سیاستمدار پاکستانی: اسلامآباد هیچ وقت خواهان آبادی افغانستان نبوده است

محسن داور، رهبر جنبش ملی دموکراتیک پاکستان، حکومت این کشور را متهم کرد که از آغاز طرفدار توسعه و آبادی افغانستان نبوده است.

محسن داور، رهبر جنبش ملی دموکراتیک پاکستان، حکومت این کشور را متهم کرد که از آغاز طرفدار توسعه و آبادی افغانستان نبوده است.
آقای داور در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال افزود طالبان که حدود دو دهه در پاکستان تحت حمایت اسلامآباد حضور داشتهاند، «برای تأمین منافع و رفاه افغانستان پرورش نیافته بودند.»
رهبر جنبش ملی دموکراتیک پاکستان افزود که پاکستان در سالهای گذشته برای طالبان زمینه پناه، آموزش، تسلیحات، مواد غذایی و سایر امکانات را فراهم کرده بود و هدف از این سیاست، تضعیف افغانستان بوده است، نه کمک به توسعه و ثبات این کشور.
داور تأکید کرد که تا زمانی که پاکستان در رویکرد گذشته خود تجدیدنظر نکند و در افغانستان حکومتی منتخب و برخاسته از اراده مردم شکل نگیرد، یافتن راهحل پایدار برای مشکلات افغانستان دشوار خواهد بود.
او همچنین افزود که در حال حاضر در افغانستان حکومتی که با رأی مردم روی کار آمده و نمایندگی واقعی از شهروندان این کشور را بر عهده داشته باشد، وجود ندارد.
داور اظهار داشت که امید بستن به تأمین منافع مردم از سوی حکومت یا گروهی که از مشروعیت انتخاباتی برخوردار نباشد، بیشتر یک آرزو است تا یک واقعیت عملی.
به گفته او، ایجاد یک حکومت مشروع و منتخب میتواند زمینه دفاع مؤثر از منافع ملی افغانستان را در مجامع و نهادهای بینالمللی فراهم کند و به تقویت جایگاه این کشور در سطح جهان کمک برساند.
وی همچنین اظهار داشت که هرگونه اقدام پاکستان در قبال افغانستان زمانی میتواند نشانه دوستی واقعی با مردم افغانستان تلقی شود که در آن اراده، خواست و منافع شهروندان افغانستان مورد توجه قرار گرفته باشد.
محسن داور در ادامه ادعا کرد که پاکستان تمایلی به تبدیل شدن افغانستان به کشوری آباد و نیرومند ندارد و از گذشته تاکنون دیدگاه مشخصی را درباره افغانستان دنبال کرده است.
او افزود تا زمانی که افغانستان به یک کشور مستقل، باثبات و دارای دولت نیرومند تبدیل نشود، اسلامآباد از سیاستهای پیشین خود در قبال افغانستان دست نخواهد کشید.

براساس یافتههای افغانستان اینترنشنال، از آغاز سال جاری میلادی تاکنون دستکم ۱۳ شهروند افغانستان بهشمول نظامیان سابق در ایالت بلوچستان پاکستان به دست افراد مسلح ناشناس کشته و ۱۷ نفر دیگر زخمی شدهاند.
عاملان این رویدادها تاکنون بازداشت نشدهاند و نتایج تحقیقات درباره این پروندهها نیز اعلام نشده است.
در تازهترین رویداد در روز جمعه، ششم سنبله یک پناهجوی افغان در منطقه کچلاغ در نزدیکی کویته در تیراندازی افراد مسلح ناشناس کشته شد. پولیس پاکستان این رویداد را تایید کرد اما هویت قربانی را اعلام نکرده است.
در دوم سنبله نیز دو نظامی سابق افغان به نامهای احمد و ادیب در نزدیکی شفاخانه شیخ زاید در مسیر کویته-مستونگ به دست افراد مسلح ناشناس کشته شدند.
در حادثه دیگری از تیراندازی افراد مسلح ناشناس به غیرنظامیان افغان در نزدیکی همین منطقه در ۲۷ اسد نیز سه افغان کشته و یک نفر دیگر زخمی شدند. زخمی این رویداد به پولیس گفته بود که برای کار به منطقه گلستان در عبدالله قلعه میرفته است.
در ۲۴ اسد نیز حضرتالله، پولیس حکومت پیشین هدف تیراندازی قرار گرفت و کشته شد. او پس از بازگشت طالبان به قدرت به پاکستان رفته و در کویته زندگی میکرد. یک روز پس از این رویداد یک افغان دیگر در در منطقه هزارگنجی کویته کشته شد.
در این رویداد هفت نفر دیگر نیز زخمی شدند. به گفته منابع، این رویداد پس از درگیری میان نظامیان سابق افغان رخ داده بود. در ماه فبروری نیز دو زن افغان در تیراندازی نیروهای امنیتی پاکستان در منطقه پروم در پنجگور کشته شدند.
در این رویداد سه نفر دیگر زخمی شدند. پولیس پاکستان در آن زمان گفته بود که این افراد بهگونه غیرقانونی عازم ایران بودند. در ششم ثور امسال نیز دو افغان در تیراندازی در منطقه گلستان عبدالله قلعه کشته شدند.
براساس گزارشها این افراد برای کارگری به این منطقه رفته بودند. اواخر جوزای امسال نیز نیروهای امنیتی پاکستانی در روستای هوتآباد بهسوی یک موتر تیراندازی کردند که منجر به کشته شدن یک افغان و سه نفر دیگر شده بود.
حدود یک هفته پس از این رویداد سه شهروند دیگر افغانستان در یک حمله پهپادی ادعایی طالبان در منطقهای از شهرستان پشین زخمی شدند.
در بسیاری از این رویدادها عاملان حملات تاکنون بازداشت نشدند و نتایج تحقیقات اعلام نشده است. افغانستان اینترنشنال درباره این رویدادها با بابر یوسفزی، مشاور امور داخلی حکومت بلوچستان تماس گرفت.
این مقام پاکستانی اما تا زمان نشر این گزارش، به پرسشها پاسخ نداده است. افغانهای ساکن پاکستان نگران هستند که ادامه چنین رویدادهایی در بلوچستان امنیت آنان را با خطر مواجه کرده است.
رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان، سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان، و تیم او را «قدرتمند» خواند و گفت میتوان روی آنان «حساب» کرد. محمد محقق افزود که عملیشدن وعدههای سراجالدین حقانی درباره اعاده حقوق هزارهها و شیعیان میتواند بخشی از مردم افغانستان را با او همراه کند.
محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان، روز شنبه (هفتم سنبله) در برنامه «دیدگاه» افغانستان اینترنشنال، درخواست سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان، برای بازگشت مخالفان سیاسی این گروه به افغانستان را «نامعقول» خواند.
او گفت: «مخالفان، هستههای سیاسی افغانستان هستند. آمدن به افغانستان، نشستن در خانه و نداشتن اختیار برای بیرون رفتن، معقول نیست.»
آقای محقق در عین حال با اشاره به سراجالدین حقانی گفت: «خلیفه و تیم او، تیمی قدرتمند است و آدمهایی نیستند که سرشان محاسبه نشود.» او افزود که اعضای این تیم در جنگ علیه نیروهای امریکایی در افغانستان حضور داشتند و «بیشترین مقاومت» را در برابر آنان کردند.
رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان با اشاره به اظهارات اخیر آقای حقانی درباره اعاده حقوق هزارهها و شیعیان گفت اگر این وعدهها عملی شود، میتواند بخشی از مردم افغانستان را با او همراه کند. با این حال، او گفت هنوز روشن نیست طالبان تندرو و جریانهای قدرتمند درون این گروه تا چه اندازه به دیدگاهها و پیشنهادهای حقانی گوش خواهند داد.
سراجالدین حقانی در اواخر ماه اسد در سفری به بامیان، بر تحقق مطالبات مشروع مردم هزاره تاکید کرد و گفت افغانستان متعلق به همه مردم این کشور است. او گفت «ما از همه هزارهها و مردم محترم اهل تشیع بسیار سپاسگزاریم، چه کسانی که در دایکندی هستند، چه در دیگر ولایتهای شمالی، چه در ولایتهای جنوبی و چه در بامیان.»
با اینحال، آقای محقق به افغانستان اینترنشنال گفت که طالبان موجودیت و جایگاه هزارهها و شیعیان را به رسمیت نمیشناسد و به همین دلیل برای آنان سهمی در ساختار حکومت خود قائل نشدهاست.
او در عین حال تاکید کرد که وضعیت کنونی برای همه اقوامی که با طالبان مخالفاند، دشوار است.
او با اشاره به برخی اقدامات اخیر علیه هزارهها، از جمله کوچ اجباری و انفجار در یک مکتب هزارهها، گفت این رویدادها «کارد را به استخوان رسانده» و ممکن است حساسیت و واکنش مردم را افزایش دهد.
محمد محقق از مردم خواست مبارزات سیاسی علیه طالبان را تشدید و صدای اعتراض خود را بلندتر کنند.
او خطاب به طالبان هشدار داد که «اگر هیچ راه دیگری نماند، ما هم در کنار دیگران به میدان خواهیم رفت و خواهیم جنگید.» آقای محقق گفت درگیریها در برخی مناطق آغاز شده و طالبان باید این وضعیت را یک «زنگ خطر» جدی تلقی کنند.
رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان از طالبان خواست از استبداد دست بردارد و به مردم حق مشارکت سیاسی بدهد.
او با تاکید بر ضرورت تشکیل حکومت همهشمول گفت طالبان برای حل بحران موجود باید وارد یک مذاکره «واضح و واقعی» شود. آقای محقق افزود که گاهی صداهای «معقول» از میان طالبان شنیده میشود، اما به گفته او، «ماهیت طالبان» مذاکرهپذیر نیست.
وزارت معادن و پترولیم طالبان میگوید از مجموع ۱۵۳ کیلومتر مسیر خط لوله گاز تاپی در ولایت هرات، ۱۴۵ کیلومتر آن هموار و برای ادامه عملیات آماده شده است. این وزارت میافزاید که کارهای این پروژه در هرات قرار است تا پایان سال جاری میلادی تکمیل شود.
این وزارت روز شنبه اعلام کرد که در بخشهای مختلف ساخت خط لوله گاز تاپی در هرات، پیشرفت قابلتوجهی صورت گرفته است. به گفته وزارت معادن و پترولیم طالبان، تاکنون ۱۲۰ کیلومتر خط لوله در مسیر پروژه نصب و ۱۲۸ کیلومتر جاده برای نظارت و دسترسی به مسیر آن ساخته شده است.
همچنین برای دفن خط لوله، ۸۷ کیلومتر کانال حفر شده و ۵۱ کیلومتر از خط لوله در زیر زمین دفن شده است. این وزارت افزوده است که انتقال ۱۰۶ کیلومتر لوله به کمپ نخست پروژه نیز تکمیل شده است.
این آمار از افزایش میزان پیشرفت کار در بخش هرات حکایت دارد. پیشتر، در ماه جوزا، همایون افغان، سخنگوی وزارت معادن و پترولیم طالبان، میزان پیشرفت کار در این بخش را نزدیک به ۵۲ درصد اعلام کرده و از نصب ۸۰ کیلومتر لوله خبر داده بود. در ماه سرطان نیز نصب حدود ۱۰۶ کیلومتر لوله گزارش شده بود.
شبکه توزیع گاز در هرات
همزمان، با همکاری شرکت دولتی «ترکمنگاز»، کار طراحی شبکه توزیع گاز در ولایت هرات آغاز شده است. طالبان میگوید کار عملی ساخت این شبکه بهزودی شروع خواهد شد.
قرار است یک خط لوله فرعی به طول ۲۲ کیلومتر در هرات ساخته شود. این خط ظرفیت انتقال و تنظیم روزانه ۸.۸ میلیون متر مکعب و سالانه ۳.۲ میلیارد متر مکعب گاز را خواهد داشت.
هدف از این بخش، رساندن گاز به تأسیسات صنعتی، نیروگاهها و مصرفکنندگان خانگی در هرات است، نه صرفاً انتقال ترانزیتی گاز به پاکستان و هند.
نوراحمد اسلامجار، والی طالبان در هرات، روز پنجشنبه گفت که کار پروژه در این ولایت تا دو ماه دیگر تکمیل و به بهرهبرداری خواهد رسید. او از کارخانهداران خواسته بود برای استفاده از گاز آماده شوند.
اتاق صنایع و معادن هرات نیز گفته است کارخانههای کاشی، سرامیک و شیشه در انتظار رسیدن گاز هستند.
دو هفته پیش، شرکت دولتی ترکمنگاز و شرکت گاز افغانستان یادداشت تفاهمی درباره خرید گاز از مسیر تاپی امضا کردند. با این حال، عشقآباد هنوز تاریخ مشخصی برای آغاز فروش تجاری گاز اعلام نکرده است.
تاپی چیست و چرا مهم است؟
پروژه خط لوله گاز ترکمنستان، افغانستان، پاکستان و هند (تاپی) قرار است گاز ترکمنستان را از مسیر افغانستان به پاکستان و هند منتقل کند. طول کل این خط لوله حدود یک هزار و ۸۱۴ کیلومتر و ظرفیت طراحی آن حدود ۳۳ میلیارد مترمکعب در سال است. بر اساس برنامهریزیها، سهم افغانستان حدود پنج میلیارد مترمکعب در سال و سهم پاکستان و هند هر کدام حدود ۱۴ میلیارد مترمکعب خواهد بود.
بخش افغانستان این خط لوله از ولایت هرات آغاز میشود و از مسیر فراه، هلمند و قندهار عبور میکند. طول این بخش حدود ۷۷۰ تا ۸۰۰ کیلومتر برآورد شده است. کار عملی بخش ۱۵۳ کیلومتری از مرز ترکمنستان تا هرات در سنبله ۱۴۰۳ آغاز شد.
طالبان تاپی را منبع درآمد ترانزیتی، ایجاد اشتغال و تأمین سوخت مورد نیاز صنایع در غرب افغانستان میداند. در گزارشهای پیشین وزارت معادن و پترولیم نیز از اشتغال صدها کارگر افغان در محل پروژه و وعده ایجاد فرصتهای شغلی بیشتر در صورت سرمایهگذاری در شبکه توزیع گاز هرات سخن گفته شده بود.
با این حال، تاپی هنوز به خط لوله سراسری مورد نظر تبدیل نشده است. بخش ترکمنستان پیشتر ساخته شده و بخش هرات در حال تکمیل است، اما زمانبندی امتداد خط لوله به جنوب افغانستان، پاکستان و هند روشن نیست. این پروژه در بیش از دو دهه گذشته بهدلیل ناامنی، مشکلات تأمین مالی و اختلافهای سیاسی بارها به تعویق افتاده است.
وزارت معادن و پترولیم طالبان میگوید کار بخش هرات تا پایان سال ۱۴۰۵ تکمیل و برای بهرهبرداری آماده خواهد شد.
ایرج مسجدی، معاون هماهنگکننده نیروی قدس سپاه پاسداران ایران، نقش نیروهای فاطمیون در مقابله با گروههای «تکفیری و تروریستی» را «بینظیر» خواند.
مسجدی روز جمعه، ۶ سنبله، در حاشیه یک مراسم در خراسان جنوبی و در گفتوگو با خبرگزاری تسنیم گفت نیروهای فاطمیون در نبرد با گروههای تکفیری و تروریستی نقش «بینظیری» داشتهاند.
معاون نیروی قدس همچنین با اشاره به روابط ایران و افغانستان گفت دو کشور «همواره پشتیبان و یاریرسان یکدیگر بودهاند» و اکنون نیز روابط خوبی در زمینههای مختلف دارند. او با اشاره به مرز مشترک دو کشور گفت همسایگان باید در زمینههای اقتصادی، فرهنگی و سایر حوزهها همکاری همهجانبه داشته باشند.
مسجدی پیشتر نیز در گفتوگو با تلویزیون معمار، نقش نیروهای افغان در حمایت از جمهوری اسلامی ایران و مقابله با گروههای «تکفیری» را «بسیار بینظیر» توصیف کرده بود.
نیروی قدس شاخه برونمرزی سپاه پاسداران ایران است و مسئولیت عملیات و فعالیتهای این نیرو در خارج از ایران و حمایت از گروههای همسو با جمهوری اسلامی را بر عهده دارد.
لشکر فاطمیون متشکل از جنگجویان شیعه افغان است که با حمایت ایران برای جنگ در سوریه تشکیل شد. اعضای این گروه در کنار نیروهای مورد حمایت ایران در سوریه و عراق جنگیدهاند. جمهوری اسلامی فاطمیون را بخشی از «محور مقاومت» میداند، اما منتقدان آن را یکی از نیروهای نیابتی ایران در منطقه میخوانند.
جمهوری اسلامی ایران در حالی از نقش فاطمیون تمجید میکند که اخیراً گزارشهایی درباره نارضایتی در صفوف این گروه، بهدلیل روابط نزدیک تهران با طالبان، منتشر شده است.
یک فرمانده لشکر فاطمیون در ۱۵ اسد به افغانستان اینترنشنال گفت که تعامل گرم تهران با طالبان به نارضایتی در میان اعضای این گروه شبهنظامی دامن زده است.
این منبع گفت اظهارات سیدحسن مرتضوی، معاون سفارت ایران در کابل، مبنی بر اینکه جمهوری اسلامی جنگ علیه طالبان را «مقاومت» نمیداند، شماری از اعضای فاطمیون را خشمگین کرده است. به گفته او، اعضای فاطمیون مقاومت علیه طالبان را ضروری میدانند.
مشکور کابلی، روحانی نزدیک به جمهوری اسلامی و جبهه مقاومت، نیز این نارضایتی را تایید کرد و گفت: «این تنها حرف یک نفر نیست، بلکه تمامی اعضای لشکر فاطمیون به اتفاق دلشان برای افغانستان میتپد، اما آنان را تهدید کردهاند و فشار آوردهاند.»
مرتضوی اخیراً اعلام کرده بود که جمهوری اسلامی از هیچ جریان سیاسی یا نظامی مخالف طالبان برای مقابله با این گروه حمایت نمیکند.
سه جبهه مخالف طالبان در یک ماه گذشته دستکم ۵۰ حمله علیه طالبان در سراسر افغانستان انجام دادهاند. جبهههای آزادی، متحد و مقاومت ملی مدعیاند که این حملات دهها کشته و زخمی برجای گذاشته است.
حملات جبهههای مخالف علیه طالبان در ماه اگست، در آستانه پنجمین سالگرد سقوط افغانستان بهشدت افزایش یافت. همچنین راهبرد جنگی مخالفان طالبان در این ماه به طور گسترده از حملات چریکی به جنگ جبههای تغییر کرد.
مرحله جدیدی از حملات مخالفان علیه طالبان با سقوط چندین ساعته ولسوالی یفتل پایین بدخشان بهدست جبهه تازه تاسیس سپاهی میهن در ۲۶ سرطان کلید خورد. پس از آن جبهات مخالف از اوایل ماه اگست حملات علیه طالبان را شدت بخشیدند.
جبهه آزادی
در پی درگیریهای شدید میان طالبان و مخالفان در ولسوالی زیباک بدخشان، داوود ناجی، رئیس کمیته سیاسی جبهه آزادی افغانستان در ۲۴ جولای اعلام کرد نبرد با طالبان وارد مرحله جدیدی شده است. او از آغاز جنگ جبههای نیروهای جبهه آزادی با طالبان در زیباک بدخشان خبر داد.
رئیس کمیته سیاسی جبهه آزادی گفت: «نبرد سرنوشتساز برای رهایی وارد مرحله جدیدی شده است؛ نبردی که پایانش آزادی و برنده واقعی آن مردم افغانستان خواهند بود.»
جبهه آزادی از ۲۳ جولای تا ۲۲ اگست مسئولیت ۲۱ حمله علیه طالبان را در هشت ولایت افغانستان به عهده گرفته است. تمرکز اصلی درگیریهای این جبهه در ماه گذشته در ولسوالی زیباک بدخشان بود، اما همزمان از حملاتی علیه طالبان در ولایتهای بغلان، کابل، قندهار، ننگرهار، فاریاب، نورستان و پنجشیر نیز، خبر داده است.
جبهه آزادی افغانستان جمعه، ششم سنبله اعلام کرد که در ماه اسد دامنه عملیاتهای مسلحانه علیه طالبان را به هشت ولایت گسترش داده و دستکم ۲۱ عملیات چریکی و جبههای علیه این گروه انجام داده است. این جبهه افزود که در جریان این حملات، دستکم ۶۵ عضو طالبان کشته و حدود ۹۰ تن دیگر زخمی شدهاند.
جبهه متحد افغانستان
جبهه متحد افغانستان پس از اعلام آغاز عملیات نظامی خود علیه طالبان، نخستین حمله را در اول اگست در قندهار انجام داد. این جبهه تا ۲۰ اگست در صفحه اکس خود از حدود ۲۰ حمله به طالبان در ولایتهای قندهار، هلمند، بادغیس، غور، فاریاب و برخی نقاط دیگر افغانستان خبر داده است. بربنیاد اطلاعات این جبهه، در این حملات دهها جنگجوی طالبان کشته شدهاند.
جبهه متحد افغانستان در این مدت ویدیوهایی را منتشر کرده است که اجساد نیروهای طالبان را در مناطق مختلف نشان دادهاند.
جبهه متحد به رهبری سمیع سادات، فرمانده پیشین نیروهای ویژه ارتش افغانستان در اول اگست اعلام کرد که عملیات نظامی خود را علیه «طالبان و سایر گروههای تروریستی» در افغانستان آغاز کرده است.
جبهه مقاومت ملی
جبهه مقاومت ملی افغانستان از ۲۹ جولای تا ۲۹ اگست از ۹ حمله علیه طالبان در ولایتهای مختلف خبر داده است. به گزارش این جبهه، دهها نیروی طالبان در این حملات کشته و زخمی شدهاند.
بربنیاد خبرنامههای جبهه مقاومت ملی در این بازه زمانی، نیروهای این جبهه در ولایتهای بدخشان، قندوز، هرات و بغلان حملاتی را علیه طالبان انجام دادهاند.
جبهه مقاومت ملی در ۲۲ اسد (۱۳ اگست) اعلام کرد که نیروهایش در یک حمله هدفمند، حبیبالرحمن منصور، شهردار طالبان در فیضآباد و محافظانش را کشته است.
در مقابل، طالبان در ۲۹ اسد حسیب پنجشیری، فرمانده ارشد جبهه مقاومت ملی و شماری از همراهانش را در یک درگیری در سالنگ شمالی کشتند.
حملات جبهات مخالف علیه طالبان در ماههای پسین در حالی افزایش یافته است که مقامات طالبان همواره بر تامین امنیت سراسری در فغانستان تاکید دارند.
افغانستان اینترنشنال پیشتر گزارش داده بود که گروههای مخالف طالبان در یک هفته دستکم ۱۵ حمله را در ۹ ولایت افغانستان بر مواضع طالبان انجام دادهاند. کارشناسان افزایش حمایت مردمی از نیروهای مخالف و انتقادها از عملکرد طالبان را از عوامل گسترش این حملات عنوان کردهاند.
نکته دیگر این است حملات مخالفان علیه طالبان که در گذشته به شیوه چریکی انجام میشد، اکنون به مرحله جنگ جبههای و رویارویی رسیده است. ولایت بدخشان، بهویژه ولسوالیهای زیباک، یفتل، کشم، یمگان و شماری از دیگر مناطق کانونهای اصلی این درگیریها بودهاند.
افزایش حملات مخالفان در حالی انجام میشود که طالبان پس از بازگشت به قدرت در سال ۲۰۲۱، همواره بر تأمین امنیت در سراسر افغانستان تأکید کردهاند. با این حال، جبهات مخالف طالبان میگویند فعالیتهای مسلحانه خود را برای مقابله با این گروه ادامه خواهند داد و در ماههای اخیر دامنه عملیاتهایشان را به چندین ولایت گسترش دادهاند.
طالبان درباره بسیاری از این حملات و ادعاهای جبهات مخالف موضعگیری رسمی نکرده و آمار تلفات وارد شده بر نیروهای خود را تایید نکرده است.