مقام پاکستانی: روابط ما با طالبان به نقطه بازگشتناپذیر رسیده است
روزنامه اکسپرس تریبون پاکستان در گزارشی نوشته است که روابط اسلامآباد و طالبان به مرحلهای رسیده که بازگرداندن آن به مسیر عادی بهطور فزاینده دشوار به نظر میرسد.
روزنامه اکسپرس تریبون پاکستان در گزارشی نوشته است که روابط اسلامآباد و طالبان به مرحلهای رسیده که بازگرداندن آن به مسیر عادی بهطور فزاینده دشوار به نظر میرسد.
یک مقام ارشد پاکستان که در موضوع افغانستان دخیل است، به اکسپرس تریبون گفت که روابط طالبان و پاکستان احتمالاً بیش از پیش متشنج خواهد شد. او گفت: «فکر میکنم به نقطهای بازگشتناپذیر رسیدهایم.»
این گزارش به قلم کامران یوسف، روزنامهنگار، افزود که با وجود تلاشهای اخیر ترکیه و قطر برای کاهش تنش میان اسلامآباد و کابل، مقامهای پاکستانی باور دارند که روابط دو طرف وارد مرحلهای شده که احتمال تشدید بیشتر تنشها در آن وجود دارد.
این مقام پاکستانی که نامش فاش نشده، به اکسپرس تریبون گفته است: «ما طالبان را به خوبی میشناسیم. آنها قرار نیست روش خود را تغییر دهند.» او افزوده است که اقدامات طالبان برای رسیدگی به نگرانیهای امنیتی پاکستان «کافی نیست و بیشتر جنبه ظاهری دارد.»
در این گزارش آمده که رئیس سازمان اطلاعات ترکیه در ۲۵ و ۲۶ سنبله در چارچوب تلاشهای منطقهای برای کاهش تنش میان اسلامآباد و کابل به کابل و اسلامآباد سفر کرد؛ اما این تلاش دیپولماتیک در پی تشدید تنشها میان دو طرف با موانع جدی روبهرو شد.
به نوشته این روزنامه، یک روز پس از دیدار مقامهای ترکیه و قطر در کابل، در ۲۷ سنبله حمله مرگباری به پولیس کوهات رخ داد و یکی از مهاجمان انتحاری، شهروند افغانستان شناسایی شد. مقامهای پاکستانی این حمله را نشانهای از ادامه فعالیت گروههای تروریستی در خاک افغانستان دانستند و پاکستان پس از آن حملاتی را در داخل افغانستان انجام داد.
اکسپرس تریبون نوشته است طالبان نیز در واکنش، پهپادهایی را به سمت پاکستان فرستاد که به گفته مقامهای پاکستانی پیش از وارد کردن خسارت قابلتوجه منهدم شدند. پس از آن، پاکستان حملات تازهای را علیه تأسیسات نگهداری و محلهای پرتاب پهپادها در حدود ۱۰ نقطه در افغانستان انجام داد؛ یکی از این اهداف در قندهار بود.
این روزنامه همچنین گزارش داده است که هیئت ترکیه انتظار داشت با هبتالله آخندزاده در قندهار دیدار کند، اما او یکی از اعضای دفترش را برای ملاقات با هیئت فرستاد؛ اقدامی که به گفته یک منبع، مورد استقبال طرف ترکیهای قرار نگرفت.
تنشها تنها به حملات نظامی محدود نمانده است. وزارت خارجه پاکستان دو روز پیش نیز با احضار کاردار طالبان در اسلامآباد، یادداشت اعتراضی رسمی به این گروه تسلیم کرد.
پاکستان در این یادداشت، طالبان را مسئول حملات فرامرزی و ناامنیهای اخیر دانسته و خواستار اقدام فوری این گروه شده است. افغانستان اینترنشنال پیشتر گزارش داده بود که این اقدام نشانه دیگری از افزایش شکاف سیاسی و امنیتی میان دو طرف است.
اکسپرس تریبون نوشته است که برخی مقامهای پاکستانی معتقدند افزایش اختلاف میان اسلامآباد و طالبان میتواند برداشت گروههای مخالف طالبان را تغییر دهد. به گفته این مقام، برای سالها برخی مخالفان طالبان تصور میکردند که پاکستان همچنان به نوعی از این گروه حمایت میکند، اما تنشهای اخیر ممکن است این برداشت را دگرگون سازد.
این مقام پاکستانی هشدار داده است که در صورت ادامه روند کنونی و افزایش فشار گروههای مخالف بر طالبان، تضعیف اقتدار این گروه در بخشهایی از افغانستان «نباید باعث شگفتی باشد.»
در همین حال، تنشهای نظامی در امتداد مرز افغانستان و پاکستان نیز افزایش یافته است. منابع محلی به افغانستان اینترنشنال گفتهاند که نیروهای طالبان و پاکستان از شام شنبه در مناطق مرزی ولایتهای پکتیا و ننگرهار و همچنین ولسوالی کرم پاکستان درگیر شدهاند. به گفته منابع، این درگیریها تا بامداد یکشنبه ادامه داشته و دو طرف مواضع یکدیگر را با سلاحهای سنگین هدف قرار دادهاند.
این جبهه گزارش طالبان درباره بازداشت و تلفات مخالفان را «جعلی» دانست و مدعی شد که این گروه بهاجبار از گردشگران در نورستان به عنوان افراد بازداشت شده ویدیوی اعترافات ضبط و منتشر کرده است.
جبهه آزادی افغانستان یکشنبه، پنجم میزان در خبرنامهای نوشت نیروهایش از بامداد روز شنبه حملات بر سنگرهای طالبان در ولسوالیهای کامدیش نورستان و ناری کنر را آغاز کرده و همچنان به درگیری ادامه داده است. این جبهه افزود که نیروهایش تاکنون چندین روستا در این دو ولسوالی را از «تصرف طالبان آزاد» کردهاند.
در خبرنامه این جبهه آمده است که نیروهایش با راهاندازی ضد حمله هماهنگ و سازماندهیشده، چندین پاسگاه را از وجود گروه طالبان پاکسازی کرده و مقدار «زیادی اسلحه سبک و سنگین» را به دست آوردهاند.
جبهه آزادی مدعی شد که طالبان پس از تحمل «تلفات سنگین» از این مناطق عقب رانده شدند. خبرنامه همچنین میافزاید که طالبان برای «توجیه شکست خود در میدان نبرد» و منحرف کردن افکار عمومی از مسافران و گردشگران داخلی در این مناطق به عنوان اعضای این جبهه ویدیویی اعترافات منتشر کرده است.
وزارت دفاع طالبان پیشتر درگیری در این دو ولسوالی را تایید کرد. این وزارت در بیانیهای نوشت که ۲۸ نفر از نیروهای مخالف خود را در ولسوالی کامدیش نورستان کشته و ۳۲ نفر را بازداشت کرده است. کاربران وابسته به طالبان ویدیوهایی از اعترافات شماری افراد را در شبکههای اجتماعی منتشر کرده و آنها را نیروهای مخالف خود معرفی کردند. روشن نیست که این اظهارات تحت چه شرایطی گرفته شدهاند.
جبهه آزادی نوشت که اجساد و زخمیهای نیروهای طالبان به شفاخانههای کنر و نورستان منتقل شدهاند.
خبرنامه میافزاید: «کماندوهای جبهه آزادی در روستاها و اراضی آزادشده ولسوالیهای کامدیش و ناری، استحکامات و سنگرهای خود را حفظ کرده و از برخی پاسگاههای آسیبپذیر نیز بهگونه موقت عقبنشینی کردهاند.»
جبهه آزادی نوشت کماندوهایش در حوزه مشرقی عمدتا جوانان بومیاند که شناخت دقیق از مناطق عملیاتی دارند و بر وضعیت در جغرافیای جنگ «اشراف و تسلط» دارند. این جبهه سیاسی-نظامی مخالف طالبان تاکید کرد که نیروهایش خود را متعهد به مبارزه در راه آزادی کشور، «حمایت از کرامت انسانی، ارزشهای مردم افغانستان و رعایت قوانین بینالمللی جنگ» میدانند.
جبهه آزادی مدعی شد که «تبلیغات» طالبان درباره درگیریهای کامدیش و ناری، «سراسیمهگی و ناتوانی» این گروه را نشان میدهد. این جبهه با اشاره انتشار ویدیوی اعترافات توسط طالبان تاکید کرد که این اقدام «ناآگاهی و بیاحترامی» این گروه به ارزشهای انسانی و عدم رعایت اصول و قوانین بشر دوستانه بینالمللی را به نمایش گذاشته است.
مدارک رسیده به افغانستان اینترنشنال نشان میدهند که وزارت خارجه مصطفی نوری، کارمند محلی دیگر را به عنوان مسئول قنسولی این سفارت تعیین کرده است.
وزارت خارجه طالبان در نامهای که به نبراسالحق عزیز، سکرتر اول این سفارت فرستاده، تمدید این قراردادها را تأیید کرده است.
بر اساس اسناد بهدستآمده، نبراسالحق عزیز، سکرتر اول طالبان در سفارت افغانستان در برلین، در نامه رسمی به ریاست امور کارکنان نوشته است که عبدالباقی پوپل برای سومینبار خواستار تمدید قرارداد کاری خود بهعنوان کارمند محلی شده بود.
لطفالله خودواک، رئیس امور کارکنان وزارت خارجه طالبان در پاسخ به این درخواست، طی نامهای موافقت کرده و از سفارت خواسته است اسناد قرارداد او را برای انجام مراحل اداری به این اداره ارسال کند.
در این اسناد، جزئیات مربوط به وظایف و معاش سایر کارمندان محلی سفارت در برلین نیز، آمده است.
بر اساس این سند، طالبان سید مصطفی نوری، یکی از کارمندان محلی را بهعنوان مسئول بخش بررسی اسناد مراجعان امور قنسولی و ارائه اطلاعات با حقوق ماهانه ۲۷۶۰ یورو تعیین کرده است.
منابع در سفارت افغانستان تحت کنترول طالبان در برلین به افغانستان اینترنشنال گفتند سیدمصطفی نوری پیشینه کار در وزارت خارجه را ندارد، اما طالبان به او مسئولیت پیشبرد تمامی امور قنسولی را سپرده است.
منابع همچنین پیامی از یک گروه واتساپ را با افغانستان اینترنشنال شریک کردند که در آن نمایندگان طالبان از تمامی کارکنان سفارت خواستهاند با او همکاری کنند.
با این حال، نبراسالحق عزیز در کنار ارسال قراردادها و شناسنامههای کارمندان محلی، در نامه رسمی خود به وزارت خارجه طالبان نوشته است، احتمال دارد روند صدور پاسپورت به زودی آغاز شود و از این رو به کارمندان محلی جدید نیز نیاز جدی است.
او افزوده است که سفارت افغانستان در برلین از پیش نیز با کمبود کارمند مواجه بوده و تأیید سریع قراردادها به تسریع روند توزیع پاسپورتها کمک خواهد کرد.
در ماه حوت سال ۱۴۰۴، افغانستان این
ترنشنال به اسنادی دست یافت که نشان میداد طالبان عبدالباقی پوپل، سرپرست سفارت افغانستان در آلمان را از سمتش برکنار و او را بهطور موقت بهعنوان کارمند محلی سفارت تعیین کرده است.
بر اساس آن سند، ریاستالوزرای طالبان از آقای پوپل خواسته بود پیش از پایان مأموریت خود امور مربوط به تحویلدهی مسئولیت را انجام دهد.
منابع دیپلوماتیک در برلین در آن زمان گفته بودند که وزارت خارجه آلمان بهطور رسمی در مورد این انتصاب اطلاع دریافت نکرده است.
عبدالباقی پول در عقرب ۱۴۰۳، پس از کنار رفتن یما یاری، سفیر سابق افغانستان در آلمان سرپرستی این سفارت برعهده گرفت. آقای پوپل پیش از آن مستشار سفارت افغانستان در برلین بود.
آقای صالح پرسیده است: «جایگاه مردم افغانستان در سیاست خارجی پاکستان کجاست؟» او گفته اسلامآباد در رابطه با طالبان، تنها بر نگرانیهای امنیتی خود تمرکز دارد.
امرالله صالح روز یکشنبه پنجم میزان در صفحه اکس خود، سخنان اسحاق دار در نیویارک را مورد انتقاد قرار داده و گفته است اسلامآباد از طالبان تنها میخواهد نگرانیهای امنیتی پاکستان را حل کنند، اما وضعیت و رنج میلیونها افغان در سیاست خارجی این کشور نادیده گرفته شده است.
اسحاق دار، معاون نخستوزیر و وزیر خارجه پاکستان، روز ۲۶ سپتامبر در بیستوهفتمین نشست غیررسمی شورای وزیران سازمان همکاری اقتصادی در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نیویارک گفت که «تنها انتظار پاکستان از رژیم طالبان» رسیدگی به نگرانیهای امنیتی اسلامآباد است.
وزیر خارجه پاکستان از طالبان خواست در برابر تحریک طالبان پاکستان، ارتش آزادیبخش بلوچستان و گروههای وابسته به آنان «اقدامات مشخص و قابل راستیآزمایی» انجام دهند؛ گروههایی که به گفته او حاکمیت پاکستان و جان شهروندان این کشور را تهدید میکنند.
صالح گفته است که این موضع، از زبان یکی از دیپلوماتهای ارشد و باتجربه پاکستان، نشان میدهد که اسلامآباد مشکلات دیگر افغانستان را نادیده میگیرد و تنها حضور تحریک طالبان پاکستان در این کشور را یک مشکل میداند.
او نوشته است که در این رویکرد، رنج دهها میلیون افغان و پیامدهای حکومت طالبان نادیده گرفته شده است.
معاون نخست ریاستجمهوری پیشین افغانستان همچنین گفت اسلامآباد نقش ارتش پاکستان در تحولات افغانستان و بهویژه در بازگشت طالبان به قدرت در آگست ۲۰۲۱ را نادیده میگیرد.
صالح گفته است اگر طالبان در قبال تحریک طالبان پاکستان اقدام مورد انتظار اسلامآباد را انجام دهند، پاکستان ممکن است بار دیگر با طالبان وارد روابط نزدیک و شراکت راهبردی شود.
او خطاب به نیروهای مخالف طالبان و جریانهایی که پاکستان را یک متحد بالقوه میدانند، پرسیده است که در صورت شکلگیری چنین توافقی میان اسلامآباد و طالبان، «چه چیزی برای مردم افغانستان» باقی میماند.
صالح همچنین از سیاستهای امریکا و بریتانیا در افغانستان انتقاد کرده و گفته است که غرب در گذشته با تمرکز بر القاعده و مبارزه با تروریسم، مسیر مبارزه مردم افغانستان را تحت تأثیر قرار داده و پس از رسیدن به اهداف خود، طالبان بار دیگر به طرف تعامل آنان تبدیل شدهاند.
وزارت خارجه پاکستان در رابطه به سخنان اسحاق دار گفته است که اسلامآباد برای «تعامل سازنده» با طالبان تلاش کرده، اما از این گروه میخواهد نگرانیهای امنیتی پاکستان را برطرف کند و در برابر گروههایی که اسلامآباد آنان را تهدید امنیتی میداند، اقدامات قابل راستیآزمایی انجام دهد.
روابط طالبان و پاکستان در سالهای اخیر، بهویژه بر سر فعالیت تحریک طالبان پاکستان (تی تی پی) از خاک افغانستان، پرتنش شده است.
اسلامآباد بارها از طالبان خواسته است علیه این گروه اقدام کند و مدعی شده که اعضای این گروه از خاک افغانستان برای حمله به پاکستان استفاده میکنند. طالبان این اتهام را رد کرده و گفتهاند اجازه نمیدهند از خاک افغانستان علیه کشور دیگری استفاده شود.
تنشها میان دو طرف در ماههای اخیر به درگیریهای مرزی و حملات هوایی پاکستان در داخل افغانستان نیز کشیده شده است. پاکستان میگوید این حملات در واکنش به تهدیدهای امنیتی انجام شده، در حالی که طالبان آن را نقض حاکمیت افغانستان دانستهاند.
اسلامآباد در عین حال بارها تأکید کرده است که خواهان ادامه تعامل با طالبان است، اما حل نگرانیهای امنیتی پاکستان را شرط مهم این تعامل میداند.
