بر اساس اعلام رسمی امریکا، مارکو روبیو در جریان این سفر در نشست وزیران خارجه کشورهای «سی ۵ + ۱» شرکت خواهد کرد. وزیران خارجه قزاقستان، قرغیزستان، تاجیکستان، ترکمنستان و اوزبیکستان نیز در این نشست حضور خواهند داشت.
محور مذاکرات، گسترش پیوندهای اقتصادی منطقهای، امنیت انرژی و همکاری در زمینه اولویتهای مشترک کشورهای آسیای مرکزی اعلام شده است.
فرستاده ویژه امریکا برای آسیای جنوبی و مرکزی گفته است که هدف از این سفر، تقویت مشارکت راهبردی امریکا و آسیای مرکزی و گسترش همکاریهای دیپلماتیک و تجاری است.
مارکو روبیو همچنین قرار است با مقامهای ارشد اوزبیکستان و دیگر کشورهای آسیای مرکزی دیدار کند. به گفته سرجیو گور، گسترش تجارت، جذب سرمایهگذاری بخش خصوصی و حمایت از نوسازی اقتصادی در آسیای مرکزی از موضوعات اصلی این دیدارها خواهد بود.
سفر وزیر خارجه امریکا به سمرقند در ادامه افزایش تعامل واشنگتن با آسیای مرکزی انجام میشود؛ منطقهای که در سالهای اخیر به دلیل برخورداری از منابع انرژی، مواد معدنی حیاتی و موقعیت راهبردیاش میان چین، روسیه، افغانستان و دریای خزر، اهمیت بیشتری در سیاست خارجی و اقتصادی امریکا یافته است. در نشست سران سی ۵ + ۱ در نوامبر ۲۰۲۵ نیز موضوع مواد معدنی حیاتی، تجارت و سرمایهگذاری از محورهای مهم تعامل امریکا با کشورهای منطقه بود. خبرگزاری رویترز در آن زمان گزارش داد که واشنگتن در پی گسترش حضور اقتصادی خود در منطقهای است که چین و روسیه در آن نفوذ گستردهای دارند.
بازگشت سی ۵ + ۱ به زادگاهش
نشست پیشرو از نظر تاریخی نیز اهمیت دارد. چارچوب سی ۵ + ۱ ده سال پیش در همین شهر سمرقند شکل گرفت. جان کری، وزیر خارجه وقت امریکا، اول نوامبر ۲۰۱۵ برای نخستین نشست رسمی این چارچوب با وزیران خارجه پنج کشور آسیای مرکزی در سمرقند دیدار کرد. در آن زمان، امنیت و مقابله با تهدیدهای تروریستی، توسعه تجارت و سرمایهگذاری و چالشهای محیط زیستی سه محور اصلی همکاری تعیین شدند.
این سازوکار در سپتامبر ۲۰۲۳ از سطح وزیران خارجه به سطح رهبران ارتقا یافت. جو بایدن، رئیسجمهور وقت امریکا، در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل در نیویارک نخستین نشست سران سی ۵ + ۱ را با روسای جمهور پنج کشور آسیای مرکزی برگزار کرد. رهبران در «اعلامیه نیویارک» بر همکاری در حوزههای امنیت، اقتصاد و انرژی تاکید کردند.
در نوامبر ۲۰۲۵، دونالد ترامپ، رئیسجمهور امریکا نیز روسای جمهور قزاقستان، قرغیزستان، تاجیکستان، ترکمنستان و اوزبیکستان را برای نشست سی ۵ + ۱ در کاخ سفید میزبانی کرد. در جریان همان سفر، شوکت میرضیایف، رئیسجمهور اوزبیکستان با دونالد ترامپ دیدار کرد و دو کشور بر توسعه مشارکت راهبردی، تجارت و سرمایهگذاری تاکید کردند.
پس از آن، اوزبیکستان از ایجاد «شورای تجاری و سرمایهگذاری امریکا-اوزبیکستان» خبر داد. دفتر ریاستجمهوری اوزبیکستان اعلام کرد که توافق ایجاد این شورا در جریان سفر شوکت میرضیایف، رئیسجمهور اوزبیکستان به واشنگتن در نوامبر ۲۰۲۵ به دست آمده است.
در همان سفر، میرضیایف با مدیران و نمایندگان شماری از بزرگترین شرکتهای امریکایی از جمله گوگل، متا، آمازون، بوئینگ، جنرال موتورز، جان دیر و هانیول دیدار کرد.
جایگاه افغانستان در تحولات سی ۵ + ۱
تحولات افغانستان نیز در سالهای گذشته بخشی از گفتوگوهای سی ۵ + ۱ بوده است. این گروه در اگست ۲۰۲۳ نشست ویژهای درباره افغانستان برگزار کرد و در بیانیه مشترک خود بر مشارکت کامل زنان و دختران در آینده افغانستان، تشکیل نهادهای پاسخگو و نماینده و توسعه مسیرهای انرژی و ترانزیت میان آسیای مرکزی و جنوبی از طریق افغانستان تاکید کرد.
با این حال، در اعلامیه تازه سرجیو گور درباره سفر روبیو به سمرقند، از افغانستان به عنوان یکی از موضوعات مشخص نشست ماه اکتبر نام برده نشده است. دستور کار اعلامشده فعلا بر اتصال اقتصادی منطقهای، امنیت انرژی، تجارت و سرمایهگذاری متمرکز است.