محقق: طالبان دستنشانده امریکا است

محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان، از کشورهای همسایه و جهان خواست با طالبان تعامل نکنند و از مردم افغانستان، بهویژه هزارهها و شیعیان، برای رسیدن به «آزادی» حمایت کنند.

محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان، از کشورهای همسایه و جهان خواست با طالبان تعامل نکنند و از مردم افغانستان، بهویژه هزارهها و شیعیان، برای رسیدن به «آزادی» حمایت کنند.
محقق در مراسم «هفته شهید» که روز یکشنبه به صورت آنلاین برگزار شد، گفت جامعه هزاره و شیعه در افغانستان با فشار روبهرو است و به گفته او، «همهچیزشان مورد هجوم قرار گرفته و عرصه بر آنها تنگ شده است.»
او همچنین طالبان را «دستنشانده امریکا» خواند و گفت حکومت ایالات متحده در یک «تبانی»، سرنوشت مردم افغانستان را به دست گروهی سپرد که او آن را «مزدور» توصیف کرد.
رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان گفت مجاهدین در گذشته از اعتبار و جایگاه بالایی برخوردار بودند، اما به گفته او، «فریب زرق و برق امریکا را خوردند» و ارزشهایشان لگدمال شد.»
محقق گفت در آن دوره حتی پوشیدن لباس مجاهدین در جهان مورد توجه قرار گرفته بود، اما پس از آن «عزت» آنان از بین رفت و به گفته او، مجاهدین «گروگان مهمانان ناخوانده» شدند.
او از مردم افغانستان نیز خواست «به پا بخیزند» و برای تغییر وضعیت کنونی تلاش کنند.

اتحادیه اروپا اعلام کرد که در همکاری با سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد برای حمایت از کشاورزان و کسبوکارهای کشاورزی در افغانستان برنامهای با هزینه ۵ میلیون یورو راه انداخته است.
در چارچوب این طرح، چهار مرکز خدمات یکپارچه ایجاد میشود که کشاورزان و کارآفرینان روستایی را به مشاورههای کشاورزی، خدمات تخصصی و بازارها وصل میکند.
دفتر اتحادیه اروپا در افغانستان یکشنبه، ۲۲ سنبله در خبرنامهای نوشت اجرای این پروژه به کشاورزان و کسبوکارهای کشاورزی در افغانستان کمک میکند به بازارها دسترسی پیدا کنند، درآمدهای پایدارتر داشته باشند و در برابر پیامدهای تغییرات اقلیمی و بحران اقتصادی مقاومت بیشتر داشته باشند.
به گفته اتحادیه اروپا، این پروژه از خانوارهای آسیبپذیر، از جمله بازگشتکنندگان، آوارگان داخلی و جوامع میزبان، در ولسوالیها و مناطقی که با ناامنی غذایی، خطرات اقلیمی و فرصتهای محدود اقتصادی مواجهاند، حمایت خواهد کرد. این پروژه با تمرکز ویژه بر زنان و جوانان طراحی شده است.
اتحادیه اروپا نوشت این چهار مرکز خدمات یکپارچه روشها و فناوریهای بهبودیافته را ترویج خواهند کرد و در عین حال دسترسی کشاورزان به تحلیلهای اقلیمی و اطلاعات هشدار زودهنگام سازمان غذا و کشاورزی را فراهم میکنند. این اقدامات به کشاورزان کمک میکند با تغییر شرایط، تصمیمهای بهموقع درباره تولید و بازاریابی محصولات خود بگیرند.
نیکولا بلومو، کاردار جدید اتحادیه اروپا در افغانستان گفت: «مشارکت اتحادیه اروپا در برنامههای سازمان غذا و کشاورزی نشاندهنده تعهد مستمر ما به امنیت غذایی و توانمندسازی اقتصادی مردم افغانستان است.» او افزود ظرفیتهای کشاورزی افغانستان همچنان کمتر از حد واقعی مورد توجه قرار گرفته و آسیبپذیری شدید این کشور در برابر تغییرات اقلیمی نیز مانع بهرهگیری کامل از این ظرفیتها شده است.
ریچارد ترنچارد، رئیس سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد در افغانستان گفت: «ما اقدامات خود را از برنامههای عمدتاً بشردوستانه به سمت رویکردهای پایدارتر تغییر میدهیم.» او افزود که کسبوکارهای بخش کشاورزی و صنایع غذایی افغانستان ظرفیت واقعی خود را برای رشد، ایجاد شغل و ایجاد ارتباط میان کشاورزان و بازارها نشان دادهاند؛ حتی در شرایطی که محیط فعالیت بسیار دشوار است.
او تاکید کرد که سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد در همکاری با اتحادیه اروپا، کشاورزان را به دانش، خدمات و بازارهای مورد نیازشان متصل میکند. همزمان به کسبوکارهای کشاورزی کمک میکند تا سرمایهگذاری کنند و فعالیتهای خود را گسترش دهند.
این مقام ملل متحد گفت این برنامه کمک میکند صنعت کشاورزی به موتور قدرتمندی برای بهبود شرایط اقتصادی و افزایش تابآوری تبدیل شود.
اتحادیه اروپا نوشت این طرح به احیای ۲ هزار هکتار از جنگلها و مراتع تخریبشده کمک خواهد کرد و از ۲۵۰ نهالستان تحت مدیریت زنان و جوامع محلی حمایت میکند. هدف از این اقدامات، حفاظت از منابع طبیعی و در عین حال ایجاد فرصتهای جدید برای تأمین معیشت شهروندان افغانستان عنوان شده است.
منابع از کابل روز یکشنبه از افزایش گشتزنی پهپادهای ناشناس در آسمان پایتخت خبر دادند. شهروندان همچنین پرواز پهپادها در برخی از ولایتهای دیگر را نیز گزارش کردهاند. منابع از میان طالبان نیز گشتزنی پهپادها در آسمان کابل را تایید کردند.
تاکنون درباره اینکه این پهپادها متعلق به کدام کشورند و هدف آنها از گشتزنی در آسمان افغانستان چیست، اطلاعاتی در دست نیست.
با این حال، گشتزنی پهپادها در آسمان کابل و برخی ولایتهای دیگر، در پی انتشار ویدیوی حمزه بنلادن، پسر رهبر سابق القاعده مشاهده شده است.
پیشتر «السحاب»، بازوی رسانهای القاعده، یک ویدیویی تبلیغاتی این شبکه را به مناسبت بیستوپنجمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر منتشر کرده بود که بخشی از آن شامل پیام تصویری حمزه بنلادن میشود.
در این ویدیو، حمزه بنلادن لباس و دستار سنتی رایج در افغانستان را پوشیده و در پسزمینه یک دیوار گلی دیده میشود. مکان دقیق محل ثبت این ویدیو مشخص و قابل تایید نیست.
باشندگان محلی پس از انتشار این ویدیوها از افزایش پرواز و گشتزنی پهپادها بر فراز کابل و برخی مناطق دیگر کشور خبر دادهاند. شماری از شهروندان در گفتوگو با افغانستان اینترنشنال، مشاهده پهپادها در آسمان این مناطق را تأیید کردهاند.
حمزه بنلادن، پسر اسامه بنلادن، از چهرههای شناختهشده خانواده بنیانگذار القاعده است. ایالات متحده در سال ۲۰۱۹ اعلام کرد که او کشته شده است، اما پنتاگون جزئیاتی درباره زمان و چگونگی مرگ او ارائه نکرد.
در ویدیوی تازه، فردی که القاعده او را حمزه بنلادن معرفی کرده، علیه امریکا موضع گرفته و از ادامه فعالیتهای شبکه القاعده سخن میزند. نشر این ویدیو در آستانه سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر، توجه زیادی را به فعالیتهای تبلیغاتی القاعده جلب کرده است.
گزارشهای متعدد شورای امنیت سازمان حضور نیروها و مراکز آموزشی القاعده در افغانستان را تایید کردهاند. پیشتر نظارت بر تحریمهای شورای امنیت ملل متحد در گزارشی اعلام کرد که موقعیت و توانمندی القاعده در افغانستان تغییر بنیادی نکرده است.
این گزارش میافزاید که تهدیدات تروریستی برخاسته از افغانستان همچنان پابرجاست و توانایی گروههای افراطی برای فعالیت در این کشور، خطری مستمر برای همسایگان و منطقه آسیای مرکزی محسوب میشود. بر اساس این سند، القاعده در شورش «تحریک طالبان پاکستان» علیه دولت این کشور، حمایتهای ایدئولوژیک، آموزشی و لجستیکی ارائه داده است. همچنین «السحاب»، بازوی رسانهای القاعده، در ۲۸ اپریل بیانیهای در حمایت از طالبان و برای نخستینبار در پشتیبانی از عملیات تیتیپی منتشر کرد.
گشتزنی پهپادها در آسمان افغانستان در حالی گزارش شده که ایالات متحده پس از خروج نیروهایش در سال ۲۰۲۱، اعلام کرد توانایی عملیات ضدتروریستی «فراتر از افق» را حفظ کرده است. مقامهای امریکایی پس از خروج نیروها گفته بودند که واشنگتن میتواند تهدیدهای تروریستی در افغانستان را از آسمان رصد کند.
ایالات متحده در ۳۱ جولای ۲۰۲۲ در یک عملیات پهپادی، ایمن الظواهری، رهبر القاعده، را در منطقه شیرپور کابل با دو موشک هلفایر هدف قرار داد و کشت.
با این حال، هنوز مدرکی منتشر نشده که نشان دهد افزایش پروازها با نشر ویدیوهای حمزه بنلادن ارتباط مستقیم دارد و نیز معلوم نیست این پهپادها به کدام کشورند.
براساس اسناد محرمانهای که سازمان اطلاعات مرکزی امریکا بهتازگی منتشر کرده است، ملا عمر، رهبر پیشین طالبان، در ماه حمل ۱۳۷۹ یک فرمانده و شماری از معاونان او را بهدلیل مخالفت با پناهدادن طالبان به اسامه بنلادن اعدام کرده بود.
سازمان اطلاعات مرکزی امریکا (سیا) روز جمعه ۷۱ گزارش اطلاعاتی مربوط به ماهها و سالهای منتهی به حملات ۱۱ سپتامبر را از حالت محرمانه خارج کرد.
در یکی از این گزارشها آمده است که ملا عمر، رهبر طالبان، با وجود فشار برخی زیردستانش برای مهار بنلادن، بهشدت از ادامه حضور رهبر القاعده در افغانستان دفاع میکرد.
این سند همچنین انگیزههای طالبان برای پناه دادن به بنلادن را شرح داده و از نقش فزاینده او در تجارت مواد مخدر در افغانستان خبر میدهد. در گزارشی مربوط به میزان ۱۳۷۸ آمده است که بنلادن «سرمایهگذاری قابلتوجهی در ۵۷ آزمایشگاه مواد مخدر مرتبط با» ملا عمر انجام داده و کارشناسانی را «برای تولید مواد مخدر اعتیادآورتر، احتمالاً اکستازی یا متامفتامین» استخدام کرده بود.
در بخش دیگری از این گزارش که قسمتهایی از آن حذف شده، آمده است که وجود یک عملیات احتمالی در میان افراطگرایان افغانستان بهطور گسترده مطرح بود و احتمال داده میشد بنلادن برای جلوگیری از درگیری با رهبران طالبان در قندهار بر سر فعالیتهایش، به کابل منتقل شده باشد.
این سند میگوید بنلادن و ملا عمر در اسد ۱۳۸۰ بر سر «اصرار بنلادن برای انجام حملات تروریستی» اختلاف پیدا کرده بودند. بنلادن به ملا عمر گفته بود که عملیاتی را در دست اجرا دارد که «خسارت زیادی به امریکا وارد خواهد کرد.»
در ادامه گزارش آمده است که یک عرب ساکن قندهار گفته بود حملات نتیجه دو سال برنامهریزی بوده و «آغاز خشم» است. بخش حذفشده سند نیز احتمال میدهد که ساختمان کنگره و کاخ سفید از اهداف این عملیات بوده باشند.
دور اول حاکمیت طالبان در اسناد سیا
این سند همچنین تصویری از وضعیت حکومت طالبان و چالشهای آن در میزان ۱۳۷۷ ارائه میکند. براساس ارزیابی سیا، طالبان در آن زمان برنامه منسجمی برای اداره افغانستان نداشت و تلاشهای محدود این گروه برای احیای نهادهای دولتی، از جمله بانک مرکزی، بهدلیل ضعف مدیریتی و نبود برنامهریزی اقتصادی با موانع جدی روبهرو بود.
در این ارزیابی آمده است که رویکرد انحصارگرایانه طالبان در حکومتداری، احتمال تشکیل یک دولت ائتلافی را کاهش داده بود. طالبان با وجود فشارهای دیپلوماتیک، همچنان در برابر دستیابی به یک راهحل سیاسی مقاومت میکرد.
براساس این سند، تا آن زمان تنها پاکستان، عربستان سعودی و امارات متحده عربی حکومت طالبان را به رسمیت شناخته بودند. سیا سیاستهای سختگیرانه طالبان را یکی از موانع اصلی در مسیر کسب شناسایی بیشتر بینالمللی میدانست.
ارزیابی سیا از اختلافات در رهبری طالبان نشان میدهد که این گروه از جریانهای ایدئولوژیک متفاوت، از عناصر جزمگرا تا نیروهای عملگرا، تشکیل شده بود. تندروهای نزدیک به ملا عمر اهمیت چندانی برای کسب شناسایی بینالمللی قائل نبودند.
در مقابل، چهرههای میانهرو تلاش میکردند هنجارهای بینالمللی رفتار سیاسی را رعایت کنند و از سیاستهای داخلی انعطافپذیرتری حمایت میکردند.
با این حال، سند میگوید اختلافات در رهبری طالبان تا آن زمان تاثیر چشمگیری بر وحدت و روند تصمیمگیری این گروه نداشت؛ اما با تثبیت کنترول طالبان بر افغانستان، احتمال تبدیل این اختلافات سیاسی به جناحبندیهای داخلی افزایش مییافت.
در بخش دیگری از سند به گزارشهایی درباره کاهش برخی محدودیتهای طالبان بر آموزش دختران و اشتغال زنان در قندهار، پایگاه اصلی این گروه، اشاره شده است.
وزارت خارجه امریکا از شرکتهای خصوصی که علاقمند فعالیتهای تجاری در افغانستاناند خواست با نهایت احتیاط عمل کنند زیرا «طالبان همچنان در فهرست گروههای تروریستی جهانی قرار دارند».
یک سخنگوی این وزارتخانه به رادیو آروپای آزاد گفت شرکتها اطمینان حاصل کنند که معاملاتشان با قوانین و مقررات قابل اجرای ایالات متحده مطابقت دارد.»
این اظهارات در حالی انجام شد که سفر زلمی خلیلزاد، فرستاده ویژه پیشین امریکا به افغانستان در آستانه بیستوپنجمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر، واکنشهای حساس و بحثبرانگیزی برانگیخته است. این سفر شامل دیدار با مقامهای ارشد طالبان و حضور در مراسم امضای یک توافق بزرگ نفت و گاز بود.
سخنگوی وزارت خارجه امریکا پس از این رویداد به افغانستان اینترنشنال و دیگر رسانهها گفت: «خلیلزاد کارمند دولت امریکا نیست. بنابراین، او نماینده دولت ایالات متحده نیست.»
خلیلزاد در جریان این سفر همچنین با امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، دیدار کرد.
روز دوشنبه، ۱۶ سنبله در مراسمی که خلیلزاد نیز حضور داشت، قرارداد نفت و گاز حوزه کشک-تیرپل هرات را با شرکت سعودی «دلتا اینترنشنال» به ارزش پنجاه ملیارد دالر امضا شد.
این قرارداد میان شاهر التقی، رئیس اجرایی شرکت «دلتا اینترنشنال» عربستان سعودی، و هدایتالله بدری، وزیر معادن طالبان امضا شد.
این توافق حوزه کشک و تیرپل هرات را با مساحت ۲۳ هزار و ۳۱۷ کیلومتر مربع در بر میگیرد. این برنامه شامل ارزیابی ذخایر هیدروکربنی و مطالعه گازرسانی به شهر و شهرک صنعتی هرات برای تولید برق و مصارف صنعتی است.
بخشی از این توافق به بررسی طرح ساخت خط لوله ۷۰۰ کیلومتری «سنتگاز» اختصاص دارد. این خط لوله گاز را از ولسوالی گذره در هرات به نقطه مرزی اسپینبولدک در قندهار انتقال میدهد تا زمینه اتصال به بازارهای منطقهای ارزیابی شود.
سرمایهگذاری بالقوه این بسته طی ۲۵ سال تا ۵۰ میلیارد دالر تخمین زده شده است. حدود ۱۰ میلیارد دالر از این مبلغ به ساخت خط لوله انتقال گاز اختصاص دارد، اما اجرای آن مشروط به نتایج مثبت اکتشاف و مطالعات فنی خواهد بود.
حضور خلیلزاد پرسشهایی را درباره نقش او در این توافق و گمانهزنیهایی را درباره احتمال وجود یک کانال ارتباطی غیررسمی با طالبان برانگیخته است. او در سال ۲۰۲۰ با طالبان مذاکره کرد و توافقی را با این گروه به امضا رساند که منتقدان میگویند مقدمات خروج نیروهای بینالمللی به رهبری امریکا از افغانستان و فروپاشی جمهوری اسلامی افغانستان را فراهم کرد.
خلیلزاد تاکنون چندین بار به افغانستان تحت حاکمیت طالبان سفر کرده و با مقامهای این گروه دیدار داشته است. او بهویژه در چهارم اپریل امسال، هنگام آزادی دنیس کویل، شهروند ۶۴ ساله امریکایی، از زندان طالبان در کابل حضور داشت.
فرمانهای طالبان درباره محرم، آموزش زنان و تفکیک جنسیتی، دسترسی زنان افغانستان به خدمات صحی را بهشدت محدود کرده و پیامدهای مرگباری برای زنان و کودکان داشته است.
کارشناسان میگویند که سیاستهای طالبان، از منع آموزش زنان در بخش صحی تا الزام آنان به داشتن محرم هنگام مراجعه به مراکز درمانی، بحران نظام صحی افغانستان را عمیقتر کرده است.
وقتی قانون محرم بر نجات جان کودک مقدم میشود
مجله کانادایی «والرس» در گزارشی تحلیلی نوشته است که یکی از جدیترین پیامدهای این سیاستها، جلوگیری از دسترسی زنان و کودکان به درمان در وضعیتهای اضطراری است.
آمنه، یک قابله گفت که در یکی از ولایتهای مرکزی، زنی با نوزادش به یک مرکز صحی مراجعه کرد. نوزاد بهشدت دچار مشکل تنفسی بود، اما نگهبانان به دلیل نداشتن محرم اجازه ورود به مادر و کودک ندادند.
آمنه میگوید پس از آنکه از پزشک کودکان خواست نوزاد را درمان کند، پزشک نیز به دلیل حضور نماینده طالبان در مرکز درمانی تردید داشت، زیرا نگران بود که در صورت نقض دستور محرم، مسئول شناخته شود. سرانجام کارکنان اجازه یافتند نوزاد را داخل مرکز کنند و به او اکسیژن بدهند، اما دیگر دیر شده بود و کودک جان باخت.
آمنه گفت که این تنها یکی از موارد مرگهای قابل پیشگیری است که او در پنج سال گذشته شاهد آن بوده است. در برخی مناطق، محدودیتها تنها به محرم محدود نمیشود. این گزارش میافزاید در مواردی که کارکنان زن حضور ندارند، پزشکان مرد از معاینه مستقیم زنان خودداری میکنند و حتی شرح حال بیمار باید از طریق محرم مرد به پزشک منتقل شود.
افغانستان در مسیر حذف کامل زنان از بخش صحی
طالبان در دسامبر ۲۰۲۴ آموزش قابلهگی و برخی دورههای آموزشی صحی برای زنان را متوقف کردند؛ تصمیمی که به گفته کارشناسان، آینده نظام صحی افغانستان را با بحران جدی مواجه کرده است. بر اساس برآوردهای فعلی، بین ۱۱ هزار تا ۱۵هزار قابله در افغانستان باقی ماندهاند.
میثم نجفیزاده، دانشیار سیاست صحی در دانشگاه مموریال کانادا، پیشبینی کرده است که افغانستان تا سال ۲۰۳۰ حدود پنج هزار و ۴۰۰ نیروی زن بخش صحی و تا سال ۲۰۳۵ حدود ۹ هزار و ۶۰۰ نیروی دیگر را از دست خواهد داد. او هشدار داد اگر وضعیت سیاسی تغییر نکند، تا اواسط قرن جاری هیچ زنی، از جمله قابلهها، در بخش صحی افغانستان باقی نخواهد ماند. نجفیزاده این وضعیت را «فاجعه» خوانده است.
گزارشگر ویژه سازمان ملل درباره وضعیت حقوق بشر در افغانستان نیز در گزارشی در ماه فبروری هشدار داده بود که ادامه این سیاستها میتواند به «رنج، بیماری و مرگهای غیرضروری» منجر شود و حتی مصداق «زنکشی» باشد.
زنان افغان؛ زایمان در خانه و مراقبتهای صحی ناکافی
بحران تنها به کمبود کارکنان صحی محدود نیست. بر اساس گزارش یونیسف در سال ۲۰۲۵، حدود یکسوم زنان افغانستان در خانه و بدون حضور کارکنان ماهر صحی زایمان میکنند و این وضعیت خطر مرگ ناشی از عوارض زایمان را افزایش میدهد.
گزارش والرس میگوید بسیاری از این مرگها در آمار رسمی ثبت نمیشوند. نوشین گوهر کریمی، پزشکی که با سازمان جهانی بهداشت در بدخشان کار میکند، گفت که مرگ زنان هنگام زایمان در برخی موارد در اسناد وزارت صحت طالبان ثبت نمیشود.
آمنه نیز از موردی یاد کرد که یک زن پس از انتقال دیرهنگام به مرکز صحی هنگام زایمان جان باخت. به گفته او، خانواده این زن معتقد بودند که زنان نسلهای پیشین در خانه زایمان میکردند و نیازی به شفاخانه نداشتند. در همین حال، تنها کمی بیشتر از یکسوم زنان پس از زایمان مراقبتهای صحی دریافت میکنند و وضعیت نوزادان نیز مشابه است.
بارداریهای پیدرپی و سوءتغذیه مادران
فقر و محدودیت دسترسی به خدمات صحی، وضعیت مادران را وخیمتر کرده است. آمنه گفت که در مراکز صحی، مادرانی را میبیند که به دلیل سوءتغذیه و بارداریهای پیدرپی با مشکلات متعدد صحی مواجهاند. به گفته او، فاصله میان تولد برخی کودکان کمتر از یک سال است و شماری از خانوادهها استفاده از روشهای تنظیم خانواده را به دلیل باورهای مذهبی و مخالفت ملاها، بزرگان محلی و مقامهای طالبان ممنوع میدانند.
گزارش همچنین میافزاید فقر باعث افزایش ازدواج دختران کمسن با مردان مسنتر به عنوان همسر دوم یا سوم شده است. بر اساس آمار برنامه جهانی غذا، حدود ۱۷.۴میلیون نفر، یعنی بیش از یکسوم جمعیت افغانستان، در سال ۲۰۲۶ با گرسنگی شدید روبهرو هستند.
خشونت طالبان علیه کارکنان زن صحی
زنان شاغل در بخش صحی نیز از فشار و خشونت طالبان در امان نیستند. آمنه از قابلهای روایت کرد که هنگام انتقال نمونه خون یک بیمار و دریافت دارو، از سوی نیروهای طالبان در داخل مرکز صحی متوقف شد. نیروها از او پرسیدند که چرا از بخش ویژه زنان خارج شده است و سپس او را در برابر کارکنان و بیماران لتوکوب کردند. با وجود این، به گفته آمنه، این قابله همچنان به کار خود ادامه میدهد.
در مورد دیگری، مقامهای طالبان یک کارمند زن را به دلیل آرایش و رفتوآمد بدون محرم تهدید کردند و به او گفتند شوهرش را مجازات و خودش را زندانی خواهند کرد. آمنه همچنین از موردی خبر داد که مقامهای طالبان یک پزشک زن مجرد را به دلیل نداشتن محرم، بهزور به ازدواج با راننده مرکز صحی وادار کردند.
محرم؛ مانعی برای کار زنان و درمان بیماران
الزام محرم برای زنان تنها دسترسی بیماران به خدمات صحی را محدود نکرده، بلکه کار زنان در مراکز درمانی را نیز دشوار کرده است. آمنه در بازدید از یک مرکز صحی در قندهار، ۱۵ مرد و پسر را دید که ساعتها در حیاط مرکز منتظر بودند. بیشتر آنان مردان سالخورده و شماری نیز نوجوان بودند که به عنوان محرم کارکنان زن حضور داشتند.
این وضعیت در موارد اضطراری میتواند ارتباط میان کارکنان زن و مرد را مختل کند و روند درمان بیماران را به تأخیر بیندازد. در شرایطی که افغانستان با فقر گسترده روبهرو است، الزام محرم برای زنان شاغل به این معناست که مرد خانواده نیز برای همراهی زن از کار بازمیماند.
بحران کمکهای خارجی
نظام صحی افغانستان همچنان به کمکهای بشردوستانه وابسته است، اما کاهش کمکهای خارجی پس از بازگشت طالبان به قدرت، فشار بر این نظام را افزایش داده است.
کاهش نزدیک به یک میلیارد دالر کمک سالانه امریکا، صدها مرکز صحی را با خطر تعطیلی مواجه کرده است.
بر اساس گزارش دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل در دسامبر ۲۰۲۵، حدود یکسوم مردم افغانستان در مناطقی زندگی میکنند که خدمات صحی کافی در دسترس نیست. سازمانهای بشردوستانه مانند سازمان ملل و داکتران بدون مرز همچنان بخش بزرگی از خدمات صحی افغانستان را تأمین میکنند، اما آمنه گفت تلاش سازمانهای غیردولتی برای آموزش زنان افغان نیز در مواردی با مداخله و تعطیلی از سوی طالبان روبهرو شده است.
«سیاست طالبان با اسلام سازگار نیست»
بشیر انصاری، پژوهشگر شریعت و علوم سیاسی و مقام پیشین سازمان همکاری اسلامی، استدلال طالبان درباره اسلامی بودن این محدودیتها را رد کرده است. او گفت مقررات مربوط به محرم ریشه در شرایط تاریخی و امنیتی جوامع گذشته داشته و هدف آن حفاظت از زنان در سفرهای طولانی بوده است.
به گفته انصاری، در شرایط کنونی، حفظ جان انسانها باید در اولویت باشد و ترجیح دادن یک مقرره تاریخی بر جان زنان و کودکان با اصول شریعت، منطق و واقعیتهای امروز سازگار نیست. او افزود که بستن راه آموزش صحی به روی زنان و همزمان محدود کردن دسترسی آنان به درمان، در عمل زنان افغانستان را در وضعیتی قرار داده که «تنها یک راه برای آنان باقی مانده است: مردن».