اسماعیل بن شیخ احمد، دبیرکل سازمان همکاری اسلامی، از رویکرد این سازمان در تعامل و همکاری عملی با طالبان دفاع کرد. او در نشست گروه تماس وزیران سازمان همکاری اسلامی درباره افغانستان گفت این تعامل باید در خدمت منافع مردم افغانستان و تضمینکننده تداوم فعالیتهای بشردوستانه باشد.
این نشست روز سهشنبه، ۳۱ سنبله، در حاشیه هشتادویکمین مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویارک برگزار شد.
براساس خبرنامه رسمی سازمان همکاری اسلامی، شرکتکنندگان تازهترین وضعیت بشردوستانه و توسعهای افغانستان و راههای تقویت پاسخ جامعه جهانی به نیازهای این کشور را بررسی کردند.
دبیرکل این سازمان با تأکید بر تعهد به حمایت از مردم افغانستان، به فعالیتهای نمایندگی و دفتر ساحوی سازمان در کابل، بهویژه در زمینههای آموزش دختران، صحت و انسجام اجتماعی اشاره کرد. خبرنامه درباره نتایج مشخص این فعالیتها یا تعهدات تازه طالبان جزئیاتی ارائه نکرده است.
محمد اسحاق دار، معاون نخستوزیر و وزیر خارجه پاکستان، و محمد بن عبدالعزیز الخلیفی، معاون وزارت خارجه قطر، از جمله مقامهای شرکتکننده در نشست بودند. رسانههای آذربایجان نیز به نقل از وزارت خارجه این کشور از حضور یالچین رفیعاف، معاون وزیر خارجه، خبر دادهاند.
الخلیفی در این نشست خواستار افزایش تلاشهای دیپلوماتیک، گسترش همکاریها و اجرای کامل قطعنامههای سازمان همکاری اسلامی درباره افغانستان شد. او بر ادامه حمایت از روند دوحه به رهبری سازمان ملل و حفظ موضوع افغانستان در دستور کار بینالمللی تأکید کرد.
اسحاق دار نیز خواستار رفع محدودیتهای طالبان بر زنان و دختران و ایجاد ساختار سیاسی فراگیر شد. او همچنین از طالبان خواست برای جلوگیری از استفاده از خاک افغانستان علیه کشورهای همسایه، اقدامهای مشخص و قابل راستیآزمایی انجام دهند.
گروه تماس وزیران درباره افغانستان، سازوکاری در چارچوب سازمان همکاری اسلامی برای هماهنگی اقدامات کشورهای عضو و پیگیری تصمیمهای این سازمان در زمینه مسائل سیاسی، بشردوستانه و اقتصادی افغانستان است.
براساس توضیح رسمی وزارت خارجه قزاقستان، این گروه به موجب بند ۳۳ قطعنامه «وضعیت افغانستان» در پنجاهویکمین نشست وزیران خارجه سازمان همکاری اسلامی، در روزهای ۳۱ جوزا و اول سرطان ۱۴۰۴ در استانبول، تشکیل شد.
قزاقستان، عربستان سعودی، ترکیه، پاکستان، قطر، امارات متحده عربی، بنگلادش، اندونیزیا، گامبیا، اوزبیکستان، ایران، مصر و آذربایجان، ۱۳ عضو این گروهاند.
نخستین نشست گروه تماس در اول میزان ۱۴۰۴، در حاشیه هشتادمین مجمع عمومی سازمان ملل در نیویارک برگزار شد. سازمان همکاری اسلامی در آن زمان هدف این سازوکار را تقویت همکاری کشورهای عضو برای رسیدگی به چالشهای افغانستان و ادامه گفتوگو با مقامهای طالبان اعلام کرد.
در ادامه این روند، نشست فنی مقدماتی گروه تماس در جده برگزار شد و موضوع هماهنگی رویکرد کشورهای عضو و آمادگی برای سفر هیئت این گروه به کابل مورد بحث قرار گرفت.
انگیزه یورش طالبان تاکنون روشن نیست. منابع معتبر از کابل به افغانستان اینترنشنال خبر دادند که نیروهای طالبان به مهمانان حامد کرزی اجازه ندادند رئيسجمهور پیشین را ملاقات کنند.
منابع گفتند صبح چهارشنبه اول میزان نیروهای طالبان به خانه کرزی هجوم بردند و به بزرگان قومی که به دیدار رئيسجمهور میرفتند «بیاحترامی کردند». تاکنون روشن نیست که هدف از یورش لغو این دیدار بوده یا اعمال محدودیت بیشتر بر فعالیت رئيسجمهور سابق.
به گفته منابع، افراد طالبان بدون هماهنگی به محل زندگی رئيسجمهور پیشین یورش بردند. برخی از مردم نیز به رفتار نیروهای طالبان اعتراض کردند و از طالبان خواستند اجازه دهند به دیدار کرزی بروند اما نیروهای مسلح آنان را متفرق کردند.
تاکنون طالبان توضیح نداده که دلیل این برخورد چه بوده است. این هم روشن نیست که این افراد طالبان به دستور چه مقامی به خانه کرزی هجوم برده اند. اما منابع می گویند آنها به بازداشت آقای کرزی اقدام نکردهاند.
یک منبع میگوید که علت محدودیت تازه، موضعگیریهای اخیر حامد کرزی درباره تحولات سیاسی افغانستان است.
حامد کرزی در هفته گذشته دو پیام به مناسبت ترور احمدشاه مسعود و برهان الدین ربانی، وزیر دفاع و رئیسجمهور سابق افغانستان صادر کرد که در آن یکی را مجاهد قهرمان و دیگری را حامی صلح خوانده بود.
تاکنون اداره طالبان و دفتر حامد کرزی درباره این اتفاق توضیحی ندادهاند.
اداره طالبان پیش از این محدودیتهایی بر سر و فعالیتهای رئيسجمهور کرزی وضع کرده بود. در سالهای گذشته از چندین سفر خارجی کرزی جلوگیری شد. در ماه سرطان به او اجازه داده نشد به زادگاهش قندهار برود.
منبع دیگری همچنین از تشدید محدودیتها علیه فعالیتهای اجتماعی و سیاسی او خبر داده است. براساس اطلاعات منبع، او بدون اجازه نمیتواند با شخصیتهای داخلی و خارجی، دیپلوماتها یا رهبران سیاسی دیدار کند.
منابع همچنین تایید کردند که طالبان اجازه حضور حامد کرزی در برخی مراسم عاشورا و شرکت او در مراسم تشییع جنازه علی خامنهای، رهبر سابق جمهوری اسلامی را نداده است.
براساس اطلاعات منابع، برخی از مقامهای بلندپایه طالبان به رئیسجمهور سابق گفتهاند که باید از اظهارنظر عمومی درباره وضعیت سیاسی کشور، آموزش دختران و دیگر موضوعات خودداری کند. کرزی در پنج سال گذشته پیوسته از اداره طالبان خواسته است که مکتب و دانشگاه را بهروی دختران باز کند.
حامد کرزی، رئیسجمهور سابق افغانستان پس از بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان ماند و در این مدت سفر خارجی محدودی از جمله به آلمان داشت و دلیل این سفرها نیز انجام معاینات پزشکی سالانه گزارش شده است. او همچنین به امارت متحده عربی و بریتانیا رفته بود.
خنجانی روز سهشنبه در مصاحبه با افغانستان انترنشنال، تأکید کرد که بازگشت ریگستانی به عنوان فرمانده عملیاتی جبهه مقاومت ملی به کوهپایههای هندوکش یک اقدام مقطعی نیست و در قالب یک روند ادامهدار دنبال خواهد شد.
او ابراز امیدواری کرد که حضور فرمانده عملیاتی جبهه مقاومت ملی «انرژی تازهای» به نیروهای این جبهه بدهد و روحیه مخالفان طالبان را تقویت کند.
جبهه مقاومت ملی روز دوشنبه با نشر ویدیویی اعلام کرد که ریگستانی به افغانستان بازگشته و در کوهپایههای هندوکش حضور دارد.
ریگستانی در این ویدیو گفت که «مقاومت ادامه دارد» و جبهههای دیگری نیز در نقاط مختلف کشور علیه طالبان میجنگند.
در پی انتشار این ویدیو، شماری از چهرههای سیاسی و نظامی مخالف طالبان از این اقدام استقبال کردهاند.
سخنگوی جبهه مقاومت ملی، هرگونه اختلاف میان گروههای مسلح مخالف طالبان را رد کرد و گفت میان جبهههای نظامی مخالف طالبان تفاوتی وجود ندارد. به گفته او، جبهه مقاومت ملی با جریانهای مطرح مخالف طالبان در هماهنگی قرار دارد و هیچ مانع یا مشکلی در روابط و هماهنگی میان این گروهها وجود ندارد.
خنجانی افزود که جبهه مقاومت ملی در سالهای گذشته تلاش کرده است ذهنیت اتکا به حمایت خارجی را تغییر دهد. او تصریح کرد که مخالفان طالبان برای فعالیت در افغانستان نیازی به هماهنگی با کشورهای منطقه یا نهادهای استخباراتی خارجی ندارند و برای ورود یا خروج از کشور خود نیز محتاج اجازه هیچ طرفی نیستند.
او تاکید کرد مردم افغانستان نباید در انتظار حمایت کشورهای شرق یا غرب بمانند. به گفته خنجانی، شهروندان افغانستان «ظرفیت، شجاعت و آمادگی قربانی دادن» برای سرنوشت خود را دارند و باید بر تواناییهای داخلی تکیه کنند.
سخنگوی جبهه مقاومت ملی در پاسخ به این پرسش که بازگشت ریگستانی چه پیامدی خواهد داشت، گفت که ارزیابی این جبهه آن است که طالبان با فشارهای چندلایه داخلی و خارجی روبهرو است. به گفته او، طالبان در سطح منطقهای تلاش میکند برخی چالشها را از طریق میانجیگری و گفتوگو حل کند، اما در داخل کشور فشارهای گستردهای بر مردم وارد میکند و حضور نظامی خود را بهویژه در پنجشیر افزایش داده است.
خنجانی افزود محاسبه جبهه مقاومت ملی این است که وضعیت کنونی پایدار نخواهد ماند و طالبان به آسیبپذیریهای خود و دشواریهای پیشرو آگاه است. او گفت که نخستین گام در شکست طالبان، «شکست روانی» این گروه است و مدعی شد که طالبان با اختلافات داخلی، فساد و نارضایتی فزاینده عمومی مواجه است.
سخنگوی جبهه مقاومت ملی میگوید که بخشی از اعضای طالبان با کشورهای منطقه و برخی چهرههای مخالف این گروه تماسهایی برقرار کردهاند، اما از ارائه جزئیات بیشتر در این باره خودداری کرد.
خنجانی با اشاره به آنچه «تجاوز به حقوق شهروندان، غصب زمینها، تعرض به خانهها و حذف نمادهای فرهنگی» از سوی طالبان خواند، افزود که این نارضایتیها در جامعه انباشته شده و در نهایت مسیر بروز پیدا خواهد کرد.
سخنگوی جبهه مقاومت ملی از مردم خواست در برابر تحولات کشور بیطرف نمانند و از مخالفان طالبان حمایت کنند. او میگوید که افغانستان در دوره حاکمیت طالبان با انزوای بینالمللی روبهرو شده و این گروه نتوانسته است پاسخگوی مشکلات مردم باشد.
خنجانی گفت طالبان پس از بازگشت ریگستانی واکنش مستقیمی نشان ندادهاند. او میگوید طالبان در سالهای گذشته حضور جبهههای مخالف را انکار کرده، اما اکنون بیشتر بر بیهدف بودن این جبههها تاکید دارد؛ ادعایی که به گفته آقای خنجانی، با مواضع و اهداف اعلامشده ریگستانی همخوانی ندارد.
سخنگوی جبهه مقاومت ملی در این مصاحبه، طالبان را متهم کرد که برای ایجاد شکاف میان جبهههای مخالف و پیشبرد جنگ روانی علیه آنان هزینههای زیادی صرف میکند، اما تاکید کرد که مخالفان این گروه به مبارزه خود ادامه خواهند داد.
