طالبان از جمع‌آوری بیش از ۳۱ هزار گدا در یک سال خبر داد

محمد صادق در شبکه اجتماعی اکس نوشت که دیدارش با نماینده ویژه چین و هیئت همراه او «سازنده» بوده است. او افزود که پاکستان و چین بر گسترش همکاری‌های امنیتی و مبارزه با تروریسم، افزایش هماهنگی در برابر گروه‌های مسلح و استفاده از راه‌های دیپلوماتیک برای حفظ صلح و ثبات منطقه تأکید کرده‌اند.

این دیدار در حالی انجام شده است که اسلام‌آباد و بیجینگ هر دو از فعالیت گروه‌های مسلح در افغانستان ابراز نگرانی کرده‌اند. نگرانی اصلی پاکستان، تحریک طالبان پاکستان است و چین بیشتر بر فعالیت اویغورها، به‌ویژه جنبش اسلامی ترکستان شرقی که یک گروه اسلامگرای جدایی‌طلب است، تمرکز دارد.

پاکستان بارها گفته است که هزاران جنگجوی تحریک طالبان پاکستان در افغانستان حضور دارند و از خاک این کشور برای آموزش، سازماندهی و اجرای حملات در پاکستان استفاده می‌کنند. مقام‌های پاکستانی شمار اعضای این گروه در افغانستان را بیش از شش هزار نفر اعلام کرده‌اند.

گزارش‌های تیم نظارت بر تحریم‌های شورای امنیت سازمان ملل نیز از حضور اعضای تحریک طالبان پاکستان در بخش‌هایی از شرق و جنوب‌شرق افغانستان، از جمله کنر، ننگرهار، خوست، پکتیکا و پکتیا، خبر داده است. این گزارش‌ها می‌گویند این گروه از حضور خود در افغانستان برای انجام حملات در پاکستان استفاده می‌کند.

اسلام‌آباد همچنین می‌گوید شماری از فرماندهان گروه‌های مسلح مخالف پاکستان، از جمله حافظ گل بهادر، در افغانستان حضور دارند. مقام‌های پاکستانی در عین حال طالبان را متهم کرده‌اند که با حمایت هند به گروه‌های مخالف اسلام‌آباد کمک می‌کند.

طالبان این اتهام‌ها را رد کرده و گفته است اجازه نمی‌دهد خاک افغانستان علیه پاکستان یا هیچ کشور دیگری استفاده شود.

چین نیز از سال‌ها پیش درباره حضور اویغورها در افغانستان ابراز نگرانی کرده است. پس از بازگشت طالبان به قدرت، مقام‌های چینی بارها خواستار جلوگیری از فعالیت جنبش اسلامی ترکستان شرقی و شبکه‌های مرتبط با آن در افغانستان شده‌اند.

گزارش‌هایی نیز درباره انتقال اعضای این گروه از بدخشان، در نزدیکی مرز چین، به مناطق دیگر افغانستان منتشر شده است. با این حال، نگرانی بیجینگ درباره ادامه حضور و فعالیت این شبکه‌ها در افغانستان همچنان پابرجاست.

طالبان در پاسخ به این نگرانی‌ها گفته است به هیچ گروهی اجازه نخواهد داد از خاک افغانستان علیه کشورهای دیگر استفاده کند.

پترائوس روز سه‌شنبه در سخنرانی در مجلس اعیان بریتانیا گفت با این استدلال که جنگ افغانستان صرفاً به‌دلیل طولانی‌شدن باید پایان می‌یافت، موافق نیست. او گفت: «از نظر من، ما مجبور نبودیم زمانی که قرار بود از افغانستان خارج شویم، این کشور را ترک کنیم. همچنین معتقدم که اساساً نباید چنین می‌کردیم.»

پترائوس گفت که طولانی‌شدن جنگ به‌خودی خود دلیلی برای پایان دادن به آن نیست. به گفته او، مسئله اصلی این است که آیا هزینه انسانی و مالی ادامه جنگ با هدفی که دنبال می‌شود، تناسب دارد یا نه.

او برای توضیح این دیدگاه، افغانستان را با جنگ ویتنام مقایسه کرد. پترائوس گفت که جنگ ویتنام از نظر تلفات و هزینه مالی به مرحله‌ای رسیده بود که ادامه آن دشوار بود، اما شرایط افغانستان در سال ۱۳۹۹ متفاوت بود و حضور نظامی غرب به سطحی نسبتاً محدود و قابل ادامه رسیده بود.

به گفته او، در آستانه خروج نهایی، حدود ۲۵۰۰ سرباز امریکایی و ۸۵۰۰ نیروی ائتلاف در افغانستان حضور داشتند. پترائوس گفت که نیروهای غربی دیگر عمدتاً در خط مقدم نمی‌جنگیدند و نقش آنان مشوره، آموزش، پشتیبانی و فراهم‌کردن امکاناتی بود که نیروهای امنیتی افغانستان هنوز به تنهایی در اختیار نداشتند.

او افزود که طالبان در آن زمان هیچ شهر بزرگ افغانستان را در کنترول خود نداشت.

انتقاد از رهایی زندانیان طالبان

پترائوس همچنین از رهایی هزاران زندانی طالبان در آستانه خروج نیروهای خارجی انتقاد کرد. او گفت که حکومت افغانستان نباید تحت فشار قرار می‌گرفت تا حدود ۵۵۰۰ زندانی طالبان را آزاد کند، آن هم برای توافقی که در نهایت به خروج نیروهای امریکایی از افغانستان انجامید.

در توافق دوحه که در ۱۰ حوت ۱۳۹۸ میان امریکا و طالبان امضا شد، پیش‌بینی شده بود که تا پنج هزار زندانی طالبان در برابر رهایی یک هزار زندانی حکومت افغانستان آزاد شوند. حکومت اشرف غنی در ابتدا با این بخش توافق مخالفت کرد، اما سرانجام هزاران زندانی طالبان آزاد شدند.

خروج پیمانکاران و ضربه به نیروی هوایی افغانستان

پترائوس گفت که خروج پیمانکاران غربی نیز یکی از عوامل مهم تضعیف نیروهای امنیتی افغانستان بود.

به گفته او، همزمان با خروج نیروهای خارجی، بیش از ۱۵ هزار پیمانکار غربی نیز افغانستان را ترک کردند. این افراد مسئول بخش مهمی از نگهداری و آماده نگه‌داشتن هواپیماها و هلیکوپترهای پیشرفته امریکایی بودند که در اختیار نیروهای افغان قرار داشت.

پترائوس گفت که روشن بود با خروج این پیمانکاران، نیروی هوایی افغانستان بخش مهمی از توان فنی خود را از دست خواهد داد.

او افزود که این هواپیماها و چرخبال‌ها برای انتقال حدود ۳۵ هزار کماندوی افغان اهمیت حیاتی داشتند. کماندوها در نقاط مختلف کشور برای کمک به نیروهای ارتش و پولیس در برابر حملات طالبان اعزام می‌شدند.

به گفته پترائوس، وقتی امکان نگهداری هواپیماها از بین رفت، توان انتقال سریع کماندوها نیز به‌شدت کاهش یافت. در نتیجه، این نیروها دیگر نمی‌توانستند به‌موقع به جبهه‌ها برسند و از واحدهای ارتش و پولیس پشتیبانی کنند.

او گفت که از دست رفتن این توان، یکی از پایه‌های اصلی استراتژی نظامی حکومت افغانستان را از بین برد و روند فروپاشی نیروهای امنیتی را شتاب بخشید.

شمار سربازان به‌تنهایی معیار قدرت نظامی نیست

پترائوس در بخش دیگری از سخنانش گفت که توان یک نیروی نظامی را نمی‌توان تنها با شمار سربازان، هواپیماها، کشتی‌ها یا سلاح‌هایش سنجید.

به گفته او، عواملی مانند اداره، لوژستیک، استخبارات، فناوری، ظرفیت صنعتی و روابط مسلکی نیز تعیین می‌کنند که یک ارتش تا چه اندازه می‌تواند از امکانات خود به‌طور موثر استفاده کند.

توافق دوحه میان امریکا و طالبان در ۱۰ حوت ۱۳۹۸، زمینه خروج تدریجی نیروهای امریکایی و متحدان شان از افغانستان را فراهم کرد. در مقابل، طالبان تعهد کرد که با گروه‌های تروریستی مقابله کند و وارد مذاکرات بین‌الافغانی شود. حکومت پیشین افغانستان در مذاکراتی که به این توافق انجامید، حضور نداشت.

پس از امضای توافق، درگیری مستقیم طالبان با نیروهای امریکایی و ائتلاف به‌شدت کاهش یافت، اما حملات این گروه علیه نیروهای امنیتی افغانستان شدت گرفت. طالبان تنها چند روز پس از امضای توافق، عملیات تهاجمی علیه نیروهای افغان را از سر گرفت.

مقام‌های حکومت پیشین و شماری از منتقدان توافق دوحه گفته‌اند که تعهد امریکا به خروج نیروها، کاهش پشتیبانی نظامی و هوایی و رهایی هزاران زندانی طالبان، حکومت و نیروهای امنیتی افغانستان را تضعیف کرد.

رهایی زندانیان طالبان نیز از بحث‌برانگیزترین بخش‌های این توافق بود. شماری از مقام‌های حکومت پیشین و نیروهای امنیتی گفته‌اند که برخی از زندانیان آزادشده دوباره به صفوف طالبان پیوستند و به جنگ بازگشتند.

در ماه‌های پس از توافق دوحه، طالبان بخش عمده فشار نظامی خود را بر نیروهای امنیتی افغانستان متمرکز کرد، در حالی که درگیری مستقیم این گروه با نیروهای امریکایی و ائتلاف تقریباً متوقف شده بود.

این وضعیت فشار سنگینی بر نیروهای حکومت پیشین وارد کرد و پس از خروج کامل نیروهای خارجی در تابستان ۱۴۰۰، حکومت افغانستان در مدت کوتاهی فروپاشید.

آقای کافی در مقاله‌ای در وبسایت هبری «عرب نیوز» با اشاره به افزایش درگیری‌ها در بدخشان نوشت که جبهه مقاومت ملی افغانستان به رهبری احمد مسعود و جبهه آزادی افغانستان به رهبری جنرال یاسین ضیا، در ماه‌های اخیر مواضع طالبان در این ولایت را هدف قرار داده‌اند.

او گفت که در کنار این دو گروه، گروه‌های کوچک‌تر محلی از جمله «سپاهی میهن» نیز در برابر طالبان فعالیت دارند و درگیری با جمعه‌خان فاتح، فرمانده پیشین طالبان نیز مشکلات امنیتی این گروه در بدخشان را افزایش داده است.

به نوشته کافی، طالبان برای مقابله با این گروه‌ها مجبور شده است صدها جنگجو را از مناطق دیگر افغانستان به بدخشان منتقل کند.

او بدخشان را از نظر راهبردی مهم خوانده و گفت که این ولایت با تاجیکستان، پاکستان و چین مرز مشترک دارد و از طریق دالان واخان تنها مرز افغانستان با چین را در خود جای داده است.

کافی در این مقاله نوشته است: «بدخشان به دلیل هم‌مرزی با تاجیکستان، پاکستان و چین، در نقطه تلاقی آسیای مرکزی و جنوبی قرار دارد. رویارویی طالبان با گروه‌های مسلح مخالف این گروه در شرایط پیچیده‌ منطقه‌ای در حال وقوع است.»

کافی در ادامه هشدار داده است که «تاریخ معاصر بارها نشان داده است که بی‌ثباتی در افغانستان به‌ندرت در داخل مرزهای این کشور باقی می‌ماند. از این‌رو، درک آنچه در بدخشان در حال وقوع است و این‌که تحولات آن چگونه می‌تواند بر کشورهای همسایه تأثیر بگذارد، برای هر استراتژی جدی منطقه‌ای اهمیت دارد.»

او همچنین با استناد به گزارش اخیر سازمان ملل درباره تهدید تروریسم در افغانستان گفت که فعالیت گروه‌های تروریستی در این کشور همچنان تهدیدی برای کشورهای همسایه، به‌ویژه در آسیای مرکزی، است.

این پژوهشگر موسسه هادسون از آنچه «شناخت و تعامل اندک» جامعه جهانی با مخالفان مسلح طالبان خواند، انتقاد کرد.

کافی معتقد است که «شناخت و تعامل با مخالفان مسلح طالبان به طرز باورنکردنی اندک است. در حالی که سیاست‌گذاران بین‌المللی رویکرد خود در قبال افغانستان را تدوین می‌کنند، خواسته‌ها، انگیزه‌ها، توانایی‌ها و اهداف سیاسی یکی از طرف‌های درگیری تا حد زیادی ناشناخته باقی مانده است.»

او نوشت که اگر جامعه جهانی با طالبان به‌عنوان حاکمان بالفعل افغانستان تعامل می‌کند، دلیلی وجود ندارد که با گروه‌هایی مانند جبهه مقاومت ملی و جبهه آزادی افغانستان نیز تماس برقرار نکند.

کافی همچنین نوشت که جامعه جهانی نباید تصور کند که نظم سیاسی کنونی افغانستان دایمی است.

به باور او، اگر طالبان به مخالفت با تشکیل یک حکومت فراگیر ادامه دهد، افغانستان ممکن است به‌تدریج به سمت درگیری مسلحانه و چندپارگی سیاسی مشابه جنگ داخلی دهه ۱۹۹۰ بازگردد.

او تاکید کرد تحولات جاری در بدخشان ممکن است مرحله‌ای اولیه از چنین روندی باشد.

این پژوهشگر اندیشکده امریکایی در پایان تصریح کرده است که «پنج سال پس از تسلط طالبان، بخش بزرگی از جامعه جهانی همچنان بر ایران، غزه و اوکراین تمرکز دارد و این تمرکز قابل درک است.»

او افزود: «اما رویدادهایی که در روستاها و دره‌های منزوی یک ولایت دورافتاده افغانستان در حال وقوع است، ممکن است در نهایت پیامدهای جیوپولیتیکی به همراه داشته باشد که تعداد کمی از سیاست‌گذاران در حال حاضر آن را پیش‌بینی می‌کنند.»

میلیبند در گفت‌وگو با شبکه ام‌اس‌ان نیوز گفت که اقتصاد افغانستان در پنج سال گذشته به‌شدت آسیب دیده است. به گفته او، برخلاف وعده‌هایی که هنگام خروج نیروهای خارجی به مردم افغانستان داده شده بود، این خروج با کاهش کمک‌های بین‌المللی و انزوای سیاسی کشور همراه شده است.

او گفت که فشار ناشی از این وضعیت بیش از آن‌که متوجه مقام‌های طالبان باشد، زندگی مردم افغانستان را دشوارتر کرده است.

میلیبند گفت که او و همکارانش در کمیته نجات بین‌المللی هر روز شاهد ابعاد گسترده سوءتغذیه در این کشور هستند. به گفته او، حدود پنج میلیون کودک زیر پنج سال در افغانستان دچار سوءتغذیه حاد بوده و در مجموع ۱۷ میلیون نفر به کمک‌های بشردوستانه نیاز دارند.

• 

  صلیب سرخ: مردم افغانستان برای زنده‌ماندن تقلا می‌کنند

رئیس کمیته نجات بین‌المللی گفت که این سازمان در یک سال گذشته به حدود ۶۴۰ هزار نفر در افغانستان کمک کرده است، اما شمار کسانی که نیازمند کمک‌اند و به آن دسترسی ندارند، بسیار بیشتر است.

او افزود که سیاست‌های طالبان، به‌ویژه ممنوعیت‌ها و قیود وضع‌شده بر زنان و دختران، کار امدادرسانی را نیز دشوار کرده است.

• 

  سازمان ملل: سوء‌تغذیه کودکان در افغانستان «به سطح بحرانی» رسیده است

قطع کمک‌های امریکا

میلیبند کاهش شدید کمک‌های خارجی را یکی از عوامل اصلی وخامت اوضاع افغانستان دانست و گفت که این کمک‌ها در گذشته حدود ۴۰ درصد اقتصاد کشور را تشکیل می‌داد. او افزود که در حال حاضر هیچ کمک مالی از امریکا به افغانستان نمی‌رسد.

به گفته رئیس کمیته نجات بین‌المللی، یکی از برنامه‌های آموزشی این سازمان که از بزرگ‌ترین کمک مالی امریکا در بخش آموزش بهره می‌برد، قرار بود زمینه آموزش حدود ۳۰۰ هزار دختر و پسر افغان را فراهم کند، اما بودجه آن به‌طور کامل قطع شده است.

.زیر خارجه پیشین بریتانیا افزود که کاهش کمک‌ها در شرایطی رخ داده که افغانستان همزمان با خشکسالی و بحران اقلیمی نیز دست‌وپنجه نرم می‌کند. در همین حال، جنگ‌ها و تنش‌های منطقه‌ای بر این کشور فشار بیشتری وارد کرده است.

«افغان‌ها آینده خود را انتخاب نکرده‌اند»

میلیبند گفت که افغان‌ها از جامعه جهانی می‌خواهند افغانستان را فراموش نکند.

او به نقل از آنان گفت: «ما ۲۰ سال جنگ را انتخاب نکردیم. ما حکومت کنونی را انتخاب نکردیم. اما هنوز می‌خواهیم آینده خود را انتخاب کنیم. ما را فراموش نکنید.»

میلیبند گفت که درک می‌کند پس از ۲۰ سال جنگ در افغانستان و تلفات سنگین نیروهای امریکایی، بسیاری در امریکا دیگر تمایلی به شنیدن اخبار این کشور نداشته باشند. با این حال، او تأکید کرد که در کنار ملاحظات استراتژیک، یک «دِین اخلاقی» نیز وجود دارد و جامعه جهانی نباید مردم افغانستان را به حال خود رها کند.

او با اشاره به تجربه خروج نیروهای شوروی از افغانستان هشدار داد که رها کردن یک کشور در وضعیت بی‌ثباتی می‌تواند زمینه‌ساز بحران‌ها و مشکلات تازه شود.

تاریخ این نشست علنی تا هنوز مشخص نیست. شورای امنیت سازمان ملل روز سه‌شنبه، ۱۰ سنبله اعلام کرد که اعضای این شورا پیش از نشست علنی درباره افغانستان، پشت درهای بسته نیز درباره وضعیت این کشور رایزنی خواهند کرد.

نگرانی درباره حقوق زنان و دختران

کارشناسان سازمان ملل پیشتر هشدار داده‌ بودند که تبعیض و سرکوب زنان در افغانستان به یک «نظام نهادینه‌شده» تبدیل شده و ممکن است مصداق «جنایت علیه بشریت» و «آزار جنسیتی» باشد.

شورای امنیت در مطلبی در وبسایت خود درباره وضعیت کنونی افغانستان نوشت که یکی از چالش‌های مهم در افغانستان، نبود پیشرفت چشمگیر در شکل‌گیری یک روند سیاسی منسجم و فراگیر است.

در این مطلب پیشنهاد شده است که اعضای شورا در نشستی غیررسمی با نمایندگان کشورهای منطقه، یوناما، جامعه مدنی افغانستان، زنان افغان و شرکای بین‌المللی درباره راه‌های پیشبرد یک روند سیاسی فراگیر گفت‌وگو کنند.

انتظار می‌رود اعضای شورای امنیت در نشست سپتامبر بار دیگر از طالبان بخواهند ممنوعیت‌ها و قیود وضع‌شده بر آموزش، کار، رفت‌وآمد و حضور زنان در زندگی عمومی را لغو کند.

اختلاف امریکا، روسیه و چین بر سر تعامل با طالبان

بر اساس گزارش، اعضای شورای امنیت درباره هدف کلی، یعنی افغانستانی باثبات، عاری از تروریسم و پایبند به تعهدات بین‌المللی، اختلافی ندارند، اما بر سر چگونگی رسیدن به این هدف دیدگاه‌های متفاوتی دارند.

امریکا حفاظت از شهروندان خود، مقابله با تهدیدهای تروریستی و آزادی امریکایی‌های بازداشت‌شده در افغانستان را از اولویت‌هایش می‌داند. واشنگتن طالبان را متهم کرده است که از بازداشت شهروندان امریکایی به‌عنوان ابزار فشار در مذاکرات استفاده می‌کند.

در مقابل، چین و روسیه بر ادامه تعامل با طالبان و کمک‌های اقتصادی و توسعه‌ای به افغانستان تأکید دارند و با مشروط‌شدن این کمک‌ها به مسائلی مانند حقوق زنان و دختران مخالف‌اند.

مسکو و بیجینگ همچنین خواستار آزادسازی دارایی‌های بانک مرکزی افغانستان و ازسرگیری معافیت سفر شماری از مقام‌های طالبان شده‌اند.

نگرانی از تروریسم و تنش میان افغانستان و پاکستان

حضور و فعالیت گروه‌های تروریستی در افغانستان و تهدیدی که از این ناحیه متوجه کشورهای منطقه است، از دیگر موضوعات مورد توجه شورای امنیت خواهد بود.

در گزارش آمده است که اعضای شورا می‌توانند با کارشناسان مبارزه با تروریسم درباره تهدیدهای تازه و فعالیت گروه‌های تروریستی در افغانستان گفت‌وگو کنند.

تنش میان افغانستان و پاکستان نیز از دیگر موضوعات مورد بحث است. به گفته شورای امنیت، هرچند از شدت درگیری‌های گسترده میان دو طرف کاسته شده، روابط کابل و اسلام‌آباد همچنان پرتنش است.

فعالیت گروه‌های مسلح در مناطق مرزی و اختلال در تجارت و ترانزیت میان دو کشور از عوامل اصلی ادامه این تنش‌ها عنوان شده است.

پاکستان طالبان را متهم می‌کند که به تحریک طالبان پاکستان در افغانستان پناه داده است. طالبان این اتهام را رد می‌کند و در مقابل، اسلام‌آباد را به حمله به مناطق غیرنظامی افغانستان متهم کرده است.

شورای امنیت همچنین ناامنی در داخل افغانستان را از چالش‌های جدی این کشور دانسته است.