در پی فروریختن سقف یک مکتب در پیشاور دست‌کم ۲۹ نفر جان باختند

خبرگزاری رویترز پنج‌شنبه ۲۳ میزان به نقل از جهاد آزور، مدیر بخش خاورمیانه و آسیای مرکزی صندوق بین‌المللی پول، نوشت چشم‌انداز اقتصادها به سرعت عادی‌شدن تولید انرژی و تجارت و توان دولت‌ها برای حفظ ثبات اقتصاد کلان بستگی دارد.

او در نشست خبری اجلاس سالانه صندوق و بانک جهانی در بانکوک گفت اثر جنگ بر کشورهای منطقه یکسان نبوده است.

پیش‌تر، مدیرعامل صندوق، درباره پیامدهای جهانی حملات به عربستان سعودی هشدار داده بود.

ذخایر و ظرفیت تولید محدودتر شده‌اند

آزور گفت مازادهای پیش از جنگ، مسیرهای جایگزین، تعدیل تقاضا و برداشت از ذخایر، تاکنون به مهار اثر شوک انرژی کمک کرده‌اند.

این شوک در پی حملات آمریکا و اسرائیل به ایران و بسته‌شدن تنگه هرمز از سوی تهران شکل گرفت. اما این تدابیر فقط برای کشورها زمان خریده‌اند: ذخایر کاهش یافته و ظرفیت مازاد تولید کمتر شده است.

به گفته آزور، اختلال دوباره می‌تواند تغییرات بسیار شدیدتری در قیمت‌ها ایجاد کند.

برآورد تازه صندوق نشان می‌دهد اقتصاد خاورمیانه، شمال آفریقا و پاکستان در سال ۲۰۲۶، پس از رشد ۳.۳ درصدی در سال ۲۰۲۵، ۱.۳ درصد کوچک می‌شود.

این نهاد برای سال ۲۰۲۷ رشد ۶.۶ درصدی پیش‌بینی کرده است.

با این حال، آزور تاکید کرد روند بازگشت در کشورهای منطقه یکسان نخواهد بود.

صادرکنندگان نفت با انقباض روبه‌رو می‌شوند

کشورهای صادرکننده نفت که مستقیما از جنگ ایران آسیب دیده‌اند، در سال ۲۰۲۶ با انقباض چشمگیر اقتصادی روبه‌رو می‌شوند.

صندوق انتظار دارد با عادی شدن تولید انرژی، رشد این کشورها در سال آینده به‌سرعت بازگردد؛ اما سطح تولید احتمالا همچنان پایین‌تر از برآوردهای میان‌مدت پیش از جنگ خواهد ماند.

در مقابل، اقتصاد کشورهای واردکننده نفت تاکنون تاب‌آوری نشان داده و انتظار می‌رود این روند را حفظ کند.پیش‌بینی صندوق برای قفقاز و آسیای مرکزی کاهش رشد اقتصادی از ۶.۲ درصد در سال ۲۰۲۵ به ۵.۲ درصد در سال ۲۰۲۶ و پنج درصد در سال ۲۰۲۷ است.

این منطقه شوک را نسبتا خوب پشت سر گذاشته و انتظار می‌رود تورم، هرچند از سطوح بالا، همچنان کاهش پیدا کند.

آزور از سیاست‌گذاران خواست ثبات قیمت‌ها را در اولویت قرار دهند، ذخایر مالی را بازسازی کنند و توان اقتصادهایشان را برای مقابله با شوک‌های آینده افزایش دهند.

در برآورد ماه آوریل، صندوق با فرض عادی‌شدن تولید انرژی و تجارت تا میانه سال، رشد ۱.۴ درصدی اقتصاد خاورمیانه، شمال آفریقا و پاکستان را برای سال ۲۰۲۶ پیش‌بینی کرده بود.

ماهواره‌های استارلینک که توسط شرکت اسپیس اکس ایلان ماسک اداره می‌شوند، اینترنت پرسرعت را فراهم می‌کنند، امکانی که جنگ اوکراین به‌شدت به آن وابسته است.

به گزارش بی‌بی‌سی، سرهی بسکرستنوف، مشاور ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، گفت که شرکت اسپیس‌اکس روز سه‌شنبه، ۲۱ میزان، بدون اطلاع قبلی، سرعت پهپادهایی را که از اینترنت ماهواره‌ای استارلینک استفاده می‌کنند، محدود کرده است.

او افزود که این تصمیم شماری از عملیات نظامی اوکراین را مختل کرده است.

ارتش اوکراین از زمان آغاز حمله گسترده روسیه در سال ۲۰۲۲، برای تأمین ارتباط میان نیروهایش در جبهات جنگ به اینترنت ماهواره‌ای استارلینک وابسته شده است.

استارلینک به نیروهای اوکراینی کمک می‌کند تا در مناطقی که شبکه‌های مخابراتی از کار افتاده‌اند، با یکدیگر در تماس باشند. پهپادهای اوکراینی نیز با استفاده از این اینترنت می‌توانند از فاصله‌های دورتر هدایت شوند و در مقایسه با ارتباطات رادیویی معمول، کمتر تحت تأثیر پارازیت‌های روسیه قرار گیرند.

محدودیت استارلینک چه تأثیری بر جنگ اوکراین دارد؟

موسسه مطالعات جنگ در امریکا می‌گوید که محدودیت تازه استارلینک می‌تواند توانایی اوکراین را برای مقابله با پهپادهای پرسرعت روسیه به‌شدت کاهش دهد.

روسیه در حملات خود به اوکراین از پهپادهای شاهد مجهز به موتور جت استفاده می‌کند که سرعت آن‌ها به بیش از ۳۱۸ کیلومتر در ساعت می‌رسد. به گفته این موسسه، وقتی سرعت پهپادهای اوکراینی متصل به استارلینک به ۱۶۰ کیلومتر در ساعت محدود شود، این پهپادها عملاً نمی‌توانند پهپادهای پرسرعت روسیه را تعقیب و رهگیری کنند.

جورج باروس، از مسئولان موسسه مطالعات جنگ، به بی‌بی‌سی گفت که استارلینک «ستون فقرات ارتباطات نظامی اوکراین» است و نیروهای زمینی، هوایی و دریایی این کشور از آن استفاده می‌کنند.

به گفته او، استارلینک ارتباط میان پهپادها، توپخانه و مراکز فرماندهی را برقرار می‌کند تا نیروهای اوکراینی بتوانند اطلاعات مربوط به موقعیت دشمن را به‌سرعت با یکدیگر شریک کنند و در کوتاه‌ترین زمان ممکن به اهداف شناسایی‌شده حمله کنند.

باروس گفت که پهپادهای رهگیر مجهز به استارلینک از موثرترین ابزارهای اوکراین برای سرنگون‌کردن پهپادهای شاهد روسیه هستند. او افزود که اوکراین در حال حاضر جایگزین مناسبی برای این شبکه ندارد.

تام ویتینگتون، کارشناس جنگ الکترونیک در موسسه سلطنتی خدمات متحد بریتانیا، نیز به بی‌بی‌سی گفت که نیروهای اوکراینی از طریق استارلینک می‌توانند حجم زیادی از اطلاعات، از جمله ویدیو، پیام‌های متنی و تماس‌های صوتی را بدون نیاز به شبکه‌های مخابراتی زمینی منتقل کنند.

او گفت که با محدودشدن سرعت پهپادهای متصل به استارلینک، هدایت آن‌ها در جبهات جنگ و مناطق اشغال‌شده اوکراین دشوارتر خواهد شد.

احتمال ارتباط محدودیت‌ها با اختلافات واشنگتن و کی‌یف

سرهی بسکرستنوف، مشاور رئیس‌جمهور اوکراین، معتقد است که محدودیت تازه استارلینک تصادفی نیست و ممکن است با تنش‌های اخیر میان واشنگتن و کی‌یف ارتباط داشته باشد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور امریکا، پیش‌تر از حملات دوربرد اوکراین به پالایشگاه‌های نفت روسیه انتقاد کرده و خواستار برگزاری انتخابات و انتخاب رئیس‌جمهور جدید در اوکراین شده است.

ایلان ماسک، مالک شرکت اسپیس‌اکس، نیز از برگزاری انتخابات و انتخاب رئیس‌جمهور جدید در اوکراین حمایت کرده است. با این حال، هنوز روشن نیست که محدودیت تازه استارلینک به تنش‌های سیاسی میان دو کشور ارتباط دارد یا خیر.

توضیحات ماسک

در پی انتقادهای مقام‌های اوکراینی، ایلان ماسک در شبکه اجتماعی اکس توضیح داد که استارلینک و استارشیلد دو سامانه متفاوت‌اند.

استارلینک خدمات اینترنت ماهواره‌ای شرکت اسپیس‌اکس است، اما استارشیلد نسخه نظامی این شبکه است که برای وزارت دفاع امریکا ساخته شده است.

ماسک گفت که استارشیلد در مالکیت و کنترول حکومت امریکا قرار دارد و ارتش این کشور و در نهایت رئیس‌جمهور امریکا درباره سرعت و نحوه استفاده از آن تصمیم می‌گیرند.

او در مقابل گفت که استارلینک یک شبکه تجاری متعلق به اسپیس‌اکس است و تنها باید برای فعالیت‌های غیرنظامی و دفاعی استفاده شود.

ماسک تأکید کرد که استفاده از خدمات یک شرکت تجاری برای حملات نظامی مناسب نیست.

این نخستین بار نیست که تصمیم‌های اسپیس‌اکس بر جنگ اوکراین تأثیر می‌گذارد.

در اوایل سال جاری، این شرکت دسترسی نیروهای روسیه به استارلینک را قطع کرد. به گزارش بی‌بی‌سی، این اقدام ارتباط میان واحدهای نظامی روسیه را مختل کرد و باعث سردرگمی شماری از فرماندهان این کشور شد.

گزارش‌ها همچنین نشان می‌دهد که قطع دسترسی نیروهای روسیه به استارلینک، پیشروی آنان را در برخی مناطق جنگی کند کرده است.

محدودیت تازه برای اوکراین نیز نشان می‌دهد که ارتباطات نظامی این کشور تا چه اندازه به خدمات ماهواره‌ای اسپیس‌ایکس وابسته است و تصمیم‌های این شرکت می‌تواند مستقیماً بر عملیات ارتش اوکراین تأثیر بگذارد.

این تصویر که ابتدا برای شوخی با یکی از دوستانش ساخته شده بود، در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد و پولیس را برای یافتن خرسی که وجود خارجی نداشت، به جست‌وجو واداشت.

به گزارش رویترز، این زن که باشنده منطقه ماگداگاچی در ولایت آمور روسیه است، در ماه سپتامبر با استفاده از چت‌جی‌پی‌تی تصویری از یک خرس قهوه‌ای بزرگ ساخت که ظاهراً در یکی از خیابان‌های محل زندگی قدم می‌زد.

او تصویر را برای یکی از دوستانش فرستاد، اما این شوخی به‌سرعت در پیام‌رسان‌ها منتشر شد و نگرانی مردم را برانگیخت.

دفتر مطبوعاتی دادگاه‌های ولایت آمور اعلام کرد: «این شوخی به‌سرعت از کنترول خارج شد. تصویر خرس در پیام‌رسان‌ها دست‌به‌دست شد و پولیس تماس‌هایی از باشندگان نگران محل دریافت کرد.»

به دنبال انتشار این تصویر، مسئولان محلی گروهی از محیط‌بانان را برای یافتن و مهار خرس اعزام کردند، اما مشخص شد که تصویر واقعی نیست.

این زن سرانجام با پولیس تماس گرفت و اعتراف کرد که تصویر را با هوش مصنوعی ساخته است. دادگاه این هفته او را به پرداخت ۱۵ هزار روبل جریمه محکوم کرد.

این نخستین مورد برخورد قضایی با انتشار تصاویر ساختگی خرس در روسیه نیست. در اواسط سپتامبر، یک زن دیگر در منطقه زابایکالسکی در شرق این کشور به دلیل انتشار تصویر جعلی یک خرس در روستا، به پرداخت ۳۰ هزار روبل جریمه محکوم شد.

افزایش حملات مرگبار خرس‌ها در روسیه

برخورد مقام‌های روسیه با تصاویر ساختگی در حالی انجام می‌شود که افزایش حملات واقعی خرس‌ها در ماه‌های اخیر نگرانی‌های گسترده‌ای در این کشور ایجاد کرده است.

به گزارش خبرگزاری ریانووستی، از بهار امسال تاکنون دست‌کم ۲۶ نفر در حملات خرس‌ها در روسیه کشته شده‌اند.

کارشناسان می‌گویند افزایش جمعیت خرس‌ها و کمبود میوه‌های جنگلی و دانه‌های کاج که از منابع مهم غذایی این حیوانات هستند، احتمال نزدیک‌شدن آن‌ها به مناطق مسکونی را افزایش داده است.

خرس‌ها معمولاً در بهار، پس از پایان خواب زمستانی، برای یافتن غذا فعالیت بیشتری می‌کنند.

حکومت روسیه ماه گذشته اعلام کرد که در حال تهیه اقدام‌های فوری برای کنترول جمعیت خرس‌های قهوه‌ای است.

بر اساس آمار رسمی، جمعیت خرس‌های قهوه‌ای در روسیه طی سه دهه گذشته بیش از دو برابر شده و به حدود ۳۰۸ هزار قلاده رسیده است. کوتاه‌ترشدن زمستان‌ها و افزایش دمای هوا از عوامل موثر در رشد جمعیت این حیوانات عنوان شده است.

خبرگزاری دولتی تاس نیز در گزارشی که ۱۰ اکتوبر منتشر شد، اعلام کرد که از آغاز سال جاری تاکنون بیش از سه هزار و ۴۴۰ خرس که تهدیدی برای انسان‌ها تشخیص داده شده بودند، کشته شدند.

افزایش برخوردهای مرگبار میان انسان‌ها و خرس‌ها باعث شده است مقام‌های روسیه نسبت به گزارش‌های مشاهده این حیوانات حساس‌تر شوند. در چنین شرایطی، انتشار تصاویر ساختگی با هوش مصنوعی می‌تواند افزون بر ایجاد ترس عمومی، نیروهای امدادی و محیط‌بانان را برای مقابله با خطرهایی بسیج کند که وجود خارجی ندارند.

در حمله روز شنبه، ۱۹ میزان به میدان هوایی ریاض، ۱۳ نفر کشته و ۳۰۰ نفر زخمی شدند. تصاویر این حمله نشان می‌دهد که شماری از قربانیان و مسافران حاضر در میدان هوایی، زائرانی بودند که قصد سفر به مکه را داشتند.

به گزارش رویترز، حوثی‌های یمن اعلام کرده‌اند که مکه و مدینه، دو شهر مقدس مسلمانان را هدف قرار نخواهند داد، اما حملات خود به دیگر میدان‌های هوایی عربستان سعودی را ادامه می‌دهند. این گروه می‌گوید حملاتش در پاسخ به عملیات نظامی عربستان علیه مواضع حوثی‌ها انجام می‌شود.

رسانه‌های سعودی گزارش داده‌اند که یک امام جماعت بنگلادشی که سرپرستی گروهی متشکل از ده‌ها زائر را برعهده داشت، در حمله موشکی روز شنبه به میدان هوایی ریاض کشته شده و شماری دیگر زخمی شده‌اند.

تصاویر منتشرشده از انفجار در سالون پروازهای خروجی میدان هوایی ریاض نشان می‌دهد که تعداد زیادی از مسافران لباس سفید احرام بر تن داشتند. این حملات در حالی ادامه دارد که سالانه میلیون‌ها مسلمان از کشورهای مختلف برای ادای حج و عمره به عربستان سعودی سفر می‌کنند.

نگرانی زائران از ادامه حملات

فادی انور، شهروند اردنی ساکن مکه، به رویترز گفت که حملات اخیر نگرانی شدیدی برای او و خانواده‌اش ایجاد کرده است.

او که با لباس احرام در صحن مسجدالحرام نشسته بود، گفت: «برای خودم و خانواده‌ام به‌شدت نگران هستم. مرتب از سوی مقام‌ها هشدارهای امنیتی تلفنی دریافت می‌کنیم و این وضعیت اضطراب زیادی برای ما ایجاد کرده است.»

مقام‌های عربستان سعودی تأکید کرده‌اند که این کشور امن است و حفاظت از جان زائران و مسافران را در اولویت قرار دارند. با این حال، شماری از حکومت‌های غربی به شهروندان خود هشدار داده‌اند که از سفر هوایی از طریق بیشتر میدان‌های هوایی عربستان خودداری کنند.

بیشتر زائران خارجی از طریق میدان‌های هوایی جده و مدینه وارد عربستان می‌شوند، اما شماری نیز از مسیر ریاض و دیگر شهرهای این کشور سفر می‌کنند.

الامین حسن محمد، شهروند سودانی که برای دیدار با اعضای خانواده‌اش به عربستان سفر کرده و قصد ادای عمره دارد، هنگام حمله روز شنبه در ریاض حضور داشت. او گفت که شدت انفجار باعث شد همراه با همسایگانش از خانه بیرون شود.

این زائر سودانی افزود: «خسته و نگران بودیم. از خانه‌ها بیرون آمدیم و با یکدیگر صحبت کردیم.»

محمد که دختر متأهلی در شهر دمام عربستان دارد، پیش‌تر نیز به زیارت مکه رفته است. دمام در نزدیکی ظهران قرار دارد که حوثی‌ها روز سه‌شنبه، ۲۱ میزان یکی از ساختمان‌های شرکت نفتی آرامکو را در آن هدف قرار دادند.

او این بار برای ادای عمره به عربستان سفر کرده است. برخلاف حج که در روزهای معینی از سال برگزار می‌شود، مسلمانان می‌توانند در تمام طول سال عمره به‌جا آورند.

اختلال در پروازها و تغییر مسیر مسافران

حملات متقابل عربستان سعودی و حوثی‌های مورد حمایت ایران، باعث لغو یا توقف شمار زیادی از پروازها در عربستان شده است.

این درگیری‌ها در پی شعله‌ور شدن دوباره جنگ داخلی یمن و گسترش پیامدهای جنگ امریکا و ایران در منطقه شدت گرفته است.

در ریاض، دانش آموزان مکاتب در هفته جاری به آموزش آنلاین روی آورده‌اند و برخی اداره‌ها و شرکت‌ها نیز از کارمندان خود خواسته‌اند از خانه کار کنند.

اختلال در پروازها علاوه بر زائران، سفر تاجران، گردشگران، شرکت‌کنندگان در نشست‌های بین‌المللی و شهروندان خارجی مقیم عربستان را نیز تحت تأثیر قرار داده است.

الامین حسن محمد گفت که شماری از دوستانش ناچار شده‌اند برنامه سفر خود را تغییر دهند. او افزود: «بعضی سفرها به تعویق افتاده است. دوستانی داشتیم که قرار بود سفر کنند، اما پروازشان به تأخیر افتاد و نتوانستند بروند.»

به گفته او، دوستانش قصد داشتند از طریق ریاض سفر کنند، اما سرانجام تصمیم گرفتند از جده با کشتی به سودان بازگردند.

در همین حال، بسیاری از مسافرانی که قرار بود از ریاض پرواز کنند، اکنون به دنبال مسیرهای جایگزین هستند. شماری از آنان سفر زمینی به بحرین، قطر و امارات متحده عربی را انتخاب کرده‌اند. سفر زمینی از ریاض به بحرین حدود چهار ساعت، به قطر حدود هفت ساعت و به دبی حدود ۱۰ ساعت طول می‌کشد.

یک مدیر ارشد شرکت خصوصی روز چهارشنبه به رویترز گفت که برای انتقال کارمندان خارجی خود، موترهایی را آماده کرده است تا آنان را از راه زمینی به دوحه بفرستد و از آنجا پرواز کنند.

یک دیپلمات مستقر در ریاض نیز گفت که چندین سفارتخانه در روزهای اخیر برای سفر کارمندان خود و خانواده‌های آنان، از مسیر دوحه استفاده کرده‌اند.

دو برابر شدن هزینه سفر زمینی

افزایش تقاضا برای سفر زمینی از عربستان به کشورهای همسایه، هزینه حمل‌ونقل را نیز بالا برده است. نماینده یکی از شرکت‌های حمل‌ونقل به رویترز گفت که کرایه سفر از ریاض به دوحه و دبی دو برابر شده است.

با این حال، پرداخت هزینه بیشتر نیز تضمینی برای انجام سفر نیست.

در حالی که مقام‌های سعودی تلاش دارند به زائران درباره امنیت سفر به مکه و مدینه اطمینان دهند، ادامه حملات حوثی‌ها به میدان‌های هوایی و زیرساخت‌های عربستان، برنامه سفر هزاران مسافر را با ابهام روبه‌رو کرده است.

این ایالت‌ها مدعی‌اند که چت‌جی‌پی‌تی در برخی موارد کاربران را به آسیب‌رساندن به خود یا دیگران تشویق کرده و حتی در برنامه‌ریزی حملات مسلحانه به آنان کمک کرده است.

به گزارش رویترز، دادستان‌های کل هشت ایالت امریکا روز چهارشنبه، شکایت‌های جداگانه‌ای را در دادگاه‌های ایالتی ثبت کردند. این اقدام با مشارکت دادستان‌هایی از هر دو حزب جمهوری‌خواه و دموکرات انجام شده است.

ایالت‌های آیووا، کنزاس، آریزونا، آرکانزاس، آیداهو، مونتانا، نبراسکا و ویرجینیای غربی در این اقدام قضایی شرکت دارند.

در شکایت‌ها آمده است که چت‌جی‌پی‌تی به‌گونه‌ای طراحی شده که با پاسخ‌های موافق و جذاب، اعتماد کاربران را جلب کند و آن‌ها را به ادامه گفت‌وگو ترغیب کند.

دادستان‌های این ایالت‌ها مدعی‌اند که این ویژگی در برخی موارد باعث تقویت باورهای نادرست و هذیانی کاربران شده و آنان را به رفتارهای خطرناک سوق داده است. در این شکایت‌ها همچنین ادعا شده است که چت‌جی‌پی‌تی به برخی کاربران در برنامه‌ریزی طرح‌های خشونت‌بار، از جمله تیراندازی‌ به سوی مردم، کمک کرده است.

ایالت‌های شاکی، اوپن‌ای‌آی را به نقض قوانین حمایت از مصرف‌کنندگان متهم کرده و گفته‌اند که این شرکت اطلاعات گمراه‌کننده‌ای درباره ایمنی چت‌جی‌پی‌تی در اختیار کاربران قرار داده است. آن‌ها همچنین استدلال کرده‌اند که عملکرد این شرکت با به‌خطرانداختن سلامت شهروندان، به امنیت و رفاه عمومی آسیب رسانده است.

دادستان‌ها از دادگاه‌ها خواسته‌اند اوپن‌ای‌آی را به ایجاد تغییرات در عملکرد چت‌جی‌پی‌تی ملزم کنند. یکی از خواسته‌های آنان، ممنوعیت توسعه مدل‌های هوش مصنوعی با قابلیت بهبود خودکار است، مگر آنکه شرکت بتواند اطمینان دهد عملکرد این مدل‌ها با ارزش‌های انسانی سازگار خواهد بود.

این ایالت‌ها همچنین خواستار وضع جریمه‌های مالی به دلیل نقض قوانین ایالتی و پرداخت غرامت شده‌اند.

به گزارش رویترز، این شکایت‌ها گسترده‌ترین اقدام هماهنگ حکومت‌های ایالتی امریکا علیه یک شرکت هوش مصنوعی به شمار می‌رود. پیش از این، دادستان کل فلوریدا در ماه جون نخستین شکایت مشابه یک ایالت را علیه اوپن‌ای‌آی ثبت کرده بود.

این اقدام قضایی در حالی صورت می‌گیرد که اوپن‌ای‌آی برای عرضه عمومی سهام خود آماده می‌شود و همزمان با ده‌ها شکایت از سوی اشخاص حقیقی نیز روبه‌رو است.