توری، زنی از ولایت ننگرهار، پس از کشتهشدن همسرش در حمله انتحاری طالبان به کابلبانک در شهر جلالآباد در سال ۱۳۸۹، سرپرستی چهار فرزندش را به تنهایی بر عهده گرفته است.
او اکنون با پختن نان برای مردم روستا، هزینههای زندگی و نیازهای فرزندانش را تأمین میکند.
توری به افغانستان اینترنشنال گفت که همسرش در سال ۱۳۸۹ در حمله انتحاری به کابلبانک در شهر جلالآباد کشته شد. در این حمله ۴۰ نفر کشته و ۷۱ نفر دیگر زخمی شدند. در میان کشتهشدگان، ۱۷ غیرنظامی و ۲۱ نیروی امنیتی حضور داشتند. طالبان مسئولیت این حمله را بر عهده گرفت.
پس از مرگ همسرش، زندگی توری با دشواریهای بسیاری روبهرو شده است. او اکنون با پختن نان در تنور، هزینههای زندگی خود و چهار فرزندش را تأمین میکند.
برخی خانوادهها در بدل پختن نان به او پول میپردازند و شماری دیگر مواد سوخت مورد نیاز تنور را فراهم میکنند.
آنچه زندگی را برای توری و فرزندانش قابل تحملتر کرده، همدلی و حمایت مردم روستاست. او میگوید باشندگان روستا غذای خود را با خانوادهاش شریک میکنند، برایشان غذا میفرستند، به فرزندانش لباس میدهند و همواره جویای حال آنان هستند.
توری از روزی یاد میکند که یکی از پسرانش نیمهشب و ناگهانی بیمار شد. به گفته او، باشندگان روستا کودک را با موتر به شفاخانه انتقال دادند؛ شماری همراه او به شفاخانه رفتند و دیگران تا صبح از سه فرزند دیگرش مراقبت کردند.
کار در کنار تنور، بهویژه در روزهای گرم تابستان، برای توری بسیار دشوار است. او میگوید گرمای شدید تنور در تابستانهای ننگرهار چنان آزاردهنده است که تمام بدنش تاول میزند. با این حال، توری ناگزیر است هر روز این کار طاقتفرسا را ادامه دهد تا بتواند نان سفره فرزندانش را تأمین کند.
زنانی که برای پختن نان به نانوایی او میآیند، در کنار کار با توری چای مینوشند، گپ میزنند و از حال یکدیگر میپرسند. همین دیدارهای ساده، بخشی از لحظههای محبت و همدلی در زندگی روزمره روستاست.
در پایان روز، وقتی کار تنور به پایان میرسد، توری چایجوشی را پر از آب میکند و روی زغالهای نیمهخاموش میگذارد تا آب آن برای وضو و نماز صبح کمی گرم بماند.
توری، همزمان با کار، به زنانی روستا که برای پختن نان میآیند چای تعارف میکند.
تنور برای توری تنها محل کار نیست، بلکه منبع درآمد و وسیلهای برای تأمین هزینههای زندگی و بزرگکردن چهار فرزندش پس از مرگ پدرشان است. زندگی او روایت زنی است که با وجود سالها دشواری و رنج، با تکیه بر تلاش خود و حمایت مردم روستا، همچنان به زندگی ادامه میدهد.
حملهای که در یک روز جان دهها نفر را گرفت، برای خانوادههای قربانیان پیامدهایی به جا گذاشت که سالها ادامه یافته است؛ زنانی که بار سرپرستی خانواده را به دوش کشیدند و کودکانی که بدون حضور پدر بزرگ شدند. سرنوشت دیگر بیوهها و یتیمان آن حمله امروز چگونه است؟
۲۰ نوامبر، روز جهانی کودک، در حالی گرامی داشته میشود که میلیونها کودک در افغانستان از دسترسی به آموزش، خدمات صحی و غذای کافی محروماند.
نهادهای بینالمللی نسبت به افزایش سوءتغذیه، فقر و کار کودکان و همچنین تداوم محرومیت دختران از آموزش در افغانستان ابراز نگرانی کردهاند.
۲۰ نوامبر، روز جهانی کودک است؛ روزی که جهان را به یادآوری اهمیت حقوق کودکان، آموزش، سلامت، امنیت و رفاه آنان فرامیخواند.
کودکان اساس آینده هر جامعهاند و هر کودک حق دارد بدون خشونت، تبعیض، فقر و محرومیت، در محیطی امن زندگی کند، آموزش ببیند و برای آیندهای روشن رویاپردازی کند.
اما در افغانستان، میلیونها کودک با فقر، سوءتغذیه، محدودیت دسترسی به آموزش و مشکلات گوناگون بشری روبهرو هستند. بهویژه ممنوعیت آموزش دختران، آینده یک نسل را با تهدید جدی مواجه کرده و در کنار آن، میزان ازدواج زودهنگام دختران نیز بهشدت افزایش یافته است.
بر اساس کنوانسیون بینالمللی حقوق کودک سازمان ملل متحد، هر کودک حق زندگی، آموزش، سلامت، امنیت، بازی و رشد سالم را دارد. دولتها مکلفاند بدون در نظر گرفتن جنسیت، زبان، قومیت و وضعیت اجتماعی، از حقوق همه کودکان محافظت کنند.
پس از تسلط دوباره طالبان در افغانستان، وضعیت کودکان در این کشور به یکی از موضوعات نگرانکننده برای نهادهای بینالمللی تبدیل شده است. محدودیتهای آموزشی دختران، مشکلات اقتصادی، فقر، سوءتغذیه و کمبود خدمات پزشکی، بهگونه مستقیم بر زندگی و آینده کودکان افغان تأثیر گذاشته است.
محرومیت میلیونها کودک از آموزش
بر بنیاد گزارش مشترک یونسکو و یونیسف که چهارم نوامبر ۲۰۲۶ منتشر شد ۵۳ درصد کودکان در سن آموزش ابتدایی در افغانستان از آموزش رسمی محروماند.
از سال ۲۰۲۱ تاکنون بیش از ۲.۶ میلیون دختر از دسترسی به آموزش بالاتر از صنف ششم محروم شدهاند.
بر اساس این گزارش، تا اکتبر ۲۰۲۶ حدود پنج هزار و ۳۰۰ صنف آموزشی غیررسمی در افغانستان فعال بودهاند که نزدیک به ۱۶۲ هزار دانشآموز، ۶۴ درصد آنان دختران، در آنها آموزش میدیدند؛ اما این برنامههای بدیل نمیتوانند جای آموزش رسمی را بگیرند.
سوءتغذیه و مشکلات صحی کودکان
بر اساس گزارش دیگری از یونیسف که در ماه جولای ۲۰۲۶ منتشر شد، ۳.۷ میلیون کودک زیر پنج سال در افغانستان در معرض خطر سوءتغذیه قرار دارند.
طبق گزارش، وضعیت سوءتغذیه کودکان در ۲۶ ولایت از مجموع ۳۴ ولایت افغانستان در مقایسه با سال ۲۰۲۵ بدتر شده است و کودکان زیر دو سال بهویژه از این مشکل آسیب میبینند.
یونیسف میگوید کمبود مواد غذایی، شیوع بیماریها، پایین بودن میزان پوشش واکسیناسیون و دسترسی نداشتن به آب پاک و خدمات صحی از عوامل مهم سوءتغذیه کودکان هستند.
در گزارش بشردوستانه این نهاد در سپاتمبر ۲۰۲۶ آمده است که حدود ۱.۳ میلیون کودک از نظر سوءتغذیه معاینه شدهاند و بیش از ۱۰۷ هزار کودک در برنامههای درمان سوءتغذیه حاد شدید یا متوسط با خطر بالا شامل شدهاند.
همزمان، سازمان پزشکان بدون مرز میگوید که سوءتغذیه کودکان در افغانستان بهدلیل گرسنگی و فقر ۲۸ درصد افزایش یافته است. این سازمان از بستری شدن بیش از هشت هزار کودک بهدلیل سوءتغذیه در ولایتهای هرات، هلمند و قندهار خبر داده است.
آوارگی و کار کودکان
سازمان بینالمللی نجات کودکان در گزارشی به تاریخ ۱۸ نوامبر، وضعیت کودکان بیجاشده در افغانستان را نگرانکننده خوانده است.
این گزارش که بر اساس گفتوگو با ۸۲۴ کودک و ۸۳۸ سرپرست آنان در هفت ولایت تهیه شده، نشان میدهد که ۵۵ درصد کودکان پس از بیجاشدن با کمبود مواد غذایی، ۴۱ درصد با بدتر شدن وضعیت صحی و ۳۳ درصد با کاهش دسترسی به آموزش روبهرو شدهاند.
بیش از ۹۰ درصد کودکان مصاحبهشده تجربه بیجاشدن یا مهاجرت را داشتهاند و حدود ۱۱ درصد کودکان از مواجهه با کار کودکان، خشونت فیزیکی و لفظی یا ازدواج در سن پایین گزارش دادهاند.
محدودیتهای آموزشی دختران و آینده کشور
نهادهای بینالمللی فعال در زمینه حقوق کودکان میگویند محدودیتهای آموزشی دختران تنها بر آینده شخصی آنان تأثیر نمیگذارد، بلکه میتواند پیامدهای درازمدتی بر پیشرفت اقتصادی، صحی و اجتماعی افغانستان نیز داشته باشد.
بر اساس تحلیل یونیسف به تاریخ ۲۸ اپریل ۲۰۲۶، اگر محدودیتها بر آموزش دختران و کار زنان ادامه یابد، افغانستان ممکن است تا سال ۲۰۳۰ حدود ۲۰ هزار آموزگار زن و پنج هزار و ۴۰۰ کارمند صحی زن را از دست بدهد.
این وضعیت بر آموزش و سلامت کودکان نیز تأثیر میگذارد؛ زیرا آموزگاران و کارمندان صحی زن، بهویژه برای ارائه خدمات به دختران و زنان، نقش مهمی دارند.
همچنین، ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم از سوی طالبان، میزان ازدواج زودهنگام دختران را افزایش داده است. به گفته متخصصان صحی، این وضعیت میزان مرگومیر مادران و کودکان هنگام زایمان را نیز بالا برده است.
رشد سالم کودکان؛ یک نیاز علمی و فرهنگی
رشد سالم کودکان تنها به معنای سلامت جسمی نیست، بلکه رشد ذهنی، عاطفی، اجتماعی و فرهنگی آنان نیز از جنبههای مهم این روند به شمار میرود.
در سالهای نخست زندگی، تغذیه مناسب، مراقبتهای صحی، محبت، محیط امن خانوادگی و آموزش، نقش اساسی در رشد مغز کودکان و شکلگیری مهارتهای زندگی آینده آنان دارد.
همچنین، بازی، کتابخوانی، فعالیتهای هنری و برنامههای فرهنگی، توانایی کودکان را در خلاقیت، تفکر، گفتوگو و تعامل اجتماعی تقویت میکند.
از همین رو، محروم کردن کودکان از آموزش، وادار کردن آنان به کار در سن پایین، قرار دادنشان در معرض خشونت و نادیده گرفتن دیدگاههای آنان، موانع جدی در برابر رشد سالم کودکان است.
جامعه جهانی و مسئولیت حمایت از حقوق کودکان
روز جهانی کودک تنها روز تبریک و سردادن شعار نیست، بلکه یادآور مسئولیتهای دولتها، سازمانهای بینالمللی، نهادهای آموزشی و خانوادهها نیز است.
بر اساس کنوانسیون بینالمللی حقوق کودک، دولتها مکلفاند اقدامات لازم را برای تأمین زندگی، آموزش، سلامت و امنیت کودکان انجام دهند و منافع عالیه آنان را در تمام تصمیمگیریها در نظر بگیرند.
بهبود وضعیت کودکان در افغانستان نیازمند دسترسی برابر دختران و پسران به آموزش، گسترش خدمات صحی، جلوگیری از سوءتغذیه، مقابله با کار کودکان و ازدواجهای زودهنگام و حمایت اقتصادی از خانوادهها است.
روز جهانی کودک فرصتی برای یادآوری وضعیت میلیونها کودک در افغانستان است که بهدلیل فقر، بیجاشدن، محرومیت از آموزش و مشکلات صحی، دوران کودکیشان با چالشهای فراوان روبهرو است.
آینده افغانستان به همین کودکان وابسته است و ادامه وضعیت کنونی نهتنها دوران کودکی آنان را از بین میبرد، بلکه فرصتهای آموزشی، صحی و اقتصادی نسل آینده را نیز با تهدید روبهرو میکند. اگر مشکلات فقر، کار اجباری، استثمار و محرومیت از آموزش کودکان حل نشود، افغانستان با نسلی روبهرو خواهد شد که بهجای سپری کردن سالهای نخست زندگی در دوران کودکی، آن را در کارهای دشوار، محرومیت و ناامنی گذرانده است.
بر اساس گزارش دبیرکل سازمان ملل متحد درباره کودکان و درگیریهای مسلحانه که دوره زمانی میان سالهای ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ را در بر میگیرد، چهار هزار و ۵۸۲ مورد نقض جدی حقوق بشر علیه کودکان افغان ثبت شده است.
سازمان جهانی صحت نیز روز پنجشنبه (۲۸ عقرب) در پیامی هشدار داده است که بیش از یک میلیارد کودک در سراسر جهان با خشونت و بیتوجهی روبهرو هستند.
بیستوپنجمین سالگرد کشتهشدن ماریا گراتزیا کوتولی، خبرنگار ایتالیایی که در سال ۲۰۰۱ در افغانستان به قتل رسید و طالبان به دستداشتن در قتل او متهم است، در شهر کاتانیای ایتالیا گرامی داشته شد.
این مراسم روز پنجشنبه، ۲۸ عقرب، برگزار شد و به این مناسبت، لوح یادبودی به پاس گرامیداشت از این خبرنگار در ساختمان شهرداری شهر کاتانیا نصب شد.
ماریا گراتزیا کوتولی، خبرنگار روزنامه «کوریره دلا سرا» بود که در سال ۱۳۸۰ برای پوشش جنگ به افغانستان رفته بود. او در مسیر سروبی به کابل همراه با سه خبرنگار دیگر کشته شد.
سه خبرنگار دیگر خولیو فوئنتس از اسپانیا، هری برتون از استرالیا و عزیزالله حیدری از افغانستان بودند.
روی لوح یادبود او نوشته شده است که ماریا گراتزیا کوتولی صدای شجاع روزنامهنگاری آزاد در خدمت حقیقت بود و مردم کاتانیا تلاشهای او را فراموش نمیکنند.
سرجیو ماتارلا، رئیسجمهور ایتالیا نیز در پیامی به مناسبت بیستوپنجمین سالگرد کشتهشدن این خبرنگار، از کارهای او یادآوری کرد.
او گفت که کوتولی برای تهیه گزارش درباره عقبنشینی طالبان و پیامدهای حمله نظامی امریکا به افغانستان رفته بود.
رئیسجمهور ایتالیا گفت این خبرنگار در گزارشهای خود به وضعیت زنان، رنج کودکان، فقر و امیدهای مردم افغانستان توجه داشت.
به گفته او، آخرین گزارش کوتولی درباره کشف نشانههای گاز اعصاب در یک پایگاه رهاشده القاعده بود. این گزارش در روز کشتهشدن او منتشر شد.
رئیسجمهور ایتالیا همچنین بر اهمیت آزادی رسانهها در دفاع از حقوق و کرامت انسانها تاکید کرد.
ماریا گراتزیا کوتولی در ۲۸ عقرب ۱۳۸۰، زمانی کشته شد که همراه با گروهی از خبرنگاران از جلالآباد به سوی کابل میرفت. افراد مسلح در منطقه تنگی ابریشم، نزدیک سروبی، راه کاروان آنها را بستند. مهاجمان چهار خبرنگار را از موترهایشان بیرون کردند و با شلیک گلوله کشتند.
به گزارش کمیته حفاظت از خبرنگاران، یک راننده و یک ترجمان که از این حمله جان سالم بردند، جزئیات آن را در اختیار رسانهها گذاشتند. اجساد چهار خبرنگار روز بعد به جلالآباد انتقال یافت و همکارانشان آنها را شناسایی کردند.
پس از کشتهشدن ماریا گراتزیا کوتولی شاهدان گفتند افراد مسلحی که آنها را متوقف کردند، خود را اعضای طالبان معرفی کرده بودند.
در سال ۱۳۸۳، فردی به نام رضاخان به اتهام دست داشتن در قتل خبرنگاران محاکمه شد. او گفت که به دستور محمد آغا، یکی از فرماندهان محلی طالبان، در این حمله شرکت کرده است.
به گفته رضاخان، محمد آغا پس از بازداشت خبرنگاران، با فرمانده ارشد طالبان که در گزارش رویترز «ملا برادر» معرفی شده، تماس گرفت و دستور کشتن آنها را دریافت کرد.
سازمان خبرنگاران بدون مرز نیز در آن زمان تاکید کرده بود که تحقیقات نتوانسته انگیزه سیاسی قتلها را بهطور قطعی روشن کند.
در سال ۱۳۸۳، دادگاهی در کابل رضاخان را به اتهام مشارکت در قتل چهار خبرنگار به اعدام محکوم کرد. این حکم در سال ۱۳۸۶ اجرا شد.
پرونده در ایتالیا نیز دنبال شد. در سال ۱۳۹۶، دادگاهی در شهر رم دو شهروند افغانستان به نامهای مامور و زرجان را به جرم قتل ماریا گراتزیا کوتولی و دزدی اموال او، هرکدام به ۲۴ سال زندان محکوم کرد.
این دو نفر پیش از آن در افغانستان نیز به ۱۶ و ۱۸ سال زندان محکوم شده بودند. دادگاه تجدیدنظر ایتالیا در سال ۱۳۹۷ حکم ۲۴ سال زندان آنها را تایید کرد.
خبرگزاری انسا در گزارشی به نقل از تحقیقات دادستانی رم نوشت که گروههایی از طالبان در آن زمان به خبرنگاران خارجی در مسیر سروبی حمله میکردند. به گفته بازپرسان ایتالیایی، هدف این حملهها نشان دادن ناامن بودن افغانستان پس از سقوط حکومت نخست طالبان بود.
۱۴۴ عضو مجلس نمایندگان امریکا با امضای یک دادخواست خواستار رأیگیری درباره طرحی شدهاند که از اخراج افغانهای واجد شرایط از امریکا جلوگیری میکند. این طرح در صورت تصویب، وضعیت حفاظت موقت (تیپیاس) شهروندان افغانستان را تا اول جولای ۲۰۲۹ تمدید میکند.
تا ۱۹ نوامبر ۲۰۲۶، دادخواست حمایت از قانون وضعیت حفاظت موقت افغانها (تیپیاس) در مجلس نمایندگان امریکا ۱۴۴ امضا از مجموع ۲۱۸ امضای مورد نیاز را به دست آورده است. برای رسیدن به حد نصاب و وادار کردن مجلس نمایندگان به رأیگیری درباره این طرح، ۷۴ امضای دیگر لازم است.
این طرح برای تبدیل شدن به قانون باید در هر دو مجلس نمایندگان و سنا تصویب شود و سپس به امضای رئیسجمهور برسد.
این دادخواست را جیسن کرو، نماینده دموکرات ایالت کلرادو، در ۹ نوامبر ۲۰۲۶ ثبت کرد. او با ارائه دادخواست شماره ۲۸ خواستار شد که قطعنامه مربوط به بررسی این طرح از کمیته مقررات مجلس نمایندگان خارج شود تا اعضای مجلس بتوانند درباره آن رأی بدهند.
بر اساس فهرست رسمی دفتر منشی مجلس نمایندگان امریکا، بکا بالینت، نماینده دموکرات ایالت ورمونت، نیز این دادخواست را امضا کرده است. او روز ۱۹ نوامبر در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که ورمونت در مقایسه با جمعیت خود، بیشترین شمار افغانهای اسکانیافته را در میان ایالتهای امریکا دارد. او افزود که از امضای این دادخواست برای حمایت از متحدان افغان امریکا افتخار میکند.
این دادخواست به قطعنامه H.Res. ۱۵۹۶ مربوط است. قطعنامه زمینه بررسی طرح قانونی H.R. ۹۸۹۹ با عنوان «قانون وضعیت حفاظت موقت افغانها در سال ۲۰۲۶» را فراهم میکند. جیسن کرو این طرح را در ۲۳ جولای ۲۰۲۶ با حمایت شماری از نمایندگان هر دو حزب دموکرات و جمهوریخواه ارائه کرد.
بر اساس متن این طرح، افغانستان دوباره در فهرست کشورهای مشمول وضعیت حفاظت موقت قرار میگیرد. در صورت تصویب این طرح، افغانهای واجد شرایط که از زمان اجرایی شدن قانون بهطور پیوسته در امریکا حضور داشته باشند، تا اول جولای ۲۰۲۹ در برابر اخراج محافظت میشوند و اجازه کار دریافت میکنند.
متقاضیان برای دریافت این حمایت باید اطلاعات هویتی و بایومتریک خود را ثبت کنند. آنان همچنین باید بررسیهای امنیتی و سوابق کیفری را بگذرانند. بر اساس این طرح، اداره امنیت داخلی امریکا موظف است درخواستهای مربوط به حفاظت موقت و مجوز کار را در مدت ۹۰ روز بررسی و درباره آنها تصمیم بگیرد. البته در موارد مشخصی که به امنیت ملی مربوط میشود، این مهلت میتواند تمدید شود.
وضعیت حفاظت موقت یا (تیپیاس) به شهروندان کشورهایی داده میشود که بازگشت به آنها بهدلیل جنگ، ناامنی یا شرایط اضطراری خطرناک است. افرادی که این وضعیت را دریافت میکنند، میتوانند برای مدت مشخص در امریکا بمانند و اجازه کار داشته باشند. با این حال، این وضعیت به معنای دریافت اقامت دایم یا شهروندی امریکا نیست و بهتنهایی مانع همیشگی اخراج نمیشود.
دولت دونالد ترامپ در سال ۲۰۲۵ تصمیم گرفت وضعیت حفاظت موقت افغانها را پایان دهد. پس از اجرایی شدن این تصمیم، هزاران شهروند افغانستان حمایت ناشی از این وضعیت را از دست دادند و نگرانیها درباره اخراج آنان افزایش یافت.
حامیان طرح تازه میگویند بسیاری از افغانهایی که پس از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان به امریکا منتقل شدند، با نیروهای این کشور همکاری کردهاند. به گفته آنان، این افراد در صورت بازگشت به افغانستان ممکن است با آزار و انتقامجویی طالبان روبهرو شوند.
این طرح در مجلس سنای امریکا نیز ارائه شده است. با این حال، دادخواست پارلمانی کنونی فقط به روند بررسی این طرح در مجلس نمایندگان مربوط میشود.
در پی تشدید سیاستهای مهاجرتی دولت دونالد ترامپ، وضعیت مهاجران افغان در امریکا با محدودیتهای بیشتری روبهرو شده است.
دولت ترامپ در جنوری ۲۰۲۵ روند پذیرش پناهجویان را متوقف کرد و در جولای همان سال به وضعیت حفاظت موقت افغانها پایان داد؛ تصمیمی که حدود ۱۱ هزار و ۷۴۰ نفر را از این حمایت محروم کرد.
همچنین محدودیت صدور ویزا برای شهروندان افغانستان و توقف بررسی درخواستهای پناهندگی، نگرانیها درباره آینده مهاجران افغان و احتمال اخراج آنان را افزایش داده است.
همزمان، خطر اخراج اجباری شماری از مهاجران افغان از امریکا نیز افزایش یافته است. دولت دونالد ترامپ در نوامبر ۲۰۲۶ برای اخراج نزدیک به ۲۰۰ شهروند افغانستان که در بازداشت اداره مهاجرت امریکا هستند، برنامهریزی کرد. قرار بود این افراد ابتدا به پاکستان منتقل و سپس به افغانستان بازگردانده شوند.
این برنامه با مخالفت شماری از اعضای کانگرس و نهادهای حامی مهاجران روبهرو شد. آنان هشدار دادند که بازگشت این افراد به افغانستان میتواند جان افغانهایی را که با نیروهای امریکایی همکاری کردهاند، با خطر انتقامجویی طالبان روبهرو کند. یک قاضی فدرال امریکا نیز در پنجم نوامبر دستور توقف موقت این روند را صادر کرد.
محمد اسحاق دار، معاون نخستوزیر و وزیر خارجه پاکستان میگوید اسلامآباد از ادامه استفاده از خاک افغانستان برای انجام حملات تروریستی علیه کشورهای دیگر، بهویژه پاکستان عمیقاً نگران است.
او روز پنجشنبه، ۲۸ عقرب، در نشست خبری مشترک با دبیرکل اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسهآن) در اسلامآباد گفت که این نگرانی را در گفتوگوهای خود مطرح کرده است.
این اظهارات در حالی بیان میشود که پاکستان بارها اداره طالبان را به فراهمکردن زمینه فعالیت گروههای مسلح در افغانستان و استفاده از خاک این کشور برای حمله به پاکستان متهم کرده است. طالبان این اتهامها را رد میکند و میگوید اجازه نمیدهد از خاک افغانستان علیه امنیت کشورهای دیگر استفاده شود.
در تازهترین مورد، الکساندر زویف، معاون دبیرکل سازمان ملل متحد در امور مبارزه با تروریسم، درباره افزایش تواناییهای عملیاتی گروههای تروریستی در افغانستان، بهویژه شاخه خراسان داعش، هشدار داده است.
او در گفتوگو با خبرگزاری تاس روسیه گفت که داعش خراسان و القاعده همچنان در افغانستان فعالیت دارند و این شاخه داعش در حال بازسازی توان عملیاتی خود است. به گفته زویف، اطلاعاتی که برخی کشورهای عضو سازمان ملل در اختیار این نهاد قرار دادهاند، نشان میدهد داعش خراسان به تجهیزات پیشرفته، از جمله هواپیماهای بیسرنشین، دست یافته و در پی انجام حملات در داخل و خارج از افغانستان است.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، روز پنجشنبه این نگرانیها را بیاساس خواند و گفت افغانستان محل فعالیت آزادانه داعش و گروههای دیگر نیست. او مدعی شد که نیروهای امنیتی طالبان توانایی جلوگیری از گسترش فعالیت گروههای خارجی را دارند و اجازه نخواهند داد از خاک افغانستان علیه امنیت این کشور یا کشورهای دیگر استفاده شود.
نگرانی درباره فعالیت گروههای تروریستی در افغانستان تنها به پاکستان و سازمان ملل متحد محدود نیست. چین، ایران، روسیه و پاکستان در نشست چهارجانبه وزیران خارجه خود در سپتامبر ۲۰۲۵، درباره وضعیت امنیتی افغانستان و فعالیت گروههایی چون داعش، القاعده، تحریک طالبان پاکستان و جنبش اسلامی ترکستان شرقی ابراز نگرانی کردند. این کشورها از اداره طالبان خواستند برای مقابله با گروههای تروریستی و جلوگیری از استفاده از خاک افغانستان علیه کشورهای دیگر، اقدامهای عملی و قابل راستیآزمایی انجام دهد.
چین نیز در ماه آگست سال جاری در نشست شورای امنیت سازمان ملل متحد هشدار داد که گروههای مستقر در افغانستان، از جمله داعش خراسان، توانایی و قصد انجام حملات فرامرزی را افزایش دادهاند.
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان با سلیمان شهابالدین، رئیس دانشگاهها و شفاخانههای بنیاد توسعه آقاخان دیدار کرد.
متقی در این دیدار از بنیاد آقاخان خواست که خدمات صحی خود را در افغانستان گسترش دهد و سهم بیشتری در مرمت بناهای تاریخی و حمایت از دهقانان افغان بگیرد.
این درخواست در حالی مطرح میشود که سازمان ملل و نهادهای حقوق بشری از آزار مذهبی اسماعیلیان در دوره حاکمیت طالبان، از جمله فشار برای تغییر مذهب و بستن جماعتخانههای آنان، گزارش دادهاند.
وزارت خارجه طالبان روز پنجشنبه، ۲۸ عقرب، در خبرنامهای نوشت که هیئت بنیاد آقاخان در این دیدار از برنامه این بنیاد برای گسترش خدمات صحی در افغانستان خبر داده است. به گفته این وزارت، بنیاد آقاخان قصد دارد ظرفیت پذیرش بیماران و دامنه خدمات انستیتوت طبی فرانسوی برای مادران و کودکان را افزایش دهد.
شبکه توسعهای آقاخان در سال ۱۹۹۶ با توزیع کمکهای غذایی در افغانستان کارش را آغاز کرد و در سالهای بعد در بخشهای فرهنگ، صحت، بانکداری و آموزش نیز فعالیت کرد.
این بنیاد در روستاهای کوهستانی واخان بدخشان و بخشهایی از بامیان، با همکاری باشندگان محل دسترسی خانوادهها به آب آشامیدنی سالم را بهبود بخشیده است. در بامیان و دایکندی نیز از کشاورزان و دامداران حمایت کرده و برای برگزاری نمایشگاههایی که زنان محصولات خود را در آنها عرضه میکنند، کمک مالی و فنی فراهم کرده است.
نهاد خدمات صحی آقاخان شفاخانههای ولایتی بامیان و فیضآباد را اداره میکند و از طریق مراکز صحی و خانههای صحت به باشندگان مناطق دوردست بدخشان، بغلان و بامیان خدمات درمانی میرساند.
به گفته شبکه انکشافی آقاخان، سالانه بیش از یک میلیون و ۶۰۰ هزار بیمار در افغانستان از خدمات صحی این شبکه استفاده میکنند. این شبکه داکتران، پرستاران و قابلهها را نیز آموزش میدهد.
طالبان در حالی از بنیاد آقاخان خواسته است که فعالیتهایش را در افغانستان گسترش دهد که یوناما و نهادهای حقوق بشری از فشار مقامها و فرماندهان این گروه بر پیروان مذهب اسماعیلیه گزارش دادهاند. بخشی از این فشارها در بدخشان گزارش شده است که از مراکز عمده سکونت اسماعیلیان در افغانستان است.
یوناما در ماه اسد گزارش داد که اداره امر به معروف طالبان با همکاری دیگر نهادهای این گروه، دستکم ۳۳ جماعتخانه اسماعیلیان را در بدخشان بسته و به پیروان این مذهب دستور داده است که دیگر در این مکانها عبادت نکنند.
شورای علمای طالبان در بدخشان در مکتوبی رسمی که نسخهای از آن به دست افغانستان اینترنشنال رسیده، برای اسماعیلیانی که مذهب تسنن را بپذیرند، پاداش مالی و مصونیت در نظر گرفته است. منابع محلی نیز به افغانستان اینترنشنال گفتند که مأموران امر به معروف طالبان در این ولایت، شماری از اسماعیلیان را با تهدید به تغییر مذهب وادار کردهاند.
نهاد حقوق بشری رواداری در گزارشی که در ماه جدی ۱۴۰۴ با عنوان «وضعیت حقوق بشری شیعیان اسماعیلی در افغانستان» منتشر کرد، نوشت که اسماعیلیان پس از بازگشت طالبان به قدرت با تبعیض سازمانیافته، کوچ اجباری، غصب زمین و دارایی، محرومیت از کار در ادارههای حکومتی و محدودیت در برگزاری مراسم مذهبی روبهرو شدهاند.
به گفته رواداری، طالبان بهویژه در بخشهایی از بدخشان، کودکان اسماعیلی را وادار به فراگیری فقه حنفی کرده و پیروان این مذهب را زیر فشار گذاشته است تا مذهب سنی را بپذیرند.