از جنگ تا هوش مصنوعی؛ بحرانهای جهانی در کانون اظهارات رهبران در سازمان ملل

هشتادویکمین نشست مجمع عمومی سران کشورهای عضو ملل متحد روز سه شنبه، ۳۱ سنبله برای یک هفته در نیویارک برگزار میشود. .

هشتادویکمین نشست مجمع عمومی سران کشورهای عضو ملل متحد روز سه شنبه، ۳۱ سنبله برای یک هفته در نیویارک برگزار میشود. .
رهبران جهان این هفته در حالی در مجمع عمومی سازمان ملل گردهم میآیند که جنگهای متعدد، نگرانی از خارج شدن هوش مصنوعی از کنترول انسان، بحران اقلیمی و افزایش هزینههای زندگی در صدر نگرانیهای جهانی قرار گرفتهاند
به گزارش اسوشیتدپرس، جنگهای ایران، غزه، اوکراین، سودان، کنگو و میانمار از مهمترین موضوعاتیاند که انتظار میرود در سخنرانی رهبران کشورها مطرح شوند. در کنار این جنگها، این پرسش نیز مطرح است که آیا سازمان ملل و قدرتهای جهانی هنوز توانایی پایان دادن به منازعات بزرگ را دارند یا نه.
گرمایش زمین و پیامدهای آن نیز از محورهای مهم مجمع عمومی خواهد بود. افزایش نابرابری، اختلال در مسیرهای کشتیرانی، فشار بر زنجیرههای تامین، بالا رفتن قیمتها و افزایش هزینه زندگی میلیونها نفر نیز از دیگر مسائلی است که رهبران کشورها با آن روبهرو هستند.
آینده خود سازمان ملل نیز بخشی از بحثها خواهد بود. با گذشت ۸۱ سال از تاسیس این نهاد، ساختار قدرت در سازمان ملل همچنان تا حد زیادی در اختیار کشورهای پیروز جنگ جهانی دوم است. ۱۹۳ کشور عضو سازمان ملل با یک بسته گسترده اصلاحات موافقت کردهاند که بازنگری در نهادهای کلیدی، از جمله شورای امنیت، را نیز دربر میگیرد.
در شورای امنیت، امریکا، روسیه، چین، بریتانیا و فرانسه پنج عضو دایماند و حق وتو دارند.این ساختار سالهاست که با انتقاد بسیاری از کشورهای عضو روبهرو است. یکی از پیشنهادات گسترش اعضای شورای امنیت است.
دوره دوم پنجساله آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، ۳۱ دسامبر به پایان میرسد و هنوز جانشین او مشخص نشده است. انتظار میرود انتخاب دبیرکل آینده نیز یکی از موضوعات رایزنیهای پشتپرده رهبران و دیپلوماتها در حاشیه مجمع عمومی باشد.
حضور حدود ۱۳۰ رهبر جهان
با وجود همه بحرانها، سازمان ملل همچنان مهمترین محل گردهمایی ۱۹۳ کشور عضو و رهبران آنهاست. انتظار میرود حدود ۱۳۰ رئیسجمهور و نخستوزیر، در کنار دهها وزیر و مقام ارشد نهادهای بینالمللی، در نشست امسال شرکت کنند.
دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، و امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، از جمله رهبرانیاند که در روز نخست درباره وضعیت جهان سخنرانی خواهند کرد. ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین و مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران روز چهارشنبه سخنرانی میکنند و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز پنجشنبه در مجمع عمومی سخن خواهد گفت.
محمود عباس، رئیس تشکیلات خودگردان فلسطین، برای دومین سال پیاپی بهدلیل صادر نشدن ویزا از سوی امریکا، در مجمع عمومی حضور نخواهد داشت. با این حال، قرار است همان روز از طریق ویدئوکنفرانس سخنرانی کند.
براساس توافق میزبانی مقر سازمان ملل، ایالات متحده موظف است زمینه حضور دیپلوماتهای کشورهای عضو را در نشستهای این نهاد فراهم کند.
در فهرست غایبان، نام شماری از رهبران قدرتهای بزرگ نیز دیده میشود. شی جینپینگ، رئیسجمهور چین با وجود دیدار برنامهریزیشدهاش با ترامپ در واشنگتن، در مجمع عمومی شرکت نمیکند و معاون خود را به نیویارک میفرستد. ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه و نارندرا مودی، نخستوزیر هند نیز در این نشست حضور نخواهند داشت.
جروم بونافون، سفیر فرانسه در سازمان ملل گفته است که در شرایط فعلی، حمایت رهبران جهان از سازمان ملل اهمیت زیادی دارد. او افزود که مجمع عمومی فرصتی است تا کشورها نشان دهند همکاری و گفتوگو را بر رویارویی ترجیح میدهند.
سازمان ملل پس از یک سال دشوار
اسوشیتدپرس نوشت که سال گذشته برای سازمان ملل دشوار بوده است. این نهاد در شماری از جنگهای بزرگ، بهویژه در خاورمیانه و اوکراین، نقش محدودی در پایان دادن به درگیریها داشته و همزمان با مشکلات جدی مالی روبهرو شده است.
نپرداختن میلیاردها دالر از بدهی امریکا به سازمان ملل، وضعیت مالی این نهاد را دشوار کرده و باعث کاهش برخی عملیاتهای صلحبانی و کمکهای بشردوستانه شده است.
ریچارد گاوان از موسسه گروه بینالمللی بحران که میگوید وضعیت سازمان ملل در سال ۲۰۲۵
خیلی دشوار بود.
او گفت که یک سال پیش نگرانیهایی وجود داشت که ترامپ در سخنرانی خود در سازمان ملل، خروج امریکا از این نهاد را اعلام کند. چنین اتفاقی نیفتاد، اما سازمان ملل طی ۱۲ ماه گذشته با بحران مالی دستوپنجه نرم کرد و ناچار شد بخشی از عملیاتهای صلحبانی و کمکهای بشردوستانه خود، از جمله به افغانستان را کاهش دهد.
ایالات متحده در روزهای اخیر ۷۲۵ میلیون دالر از سهم خود در بودجه عادی امسال سازمان ملل را پرداخت کرد. این مبلغ برای جلوگیری از محروم شدن امریکا از حق رای در مجمع عمومی کافی بود و نشانهای از ادامه حضور این کشور در سازمان ملل تلقی شده است.
گاوان میگوید که سازمان ملل دیگر در وضعیت «سقوط آزاد» نیست، اما وارد «بحرانی دایمی» شده است.
هوش مصنوعی در کانون توجه رهبران جهان
هوش مصنوعی نیز به یکی از موضوعات مهم مجمع عمومی امسال تبدیل شده است. پیشرفت سریع این فناوری و نبود مقررات و چارچوبهای جهانی برای کنترول آن، نگرانیهای گستردهای ایجاد کرده است.
چند روز پیش از آغاز مجمع عمومی، مدیران سه شرکت بزرگ هوش مصنوعی درباره خطر خارج شدن این فناوری از کنترول انسان هشدار دادند و خواستار مهار سرعت توسعه آن شدند. دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا، این نگرانیها را رد کرد و بر ادامه توسعه هوش مصنوعی برای حفظ برتری امریکا در برابر چین تاکید کرد.
شورای امنیت سازمان ملل نیز برای بعدازظهر چهارشنبه این هفته نشستی عالیرتبه درباره هوش مصنوعی برگزار میکند، اقدامی که نشان میدهد نگرانی درباره پیامدهای این فناوری در سطح سیاسی و امنیتی نیز افزایش یافته است.
این آخرین مجمع عمومی سازمان ملل است که آنتونیو گوترش بهعنوان دبیرکل در آن حضور دارد. او هفته گذشته در توضیح محورهای سخنرانی خود گفت که جهان وارد «دورانی سرشار از عدم قطعیت عمیق» شده است.
گوترش افزود که در شرایطی که جهان با سه تهدید بزرگ روبهرو است، همکاریهای بینالمللی بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.