در جستوجوی ستارههای آینده؛ ادامه برنامه بزرگ استعدادیابی فدراسیون والیبال افغانستان
فدراسیون والیبال افغانستان در ادامه برنامههای استعدادیابی خود، کمپهای تمرینی را در ولایتهای مختلف کشور برگزار میکند؛ برنامهای که با هدف شناسایی چهرههای جوان و مستعد و ایجاد یک پشتوانه تازه برای تیمهای ملی والیبال افغانستان روی دست گرفته شده است.
این کمپها زیر نظر فدراسیون والیبال و با حضور محمد اسدالهی، سرمربی تیم ملی والیبال افغانستان برگزار میشود و ورزشکاران جوان از ولایتهای مختلف فرصت دارند تواناییهای خود را در برابر مربیان و مسئولان فنی به نمایش بگذارند.
در این برنامه، شرایط سنی و فیزیکی مشخصی نیز در نظر گرفته شده است. ورزشکاران شرکتکننده باید کمتر از ۲۰ سال سن داشته باشند و حداقل قد آنان ۱۸۵سانتیمتر باشد؛ معیارهایی که نشان میدهد هدف اصلی این طرح، ساختن نسل آینده والیبال افغانستان و شناسایی بازیکنانی با ظرفیت حضور در سطح ملی است.
یکی از این کمپها در ولایت تخار برگزار شد؛ جایی که ۶۰ ورزشکار از ولایتهای بدخشان، قندز، بغلان و تخار حضور داشتند و در پایان، ۲۵ورزشکار مستعد از سوی مسئولان فنی انتخاب شدند.
در ولایت بلخ نیز کمپ استعدادیابی با حضور والیبالیستهایی از بلخ، سمنگان، جوزجان، سرپل و فاریاب برگزار شده است. این کمپ بخشی از برنامه گسترده فدراسیون برای پوشش مناطق مختلف کشور و یافتن استعدادهایی است که ممکن است در آینده به تیمهای ملی راه پیدا کنند.
در غرب کشور نیز این برنامه دنبال شده است. در کمپ استعدادیابی ولایت هرات، ۶۰ورزشکار از ولایتهای هرات، فراه، نیمروز، بادغیس و غور حضور داشتند که در پایان ۲۴ورزشکار برتر انتخاب شدند.
در جنوب افغانستان، کمپ استعدادیابی ولایت هلمند با حضور ۳۷ ورزشکار از ولایتهای هلمند، ارزگان، قندهار و زابل برگزار شد و در نهایت ۱۷ورزشکار به عنوان استعدادهای برتر برگزیده شدند.
در خوست نیز ۸۱ ورزشکار از ولایتهای خوست، پکتیا، پکتیکا، لوگر و غزنی در این برنامه شرکت کردند که از میان آنان ۳۶استعداد برتر انتخاب شدند.
در شرق کشور، کمپ استعدادیابی ولایت لغمان با حضور ۷۰ ورزشکار از ولایتهای کنر، نورستان، ننگرهار و لغمان برگزار شد و ۳۶والیبالیست مستعد از سوی مسئولان فنی برگزیده شدند.
در پروان نیز ۴۵ ورزشکار بااستعداد از ولایتهای پروان، پنجشیر، کاپیسا، بامیان و دایکندی در این برنامه حضور یافتند که پس از ارزیابیهای فنی، ۲۳ورزشکار به عنوان استعدادهای برتر انتخاب شدند.
در مجموع، آنچه در این کمپها اهمیت دارد، تنها برگزاری چند روز تمرین و انتخاب تعدادی ورزشکار نیست؛ بلکه ایجاد یک روند منظم برای کشف، پرورش و هدایت استعدادهای جوان به سوی تیمهای ملی است. اگر این ورزشکاران پس از انتخاب نیز زیر نظر مربیان مجرب، برنامه تمرینی منظم و فرصت کافی برای حضور در رقابتهای داخلی و بینالمللی داشته باشند، بخشی از آنان میتوانند در سالهای آینده به بازیکنان اصلی تیمهای ملی افغانستان تبدیل شوند.
بسیاری از کشورهای موفق در والیبال، پیشرفت خود را از سرمایهگذاری روی ردههای پایه و استعدادیابی منظم آغاز کردهاند. در افغانستان نیز یکی از مشکلات اساسی ورزش، نبود یک سیستم دوامدار برای کشف و پرورش استعدادها بوده است؛ از همین رو، برنامهای که بتواند استعدادها را از نقاط مختلف کشور شناسایی و آنان را وارد یک مسیر مشخص رشد حرفهای کند، میتواند برای آینده این رشته اهمیت زیادی داشته باشد.
البته موفقیت این طرح تنها به مرحله انتخاب ورزشکاران وابسته نیست. مرحله بعد از استعدادیابی، یعنی آموزش، تمرین، برگزاری مسابقات منظم و پیگیری مداوم وضعیت بازیکنان، اهمیت بیشتری دارد. اگر فدراسیون والیبال بتواند این روند را در سالهای آینده نیز ادامه دهد و برای استعدادهای انتخابشده برنامه مشخصی داشته باشد، میتوان انتظار داشت که حاصل این سرمایهگذاری به تیمهای ملی و سطح رقابتهای بینالمللی برسد.
ادامه این کمپها در ولایتهای مختلف نشان میدهد که فدراسیون والیبال تلاش دارد دامنه استعدادیابی را از چند شهر بزرگ فراتر ببرد و استعدادهای مناطق مختلف کشور را نیز زیر نظر بگیرد.
اگر این برنامه با همین رویکرد ادامه پیدا کند و به یک سیستم پایدار برای رشد والیبال پایه تبدیل شود، میتواند یکی از برنامههای مهم زیربنایی ورزش افغانستان باشد؛ برنامهای که شاید ثمره اصلی آن نه امروز، بلکه چند سال بعد و با ظهور نسل تازهای از ستارههای والیبال افغانستان دیده شود.
تکواندوکاران افغانستان به حضور خود در هشتمین دوره رقابتهای جام ریاستجمهوری فدراسیون جهانی تکواندو در منطقه آسیا، که در شهر لاهور پاکستان برگزار شد، پایان دادند؛ رقابتهایی که در سطح G3 برگزار شد و ورزشکارانی از حدود ۴۰ کشور در آن حضور داشتند.
کاروان افغانستان در این رقابتها با ۹ورزشکار شرکت کرده بود؛ ۶ تکواندوکار در بخش مبارزه یا کیوروگی و ۳ ورزشکار در بخش پومسه. رقابتها از هفدهم آگست آغاز شد و مسابقات پومسه در روز نخست برگزار شد. رقابتهای کیوروگی نیز در روزهای هجدهم، نوزدهم و بیستم آگست دنبال شد.
در بخش پومسه، سیدرضا اکبری، عبیدالله شیرزی و محمدگل محمدی نمایندگان افغانستان بودند. در پایان این رقابتها، محمدگل محمدی موفق شد مدال برنز به دست آورد. عبیدالله شیرزی نیز با نمایش خوب در اجرای فورم، جایزه بهترین عملکرد را دریافت کرد.
اما در بخش مبارزه، ملیپوشان افغانستان نتوانستند به مدال دست پیدا کنند. احسام رحیمی، حکمتالله زین، عذیر رشید، محمد اشرف شکران، امید سهاک و علیاکبر امیری نمایندگان افغانستان در کیوروگی بودند که هر کدام در برابر حریفان خود برای صعود به مراحل بالاتر رقابت کردند.
در میان مبارزان افغانستان، حکمتالله زین بهترین نتیجه را به دست آورد. او در وزن منفی ۶۸ کیلوگرام، ابتدا برابر نماینده پاکستان به پیروزی رسید و در مسابقه دوم نیز حریف اوزبیکستانی خود را شکست داد. زین در مرحله سوم مقابل یک ورزشکار دیگر از اوزبیکستان قرار گرفت؛ اما با شکست مقابل این حریف، از ادامه رقابتها بازماند.
امید سهاک نیز در وزن منفی ۸۷ کیلوگرام، رقابتهای خود را با پیروزی برابر نماینده پاکستان آغاز کرد؛ اما در مرحله بعد برابر تکواندوکار ایرانی شکست خورد و از دور مسابقات کنار رفت.
عذیر رشید دیگر نماینده افغانستان بود که در نخستین مبارزه خود برابر حریفی از قزاقستان شکست خورد و نتوانست به مرحله بعدی راه پیدا کند.
در وزنهای سنگین نیز علیاکبر امیری برابر نماینده ایران به میدان رفت؛ اما با شکست مقابل این حریف، از ادامه رقابتها بازماند.
با این حال، درباره نتیجه مبارزات احسام رحیمی و محمد اشرف شکران تاکنون اطلاعات رسمی از سوی فدراسیون تکواندو افغانستان منتشر نشده است.
با پایان رقابتهای کیوروگی، حاصل کار کاروان افغانستان در جام ریاستجمهوری فدراسیون جهانی، یک مدال برنز در بخش پومسه و یک جایزه بهترین عملکرد بود. در بخش مبارزه نیز حکمتالله زین با ثبت دو پیروزی، بهترین عملکرد را در میان تکواندوکاران افغانستان داشت.
این رقابتها از رویدادهای مهم تقویم تکواندوی آسیا به شمار میرود و سطح G3 آن، فرصت مناسبی برای ورزشکاران جهت کسب امتیازهای ردهبندی جهانی فراهم میکند. حضور تکواندوکاران افغانستان در چنین رقابتهایی میتواند برای افزایش تجربه بینالمللی و آمادهسازی آنان برای رویدادهای مهم آینده نیز اهمیت داشته باشد.
در آستانه شروع فصل ششم لیگ قهرمانان فوتبال افغانستان، اختلاف میان فدراسیون و شماری از باشگاهها بر سر تقویم مسابقات، برگزاری لیگ را با ابهام جدی روبهرو کرده است. شش باشگاه معترض اعلام کردهاند در صورتی که آغاز مسابقات به اول اکتوبر ۲۰۲۶ موکول نشود، در مسابقات حضور نخواهند یافت.
بر اساس برنامه جدید فدراسیون فوتبال، نیمفصل نخست لیگ قرار است از ۱۰سپتمبر ۲۰۲۶ برابر با ۱۹ سنبله ۱۴۰۵ در کابل آغاز شود؛ تاریخی که تنها چهار روز با زمان قبلی تفاوت دارد. این تصمیم در حالی اتخاذ شده که باشگاههای ابومسلم فراه، عینو مینه قندهار، سرسبز یاشلر فاریاب، خراسان فاریاب، استقلال کابل و عمر زواک هرات پیشتر خواستار تغییر تقویم مسابقات شده بودند.
اختلاف بر سر زمان آمادهسازی
باشگاههای معترض میگویند فرصت موجود برای تشکیل تیم، جذب بازیکنان، برگزاری اردوهای تمرینی و انجام دیدارهای تدارکاتی کافی نیست. آنان همچنین به حضور شماری از بازیکنان داخلی در رقابتهای ولایتی اشاره کرده و معتقدند در چنین شرایطی آمادهسازی یک تیم برای حضور در بالاترین سطح فوتبال باشگاهی کشور در مدت کوتاه دشوار است.
شش باشگاه در نامه تازه خود تأکید کردهاند که در صورت آغاز مسابقات در ۱۰سپتمبر، امکان حضور در فصل ششم را ندارند و خواستار انتقال آغاز رقابتها به اول اکتوبر ۲۰۲۶ شدهاند.
فدراسیون: تاریخ جدید قطعی است
در مقابل، فدراسیون فوتبال مسئولیت بخشی از تأخیر در برنامهریزی را متوجه باشگاهها دانسته است. فدراسیون میگوید با وجود پیگیریهای مکرر بخش صدور مجوز باشگاهها، نمایندگان تعیینشده از سوی چهار باشگاه در نشستهای هماهنگی حضور نیافتهاند و همین مسئله روند برنامهریزی را با تأخیر مواجه کرده است.
فدراسیون همچنین اعلام کرده که دو ماه پیش، زمان پیشنهادی برگزاری مسابقات را با باشگاهها در میان گذاشته و یک ماه پیش نیز مکتوب و برنامه رسمی را ارسال کرده است. از دید فدراسیون، با توجه به فشردگی تقویم فوتبال و فوتسال و در پیش بودن برنامههای تیمهای ملی در ردههای مختلف، تاریخ جدید قطعی و غیرقابل تغییر است.
بر اساس برنامه اعلامشده، نیمفصل دوم لیگ نیز قرار است از ۲۴اکتوبر ۲۰۲۶ برابر با ۲ سنبله ۱۴۰۵ آغاز شود.
نبود شش باشگاه چه پیامدی دارد؟
بحران کنونی تنها یک اختلاف بر سر تاریخ مسابقات نیست؛ بلکه میتواند مستقیماً بر کیفیت و اعتبار فصل ششم لیگ قهرمانان تأثیر بگذارد. در میان باشگاههای معترض، ابومسلم فراه قرار دارد؛ تیمی که قهرمان دو دوره گذشته این رقابتها بوده است. غیبت چنین تیمهایی، در کنار پنج باشگاه دیگر، میتواند سطح رقابت و جذابیت لیگ را به شکل غیرقابل انکار کاهش دهد.
از سوی دیگر، فدراسیون با یک انتخاب دشوار روبهرو است؛ یا برای حفظ تقویم فشرده خود بر تاریخ تعیینشده پافشاری کند و مسابقات را حتی بدون حضور برخی باشگاهها برگزار کند، یا با تغییر برنامه، فرصت بیشتری برای آمادهسازی تیمها فراهم سازد؛ تصمیمی که میتواند تقویم سایر رقابتهای ملی و باشگاهی را تحت تأثیر قرار دهد.
یک مشکل قدیمی؛ جای خالی سازمان لیگ
این اختلاف بار دیگر مسئله مدیریت مستقل مسابقات باشگاهی در افغانستان را برجسته کرده است. تقویم فشرده، نبود هماهنگی کافی میان فدراسیون و باشگاهها و دشواری تنظیم زمان مسابقات، نشان میدهد که فوتبال باشگاهی افغانستان همچنان با چالش ساختاری در زمینه برنامهریزی روبهرو است.
در چنین شرایطی، بحث تشکیل سازمان لیگ فوتبال افغانستان بار دیگر اهمیت پیدا میکند؛ نهادی که بتواند با حضور و مشارکت مستقیم باشگاهها، تقویم مسابقات را مستقلتر و منظمتر تنظیم کند و از شکلگیری اختلافهایی مانند بحران فعلی جلوگیری شود.
شروع فصل جدید چمپیونشیپ برای فوتبال افغانستان یک اتفاق ویژه داشت. امین نبیزاده، ملیپوش افغان در پیروزی ۲-۱ واتفورد مقابل ساوتهمپتون یکی از تماشاییترین گلهای هفته را به ثمر رساند؛ گلی که تنها ٣امتیاز برای واتفورد نبود که توجهها را به یکی از استعدادهای فوتبال افغانستان جلب کرد
نبیزاده در دقیقه ۲۹، پس از اشتباه بازیکنان ساوتهمپتون، توپ را در نیمه زمین خودی دریافت کرد و با یک حرکت سریع و طولانی، تقریباً ۵۰متر پیش رفت. او با استفاده از فضای ایجادشده در سمت چپ خط دفاعی حریف وارد محوطه جریمه شد و با وجود زاویه نسبتاً بسته، توپ را زمینی به گوشه دور دروازه فرستاد. این گل واتفورد را ۲-۰ پیش انداخت و در نهایت تیم میزبان با وجود فشار ساوتهمپتون در نیمه دوم، پیروز میدان شد.
اما اهمیت این گل بیشتر از یک صحنه زیباست. نبیزاده محصول سالها حضور در فوتبال پایه انگلستان است؛ او فوتبال خود را در آکادمی برنتفورد آغاز کرد و در سال ۲۰۲۱ به آکادمی واتفورد پیوست. پیشرفت او باعث شد باشگاه در سالهای اخیر قراردادهای بلندمدتی با این بازیکن امضا کند؛ نشانهای روشن از اینکه واتفورد روی آینده او حساب باز کرده است.
نبیزاده در جنوری ۲۰۲۵ نخستین بازی حرفهای خود را برای واتفورد انجام داد و پس از آن به تدریج فرصت بیشتری برای حضور در تیم اصلی به دست آورد. حالا گلزنی برابر ساوتهمپتون میتواند مرحله تازهای در مسیر حرفهای او باشد؛ مرحلهای که در آن دیگر صرفاً یک استعداد آکادمی نیست و باید برای تثبیت جایگاه خود در ترکیب تیم اصلی رقابت کند.
داستان نبیزاده از این جهت برای افغانستان اهمیت بیشتری دارد که او، با وجود تولد در انگلستان و سابقه بازی برای تیم زیر ۱۸سال این کشور، در رده بزرگسالان تصمیم گرفت پیراهن افغانستان را بر تن کند.
او در سال ۲۰۲۶ به تیم ملی افغانستان دعوت شد و نخستین بازی ملی خود را برابر مالدیو انجام داد. سپس در دیدارهای دوستانه مقابل پاکستان نیز به میدان رفت. به این ترتیب، فوتبال افغانستان اکنون بازیکنی جوان در اختیار دارد که بخش مهمی از آموزش خود را در یکی از سیستمهای معتبر فوتبال اروپا پشت سر گذاشته و در چمپیونشیپ انگلستان برای رسیدن به سطح بالاتر تلاش میکند.
البته نباید با یک گل، مسیر آینده او را قطعی دانست. چالش اصلی برای نبیزاده تازه آغاز شده است: حفظ جایگاه در تیم اصلی، تداوم گلزنی و افزایش دقایق بازی. چمپیونشیپ لیگ بسیار فشردهای است و یک نمایش درخشان زمانی ارزش واقعی خود را نشان میدهد که به روندی مستمر تبدیل شود.
از همین منظر، دیدارهای پیشرو اهمیت زیادی دارند. واتفورد ابتدا برابر رکسام قرار میگیرد و سپس در خانه میزبان وستهم خواهد بود. این مسابقات میتواند تصویر روشنتری از جایگاه نبیزاده در برنامههای واتفورد ارائه کند.
اگر این گل شروع یک روند باشد، نه یک درخشش مقطعی، فوتبال افغانستان میتواند امیدوار باشد که یک استعداد جوان با آموزش انگلستانی و تجربه حضور در سطح حرفهای اروپا را به یکی از مهرههای مهم نسل آینده تیم ملی تبدیل کند. برای نبیزاده، گل برابر ساوتهمپتون شاید فقط نخستین گام باشد؛ اما برای فوتبال افغانستان، نشانهای امیدوارکننده از ظهور یک چهره تازه در سطح بینالمللی است.
در آستانه آغاز فصل ششم لیگ قهرمانان فوتبال افغانستان، ۶باشگاه از مجموع ۱۰ تیم شرکتکننده نسبت به زمان برگزاری مسابقات اعتراض کرده و خواستار تغییر تاریخ آغاز رقابتها شدهاند. بر اساس برنامه اعلامشده، نیمفصل نخست این رقابتها قرار است از پانزدهم سنبله ۱۴۰۵ در کابل آغاز شود.
باشگاههای ابومسلم فراه، عینو مینه قندهار، سرسبز یاشلر فاریاب، خراسان فاریاب، استقلال کابل و عمر زواک هرات با ارسال نامه رسمی، نسبت به زمان تعیینشده اعتراض کرده و خواستار بازنگری در تقویم مسابقات شدهاند.
این باشگاهها گفتهاند که برای آمادهسازی مناسب تیمهای خود به زمان بیشتری نیاز دارند و در صورت بیتوجهی به خواستههایشان، احتمال دارد در مسابقات شرکت نکنند.
درخواست برای تغییر زمان مسابقات
باشگاههای معترض میگویند تاریخ تعیینشده بدون هماهنگی و مشورت کافی با تیمها انتخاب شده و فرصت لازم برای جذب بازیکنان، برگزاری اردوهای تمرینی و انجام مسابقات تدارکاتی در اختیار آنان قرار نمیدهد.
یکی دیگر از مشکلات مطرحشده، درگیر بودن شماری از بازیکنان داخلی در مسابقات لیگهای ولایتی است. باشگاهها معتقدند با توجه به شرایط موجود، آمادهسازی تیمها برای حضور در سطح لیگ قهرمانان در مدت کوتاه امکانپذیر نیست و پیشنهاد کردهاند آغاز فصل ششم به ماه اکتوبر منتقل شود.
ابومسلم در پی سومین قهرمانی متوالی
ابومسلم فراه که در دو دوره گذشته عنوان قهرمانی لیگ قهرمانان افغانستان را به دست آورده، در فصل ششم نیز برای کسب سومین قهرمانی پیاپی تلاش خواهد کرد.
دهتیم حاضر در فصل جدید:
ابومسلم فراه
سرخپوشان خوافی هرات
سرسبز یاشلر فاریاب
استقلال کابل
آرمان افسی کابل
عینو مینه قندهار
آریانا افسی خوست
عمر زواک هرات
طوفان هرات
خراسان فاریاب
قوانین جدید فصل ششم
در فصل جدید، تغییراتی نیز در مقررات ثبت بازیکنان و کادر فنی اعمال شده است. هر باشگاه باید حداقل ۱۸و حداکثر ۲۴ بازیکن را در فهرست خود ثبت کند.
سرمربیان تیمها نیز باید دارای مدرک A آسیا باشند. هر باشگاه میتواند حداکثر ۶بازیکن خارجی را در فهرست خود داشته باشد؛ اما در هر مسابقه اجازه استفاده از حداکثر ۴بازیکن خارجی را خواهد داشت.
همچنین بازیکنان افغان شاغل در خارج از کشور میتوانند بدون محدودیت بهعنوان بازیکن افغان در ترکیب تیمها حضور داشته باشند. در پنجره نقلوانتقالات نیمفصل نیز هر تیم میتواند حداکثر ۳بازیکن به فهرست خود اضافه کند.
فصل ششم لیگ قهرمانان در قالب دو نیمفصل برگزار میشود و میان دو نیمفصل حدود ۳هفته فاصله در نظر گرفته شده است.
اکنون در حالی که تنها چند روز تا تاریخ اعلامشده برای آغاز مسابقات باقی مانده، باید دید فدراسیون فوتبال افغانستان به درخواست ۶ باشگاه پاسخ مثبت خواهد داد یا فصل ششم مطابق برنامه قبلی آغاز خواهد شد.
از سقوط دولت جمهوری افغانستان در ۱۵ آگست ۲۰۲۱ تا ۱۵ آگست ۲۰۲۶، فوتبال افغانستان مسیری دوگانه را پیموده است؛ تیم ملی فوتبال در این دوره با نتایج ضعیف و بیثبات روبهرو بوده؛ اما فوتسال، فوتبال پایه و ساختار مسابقات داخلی گامهایی مهم به سوی توسعه برداشتهاند.
فدراسیون فوتبال افغانستان همزمان با پنجمین سال سقوط دولت جمهوری، گزارشی از عملکرد و دستاوردهای خود منتشر کرده است؛ گزارشی که در بخش فوتسال، نتایج قابل توجهی را برجسته میکند؛ اما در فوتبال، آمار مسابقات ملی تصویر متفاوتی ارائه میدهد و نشان میدهد که چرا بخشی از هواداران و مردم افغانستان همچنان از نتایج تیم ملی رضایت ندارند.
در پنج سال گذشته، برگزاری اردوهای داخلی و خارجی، حضور تیمهای ملی در رقابتهای بینالمللی، توسعه فوتبال پایه، برگزاری لیگهای داخلی، تلاش برای حرفهایسازی باشگاهها و توسعه زیرساختها از محورهای اصلی فعالیت فدراسیون فوتبال بوده است؛ اما برای ارزیابی دقیقتر آن، باید از فهرست دستاوردها فراتر رفت و به نتایج داخل میدان و آمار مسابقات نگاه کرد.
تیم ملی فوتبال؛ ۲۵ بازی، ۴ پیروزی و ۱۶ شکست
بررسی مسابقات ثبتشده در سطح A International از ۱۵ آگست ۲۰۲۱ تا ۱۵ آگست ۲۰۲۶ نشان میدهد که تیم ملی فوتبال بزرگسالان افغانستان در این مدت ۲۵مسابقه انجام داده است؛ حاصل آن ۴پیروزی، ۵ مساوی و ۱۶ شکست بوده است. افغانستان در این مسابقات ۱۷گل به ثمر رسانده و ۴۹ گل دریافت کرده و تفاضل گل آن منفی ۳۲ بوده است.
به عبارت دیگر، افغانستان در این دوره تنها در ۱۶درصد مسابقات خود پیروز شده، در ۲۰درصد بازیها به تساوی رسیده و در حدود ۶۴درصد مسابقات شکست خورده است.
میانگین گلزنی افغانستان نیز ۰.۶۸گل در هر مسابقه بوده، در حالی که این تیم بهطور میانگین ۱.۹۶گل در هر بازی دریافت کرده است. بنابراین میانگین تفاضل گل افغانستان در این دوره حدود منفی ۱.۲۸ گل در هر مسابقه بوده است.
طبق آمارهای رسمی ثبت شده، افغانستان در سال ۲۰۲۱، پس از ۱۵ آگست، یک بازی انجام داد و در دیداری دوستانه با نتیجه یک بر صفر اندونیزیا را شکست داد. این مسابقه در پایگاههای آماری بهعنوان دیدار بینالمللی تیمهای بزرگسالان ثبت شده است.
در سال ۲۰۲۲، افغانستان چهار بازی انجام داد که حاصل آن یک مساوی و سه شکست بود. در این سال افغانستان در هیچ دیداری پیروز نشد.
در سال ۲۰۲۳، افغانستان در ۹ مسابقه به میدان رفت و ۲پیروزی، ۲ مساوی و ۵ شکست ثبت کرد. دو پیروزی این تیم برابر منگولیا در مرحله مقدماتی جام جهانی ۲۰۲۶ به دست آمد؛ افغانستان در هر دو دیدار رفت و برگشت با نتیجه یک بر صفر پیروز شد.
در سال ۲۰۲۴، افغانستان از شش مسابقه یک پیروزی، دو مساوی و سه شکست به دست آورد. مهمترین نتیجه این سال، پیروزی دو بر یک برابر هند بود؛ دیداری که پس از تساوی بدون گل در بازی رفت، سه امتیاز ارزشمند برای افغانستان به همراه داشت.
در سال ۲۰۲۵، تا ۱۵ آگست، افغانستان سه بازی انجام داد و هر سه را واگذار کرد: شکست دو بر صفر برابر تایلند، دو بر یک برابر میانمار و یک بر صفر برابر سوریه. پنج مسابقه دیگر افغانستان در سال ۲۰۲۵ پس از ۱۵ آگست برگزار شدند و بنابراین در این بررسی پنجساله وارد نشدهاند.
در سال ۲۰۲۶ نیز افغانستان دو بازی A انجام داد و هر دو را واگذار کرد؛ شکست دو بر یک برابر میانمار و پنج بر یک برابر سوریه.
این آمار کلی البته تمام واقعیت فوتبال افغانستان نیست. در کنار شکستهای متعدد، چند نتیجه مهم و تاریخی نیز در این دوره ثبت شده است.
افغانستان در سال ۲۰۲۳ در دو بازی رفت و برگشت برابر منگولیا با نتایج مشابه یک بر صفر به پیروزی رسید و از مرحله نخست مقدماتی جام جهانی ۲۰۲۶ عبور کرد.
یک سال بعد، یکی از مهمترین پیروزیهای این دوره رقم خورد؛ افغانستان با نتیجه دو بر یک تیم ملی این کشور را شکست داد. این پیروزی از برجستهترین نتایج تیم ملی در سالهای اخیر بود.
افغانستان همچنین توانست از مرحله نخست مقدماتی جام جهانی ۲۰۲۶ عبور کند، اما در مرحله گروهی بعدی در گروهی دشوار با قطر، کویت، هند و دیگر رقبای آسیایی قرار گرفت و نتوانست به مرحله بعد صعود کند.
در مقدماتی جام ملتهای آسیا نیز تیم ملی افغانستان در گروه E با سوریه، میانمار و پاکستان قرار گرفت و در نهایت نتوانست جواز حضور در جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ را به دست آورد. در این مرحله، افغانستان برابر پاکستان دو تساوی بدون گل و یک بر یک ثبت کرد؛ اما برابر میانمار و سوریه شکست خورد.
کارنامه تیم ملی فوتبال افغانستان در این پنج سال بیشتر نشاندهنده پیروزیهای مقطعی، بدون شکلگیری یک روند پایدار است. دو برد برابر منگولیا و پیروزی ارزشمند مقابل هند نتایج مهمی هستند؛ اما در مقابل، ۱۶ شکست در ۲۵ مسابقه نشان میدهد که افغانستان هنوز با ایجاد یک تیم باثبات و رقابتی در سطح آسیا فاصله دارد.
فوتسال؛ داستانی کاملا متفاوت
اگر فوتبال در این پنج سال با مشکل ثبات نتایج روبهرو بوده است، فوتسال را میتوان موفقترین بخش تیمهای ملی افغانستان در این دوره دانست.
از نخستین دادههای قابل اتکای بینالمللی این دوره، فوتسال افغانستان در مسابقات مهم آسیایی و جهانی روندی رو به رشد داشته و موفقیتهای آن تنها به یک تورنمنت محدود نمانده است.
۲۰۲۳؛ آغاز جهش فوتسال
افغانستان در نخستین دوره جام فوتسال آسیای مرکزی در سال ۲۰۲۳ عملکرد قابل توجهی داشت و با کسب نتایج مثبت، به مقام نایبقهرمانی رسید.
در همان سال، تیم ملی فوتسال افغانستان در مرحله مقدماتی جام ملتهای آسیا نیز عملکردی درخشان داشت و با پیروزی برابر عربستان سعودی، تساوی مقابل اندونیزیا و پیروزی پرگل برابر ماکائو، صدرنشین گروه شد.
این نتایج نخستین نشانههای جدی از ظهور افغانستان بهعنوان یک تیم رقابتی در فوتسال آسیا بود.
۲۰۲۴؛ سال تاریخسازی
سال ۲۰۲۴ را میتوان نقطه عطف تاریخ فوتسال افغانستان دانست.
افغانستان برای نخستینبار در جام ملتهای فوتسال آسیا حضور یافت و با عبور از مرحله گروهی، به مرحله حذفی رسید. اگرچه تیم ملی در مرحله یکچهارم نهایی برابر تاجیکستان شکست خورد؛ اما در پلیآف جام جهانی با پیروزی پنج بر سه برابر عراق و سپس پنج بر سه برابر قرغیزستان، برای نخستینبار جواز حضور در جام جهانی فوتسال را به دست آورد.
در جام جهانی ۲۰۲۴ نیز افغانستان فراتر از انتظار ظاهر شد. این تیم آنگولا، قهرمان افریقا، را با نتیجه ۶ بر ۴ شکست داد. سپس برابر آرژانتین دو بر یک و برابر اوکراین چهار بر یک شکست خورد؛ اما با قرار گرفتن در جایگاه سوم گروه، به مرحله یکهشتم نهایی صعود کرد و در این مرحله برابر پاراگوای قدرتمند شکست خورد.
با این حال، رسیدن به جمع ۱۶ تیم برتر جهان در نخستین حضور در جام جهانی، بدون تردید یکی از مهمترین دستاوردهای تاریخ فوتبال افغانستان در سطح ملی است.
۲۰۲۵و ۲۰۲۶؛ موفقیت دیگر یک اتفاق نبود
روند پیشرفت فوتسال در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ نیز ادامه یافت.
در مرحله مقدماتی جام ملتهای فوتسال آسیا ۲۰۲۶، افغانستان با پیروزی ۱۰بر یک برابر مالدیو و ۸ بر صفر برابر میانمار، با شش امتیاز از دو مسابقه به مرحله نهایی صعود کرد.
در جام ملتهای آسیا ۲۰۲۶ نیز افغانستان در مرحله گروهی سه بر صفر عربستان سعودی و هفت بر صفر مالیزیا را شکست داد و با وجود شکست برابر ایران، به مرحله یکچهارم نهایی رسید. در این مرحله جاپان با نتیجه ۶ بر صفر افغانستان را شکست داد.
این روند نشان میدهد که موفقیت فوتسال افغانستان در سال ۲۰۲۴ یک اتفاق مقطعی نبود؛ بلکه تیم ملی توانست در دو دوره متوالی جام ملتهای آسیا از مرحله گروهی عبور کند و در بالاترین سطح جهانی و قارهای حضور داشته باشد.
فوتبال پایه؛ سرمایهگذاری روی آینده
در کنار تیمهای بزرگسالان، فوتبال پایه نیز در این دوره توسعه یافته است.
تیم زیر ۱۷ سال افغانستان در سال ۲۰۲۳ مدال برنز مسابقات مرکز آسیا را به دست آورد و در سال ۲۰۲۴ قهرمان این رقابتها شد. این تیم همچنین در رقابتهای آسیایی نتایج قابل توجهی به دست آورد.
در سطح داخلی نیز برگزاری مسابقات ردههای پایه در ولایتها و زونهای مختلف، برنامهریزی برای تیمهای زیر ۱۵، زیر ۱۷ و زیر ۲۰ سال و تلاش برای حضور بیشتر در رقابتهای منطقهای و بینالمللی، از جمله برنامههای توسعهای فدراسیون بوده است.
اهمیت این بخش در آن است که توسعه فوتبال پایه، برخلاف یک نتیجه مقطعی، میتواند در صورت تداوم، به ایجاد چرخهای پایدار برای تولید بازیکن و تقویت تیمهای ملی در سالهای آینده منجر شود.
باشگاهها؛ حرکت آهسته اما ناکافی برای رشد فوتبال داخلی
در بخش باشگاهی نیز ساختار مسابقات افغانستان در حال تغییر است؛ اما کافی نبوده است؛ چون لیگ باشگاهی افغانستان در مدت زمان کوتاه و به صورت تورنمنت چند جانبه و متمرکز در یک شهر به صورت فشرده برگزار میشود که بسیار زود و در مدت کوتاه به پایان میرسد. این مسأله موجب میشود که بازیکنان و باشگاهها از روند رو به رشد خود باز بمانند و نتوانند مثل سایر کشورها به صورت دوامدار و گسترده درگیر مسابقات باشند.
یک نکته مهم دیگر این است که سرمایهگذاری بخش خصوصی در فوتبال باشگاهی افغانستان پر نوسان بوده و دارای ثبات کافی نبوده است. چند باشگاه از جمله باشگاه قدرتمند اتک انرژی هرات به دلیل اعتراض به شرایط نابسامان فوتبال داخلی منحل شده است.
لیگ قهرمانان افغانستان با حضور تیمهای داخلی برگزار میشود و فدراسیون تلاش دارد باشگاهها را به سمت رعایت معیارهای کلوب لایسنسینگ AFC سوق دهد؛ معیارهایی که حوزههایی مانند ورزشگاه، زمین تمرین، مدیریت، امور پزشکی، رسانهای و مالی را دربر میگیرد.
تلاش برای افزایش کیفیت رقابتهای باشگاهی، در صورتی که با ارتقای سطح مدیریتی و اقتصادی باشگاهها همراه شود، میتواند به ایجاد پایه قویتر برای تیمهای ملی کمک کند.
در فوتسال نیز ایجاد لیگ دسته اول، مسیر مشخصتری برای توسعه رقابتها و شناسایی استعدادها ایجاد کرده است.
زیرساخت؛ پیشرفت در کنار محدودیتها
در بخش زیرساخت نیز پروژههای بازسازی و توسعه شماری از ورزشگاهها و تأسیسات فوتبالی در ولایتهای مختلف دنبال شده است؛ اما چیزی که برای همه واضح و روشن است این است که امکانات و زیر ساختها برای رشد فوتبال در افغانستان بسیار ضعیف، ناکافی، محدود و غیر استندرد است. فدراسیون اگر میخواهد فوتبال باشگاهی افغانستان رشد کند، باید راهی را برای توسعه زیرساختها پیدا کند.
در کنار این پروژهها، برگزاری دورههای مربیگری و داوری و افزایش شمار مربیان و داوران دارای مدارک کنفدراسیون فوتبال آسیا، از تلاشهای دیگر برای افزایش ظرفیت فنی فوتبال افغانستان بوده است.
با این حال، مشکلات مربوط به زیرساخت، مالکیت زمینها و ورزشگاهها، امکانات تمرینی و منابع مالی همچنان از چالشهای جدی فوتبال افغانستان به شمار میرود.
پنج سال، دو تصویر متفاوت
کارنامه پنج ساله فوتبال افغانستان را نمیتوان تنها با چند عنوان یا چند نتیجه تاریخی ارزیابی کرد. آمار تیم ملی فوتبال و مسیر فوتسال، دو تصویر متفاوت از وضعیت فوتبال کشور ارائه میکنند.
در فوتبال، افغانستان در فاصله ۱۵ آگست ۲۰۲۱ تا ۱۵ آگست ۲۰۲۶، در ۲۵مسابقه A International، چهار پیروزی، پنج مساوی و ۱۶ شکست داشته است. این تیم ۱۷گل زده و ۴۹ گل دریافت کرده و تفاضل گل آن منفی ۳۲ بوده است.
در مقابل، فوتسال افغانستان در همین دوره شاهد مهمترین جهش بینالمللی خود بوده است؛ از صعود به جام ملتهای آسیا و جام جهانی گرفته تا رسیدن به جمع ۱۶ تیم برتر جهان و تکرار صعود از مرحله گروهی جام ملتهای آسیا.
مقایسه کلی فوتبال و فوتسال (براساس آمارهای رسمی):
فوتبال: ۲۵بازی A، ۴پیروزی، ۵ مساوی، ۱۶ شکست، ۱۷ گل زده، ۴۹ گل خورده، تفاضل ۳۲-
فوتسال: ۳۹ بازی، ۱۸ پیروزی، ۷ مساوی، ۱۴ شکست، ۱۴۷ گل زده، ۱۱۷ گل خورده، تفاضل گل: +۳۰
طبق آمارهای رسمی، تیم ملی فوتسال افغانستان از ۱۵ آگست ۲۰۲۱ تا ۱۵ آگست ۲۰۲۶ در ۳۹ مسابقه بینالمللی بزرگسالان به میدان رفته است؛ حاصل این بازیها ۱۸ پیروزی، ۷ مساوی و ۱۴ شکست بوده است. افغانستان در این مدت ۱۴۷ گل به ثمر رسانده و ۱۱۷ گل دریافت کرده و تفاضل گل آن مثبت ۳۰ بوده است.
این مقایسه شاید گویاترین بخش کارنامه پنجساله این دو رشته ورزشی باشد. فوتبال افغانستان در این دوره بیشتر برای حفظ حضور بینالمللی و رسیدن به نتایج مقطعی تلاش کرده و نتایج ناامیدکننده داشته است؛ در حالی که فوتسال از مرحله حضور فراتر رفته و به مرحله رقابت و تاریخسازی رسیده است.
در کنار این دو بخش، توسعه فوتبال پایه، گسترش مسابقات داخلی، حرکت باشگاهها به سوی معیارهای حرفهای AFC، ایجاد ساختارهای جدید در فوتسال و اجرای پروژههای زیربنایی نشان میدهد که بخشهایی از ساختار فوتبال افغانستان در این پنج سال در مسیر بازسازی و توسعه قرار گرفتهاند.
بنابراین پرسش اصلی برای پنج سال آینده تنها این نیست که تیمهای ملی افغانستان چند بازی را میبرند یا چند جام به دست میآورند؛ پرسش مهمتر این است که آیا موفقیتهای فوتسال، فوتبال پایه و برخی برنامههای توسعهای میتواند به یک ساختار پایدار و نتیجهساز در تمام بخشهای فوتبال افغانستان تبدیل شود یا خیر.
