برد.

این ادعای حسیب هیچ‌گاه به گونه مستقل ثابت نشد.

در سوی دیگر، حکومت پیشین حسیب پنجشیری را با اتهام‌های سنگینی متهم کرد. وزارت داخله در حوت ۱۳۹۷ نام او را در فهرست افرادی قرار داد که آنان را درگیر جرایم سازمان‌یافته در کابل می‌دانست.

بعدتر این وزارت او را به سه مورد قتل، آزار مردم، باج‌گیری و برهم‌زدن نظم عامه متهم کرد.

حسیب این اتهام‌ها را رد می‌کرد و می‌گفت حکومت علیه او پرونده‌سازی کرده است.

در حمل ۱۳۹۸ نیروهای ویژه پولیس برای بازداشت او به پنجشیر رفتند. این عملیات به درگیری انجامید، اما حسیب بازداشت نشد. پس از آن شماری از مردم در پنجشیر در اعتراض به عملیات نیروهای دولتی دست به تظاهرات زدند. این ماجرا مدتی ادامه یافت تا جایی که در دلو ۱۳۹۸ وزارت داخله وقت، فرمانده پولیس پنجشیر را به دلیل آنچه «تعلل» در بازداشت حسیب می‌خواند، از سمتش برکنار کرد.

حسیب در سال‌های پایانی جمهوریت دو تصویر کاملا متفاوت داشت. حکومت و شماری از شهروندان او را یک فرد مسلح تحت تعقیب می‌دانستند اما در مقابل، هوادارانش او را فردی می‌دانستند که در برابر «حکومتی که به فساد متهم است»، ایستاده است.

طالبان در همه این سال‌ها ویدئوهای منتشر شده توسط حسیب پنجشیری را زیر سوال می‌بُرد. طالبان علاقه نداشت این روایت که «در افغانستان مخالفی وجود ندارد» به چالش کشیده شود.

حسیب بعد از جمهوریت

گذشته پر سر و صدای حسیب، بعد از سقوط جمهوریت کم‌کم فراموش شد. زمانی‌که نظام جمهوریت سقوط کرد، حسیب پنجشیری یکی از نخستین افرادی بود که اعلام کرد در برابر طالبان در داخل افغانستان می‌ایستد.

او به پنجشیر رفت و به جبهه مقاومت ملی به رهبری احمد مسعود پیوست و در همان هفته‌های نخست، در بسیاری از درگیری‌های پراکنده پنجشیر حضور داشت.

سپس گزارش‌هایی منتشر شد که او نیروهای جبهه مقاومت را در برخی از این درگیری‌ها فرماندهی می‌کرد. حسیب در جوزای ۱۴۰۱ تصویری از یک هلیکوپتر ساقط شده طالبان در کوهپایه‌های هندوکش را منتشر کرد.

خالد امیری، هم‌رزم او نیز در آن زمان ویدیوهایی از اسیران طالبان را منتشر کرد که بعدا آن‌ها را آزاد کرد.

• 

  دو فرمانده مشهور جبهه مقاومت با پخش تصاویر جدید می‌گویند در کوهپایه‌های افغانستان هستند

عبدالله خنجانی، رئیس کمیته سیاسی جبهه مقاومت ملی به افغانستان اینترنشنال گفت که حسیب پنجشیری و خالد امیری نیروهای اسیر طالبان را آزاد کردند اما طالبان حسیب پنجشیری را در یک «جنگ نابرابر» کشته است.

100%

حضور علنی

یکی از تفاوت‌های فعالیت نظامی حسیب پنجشیری این بود که برخلاف بسیاری از فرماندهان مخالف طالبان که محل حضورشان روشن نبود، او هر از گاهی با انتشار ویدیو و عکس تلاش می‌کرد نشان دهد هنوز در داخل افغانستان است.

در واقع، این ویژگی او، باعث شد تا از حسیب در میان فرماندهان جبهه مقاومت، چهره‌‌ای بارزتر به نمایش گذاشته شود. حالا جبهه مقاومت نیز کشته شدن حسیب در افغانستان را نشانه حضور نیروهای خود در این کشور عنوان می‌کند.

در جوزای ۱۴۰۳ ویدیویی از او در کوه‌های هندوکش منتشر شد. او در آن ویدیو گفت مبارزه علیه طالبان ادامه دارد.

طالبان نیز نیروهایی را به مناطق کوهستانی پنجشیر فرستاد و مقام‌های این گروه با انتشار تصاویری، حضور خود را در مناطق نشان دادند.

در ثور ۱۴۰۴ نیز تصاویر تازه‌ای از حسیب پنجشیری و خالد امیری منتشر شد. این تصاویر آنان را با لباس و تجهیزات نظامی در یک منطقه کوهستانی نشان می‌داد.

قدم‌شاه شهیم، مسئول بخش نظامی جبهه مقاومت، در آن زمان به افغانستان اینترنشنال تایید کرد که این فرماندهان در داخل افغانستان حضور دارند. به این ترتیب، حسیب در چند سال آخر زندگی‌اش به یکی از چهره‌های شناخته شده جبهه مقاومت تبدیل شد.

نیروهای طالبان بارها به مناطقی رفتند که گمان می‌کردند حسیب و نیروهایش در آنجا هستند، قرارگاه‌هایی را گرفتند و حتی پس از انتشار ویدیوهای او عملیات راه انداختند، اما حسیب بعد از مدتی دوباره با تصویر و ویدیوی تازه ظاهر می‌شد.

100%

سابقه نظامی، گذشته پرتنش او در دوره جمهوریت و ماندنش در داخل افغانستان باعث شده بود نام او بیش از بسیاری از فرماندهان محلی این جبهه شناخته شود.

سرانجام در ۲۹ اسد طالبان خبر داد که این فرمانده را کشته است.

ویدئوهایی از جسد او توسط حساب‌های مرتبط با طالبان منتشر شد و سپس جبهه مقاومت نیز مرگ او را تایید کرد.

هنوز هم دقیق نیست در سالنگ شمالی جایی‌که فرمانده حسیب کشته شد چه اتفاقی افتاد.

برخی حساب‌های نزدیک به طالبان در اکس نوشته‌اند که ۱۳ تن از نیروهای همراه حسیب پنجشیری بازداشت شده‌اند. در یک ویدیوی منتشر شده دیده می‌شود که گروهی از افراد طالبان با جسد او بدرفتاری می‌کنند.

اگرچه جبهه مقاومت به گونه رسمی درباره رویدادی که منجر به کشته شدن او شده، توضیحی نداده است اما منابعی به افغانستان اینترنشنال گفتند که او در سالنگ شمالی با هفت تن از نزدیکان خود در کمین نیروهای طالبان افتاده است.

به دنبال کشته شدن حسیب پنجشیری، فرمانده جبهه مقاومت، نیروهای طالبان ویدیویی از جسد وی منتشر کرده که به حالت تحقیرآمیز و برخلاف کرامت بشری بر روی زمین قرار داده شده و یک جنگجوی طالبان موی او را می‌کشد.

صلاح‌الدین ربانی، از رهبران جمعیت اسلامی افغانستان، در واکنش به این رفتار گفت که بی‌حرمتی به پیکر قربانیان خلاف اصول اخلاقی و انسانی است. وی تاکید کرد: «چنین رفتاری نشانه عقده و ذهنیت وحشیانه» طالبان است.

آقای ربانی روز پنجشنبه در پیامی گفت که طالبان با نادیده‌گرفتن «بدیهیات اخلاق اسلامی و انسانی» حتی به اجساد بی‌جان مخالفان خود نیز بی‌حرمتی می‌کنند.

تصاویر منتشرشده از بدرفتاری با اجساد

روز پنجشنبه تصاویری در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد که نشان می‌دهد نیروهای طالبان با پیکر حسیب پنجشیری و همراهانش رفتار تحقیرآمیز دارند.

در روزهای اخیر نیز ویدیوهای مشابهی از ولسوالی‌های درواز و نسی بدخشان منتشر شده است. در یکی از این تصاویر، نیروهای طالبان بر جسد یک نیروی مخالف که روی زمین افتاده لگد می‌زنند. این فرد از نیروهای جمعه‌خان فاتح، فرمانده ناراضی طالبان، معرفی شده که پس از درگیری‌های مرگبار با این گروه تسلیم شد و گفته می‌شود که به کابل انتقال یافته است.

در ویدیوی دیگری، یک عضو طالبان در نسی بر سر مردی سالخورده که جسد بیجانش روی زمین افتاده پا می‌گذارد. نیروهای طالبان این پیرمرد را جنگجوی جمعه فاتح معرفی کردند.

افغانستان اینترنشنال نتوانسته است مستقلانه مشخص کند که این افراد در چه شرایطی کشته شده‌اند.

واکنش سخنگوی طالبان

ذبیح‌الله مجاهد، سخنگوی طالبان، بدرفتاری با نیروهای مخالف را به‌طور صریح رد نکرد.

او در پاسخ به پرسشی درباره ویدیوی بدرفتاری با اجساد نیروهای جمعه‌خان فاتح به افغانستان اینترنشنال گفت: «طبعاً این ویدیو را نظامی‌ها در حین نبرد ثبت کرده‌اند، شاید دقیق باشد، ولی آنها شاید متوجه برخورد خود نبودند و دوم اینکه اثنای جنگ نظامیان احساساتی می‌باشند.»

اظهارات مجاهد در حالی مطرح شده که قوانین بین‌المللی بشردوستانه، حتی در جریان جنگ، رفتار تحقیرآمیز با اجساد کشته‌شدگان را ممنوع می‌کند.

یک کارشناس حقوق بشری سازمان ملل که نخواست نامش فاش شود، در واکنش به تصاویر بدرفتاری طالبان با اجساد نیروهای فاتح، به افغانستان اینترنشنال گفت که ماده ۳ مشترک کنوانسیون‌های ژنو مثله‌کردن و بدرفتاری با اجساد را ممنوع می‌کند و این ممنوعیت می‌تواند شامل لگدزدن یا پاگذاشتن بر صورت مرد سالخورده کشته‌شده نیز شود.

ماده ۳ مشترک کنوانسیون‌های چهارگانه ژنو در مخاصمات مسلحانه، قتل، مثله‌کردن، رفتار ظالمانه و «رفتارهای توهین‌آمیز به کرامت شخصی، به‌ویژه رفتار تحقیرآمیز و خفت‌بار» را ممنوع می‌کند.

قاعده ۱۱۳ کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، مثله‌کردن اجساد را در درگیری‌های مسلحانه بین‌المللی و غیربین‌المللی ممنوع می‌داند.

سابقه بدرفتاری با مخالفان

گزارش‌ها درباره بدرفتاری طالبان با اجساد مخالفان، مانند حادثه به دار کشیدن و نمایش تحقیرآمیز جسد داکتر نجیب‌الله و برادرش در چارراهی آریانای کابل در سال ۱۳۷۵ خورشیدی، سابقه دارد. در سال‌های جنگ نیز مواردی از انتشار تصاویر اجساد نیروهای امنیتی حکومت پیشین و رفتار تحقیرآمیز با پیکر آنان گزارش شده بود.

انتشار تصاویر تازه، نزدیک به پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، بار دیگر رفتار نیروهای این گروه با مخالفان و میزان رعایت قواعد حقوق بین‌المللی بشردوستانه از سوی آنان را مورد توجه قرار داده است.

در سال‌های گذشته، نهادهای حقوق بشری بارها از قتل‌های فراقضایی، بازداشت‌های خودسرانه و بدرفتاری طالبان با مخالفان و نیروهای حکومت پیشین گزارش داده‌اند.

فعالان حقوق بشر می‌گویند تصاویر تازه باید به‌طور مستقل بررسی شود. به گفته آنان، بدرفتاری با اجساد می‌تواند ناقض حقوق بین‌المللی بشردوستانه باشد و در شرایط مشخص، مسئولیت کیفری عاملان آن را در پی داشته باشد.

اتهام بدرفتاری با مردم در بدخشان

تصاویر بدرفتاری با اجساد همزمان با گزارش‌هایی از برخورد خشونت‌آمیز نیروهای طالبان با مردم در ولسوالی‌های درگیر بدخشان منتشر شده است.

فوزیه کوفی، نماینده پیشین بدخشان در پارلمان افغانستان، به افغانستان اینترنشنال گفت که پس از اعزام قطعات ویژه طالبان به ولسوالی‌های شکی، نسی و ماه‌می، نیروهای این گروه خانه‌های مردم را تلاشی کرده و شماری از افراد را بازداشت کرده‌اند. او همچنین طالبان را به کشتار افراد و بی‌حرمتی به زنان و کودکان متهم کرد.

کوفی گفت که شماری از ساکنان این مناطق از ترس بازداشت یا کشته‌شدن، شب‌ها خانه‌های خود را ترک می‌کنند و در کوه‌ها به سر می‌برند.

طالبان تاکنون به این اتهام‌ها پاسخ نداده است.

در همین حال، یک سخنگوی سابق حامد کرزی ابراز شادمانی حامیان طالبان از مرگ این نظامی پیشین را نشانه انحطاط اخلاقی توصیف کرد.

حسیب پنجشیری، فرمانده ارشد جبهه مقاومت ملی، در درگیری با طالبان در سالنگ شمالی جان باخته است. یک منبع در جبهه مقاومت روز پنجشنبه به افغانستان اینترنشال گفت که حسیب پنجشیری با هفت تن از همراهان خود در منطقه سالنگ جنوبی به کمین طالبان مواجه شد و میان دو طرف درگیری رخ داد.

جبهه مقاومت جزئیاتی درباره کشته‌شدن فرمانده خود منتشر نکرده است، اما رسانه‌های وابسته به طالبان گزارش داده‌اند که او با دو تن از همراهانش در سالنگ شمالی کشته شدند.

حسیب پنجشیری طی پنج سال گذشته از فرماندهان برجسته جبهه مقاومت ملی علیه طالبان بود. تصاویر و ویدیوهای او حین حمله به چرخ‌بال‌های طالبان، درگیری با نیروهای این گروه و فرماندهی عملیات در ولسوالی دره، بارها در شبکه‌های اجتماعی و رسانه‌ها بازنشر شده بود.

او همچنین در سال‌های گذشته با انتشار ویدیوهایی از مواضع نیروهای جبهه مقاومت در کوه‌های هندوکش، بر ادامه نبرد علیه طالبان پای می‌فشرد.

جان‌باختن این فرمانده ارشد جبهه مقاومت ملی با واکنش موجی از چهره‌های سیاسی و نظامی مخالف طالبان روبه‌رو شده است.

سمیع سادات، فرمانده پیشین نیروهای ویژه و رئيس جبهه متحد ملی افغانستان، کشته‌شدن حسیب پنجشیری را به خانواده و همرزمانش تسلیت گفت و او را «مبارز غیرتمند آزادی» خواند.

او تاکید کرد که مبارزان جبهه متحد ملی افغانستان جای خالی حسیب پنجشیری را در سنگرهای نبرد خالی نخواهند گذاشت.

عطا محمد نور، از رهبران جمعیت اسلامی افغانستان، نیز با انتشار پیامی از حسیب پنجشیری با عنوان «عقاب هندوکش» یاد کرد. نور کشته‌شدن این فرمانده را «ضایعه‌ای دردناک و جبران‌ناپذیر» توصیف کرد.

خالد امیری، از فرماندهان جبهه مقاومت ملی، نیز در پیامی حسیب را «مردی باوفا، صادق، عیار، شجاع و راسخ» توصیف کرد. امیری گفت که حسیب برای او نه تنها یک همرزم، بلکه «برادر، رفیق سال‌های دشوار و مرد میدان‌های سخت نبرد» بود.

او تاکید کرد که جای حسیب پنجشیری در صفوف جبهه مقاومت ملی «برای همیشه خالی خواهد ماند»، اما افزود که ریختن «خون او هرگز بی‌پاسخ نخواهد ماند» و راهی را که این فرمانده تا آخرین لحظه برای آن مبارزه کرد، با «اراده‌ای محکم‌تر از پیش» ادامه خواهند داد.

وحید عمر، سخنگوی سابق حامد کرزی، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان از شادمانی برخی کاربران حامی طالبان به کشته‌شدن حسیب پنجشیری به‌شدت انتقاد کرد. وحید عمر گفت: «خوشحالی از مرگ یک انسان، نشانه انحطاط اخلاقی است.»

عمر با اشاره به تاریخ جنگ‌های طولانی افغانستان یادآور شد که در این کشور «بسیاری فاتح و بسیاری یاغی شدند»، اما به گفته او، نه قاتل همیشه پیروز ماند و نه صدای مقتول خاموش شد.

او هشدار داد که افغانستان به سوی «مرحله دیگری از فاجعه‌ای خونین» در حرکت است و آنچه امروز دیده می‌شود، می‌تواند جرقه‌های آغاز این مرحله باشد. عمر مسئولیت این وضعیت را متوجه طالبان دانست که به جای «عقلانیت، مصلحت و اعتدال»، سیاست «جبر، زور، سرکوب و تحقیر» را پیش گرفته‌اند.

هم‌زمان، جبهه آزادی از جریان‌های مخالف طالبان، در پیامی مرگ حسیب پنجشیری را ضایع بزرگ خواند و گفت که آزادی افغانستان بدون قربانی امکان‌پذیر نیست.

این جبهه گفت که در کنار جبهه مقاومت ملی، «پیمان انتقام و ایستادگی بسته‌اند.» جبهه آزادی از مردم خواست که همبستگی خود را حفظ کنند و فریب تبلیغات طالبان را نخورند.

نصرالله، بازرگان افغان در کویته که در تجارت میوه‌خشک فعالیت دارد، به افغانستان اینترنشنال گفت که امسال فعالیت‌های بازرگانی در مقایسه با سال گذشته «تقریباً از بین رفته است».

او افزود که به‌دلیل بسته‌بودن گذرگاه‌ها، میوه خشک در مقادیر کم و از راه‌های غیرقانونی به کویته می‌رسد که به دلیل هزینه‌های بالای انتقال، قیمت آن نیز افزایش یافته است.

این بازرگان افغان تصریح کرد که افزایش قیمت‌ها توانایی مردم برای خرید میوه‌خشک را کاهش داده و تقاضا برای این محصولات نیز کم شده است.

نصرالله گفت: «دکاندارانی که پیش از این ۱۵۰ کیلوگرام میوه خشک می‌خریدند، اکنون تنها حدود ۲۰ کیلوگرام می‌خرند.» او تاکید کرد که از میزان خرید فروشندگان می‌توان میزان کاهش تجارت را تخمین زد.

پس از افزایش تنش میان طالبان و پاکستان، اسلام‌آباد در ۱۹ میزان سال گذشته گذرگاه‌ها میان دو کشور را به روی تجارت و تردد بست. در پی این اقدام بازرگانان دو طرف با مشکلات جدی مواجه شده‌اند.

افغانستان از کشورهای مهم تولیدکننده میوه‌خشک به شمار می‌رود و پاکستان در گذشته یکی از بازارهای مهم این محصولات بود. بازرگانان می‌گویند پس از بسته‌شدن مسیرهای تجارت میان دو کشور، صادرات میوه‌خشک به‌طور «بی‌سابقه‌» کاهش یافته است.

لیاقت خان، بازرگان دیگری که در زمینه واردات میوه خشک افغانستان در پاکستان فعالیت دارد، می‌گوید به‌دلیل بسته‌ ماندن گذرگاه‌ها، کار او به‌طور کامل متوقف شده است.

او به افغانستان اینترنشنال گفت: «نزدیک به یک سال می‌شود که هیچ کاری نمی‌توانیم انجام دهیم. تجارت ما به‌طور کامل متوقف شده است.»

به گفته لیاقت خان، در گذشته بازارهای منصوری رود و چوهرمل رود در کویته پاکستان از مراکز مهم تجارت میوه‌خشک به شمار می‌رفتند. او تاکید کرد که در حال حاضر این فعالیت این بازارها «بسیار کم‌رونق» شده است.

این بازرگان افغان می‌گوید بیش از نیمی از تاجران بازارهای کویته به شهرهای دیگر رفته‌اند و شمار زیادی از فروشنده‌های کوچک و متوسط این تجارت را ترک کرده‌اند. از سوی دیگر، بازرگانان و باغداران میوه خشک در افغانستان نیز از وضعیت موجود نگران‌اند.

سمیع‌الله، یک بازرگان در قندهار، به افغانستان اینترنشنال گفت بازار پاکستان برای بازرگانان افغان، آسان‌ترین و سودآورترین بازار بود. او می‌گوید پیش از این، به محض رسیدن محصولات، بازرگانان با باغداران تماس می‌گرفتند و محصولات با قیمت مناسب به فروش می‌رسید که هم برای بازرگانان و هم برای کشاورزان سودآور بود.

این کشاورز افزود که در نزدیک به یک سال گذشته، به دلیل بسته‌بودن مسیرها فعالیت‌های تجاری متوقف شده و بیشتر محصولات بازرگانان در انبارها مانده است. او اضافه کرد که امسال حاصل میوه خوب بود، اما به دلیل نبود بازار، باغداران و بازرگانان با زیان مواجه شده‌اند.

سمیع‌الله گفت در حال حاضر فصل انجیر است، اما به دلیل کاهش شدید قیمت‌ها، بازرگانان نمی‌توانند محصولات خود را با قیمت مناسب به فروش برسانند. به گفته او، بسته ماندن گذرگاه‌ها، نبود تجارت‌های بدیل تجارت میوه خشک را بیش از پیش تحت تأثیر قرار داده است.

سمیع‌الله از اداره طالبان خواست برای بازرگانان تسهیلات فراهم کند و مسیرهای بدیل برای صادرات فراهم کند. او می‌گوید شماری از بازرگانان بزرگ صادرات خود را به سمت هند و دیگر بازارها تغییر داده‌اند؛ اما بازرگانان کوچک هنوز هم به دلیل بسته‌بودن مسیرها با مشکلات شدید اقتصادی مواجه‌اند.