نمایندگان قطر، عربستان و امارات متحده عربی در حاشیه نشست سازمان بهداشت جهانی در قاهره، پیشرفت و آینده طرح تقویت خدمات اساسی صحی و محو پولیو در افغانستان را بررسی کردند. شمار مبتلایان به ویروس پولیو در افغانستان از آغاز سال ۲۰۲۶ تاکنون به ۳۶ مورد رسیده است.
دفتر منطقه‌ای این سازمان در گزارش ۲۳ میزان می‌گوید که وزیران صحت یا نمایندگان این کشورها، به‌عنوان حامیان اجرایی طرح، در این دیدار شرکت داشتند. این طرح «چالش میراث پولیو» نام دارد.
محور گفت‌وگو، ادامه همکاری‌های منطقه‌ای برای تقویت نظام صحی افغانستان و دسترسی خانواده‌های بیشتر به خدمات در نزدیکی محل زندگی‌شان بود.
نماینده عربستان بر هماهنگی فرامرزی برای واکسیناسیون جمعیت‌های در حال جابه‌جایی و تقویت نقش زنان، به‌ویژه در مناطق بیشتر آسیب‌دیده از پولیو، تأکید کرد.
نماینده قطر نیز بر ادامه حمایت از تلاش‌های منطقه‌ای و بین‌المللی برای محو پولیو و رساندن واکسین به جمعیت‌های هدف، به‌ویژه در مناطق بحران‌زده، تأکید کرد.
افغانستان و پاکستان، طبق این گزارش، تنها کشورهایی‌اند که ویروس وحشی پولیو همچنان در آنها بومی است. گردش ویروس به‌ویژه در جنوب افغانستان و جنوب خیبرپختونخوا متمرکز است.
هفتادوسومین نشست کمیته منطقه‌ای سازمان جهانی صحت برای شرق مدیترانه، از ۲۱ تا ۲۳ میزان در قاهره برگزار شد.
سازمان بهداشت جهانی اخیرا از ثبت یک مورد جدید پولیو در ولایت ننگرهار خبر داد. با ثبت این مورد، شمار مبتلایان به ویروس پولیو در افغانستان از آغاز سال ۲۰۲۶ تاکنون به ۳۶ مورد رسیده است.
شهلا، باشنده کابل و سرپرست خانواده‌ای با دو فرزند، می‌گوید خانواده‌اش در یک ماه گذشته بیشتر با نان خشک، چای، شله و چتنی زندگی کرده است. به گفته او، در این مدت خانواده‌اش تنها یک بار توانسته تخم‌مرغ بخورد و خرید منظم گوشت، میوه، سبزی و لبنیات دیگر از توان آنها خارج شده است.
شهلا می‌گوید پیش از آن‌که طالبان در اسد ۱۴۰۰ به قدرت بازگردند، از طریق آرایشگری و آموزش کودکان بخشی از هزینه‌های خانواده را تأمین می‌کرد. اما پس از بسته‌شدن آرایشگاه‌های زنانه در سال ۲۰۲۳، منبع اصلی درآمدش را از دست داد. او می‌گوید مشکلات صحی، از جمله بیماری قلبی، نیز توانایی کارکردن را برایش محدود کرده است.
اداره طالبان در اسد ۱۴۰۲ براساس فرمان شفاهی هبت‌الله آخندزاده، رهبر این گروه، روند بستن آرایشگاه‌ها در افغانستان را آغاز کرد. در پی این دستور، ده‌ها هزار زن در افغانستان که از طریق آرایشگری مخارج خود و خانواده‌های‌شان را تامین می‌کردند، بیکار شدند.
شهلا وضعیت زندگی خانواده‌اش را چنین توصیف می‌کند: «دیگر کلاً اینجا خیلی سخت شده، نفس کشیدن خیلی سخت شده. وقتی که نان پیدا می‌کنم، چایی ندارم، چایی را پیدا می‌کنم نان نیست.»
او می‌گوید اکنون تلاش می‌کند با مقدار اندکی غذا، نیازهای فرزندانش را برآورده کند، در حالی که خودش گاهی یک وعده در روز غذا می‌خورد یا از خوردن صرف‌نظر می‌کند تا فرزندانش گرسنه نمانند.
شهلا افزود: «من بیشتر وقت‌ها برای فرزندانم غذا آماده می‌کنم و خودم صبحانه و ناهار و شام را یک وعده می‌خورم. برای این‌که کودک هفت‌ساله‌ام سیر کند، من کمتر می‌خورم یا گاهی اصلاً غذا نمی‌خورم.»
پسر بزرگ‌تر شهلا، زمانی که در صنف یازدهم درس می‌خواند، به دلیل مشکلات اقتصادی مکتب را ترک کرد و برای یافتن درآمد به کار در مغازه‌ها روی آورد. پسر کوچک‌تر او هفت سال دارد و تازه مکتب را آغاز کرده است.
شهلا می‌گوید نگران وضعیت جسمی فرزند کوچک‌ترش است، زیرا به گفته او، کودک بسیار لاغر شده و توان جسمی‌اش کاهش یافته است. این نگرانی‌ها، بدون ارزیابی پزشکی، به‌تنهایی نشان‌دهنده تشخیص قطعی سوءتغذیه نیست.
فشار اقتصادی خانواده تنها به غذا محدود نمی‌شود. شهلا می‌گوید برای پرداخت هزینه‌های درمان فرزندانش، شماری از وسایل خانه، از جمله یخچال، را فروخته است. او اکنون با دشواری در پرداخت کرایه خانه، تأمین هزینه‌های درمان و آماده‌شدن برای زمستان روبه‌رو است.
او می‌گوید: «نه غذای کافی داریم، نه پوشاک کافی، و نه توان دوا و درمان داریم.»
بیکاری و حذف مواد غذایی مغذی
عبدالله، ۲۹ ساله و باشنده کارته نو کابل، نیز می‌گوید نداشتن درآمد ثابت، خانواده‌اش را ناگزیر کرده است خرید گوشت، میوه و لبنیات را به حداقل برساند.
او در رشته حقوق و علوم سیاسی تحصیل کرده، اما پس از فراغت نتوانسته شغل مناسبی پیدا کند. عبدالله می‌گوید مدتی برای تأمین هزینه‌های زندگی در خیابان با کراچی کار می‌کرد، اما آن شغل را نیز از دست داد. پدر سالمندش که پیش از تغییر حکومت کار می‌کرد، اکنون درآمدی ندارد.
عبدالله می‌گوید خانواده‌اش در یک هفته معمولی توان خرید گوشت یا مرغ را ندارد و در یک ماه گذشته تنها یک بار توانسته لبنیات بخرد.
او می‌گوید: «ما ممکن است بخواهیم که گوشت، میوه و لبنیات بخریم، اما مجبور می‌شویم که فقط با مواد غذایی ارزان‌تری که در دسترس است گذاره کنیم.»
به گفته عبدالله، خانواده‌هایی که درآمد ثابت ندارند، ناگزیرند میان خرید غذا و پرداخت هزینه‌های دیگر زندگی انتخاب کنند. در چنین شرایطی، مواد غذایی گران‌تر اغلب نخستین اقلامی هستند که از فهرست خرید حذف می‌شوند.
او می‌گوید: «فقر غذایی فقط به این معنا نیست که انسان چیزی برای خوردن نداشته باشد. بعضی وقت‌ها خانواده غذا دارد، اما نمی‌تواند غذای کافی و متنوع تهیه کند.»
با وجود مشکلات اقتصادی، عبدالله می‌گوید هنوز امیدوار است شغل مناسبی پیدا کند، از دانش دانشگاهی‌اش استفاده کند و از پدر و مادر سالمندش حمایت کند.
او می‌گوید: «من نمی‌خواهم که کسی فقط به چشم یک فرد فقیر به من نگاه کند. من مثل دیگر جوانان افغانستان آرزو دارم، می‌خواهم کار کنم و مستقل باشم و با تلاش خود یک زندگی خوب بسازم.»
زن اخراج شده از ایران: مجبور شدم بین غذا و برق یکی را انتخاب کنم
برای شماری از خانواده‌هایی که از کشورهای همسایه به افغانستان بازگشته‌اند، نداشتن کار و درآمد ثابت، تأمین غذای روزانه را دشوارتر کرده است.
پروانه، نام مستعار دختر ۲۰ سالهای که در اواخر سال ۱۴۰۲ خورشیدی از ایران به افغانستان بازگشته، می‌گوید از زمان بازگشتش به یاد نمی‌آورد که خانواده‌اش گوشت خورده باشد.
او گفت پولی که داشته را مقداری روغن و لوبیا و برنج خریده، اما نتوانسته بل برق را بپردازد. در نتیجه این خانواده در تاریکی مانده است.
او با پدر و مادرش و یک خواهر و برادر کوچک‌تر زندگی می‌کند. به گفته پروانه، پدر و مادرش از بیماری قلبی و دیابت رنج می‌برند و هزینه درمان آنها نیز بر دوش او است.
پروانه پیش از بازگشت به افغانستان در ایران زندگی می‌کرد و زبان انگلیسی تدریس می‌کرد. او می‌گوید پس از بازگشت، نتوانسته شغلی پیدا کند که هزینه‌های خانواده را تأمین کند.
او می‌گوید: «وقتی آمدم هیچ چیزی نداشتم. از زیر صفر شروع کردم. هیچ کسی راضی نیست از وطن خودش دور باشد، اما وطنی که برایم وطنی نکند، من چگونه وطندوستی کنم؟»
پروانه می‌گوید بهترین غذایی که خانواده‌اش اکنون می‌تواند تهیه کند، گاهی تخم‌مرغ یا کچالو است و در بسیاری از روزها وعده‌های غذایی به نان و چای محدود می‌شود.
او می‌گوید: «ما صبحانه اصلاً نمی‌خوریم. چاشت را هم با نان و چای می‌گذرانیم. شب را هم مجبوریم یک چیزی بخوریم تا از گرسنگی نمیریم.»
پروانه می‌گوید هرگاه پولی به دست می‌آورد، ناگزیر است میان خرید غذا و پرداخت هزینه دارو و درمان والدینش یکی را انتخاب کند. او می‌گوید از بستگانش قرض‌دار است و نمی‌داند چگونه این بدهی‌ها را بازپرداخت کند.
او می‌گوید: «اگر پول هم پیدا کنم، میان این همه چیز باید فقط یک چیز را انتخاب کنم که مصرف کنم. یا خرج دوا و درمان مادر و پدرم یا برای خوردن.»
به گفته پروانه، خانواده گاهی کچالو را به شکل شوربا می‌پزد تا بتواند آن را با نان مصرف کند و با مقدار غذای کمتر سیر شود. او می‌گوید بعضی روزها برای آن‌که خواهر و برادر کوچک‌ترش غذا داشته باشند، خودش چیزی نمی‌خورد.
او می‌گوید: «روزهایی شده که چون غذا کم بوده، نخوردم و تا صبح گرسنه نشستم و به خواهر و برادر کوچک‌تر از خودم دادم.»
پروانه می‌گوید پیش از بازگشت نیز زندگی خانواده‌اش آسان نبود، اما درآمدش در ایران به او امکان می‌داد بخشی از نیازهای خانواده را تأمین کند. اکنون، به گفته او، نبود فرصت‌های کاری و هزینه‌های درمان، فشار زندگی را بیشتر کرده است.
کارمند سابق رسانه که مجبور شد به کودکانش نان قاق و آب بدهد
اجمل، کارمند رسانه، [نام مستعار] بعد از اسد ۱۴۰۰ کار خود را از دست داد.
او که در رسانه‌های خصوصی مختلف در کابل کار کرده، اکنون نزدیک به پنج سال می‌شود که بیکاری را می‌گذراند.
این تصویربردار گفت: «باور به خدا کنید که یک بسته نمک پنج افغانی قیمت دارد. گاهی من در پیدا کردن نمک هم به مشکل مواجه می‌شوم.»
این جوان که با همسر و دو کودکش در کابل زندگی می‌کند، می‌گوید ماه گذشته یک روز توانسته برای تصویربرداری یک مراسم خصوصی در بدل ۵۰۰ افغانی استخدام شد، او گفت این پول را «یک سیر آرد خریدم، کمی شکر و روغن گرفتم تا حداقل این هفته بتوانیم روزگار را سپری کنیم.»
در همین هفته‌ای که گذشت «روزی شده که محتاج نان خشک باشیم و رفته‌ام نان قاق آورده‌ام تا با آب به کودکم بدهم.»
طالبان پس از بازگشت به قدرت در اسد ۱۴۰۰، محدودیت‌های گسترده‌ای بر فعالیت رسانه‌های خصوصی و روزنامه‌نگاران وضع کرده است که این فشارها در کنار چالش‌های اقتصادی، بسیاری از نهادهای رسانه‌ای را از فعالیت بازمانده است. در نتیجه این وضعیت، شمار زیادی از روزنامه‌نگاران و کارمندان رسانه‌ها که سال‌ها در این بخش کار کرده‌اند، اکنون هیچ شغلی ندارند.
بحران گسترده ناامنی غذایی
روایت‌های شهلا، عبدالله و پروانه در حالی مطرح می‌شود که افغانستان همچنان با ناامنی غذایی گسترده روبه‌رو است.
سازمان خواربار و کشاورزی سازمان ملل و برنامه جهانی غذا، می‌گویند که نزدیک به ۱۹.۲ میلیون نفر، برابر با ۳۸ درصد جمعیت افغانستان، در زمستان پیش‌رو با سطح بالای ناامنی حاد غذایی روبه‌رو خواهند شد.
این ارقام گستردگی بحران را نشان می‌دهند، اما وضعیت این سه خانواده به‌طور جداگانه در این آمار اندازه‌گیری نشده است.
ناامنی غذایی تنها به معنای نداشتن هیچ غذایی برای خوردن نیست. دسترسی نامنظم به غذای کافی و مغذی نیز بخشی از این مشکل است. خانواده‌ای ممکن است بتواند با نان، چای یا غذای ساده گرسنگی خود را موقتاً برطرف کند، اما برای تأمین پروتئین، لبنیات، میوه و سبزی مورد نیازش پول کافی نداشته باشد.
برای خانواده‌هایی که درآمدشان کاهش یافته یا منبع درآمد خود را از دست داده‌اند، انتخاب غذا بیش از آن‌که بر اساس نیازهای تغذیه‌ای باشد، به توان پرداخت هزینه‌ها بستگی دارد.
دشواری دسترسی به میوه در یک مکتب
محدودیت دسترسی به مواد غذایی متنوع تنها در روایت خانواده‌ها دیده نمی‌شود.
آسیه، نام مستعار مدیر یک مکتب در ولسوالی غوریان ولایت هرات، می‌گوید شماری از آموزگاران مکتب مدت‌هاست به میوه دسترسی نداشته‌اند.
به گفته او، مسئولان مکتب با کمک یک نهاد خیریه تلاش کردند به مناسبت روز معلم برای شاگردان و آموزگاران میوه تهیه کنند. تصاویر ارسالی از این مکتب، بشقاب‌های میوه روی میزهای شاگردان و آموزگاران را نشان می‌دهد.
این مورد به‌تنهایی وضعیت غذایی همه خانواده‌های منطقه را نشان نمی‌دهد، اما روایت مدیر مکتب از دشواری دسترسی آموزگاران به میوه، نمونه دیگری از محدودشدن توان خرید مواد غذایی در زندگی روزمره است.
روز جهانی غذا که هر سال در ۱۶ اکتبر گرامی داشته می‌شود، بر اهمیت دسترسی همه انسان‌ها به غذای کافی و سالم تأکید دارد.
اما برای شهلا که گاهی از غذای خود می‌گذرد تا فرزندش سیر شود، عبدالله که با وجود تحصیلات دانشگاهی هنوز در جست‌وجوی کار است، و پروانه که باید میان خرید غذا و داروی والدینش انتخاب کند، مسئله تنها یافتن چیزی برای خوردن نیست.
برای این خانواده‌ها، چالش اصلی آن است که بتوانند به‌طور منظم غذایی کافی، متنوع و مغذی تهیه کنند؛ نیازی که در شرایط فعلی، به گفته خودشان، هر روز دشوارتر برآورده می‌شود.
