وزارت حج و اوقاف طالبان از ملاهای مساجد خواسته است در خطبه‌های نماز جمعه درباره آسیب‌های جسمی و اجتماعی استفاده از شبکه‌های اجتماعی سخن بگویند. این وزارت نوشت که استفاده نادرست از شبکه‌های اجتماعی می‌تواند باعث درد کمر، گردن، چاقی و خمیدگی قامت انسان‌ها شود.
این وزارت در متنی که برای خطبه‌های نماز جمعه تهیه کرده، شبکه‌های اجتماعی را به «شمشیر دولبه» تشبیه کرده و نوشته است که استفاده درست از آن می‌تواند مفید باشد، اما استفاده نادرست از آن به خود فرد آسیب می‌رساند.
وزارت حج و اوقاف طالبان مدعی شده است که بسیاری از شهروندان افغانستان از شبکه‌های اجتماعی به‌گونه نادرست استفاده می‌کنند و این فضا به یکی از عوامل آسیب‌زا برای جامعه تبدیل شده است.
این وزارت از ملاها خواسته است مردم را تشویق کنند که فرزندان خود را از آنچه «فضای تباه‌کننده» خوانده، دور نگه دارند.
در متن این وزارت همچنین به پیامدهای جسمی استفاده طولانی‌مدت از شبکه‌های اجتماعی اشاره شده است. وزارت حج و اوقاف نوشته است که استفاده بیش از حد از این شبکه‌ها می‌تواند بر حافظه و فعالیت مغز اثر منفی بگذارد و به کم‌تحرکی، چاقی، درد کمر و گردن و خمیدگی قامت منجر شود.
نصیر احمد فایق، سرپرست نمایندگی افغانستان در سازمان ملل متحد، در مقاله اختصاصی برای افغانستان اینترنشنال، فعالیت‌ها و مواضع نمایندگی افغانستان در هشتادویکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل را تشریح کرده است.
کارنامه یک ماه دیپلوماسی: از نشست شورای امنیت تا چهار نشست حاشه‌ای
در ماه سپتامبر ۲۰۲۶، همزمان با آغاز هشتادویکمین اجلاس مجمع عمومی ملل متحد، افغانستان به‌عنوان یکی از معاونان ریاست مجمع کار خود را آغاز کرد. شورای امنیت در ۱۶ سپتامبر نشستی درباره افغانستان برگزار کرد و ۴۲ کشور با صدور اعلامیه‌ای همبستگی خود را با زنان و دختران افغانستان اعلام کردند. نمایندگی دایمی افغانستان در حاشیه این اجلاس، با همکاری شرکای افغان و بین‌المللی، چهار نشست حاشیه‌ای درباره مسائل کلیدی کشور برگزار کرد. پیام نمایندگی روشن است: بحران افغانستان تنها با یک راه‌حل سیاسی معتبر، فراگیر و به رهبری و مالکیت خود افغان‌ها حل می‌شود.
نگاهی کوتاه به هشتادویکمین اجلاس مجمع عمومی
هشتادویکمین اجلاس مجمع عمومی سازمان ملل متحد در ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ به ریاست خلیل‌الرحمن (بنگلادیش) و زیر شعار «احیای اعتماد، مدیریت تحول: سازمان ملل متحدی که برای همه نتیجه‌بخش باشد» رسماً آغاز شد. نشست سران، که «هفته عالی‌رتبه» نیز نامیده می‌شود، از ۲۲ تا ۲۸ سپتامبر در مقر سازمان ملل در نیویارک برگزار شد. نمایندگان ۱۹۴ هیئت رسمی، شامل ۱۱۳ رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر، یک شهزاده، ۱۱ معاون رئیس‌جمهور، ۷ معاون صدراعظم و ۴۸ وزیر امور خارجه و رؤسای نمایندگی‌ها، در آن سخنرانی کردند.
بحث‌ها بر چالش‌های جهان امروز در چارچوب سه ستون کار سازمان ملل، یعنی صلح و امنیت، توسعه و حقوق بشر، متمرکز بود. در بخش صلح و امنیت، بیشتر به منازعات اوکراین، ایران، خاورمیانه، سودان و یمن اشاره شد و بر احترام به حقوق بین‌الملل و منشور ملل متحد، حاکمیت و امنیت کشورها، حفاظت از غیرنظامیان و چندجانبه‌گرایی تأکید شد.
بیشترین سخنان به پایان جنگ‌ها میان روسیه و اوکراین، اسرائیل و فلسطین، و امریکا و ایران اختصاص داشت. طبق برخی برآوردها، اکنون حدود ۶۰ تا ۶۵ منازعه مسلحانه در جهان جریان دارد و شورای امنیت، که مأموریت اصلی‌اش حفظ صلح و امنیت است، در حل آنها موفق نبوده است.
در بخش توسعه، سخنرانان به تهدیدهای اقلیمی، افزایش فاصله اقتصادی میان کشورهای جنوب و شمال، کاهش تمویل اهداف توسعه پایدار، فشار قرضه‌ها و اصلاح ساختار نهادهای مالی بین‌المللی پرداختند.
اصلاح سازمان ملل و مؤثرتر ساختن آن نیز موضوع پرتکرار سخنرانی‌ها بود. اصلاح شورای امنیت برای پاسخگوتر، دموکراتیک‌تر و فراگیرتر شدن آن ضروری خوانده شد و برخی کشورها از افزایش تعداد اعضا، به‌ویژه از افریقا و سایر قاره‌ها، حمایت کردند. ابتکار «UN80» سرمنشی استقبال شد و بر تطبیق آن تأکید گردید. انتخاب منشی عمومی جدید نیز از موضوعات مهم دانسته شد و سخنرانان خواستار روندی مسئولانه و شفاف برای گزینش شخصی متعهد به منشور و بی‌طرف شدند.
هوش مصنوعی در تمام سخنرانی‌ها مطرح شد؛ کشورها از فرصت‌ها و تهدیدهای آن سخن گفتند و بر مدیریت شفاف، استفاده مؤثر و مسئولانه و دسترسی همگانی تأکید کردند. در بخش حقوق بشر، سخنرانان از افزایش نقض‌های سیستماتیک حقوق و آزادی‌های بنیادین و به‌ویژه از گسترش تخطی‌ها علیه زنان، دختران و کودکان ابراز نگرانی کردند.
افغانستان در سخنرانی‌های عمومی
بحران افغانستان در سخنرانی‌های منشی عمومی، رئیس مجمع عمومی و کشورهای تأثیرگذار بر وضعیت افغانستان به‌صورت جدی مطرح نشد. نمایندگان اوزبیکستان، پاکستان، قزاقستان، ایرلند و آیسلند در سخنرانی‌های خود به افغانستان اشاره کردند، اما بیشتر در چارچوب نگرانی‌های امنیتی، تهدید تروریسم، حذف نهادینه زنان و دختران و نقض حقوق و آزادی‌های آنان.
سخنرانی افغانستان در بحث عمومی مجمع، به دلیل همزمانی با نشست حاشیه‌ای «امنیت اقلیمی و تاب‌آوری محیط‌زیستی در افغانستان» در ۲۸ سپتامبر، صورت نگرفت.
رویدادهای مهم سپتامبر
۱. آغاز کار افغانستان به‌عنوان یکی از معاونان ریاست مجمع عمومی
همزمان با افتتاح هشتادویکمین اجلاس، افغانستان به‌عنوان یکی از معاونان ریاست مجمع عمومی رسماً کار خود را آغاز کرد و سرپرست نمایندگی دایمی افغانستان در نشست کمیته عمومی برای تصویب اجندای اجلاس اشتراک کرد. این سمت در شرایط کنونی اهمیت ویژه دارد، زیرا فرصت بیشتری برای جلب توجه رهبری ملل متحد و مقامات عالی‌رتبه به مسائل افغانستان فراهم می‌کند.
۲. اعلامیه همبستگی ۴۲ کشور با زنان و دختران افغانستان
پیش از نشست شورای امنیت در ۱۶ سپتامبر، ۴۲ کشور در یک نشست خبری مشترک، به میزبانی فرانسه (رئیس دوره‌ای شورای امنیت)، با صدور اعلامیه‌ای همبستگی خود را با زنان و دختران افغانستان اعلام کردند و تبعیض و سرکوب سیستماتیک جنسیتی از سوی طالبان را محکوم کردند. آنان خواستار لغو فوری محدودیت‌ها علیه زنان و دختران، رعایت تعهدات بین‌المللی افغانستان، رفع محدودیت بر کارمندان زن سازمان ملل و تضمین مشارکت کامل و معنادار زنان شدند.
این کشورها همچنین از نقش یوناما و تلاش‌های بین‌المللی برای پاسخگویی و مبارزه با معافیت از مجازات، از جمله کار محکمه جزایی بین‌المللی و سازوکار مستقل شورای حقوق بشر، حمایت کردند و یادآور شدند که در پنج سال گذشته پیشرفت قابل‌توجهی در احیای حقوق زنان و دختران صورت نگرفته است.
۳. نشست شورای امنیت درباره افغانستان (۱۶ سپتامبر)
محور اصلی این نشست وضعیت حقوق بشر، بحران بشری و اقتصادی، حکومتداری و تهدید تروریسم بود. سرپرست دفتر یوناما تأکید کرد که با وجود برخی بهبودهای نسبی در امنیت و اقتصاد، محدودیت‌های شدید علیه زنان و دختران، حکومتداری غیرفراگیر و حضور گروه‌های تروریستی همچنان چالش‌های اساسی‌اند.
برخی اعضای دایم شورا و شماری از کشورهای عضو بر حقوق زنان و دختران، پاسخگویی، مبارزه با معافیت از مجازات، آزادی بازداشت‌شدگان، محدودیت بر کارمندان زن سازمان ملل و جلوگیری از عادی‌سازی وضعیت موجود تأکید کردند و سیاست های طالبان را محکوم کردند. در مقابل، برخی دیگر از اعضای دایم بر ادامه تعامل سیاسی و اقتصادی، کمک‌های بشردوستانه، کاهش محدودیت‌های مالی و حل مسئله دارایی‌های مسدودشده تمرکز داشتند. کشورهای منطقه عمدتاً از ادامه گفت‌وگو، روند دوحه و همکاری منطقه‌ای حمایت کردند و همزمان از تروریسم، بحران اقتصادی و وضعیت مشارکت زنان ابراز نگرانی کردند.
در مجموع، نشست نشان داد که درباره چالش‌های اساسی افغانستان نگرانی مشترک وجود دارد، اما بر سر توازن میان فشار و پاسخگویی از یک سو و تعامل و گفت‌وگو از سوی دیگر اختلاف نظر همچنان باقی است.
۴. دیدارها و تعامل‌های سیاسی
با حمایت نمایندگی دایمی افغانستان، هیئتی از زنان، فعالان سیاسی و مدنی و مدافعان حقوق بشر در حاشیه هفته عالی‌رتبه با شماری از مقامات ارشد سازمان ملل و وزرای امور خارجه کشورهای مهم، از جمله اعضای شورای امنیت، دیدار و گفت‌وگو کردند. در این دیدارها، چالش‌های سیاسی، امنیتی، اقتصادی، بشردوستانه و حقوق بشری افغانستان بررسی شد و بر ضرورت تسهیل یک راه‌حل سیاسی به مالکیت و رهبری افغان‌ها، با مشارکت معنادار و محوری زنان، تأکید گردید.
چهار نشست حاشی‌ای
نمایندگی دایمی افغانستان در جریان هفته عالی‌رتبه، با همکاری و حمایت نهادهای افغان، شرکای بین‌المللی و نمایندگی‌های کشورهای همکار، چهار نشست حاشیه‌ای برگزار کرد. این نشست‌ها بر مشارکت زنان در صلح و آشتی ملی، ضرورت یک روند سیاسی به رهبری افغان‌ها، عدالت و پاسخگویی در برابر تبعیض سیستماتیک علیه زنان و دختران، و امنیت اقلیمی و تاب‌آوری محیط‌زیستی تمرکز داشتند. هدف مشترک، بازتاب دیدگاه‌های مردم افغانستان، تقویت گفت‌وگو میان افغان‌ها و جامعه بین‌المللی و بررسی راه‌حل‌های عملی برای بحران‌های به‌هم‌پیوسته کشور بود.
۱. زنان، صلح، عدالت و آشتی ملی (۲۱ سپتامبر)
این نشست در آستانه هفته عالی‌رتبه برگزار شد و بر مشارکت معنادار زنان در روندهای سیاسی، عدالت و پاسخگویی و نقش آنها در صلح پایدار و آشتی ملی تمرکز داشت. برگزارکنندگان تأکید کردند که هیچ روند سیاسی معتبر و پایداری نمی‌تواند زنان را به حاشیه براند یا مشارکت آنان را به مشورت‌های نمادین محدود سازد.
سخنرانان گفتند صلح تنها کاهش خشونت نیست، بلکه به کرامت انسانی، حاکمیت قانون، نهادهای پاسخگو، عدالت و حق مردم برای تعیین آینده‌شان وابسته است. تعامل بین‌المللی با افغانستان نباید به بهای کنارگذاشتن حقوق اساسی مردم، به‌ویژه زنان و دختران، باشد و عدالت و مشارکت زنان باید از آغاز در طراحی هر روند سیاسی گنجانده شود.
آنان بر پیامدهای درازمدت محرومیت و خشونت ساختاری، از جمله تضعیف سرمایه انسانی، افزایش آسیب‌های اجتماعی و روانی و پیامدهای بین‌نسلی، نیز تأکید کردند و خواستار چارچوبی فراگیر برای گردهم‌آوردن نیروهای سیاسی، مدنی و اجتماعی داخل و خارج کشور شدند. حمایت از ابتکارهای تحت رهبری افغان‌ها، تقویت نهادهای زن‌محور، تعامل اصولی و مبتنی بر پاسخگویی و تلاش برای به‌رسمیت‌شناختن آپارتاید جنسیتی در حقوق بین‌الملل از دیگر محورهای بحث بود.
۲. راه پیشروی افغانستان (۲۴ سپتامبر)
محور این نشست ضرورت یک روند سیاسی معتبر و افغان‌محور، حکومتداری فراگیر و پاسخگو، مشارکت معنادار زنان و جامعه مدنی، و نقش تسهیل‌کننده سازمان ملل و کشورهای منطقه بود. سخنرانان تأکید کردند که کمک‌های بشردوستانه، تعامل اقتصادی و همکاری در مبارزه با تروریسم، هرچند ضروری‌اند، به‌تنهایی نمی‌توانند بحران سیاسی و مسئله مشروعیت در افغانستان را حل کنند.
به گفته آنان، آینده افغانستان باید با مالکیت و رهبری واقعی افغان‌ها شکل گیرد و زنان، جوانان، جامعه مدنی، نیروهای سیاسی و متخصصان در تعیین اهداف، ساختار و مسیر این روند نقش معنادار داشته باشند. هشدار داده شد که تعامل بین‌المللی نباید به عادی‌سازی وضعیت موجود بینجامد.
هماهنگی بیشتر بین‌المللی و منطقه‌ای، بستری برای گفت‌وگوی دیدگاه‌های متنوع افغان‌ها، بازسازی اعتماد، استفاده از ظرفیت متخصصان و دانشگاهیان و نقش فعال سازمان ملل در تسهیل این روند نیز مورد تأکید قرار گرفت. محدودیت‌های گسترده علیه زنان و دختران یکی از موانع اساسی ثبات و تعامل عادی افغانستان با جامعه بین‌المللی دانسته شد.
۳. افغانستان پس از پنج سال: آپارتاید جنسیتی و پاسخگویی (۲۵ سپتامبر)
محور این نشست تبعیض ساختاری و نهادینه‌شده علیه زنان و دختران، حمایت از مدافعان حقوق زنان و تقویت سازوکارهای بین‌المللی عدالت و پاسخگویی بود. سخنرانان گفتند پنج سال حاکمیت طالبان، محدودیت‌ها بر آموزش، کار، آزادی رفت‌وآمد، حضور در زندگی عمومی و مشارکت سیاسی زنان را به یک نظام سیستماتیک تبدیل کرده و جامعه بین‌المللی باید از محکومیت صرف به اقدام‌های مشخص حقوقی، سیاسی و مالی حرکت کند.
محکومیت بدون پیامد کافی دانسته نشد و تأکید گردید که باید از مستندسازی به تحقیق، پیگرد و عدالت واقعی رسید. محکمه جزایی بین‌المللی، محکمه بین‌المللی عدالت و سازوکار مستقل تحقیقاتی برای افغانستان به‌عنوان مسیرهای مهم پاسخگویی مطرح شدند و از تلاش‌ها برای به‌رسمیت‌شناختن آپارتاید جنسیتی به‌عنوان جرم بین‌المللی حمایت شد. نمایندگان فرانسه، آلبانیا و استرالیا نیز بر ادامه حمایت سیاسی، حقوقی و بشردوستانه از زنان افغان تأکید کردند و هشدار دادند که وضعیت آنان نباید عادی یا فراموش شود.
بخش مهم این نشست، صدای یک زن جوان از داخل افغانستان بود که گفت زنان و دختران افغان امتیاز ویژه نمی‌خواهند، بلکه خواهان حقوق اساسی خود، از جمله آموزش، کار، آزادی رفت‌وآمد و حق تعیین آینده‌اند.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر افغانستان، نیز گفت که اگرچه در مستندسازی و ایجاد مسیرهای پاسخگویی پیشرفت‌هایی صورت گرفته، در زندگی واقعی زنان و دختران تغییر ملموسی پدید نیامده است.
۴. امنیت اقلیمی و تاب‌آوری محیط‌زیستی (۲۸ سپتامبر)
این نشست در مقر سازمان ملل بر آسیب‌پذیری شدید افغانستان در برابر تغییرات اقلیمی، بحران آب، بی‌جاشدگی، امنیت غذایی، تاب‌آوری جوامع و ضرورت همکاری منطقه‌ای تمرکز داشت. سخنرانان گفتند افغانستان با وجود سهم کمتر از ۰٫۱ درصد در انتشار جهانی گازهای گلخانه‌ای، از آسیب‌پذیرترین کشورها در برابر تغییرات اقلیمی است و دهه‌ها جنگ، ضعف نهادها و کاهش کمک‌های بین‌المللی توان کشور را برای مقابله با این بحران محدود کرده است.
تأکید شد که بحران اقلیمی از چالش‌های بشردوستانه، اقتصادی و امنیتی جدا نیست و خشکسالی، سیلاب، کمبود آب، تخریب زمین، بی‌جاشدگی و ناامنی غذایی به هم پیوسته‌اند. تقویت سیستم‌های هشدار زودهنگام، آمادگی در برابر حوادث، زراعت مقاوم، احیای حوزه‌های آبریز، دسترسی پایدار به آب، حمایت از راه‌حل‌های محلی و رساندن منابع مالی اقلیمی به جوامع آسیب‌پذیر از اولویت‌های اصلی عنوان شد.
کارشناسان هشدار دادند که حدود ۷۰ تا ۸۰ درصد منابع آبی افغانستان به برف‌های هندوکش وابسته است و افزایش دما و ذوب سریع‌تر برف‌ها، هم خشکسالی و هم سیلاب‌های ناگهانی را تشدید می‌کند؛ از حرکت افغانستان از «بحران آب» به سوی «ورشکستگی آبی» نیز هشدار داده شد.
یکی از پیام‌های مهم نشست، نقش زنان، جوانان و جوامع محلی در تاب‌آوری اقلیمی بود. زنان افغان نباید تنها قربانیان بحران اقلیمی دیده شوند، بلکه باید در مدیریت آب، زراعت، معیشت، تصمیم‌گیری و برنامه‌های سازگاری اقلیمی مشارکت معنادار داشته باشند. سخنرانان همچنین بر دیپلوماسی آب به‌عنوان ابزار اعتمادسازی، همکاری منطقه‌ای و صلح‌سازی محیط‌زیستی تأکید کردند.
موضع نمایندگی دایمی افغانستان
موضوع افغانستان در ماه سپتامبر، و به‌ویژه در جریان هفته عالی‌رتبه و نشست‌های حاشیه‌ای آن، در نتیجه تلاش‌های دیپلوماتیک نمایندگی دایمی و حمایت نهادهای غیردولتی، به‌ویژه نهادهای تحت رهبری زنان افغان، در گفت‌وگو با کشورهای دخیل در مسائل افغانستان و محافل مختلف سازمان ملل به‌گونه گسترده مطرح شد. همچنان موضع رسمی افغانستان در سخنرانی سرپرست نمایندگی دایم در نشست شورای امنیت در مورد افغانستان به صراحت مطرح گردید.
از دید نمایندگی، ادامه سیاست‌های کنونی طالبان، به‌ویژه حذف زنان و دختران از عرصه‌های اساسی زندگی، نبود حکومتداری فراگیر، محدودیت آزادی‌های اساسی و تداوم افراط‌گرایی، افغانستان را با بحران و انزوای بیشتر روبه‌رو ساخته است. افغانستان با حذف زنان، اقلیت‌ها و سایر اقشار جامعه و با توسل به خشونت و افراط‌گرایی نمی‌تواند به صلح و ثبات پایدار دست یابد. پیش از آنکه شکاف‌های موجود عمیق‌تر شود و زمینه برای منازعات داخلی و رقابت‌های نیابتی بیشتر گردد، لازم است طالبان به خواسته‌های مشروع مردم افغانستان و انتظارات جامعه بین‌المللی برای ایجاد یک نظام مشروع، فراگیر، پاسخگو و متکی بر اراده مردم پاسخ دهند.
نمایندگی دایمی افغانستان همچنان متعهد به دفاع از منافع ملی و حقوق و آزادی‌های اساسی همه مردم افغانستان، به‌ویژه زنان، دختران، جوانان و اقلیت‌ها است. تلاش‌های نمایندگی بر ادامه دیپلوماسی، تقویت هماهنگی میان نیروهای دموکراتیک، فعالان سیاسی و مدنی، زنان، جوانان، جامعه مدنی و شخصیت‌های معتبر ملی، و جست‌وجوی راه‌حل سیاسی از طریق سازمان ملل متحد متمرکز خواهد بود.
اکنون زمان آن فرا رسیده است که یک راه‌حل سیاسی معتبر، فراگیر و به رهبری و مالکیت خود افغان‌ها برای پایان‌دادن به بحران کنونی شکل گیرد؛ راه‌حلی که زمینه صلح، ثبات، رفاه و امنیت پایدار را در چارچوب یک نظام مشروع، ملی، فراگیر و پاسخگو فراهم سازد.
جنبش‌های اعتراضی زنان و فعالان مدنی افغانستان با انتشار بیانیه‌ای به سخنرانی اخیر سعیده میرضیایف، دختر رئیس‌جمهور اوزبیکستان در مجمع عمومی سازمان ملل واکنش نشان دادند.
آنها از اوزبیکستان خواستند که هرگونه تعامل سیاسی و اقتصادی با طالبان در چارچوب تعهدات بین‌المللی و حقوق بشری صورت گیرد.
فعالان زن افغان ضمن قدردانی از پیشرفت‌های جمهوری اوزبیکستان در حوزه مشارکت سیاسی زنان و اختصاص کرسی‌های پارلمانی به آنان، ابراز تأسف کردند که سعیده میرضیایف در سخنرانی خود هیچ اشاره‌ای به وضعیت فاجعه‌بار زنان و دختران در آن سوی مرز نکرده است.
آنها تاکید کردند که بیش از پنج سال است زنان افغان از حق تحصیل، کار و آزادی‌های اولیه محروم شده‌اند و این تناقض میان حمایت از حقوق زنان در یک سوی رود آمو و سکوت در برابر محرومیت سیستماتیک آنان در سوی دیگر، قابل چشم‌پوشی نیست.
فعالان مدنی افغانستان همچنین به نگاه صرفاً اقتصادی و امنیتی اوزبیکستان به تحولات افغانستان انتقاد کرده و تصریح نمودند که پرداختن به این کشور بدون در نظر گرفتن نقض سیستماتیک حقوق بشر، تصویری ناقص ارائه داده و خطر عادی‌سازی وضعیت موجود را در پی دارد.
به گفته آنها، هیچ پروژه تجاری یا انرژی نمی‌تواند ثباتی پایدار ایجاد کند در حالی که نیمی از جمعیت یک کشور حذف شده باشند و در مواجهه با آپارتاید جنسیتی، سکوت به معنای بی‌طرفی نیست.
بر همین اساس، جنبش‌های اعتراضی زنان از مقام‌های اوزبیکستانی خواستند که محدودیت‌های آموزشی و شغلی طالبان را آشکارا محکوم کرده و تعاملات سیاسی و اقتصادی با این گروه را در چارچوب تعهدات بین‌المللی حقوق بشری و مشروط به بازگشت حقوق اساسی زنان قرار دهند.
آنها همچنین خواستار حمایت کشورهای منطقه از به رسمیت شناختن «آپارتاید جنسیتی» به عنوان یک جنایت بین‌المللی، گسترش فرصت‌های آموزشی برای جلوگیری از شکل‌گیری نسل سوخته و حضور معنادار زنان در تمامی نشست‌های مرتبط با آینده افغانستان شدند.
فعالان زن هشدار دادند که سرکوب سیستماتیک زنان مسئله‌ای داخلی نیست، بلکه ثبات سراسری منطقه را تهدید می‌کند و نباید فدای منافع ژئوپلیتیک شود.
رئیس دفتر و دختر رئیس‌جمهور اوزبیکستان، در مجمع عمومی سازمان ملل گفته بود که نگاه صرفاً امنیتی به افغانستان تحت کنترول طالبان و تلقی این کشور به‌عنوان منبع تهدید، راه‌حل نیست. او تاکید کرد که تنها گذاشتن مردم افغانستان مشکلات این کشور را بیشتر می‌کند.
امان‌الله پیمان، نماینده پیشین پارلمان افغانستان و از اشتراک کنندگان نشست اسلام‌آباد، می‌گوید که جریان‌های مخالف طالبان برای شکست این گروه از هر فرصت ممکن استفاده خواهند کرد. او به افغانستان اینترنشنال افزود با هر کشوری که از «مبارزه برحق مردم» حمایت کند، همکاری خواهند کرد.
آقای پیمان در کنفرانس بین‌المللی «بحران افغانستان و مسیر دستیابی به صلح» در اسلام‌آباد سخنرانی کرد. او در گفت‌وگو با افغانستان اینترنشنال می‌گوید که مخالفان طالبان تلاش دارند نه تنها پاکستان، بلکه تمامی کشورهای منطقه و جهان را قناعت دهند که تداوم حاکمیت این گروه به سود افغانستان و منطقه نیست.
او گفت: «هر کشوری که از مبارزات برحق مردم افغانستان حمایت کند، ما با او همکاری می‌کنیم» و افزود که جریان‌های مقاومت و مخالف طالبان از هر فرصتی برای «پیروزی و شکست طالبان» استفاده خواهند کرد.
آقای پیمان در بخشی از سخنانش به روابط پرتنش کنونی میان طالبان و پاکستان اشاره کرد و گفت که رهبران طالبان سال‌های متمادی در پاکستان زندگی و فعالیت کرده‌اند، اما اکنون روابط این گروه با اسلام‌آباد دچار تنش شده است.
او تاکید کرد که تهدید اصلی برای پاکستان از ناحیه طالبان است و اضافه کرد که در نشست اسلام‌آباد نیز این موضوع را مطرح کرده است. به گفته او، «پاکستان خود با مشکلات داخلی فراوان روبه‌رو است، اما بیشترین خطرات امروز از ناحیه طالبان متوجه این کشور است.»
این سیاستمدار افغان همچنین گفت که زندگی زیر حاکمیت طالبان برای بخش بزرگی از مردم افغانستان دشوار شده و به همین دلیل مخالفان این گروه به دنبال جلب حمایت کشورهای منطقه و جهان هستند.
پیمان طالبان را متهم کرد که به نمادهای فرهنگی و تاریخی افغانستان آسیب رسانده‌اند. او گفت که این گروه «به همه نمادهای فرهنگی ما تعرض کرده است، به شمول زبان فارسی.» وی همچنین طالبان را مسئول فضای سیاسی و نظامی دانست که به کشته شدن داکتر نجیب‌الله، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان، انجامید.
کنفرانس بین‌المللی «بحران افغانستان و مسیر دستیابی به صلح» روزهای هفتم و هشتم میزان در اسلام‌آباد برگزار شد و شماری از سیاستمداران، فعالان سیاسی و مخالفان طالبان، از جمله امان‌الله پیمان، در آن سخنرانی کردند.
در بیانیه پایانی این نشست آمده است که ساختار اداره طالبان فراگیر نیست و مشروعیت سیاسی ندارد. برگزارکنندگان نشست مدعی شدند که ۴۲ درصد پشتون‌ها در ساختار قدرت حضور دارند، در حالی که ۵۸ درصد دیگر شهروندان افغانستان، از جمله تاجیک‌ها، هزاره‌ها، اوزبیک‌ها و ترکمن‌ها، از مشارکت در قدرت کنار گذاشته شده‌اند.
کنفرانس بین‌المللی اسلام‌آباد درباره افغانستان، در بیانیه‌ای گفت که ۴۲ درصد پشتون‌ها در قدرت حضور دارند، در حالی‌که ۵۸ درصد دیگر، شامل تاجیک‌ها، هزاره‌ها، اوزبیک‌ها و ترکمن‌ها، کنار گذاشته شده‌اند. در این بیانیه آمده است که اداره طالبان فراگیر نیست و مشروعیت ندارد.
در بیانیه آمده است کنار گذاشتن بخش بزرگی از جامعه از قدرت، زمینه «بی‌ثباتی ساختاری» را فراهم می‌کند.
کنفرانس بین‌المللی «بحران افغانستان و مسیر دستیابی به صلح» روز هفتم و هشتم میزان در اسلام‌آباد برگزار شد.
ماریا سلطان، رئیس انستیتوت ثبات راهبردی جنوب آسیا، بیانیه پایانی این کنفرانس را ارائه کرد.
در این بیانیه آمده است که افغانستان با بحران دوگانه؛ حکومت غیر فراگیر و غیرنماینده روبه‌رو است و اداره طالبان برای گروه‌های تروریستی پناهگاه‌های امن فراهم کرده است.
کنفرانس بین‌المللی اسلام‌آباد گفته است که افغانستان اکنون با سه چالش اساسی در زمینه «مشروعیت، ظرفیت و فراگیری» مواجه است.
در این بیانیه آمده است که حذف گروه‌های مختلف از حکومت، بی‌ثباتی ساختاری ایجاد می‌کند. در بخشی از این بیانیه آمده است که انسجام رژیم طالبان به معنای انسجام ملی نیست بلکه نظام طالبان نه صرفاً به دلیل عدم به‌رسمیت‌شناخته‌شدن، بلکه به‌دلیل ساختار خود غیرمشروع است.
طالبان حکومت خود را فراگیر خوانده و گفته است که افراد متعلق به اقوام مختلف در ساختار آن حضور دارند. منتقدان اما می‌گویند حضور افراد متعلق به اقوام مختلف لزوماً به معنای مشارکت سیاسی گروه‌های قومی و اجتماعی در تصمیم‌گیری‌های کلان نیست.
حکومت کنونی نماینده افغان‌ها نیست
در بخش «اعلامیه اسلام‌آباد ۲۰۲۶»، شرکت‌کنندگان گفته‌اند حکومت کنونی طالبان نماینده مردم افغانستان نیست.
در این سند آمده است: «کنترول به معنای مشروعیت نیست؛ نبود جنگ به معنای صلح نیست و انسجام رژیم به معنای انسجام ملی نیست.»
اعلامیه همچنین می‌گوید در چارچوب کنونی طالبان «تغییر واقعی» امکان‌پذیر نیست و حکومتی که زنان و اقلیت‌ها را کنار می‌گذارد، نمی‌تواند ثبات، توسعه و رعایت حقوق بشر را تضمین کند.
شرکت‌کنندگان خواستار بازگشت قدرت به مردم افغانستان از طریق ایجاد حکومتی «فراگیر، متوازن و مدرن» شده‌اند.
هشدار درباره آموزش دختران و گسترش مدارس دینی
بخش دیگری از بیانیه به محدودیت‌های طالبان بر زنان و دختران اختصاص دارد.
در این سند، محروم کردن زنان و دختران از آموزش، کار و بخش‌هایی از زندگی عمومی یکی از عوامل تضعیف ظرفیت افغانستان دانسته شده است.
بیانیه همچنین نسبت به گسترش مدارس دینی هشدار داده و گفته است که شمار این مدارس طی پنج سال گذشته به حدود ۲۲ هزار رسیده، در حالی که شمار مکاتب حدود ۱۸ هزار عنوان شده است.
شرکت‌کنندگان گفته‌اند نظام آموزشی افغانستان باید آموزش دینی را در کنار علوم، فناوری، آموزش حرفه‌ای و تفکر انتقادی ارائه کند.
در اعلامیه، حذف زنان که حدود نیمی از جمعیت افغانستان را تشکیل می‌دهند، «خودکشی راهبردی» توصیف شده و آمده است که بدون مشارکت زنان و ایجاد یک نظام سیاسی فراگیر، نمی‌توان نسل جوان را از فقر، افراط‌گرایی و خشونت دور کرد.
نگرانی از حضور گروه‌های مسلح
نشست اسلام‌آباد همچنین نسبت به حضور و فعالیت گروه‌های مسلح در افغانستان هشدار داده است.
در بیانیه آمده است که بیش از ۲۰ گروه در افغانستان پناهگاه دارند و ادامه فعالیت آنها می‌تواند برای پاکستان، ایران، آسیای میانه، روسیه، چین و دیگر کشورها پیامدهای امنیتی داشته باشد.
طالبان حضور گروه‌های تروریستی در افغانستان را رد کرده و بارها گفته است که اجازه نمی‌دهد از خاک افغانستان علیه کشورهای دیگر استفاده شود.
اعلامیه خواستار ایجاد یک سازوکار مشترک نظارتی میان سازمان ملل، سازمان همکاری اسلامی و سازمان همکاری شانگهای شده است تا تعهدات مربوط به جلوگیری از پناهگاه، سربازگیری و تامین مالی گروه‌های مسلح بررسی شود.
انتقاد از جامعه جهانی
شرکت‌کنندگان نشست اسلام‌آباد علاوه بر طالبان، از عملکرد جامعه جهانی در قبال افغانستان نیز انتقاد کرده‌اند.
در بیانیه آمده است که میان اصول مندرج در منشورهای سازمان ملل، سازمان همکاری اسلامی و سازمان همکاری شانگهای و «تحمل» وضعیت کنونی افغانستان تناقض وجود دارد.
این بیانیه می‌گوید تعامل با طالبان بدون تعیین معیارهای مشخص نتیجه نداده است و هرگونه تعامل آینده باید به معیارهایی در زمینه آموزش و کار زنان، مشارکت سیاسی، حقوق مردم و مبارزه با گروه‌های مسلح مرتبط باشد.
بیانیه همچنین خواستار شفافیت در کمک‌های بین‌المللی شده و گفته است کمک‌ها باید مستقیماً به خانواده‌ها، به‌ویژه زنان و کودکان، برسد.
در پایان «اعلامیه اسلام‌آباد ۲۰۲۶» آمده است که بحران افغانستان تنها مسئله حکومت در کابل نیست، بلکه با مسئولیت‌های انجام‌نشده منطقه و جامعه بین‌المللی نیز ارتباط دارد.
شرکت‌کنندگان هشدار داده‌اند که نادیده گرفتن آنچه «اکثریت غیرطالبان» افغانستان خوانده‌اند، می‌تواند به یک شکست راهبردی تبدیل شود و پیامدهای امنیتی و بشردوستانه آن از مرزهای افغانستان فراتر برود.
بیانیه با استفاده از عبارت «کابل حکومت می‌کند، قندهار فرمان می‌دهد» می‌گوید تصمیم‌گیری اصلی در ساختار طالبان زیر نظر رهبر این گروه در قندهار متمرکز شده است.
در این بیانیه آمده است: «۴۲ درصد پشتون‌ها حکومت می‌کنند و ۵۸ درصد، شامل تاجیک‌ها، هزاره‌ها، اوزبیک‌ها و ترکمن‌ها، کنار گذاشته شده‌اند.»
نورالله نوری، وزیر اقوام و قبایل طالبان، برای گفت‌وگو با مخالفان اعلام آمادکی کرد. او از مخالفان طالبان خواست از مبارزه مسلحانه دست بکشند و به افغانستان بازگردند. نورالله نوری خطاب به مخالفان گفت: «افغانستان خانه همه افغان‌ها است. ما اهل تفاهم هستیم و با شما گفت‌وگو می‌کنیم.»
او خطاب مخالفان افزود: «بیایید به کشور خود برگردید و آرام زندگی کنید. اما اگر از راه تفنگ بیایید، شکست خواهید خورد.»
این مقام طالبان روز چهارشنبه با بزرگان کوچی از شش ولایت دیدار کرد. نورالله نوری گفت کسانی که برای ناامن‌سازی افغانستان تلاش می‌کنند، با «پیامدهای ناگوار» روبه‌رو خواهند شد.
وزیر سرحدات طالبان در بخش دیگری از سخنانش، از مخالفان سیاسی و نظامی این گروه از جمله جبهه مقاومت ملی و سایر جریان‌های مسلح انتقاد کرد.
او با اشاره به پنج سال حاکمیت طالبان گفت: «شما افغانستان را از دست چه کسی آزاد می‌کنید؟ شما در کشورهای دیگر حضور دارید و می‌گویید برای آزادی افغانستان مقاومت می‌کنید. آزادی را از چه کسی می‌خواهید به‌دست آورید؟»
مخالفان طالبان از جمله جبهه آزادی، جبهه مقاومت و جبهه متحد ملی در ماه‌های اخیر حملات خود علیه طالبان را افزایش داده‌اند.
نورالله نوری گفت که مخالفان طالبان در دوران حضور نیروهای امریکایی و ناتو در افغانستان در کنار «اشغالگران» قرار داشتند اما امروز از مبارزه برای آزادی سخن می‌گویند.
او مدعی شد که اکنون «حکومت علما، شهدا، مردم و قربانیان» در افغانستان حاکم است و افزود: «این نظام اسلامی، شرعی و افغانی است.»
وزیر طالبان همچنین از مخالفان پرسید که چه نظامی را می‌خواهند جایگزین حکومت کنونی کنند و گفت مردم افغانستان مسلمان‌اند و جنگ در برابر نظام طالبان «ریشه شرعی ندارد.»
جریان‌های مخالف طالبان در طول پنج سال گذشته بارها از طالبان خواسته است که برای حل بحران وارد گفت‌وگو شود. با این حال، مقامات طالبان می‌گویند که با تسلط این گروه بحران در کشور پایان یافته است و همه از اداره طالبان پیروی کنند.
مخالف طالبان بارها مشروعیت اداره این گروه را زیر سؤال برده و گفته‌اند که طالبان با زور قدرت را تصاحب کرده و حکومت تک قومی و تک جنسیتی تشکیل داده و زنان را از عرصه عمومی حذف و گروه‌های قومی را به حاشیه رانده است.
وزیر سرحدات، اقوام و قبایل طالبان، همچنین به پاکستان هشدار داد و گفت که اسلام‌آباد باید از تاریخ افغانستان درس بگیرد.
روابط طالبان و پاکستان به شدت پرتنش است و دو طرف یکدیگر را به حمایت از مخالفان مسلح خود متهم می‌کنند. طالبان و پاکستان بارها در مرز درگیر شده‌اند و هفته گذشته پاکستان در ولایت‌های مختلف پایگاه‌های را بمباران کرد.
وزیر سرحدات طالبان با اشاره به این تنش‌ها گفت: «اردو و استخبارات پاکستان باید مردم افغانستان را از نظر تاریخی، عقیدتی، سیاسی و تجربی بشناسند.»
او افزود که کتاب‌های زیادی درباره افغانستان نوشته شده و پاکستان باید از سرنوشت قدرت‌هایی که در این کشور جنگیده‌اند، درس بگیرد.
وزیر طالبان مدعی شد که شوروی و ایالات متحده در افغانستان شکست خورده‌اند و گفت: «امریکایی‌ها در تاریخ خود خواهند نوشت که در افغانستان شکست خوردند.»
او همچنین خطاب به مقام‌های پاکستانی افزود: «تاریخ، افغان‌ها و سیاست‌شان را مطالعه کنید. تحمل و صبر افغان‌ها را نباید امتحان کنید.»
