شبی که وحید صابری زندگیاش را برایم تعریف کرد

چند دقیقه پیش از گفتوگویم با وحید صابری، در نزدیکی محل زندگی ما در کابل حمله انتحاری شده بود. آن شب در خانه تنها بودم و دلهره داشتم، اما از قبل با او برای مصاحبه قرار گذاشته بودم.

چند دقیقه پیش از گفتوگویم با وحید صابری، در نزدیکی محل زندگی ما در کابل حمله انتحاری شده بود. آن شب در خانه تنها بودم و دلهره داشتم، اما از قبل با او برای مصاحبه قرار گذاشته بودم.
صابری خوشصحبت بود. کمی که حرف زدیم، ذهنم از انفجار و نگرانیهای آن شب دور شد. از موسیقی شروع کردیم و کمکم به قصههای زندگیاش رسیدیم.
آن روز ۱۴ سنبله ۱۳۹۸ بود. آن زمان برای روزنامه هشت صبح کار میکردم و صابری پذیرفت که گفتوگویی با من داشته باشد تا در روزنامه نشر شود.
صابری پیش از شروع گفتوگو شرط گذاشت که حرفهایش را سانسور نکنم. میگفت رک حرف میزند و میخواهد همان کلمات را بنویسم.
موفقیت در آزمون آوازخوانی
صابری متولد دهافغانان کابل بود و در لیسه حبیبیه درس خوانده بود. پیش از آوازخوانی، درم مینواخت. برای امتحان نوازندگی به رادیو تلویزیون ملی افغانستان رفته بود و همانجا فرصتی پیدا کرده بود که آواز بخواند. سالها بعد، در کنار فرهاد دریا و دیگر هنرمندان جوان، با گروه باران کار کرد.
صابری میگفت از کودکی «غریببچه» بود. در لیسه حبیبیه، وقتی بچههای پولدار در ساعت تفریح به کانتین میرفتند و منتو و نوشابه میخریدند، او با حسرت به آنها نگاه میکرد یا با چند همصنفیاش دور هم جمع میشدند، روی میز و چوکیهای مکتب دست میزدند و آواز میخواندند.
پیش از آنکه آوازخوان رادیو شود، نوازنده محلی بود. با گروهی کار میکرد که وحید دلاوری ساخته بود و خودش پشت درم مینشست.
راه صابری به آوازخوانی از روزی باز شد که برای امتحان نوازندگی درم به رادیو تلویزیون رفت. کسی که قرار بود از او امتحان بگیرد، نیامده بود و صابری پیشنهاد کرد بهجای نوازندگی، آهنگی بخواند.
او با اجرای آهنگی از احمد ظاهر در آزمون کامیاب شد، اما باز هم مدتی پشت دروازه میماند تا عبدالوهاب مددی کمکش کرد وارد شود. برای ثبت نخستین آهنگش نیز سایر هراتی دستش را گرفت. سایر شعر و آهنگی برای فرزانه، آوازخوان افغان ساخته بود که با تغییر یک کلمه، به «بچه زحمتکش دهقان منم» تبدیل شد و صابری آن را خواند.
با نشر این آهنگ، آهنگسازانی که پیشتر به صابری اعتنا نمیکردند، خودشان برای همکاری به سراغش آمدند.
باران و حسابی که صابری برای خودش داشت
وقتی به گروه باران رسیدیم، صابری روی ترتیب وقایع حساس شد. نمیخواست کسی تصور کند که زندگی هنریاش با گروه باران آغاز شده است. اساسا نمیخواست کسی گمان کند که وحید صابری ساخته و پرداخته دست فرهاد دریا، از بنیانگذاران گروه باران است. در واقع، این مورد سالها این دو هنرمند را از هم دور ساخته بود.
از او پرسیدم با این همه، قبول دارد که بخشی از شهرت و هویت هنریاش با باران گره خورده است؟ گفت بله …
باران شماری از هنرمندان جوان را کنار هم آورده بود. دریا و صابری، جاوید راهی، هارون لمحه، مختار مجید و دیگران در دورههای مختلف با این گروه کار کردند. آنها موسیقی مردمی و محلی را با سازهای تازه و به شیوههای نو اجرا میکردند.
کار باران هم با اختلاف و دلخوری پیش رفته بود. صابری در محفلهای عروسی برنامه داشت و گاهی به تمرین گروه نمیرسید. بعد، سفری رسمی برای اجرای برنامه پیش آمد و با جمعی از هنرمندان از کابل بیرون رفت.
همزمان، باران کنسرتی داشت که او در آن حضور نداشت. گلایهاش این بود که هنگام نشر برنامه، کسی توضیح نداده بود چرا صابری نیست. وقتی برگشته بود، از مردم حرفهایی شنیده بود که ناراحتش کرده بود. میگفت انتظار داشت دوستانش به شنوندگان بگویند او در سفر است.
از در یکی از شبهای سال ۱۳۶۴، تصمیم گرفت همکاریاش را با گروه باران قطع کند.
رفتن برای کنسرت، ماندن در بیرون کشور
سفر صابری به تاجیکستان در سال ۱۳۷۱ قرار بود یک برنامه هنری باشد. با اسد آرام، هنرمند شناختهشده، برای اجرای کنسرت رفته بود. برنامه اجرا کرده بود و هنوز بیرون کشور بود که وضعیت کابل تغییر کرد.
خبرهای سقوط حکومت نجیبالله و ورود مجاهدین را از تلویزیون دنبال میکرد. بازگشتش به افغانستان به تعویق افتاد و زندگیاش مسیر دیگری گرفت.
در تاجیکستان از صابری استقبال شده بود. صابری از کرامتالله قربانوف یاد میکرد که در یکی از برنامهها، او را به حاضران معرفی کرد و از شباهت صدایش به احمد ظاهر که محبوبیت بیهمتا در تاجیکستان دارد، هم حرف میزد. قربانوف گفته بود: «وحید اکه (برادر) کوچک احمدظاهر است.»
در همان سال، صابری از تاجیکستان به اوزبیکستان رفت و از آنجا راهی مسکو شد.
در زمان حکومت مجاهدین باری برای مشخص ساختن وضعیت خانهای که حکومت وقت برایش داده بود، به کابل رفت. وحید برایم قصه کرد که برادر کوچکش، قدرتالله، سندهای خانه را نزد والی وقت کابل برد و خودش بیرون منتظر ماند.
وقتی والی فهمید که خانه از وحید صابری است، سراغش را گرفت و او را به دفترش خواست. والی به صابری گفت که چند کست از آهنگهایش را برایش بیاورد. قدرتالله کستها را به والی رساند. والی هم سند را امضا کرد و مشکل خانه حل شد.
نود آهنگ و پرسشی که خوشایندش نبود
از کار موسیقی در سالهای مهاجرت پرسیدم. مدتی در مسکو با امکانات محدود کار کرده بود و بعد برای ثبت آهنگهای تازه به هند رفته بود.
صابری از دو سفرش به هند با رضایت یاد میکرد. در این دو سفر، با همراهی موسیقیدانان هندی، در مجموع نود آهنگ ضبط کرده بود؛ پنجاه آهنگ در سفر نخست و چهل آهنگ در سفر دوم.
از صابری پرسیدم که در آوازخوانی چه کسانی را الگوی خود میدانست. نخست از امانی نام برد و بعد از احمد ظاهر.
وقتی پرسیدم در میان نسل تازه چه کسانی را میپسندد، پاسخهایش تندتر شد. معتقد بود در بسیاری از کلیپها، ظاهر و شیوه نمایش از صدا مهمتر شده است. از آریانا سعید بهعنوان آوازخوانی که کارش را میپسندید، نام برد. برای نامبردن از آوازخوانان جوان مرد مکث کرد و میگفت همین لحظه کسی به خاطرش نمیآید.
در دقایق آخر، از آینده هنر در افغانستان گفتم. در آن روزهای سال ۱۳۹۸، دو سال پیش از سقوط کابل، احتمال بازگشت طالبان به قدرت مطرح بود و میخواستم بدانم او این احتمال را برای موسیقی چقدر خطرناک میبیند.
نگران بود. از محدودیتهایی حرف زد که هنرمندان در دورههای مختلف تجربه کرده بودند و میگفت با بازگشت طالبان، هنر در داخل کشور دوباره سرکوب خواهد شد. در عین حال، به ادامه کار هنرمندان در بیرون از افغانستان اشاره میکرد. از آهنگهایی میگفت که برای وطن خوانده بود و از راههای دور به مردم رسیده بود.
دلش میخواست تعلقهای قومی میان مردم فاصله نیندازد. در شروع مصاحبه نیز، وقتی از ریشه خانوادگیاش گفته بود، اصرار داشت هنرش را متعلق به همه مردم افغانستان بدانیم.
حالا هفت سال از آن تماس گذشته است.
وحید صابری هرگز ازدواج نکرد. او در تاشکند بر اثر سکته قلبی درگذشت. هنگام مرگ تنها بود و خانواده و دوستانش از حال او خبر نداشتند.
خاطرهای از دوران سربازی صابری
وحید صابری خاطراتی از دیدارهایش با رهبران حکومت وقت افغانستان و دوران خدمت سربازی خود تعریف کرد.
او میگفت در یکی از برنامههای هنریاش با ببرک کارمل، رئیسجمهور وقت دیدار کرده بود. به روایت صابری، کارمل پس از اجرای برنامه او را در آغوش گرفت، بوسید و از استعداد هنریاش ستایش کرد.
صابری از دیدارش با داکتر نجیبالله، رئیس وقت خاد، در رستوران سپوژمی پغمان نیز یاد کرد. محمد گلابزوی، وزیر داخله وقت و شماری از وزیران و دیگر مقامهای حکومتی نیز به آن رستوران دعوت شده بودند.
صابری در این محفل برنامه موسیقی اجرا کرد و به گفته خودش، داکتر نجیبالله نیز از او درخواست اجرای آهنگ کرده بود.
صابری گفت در آن زمان موهای بلندی داشت و به دلیل هنرمند بودن نمیخواست آنها را کوتاه کند، اما در قطعه نظامی از او خواسته بودند موهایش را مطابق مقررات سربازی کوتاه کند. گلابزوی در آن دیدار از او حمایت کرد و گفت که زیبایی یک هنرمند به موهای او هم وابسته است.
صابری تعریف میکرد که وزیر داخله شخصا او را با موتر خود به قطعه نظامی برد و به مسئولان آنجا هدایت داد که دیگر کسی حق ندارد موهای هنرمندان را کوتاه کند.
خبر درگذشت این آوازخوان روز شنبه، ۳۰ عقرب در تاشکند اعلام شد. قرار است پیکرش به درخواست خانوادهاش روز سهشنبه، سوم قوس در همین شهر به خاک سپرده شود.
کارزار «یک میلیون صدا برای زنان و دختران افغانستان» از سازمان ملل و کشورهای جهان خواسته است از به رسمیت شناختن طالبان خودداری کنند و برای بازگرداندن حقوق زنان افغان اقدام عملی انجام دهند. این کارزار همچنین خواستار حضور زنان در تصمیمگیریهای سیاسی در افغانستان شده است.
برگزارکنندگان چهارمین دور نشست زنان افغانستان با عنوان «صدای ما را بشنوید» این بیانیه را تهیه کردهاند و کارزاری برای گردآوری یک میلیون امضا در حمایت از حقوق زنان و دختران افغانستان به راه انداختهاند. قرار است وزارت خارجه اسپانیا و بنیاد زنان برای افغانستان به رهبری فوزیه کوفی این نشست را روز دوشنبه، دوم قوس، در مادرید برگزار کنند.
امضاکنندگان میگویند که تنها ابراز نگرانی درباره وضعیت زنان و دختران افغانستان کافی نیست. آنان از کشورها خواستهاند که برای پایان دادن به محدودیتهای طالبان اقدام کنند و درباره نتیجه کار خود به مردم گزارش دهند. پیگرد عاملان نقض حقوق بشر، مشارکت زنان در تصمیمگیریهای سیاسی، حمایت از فعالان حقوق زنان و دسترسی برابر زنان به کمکهای بشردوستانه از خواستههای اصلی این بیانیه است.
به گفته امضاکنندگان، طالبان با رأی مردم به قدرت نرسیده و شهروندان، بهویژه زنان را از مشارکت سیاسی محروم کرده است. آنان همچنین میگویند که رهبر طالبان مدتهاست در انظار عمومی ظاهر نشده و عملکردش از نظارت مردم به دور مانده است. امضاکنندگان از سازمان ملل خواستهاند که به پیشبرد روندی سیاسی کمک کند تا زمینه برگزاری انتخابات فراگیر فراهم شود و مردم افغانستان بتوانند نمایندگان خود را انتخاب کنند.
در بیانیه از کشورها خواسته شده است که روابط دیپلوماتیک خود با طالبان را به بهبود وضعیت حقوق زنان مشروط کنند، معیارهای روشنی برای سنجش پیشرفت در این زمینه تعیین کنند و بهطور منظم مردم را از نتایج ارزیابیهای خود آگاه سازند. امضاکنندگان با اشاره به قطعنامه شورای امنیت سازمان ملل یادآوری کردهاند که این شورا از وخامت وضعیت حقوق بشر در افغانستان، بهویژه حقوق زنان و دختران، ابراز نگرانی کرده و از طالبان خواسته است که سیاستهای محدودکنندهاش را لغو کند.
امضاکنندگان خواهان تقویت نهادهای مستقلی شدهاند که موارد نقض حقوق بشر را ثبت و بررسی میکنند. آنان بر حفظ شواهد و پیگرد عاملان در محاکم داخلی و بینالمللی، از جمله دادگاه کیفری بینالمللی، تأکید کردهاند. به گفته آنان، کشورها باید در چارچوب قانون و با هماهنگی یکدیگر علیه عاملان نقض جدی حقوق بشر اقدام کنند، بیآنکه در رساندن کمکهای بشردوستانه به مردم افغانستان خللی ایجاد شود.
بهرسمیتشناختن «آپارتاید جنسیتی» بهعنوان جرم در حقوق بینالملل از دیگر خواستههای این بیانیه است. امضاکنندگان میگویند که قربانیان، بهویژه زنان و اعضای اقلیتهای قومی آسیبدیده، باید در روند حقیقتیابی و عدالت انتقالی سهم داشته باشند.
برای حمایت از زنان و دخترانی که با خطر بازداشت، آزار یا انتقامجویی روبهرو هستند، امضاکنندگان از کشورها خواستهاند که ویزاهای بشردوستانه بیشتری صادر کنند و برنامههای انتقال امن و اسکان مجدد را گسترش دهند. آنان تأکید کردهاند که هیچکس نباید به اجبار به جایی بازگردانده شود که در آن با خطر آزار یا آسیب جدی روبهرو است.
امضاکنندگان همچنین پیشنهاد کردهاند که صندوقی بینالمللی برای حمایت از زنان افغانستان ایجاد شود. این صندوق باید از آموزش، اشتغال، کسبوکار و فعالیتهای اجتماعی زنان و نیز از ثبت موارد نقض حقوق بشر در داخل و خارج از افغانستان حمایت کند.
به گفته آنان، زنان باید در تعیین اولویتهای صندوق، تصمیمگیری درباره مصرف بودجه و طراحی برنامهها سهم داشته باشند و بر اجرای آنها نظارت کنند. امضاکنندگان بر تأمین بودجه پایدار، دسترسی زنان به منابع صندوق و توزیع شفاف کمکها نیز تأکید کردهاند.
در بخش اقتصادی، بیانیه خواستار لغو فوری همه محدودیتهای طالبان بر کار و فعالیت اقتصادی زنان شده است. امضاکنندگان از جامعه جهانی خواستهاند که در ایجاد شغل، آموزشهای حرفهای و تجارتی و حمایت از زنان کارآفرین سرمایهگذاری کند.
به گفته آنان، این سرمایهگذاری باید تجارت آنلاین و دسترسی زنان به منابع مالی و بازارهای داخلی و خارجی را آسانتر کند.
آنان همچنین خواستهاند که زنان در طراحی برنامههای اقتصادی و تصمیمگیری درباره مصرف کمکهای توسعهای نقش داشته باشند و زنانی که کسبوکار خود را دارند، بتوانند مستقیم از این برنامهها بهره ببرند.
امضاکنندگان از کشورهای منطقه و کشورهای دارای اکثریت مسلمان خواستهاند که از نفوذ دیپلوماتیک خود برای دفاع از حقوق زنان افغانستان استفاده کنند و هیچ توجیه دینی یا فرهنگی را برای محروم کردن زنان از حقوق اساسیشان نپذیرند. آنان از نهادهای کمککننده نیز خواستهاند که از کارمندان زن افغان خود حمایت کنند و مراقب باشند که کمکهای بینالمللی به تبعیض علیه زنان دامن نزند.
امضاکنندگان در پایان تأکید کردهاند که کارزار یک میلیون امضا باید به تعهدی مشترک برای تأمین عدالت، پاسخگو کردن عاملان نقض حقوق بشر و بهبود زندگی زنان بینجامد. به گفته آنان، زنان و دختران افغانستان باید بتوانند آزادانه زندگی کنند، درس بخوانند، کار کنند و درباره آینده خود تصمیم بگیرند.
اسنیکو، یوتیوبر امریکایی در روزهای اخیر به افغانستان سفر کرد و مهمان مقامهای طالبان شد، پیش از این اظهارات بحثبرانگیزی درباره فعالیتها و زندگیاش داشته است.
او که در سفرش به افغانستان پیشنماز برخی از اعضای طالبان شد و یک عضو این گروه به او پیشنهاد ازدواج با دختر افغان داد، پیشتر از شرکت در مهمانیهای جنسی همراه دوستدخترش و تماشای رابطه او با مردان دیگر سخن گفته بود.
او همچنین گفته است که در نوجوانی پورنوگرافی مردان را تماشا میکرد و احساس میکرد که شاید همجنسگرا باشد.
اسنیکو، چهره مشهور اینترنتی امریکا، در روزهای اخیر به افغانستان سفر کرده و با حضور در مناطق مختلف کابل، ویدیوهای زنده از جریان سفرش را در شبکههای اجتماعی پخش میکند.
او در این سفر با شماری از اعضا و مقامهای طالبان دیدار کرده و بخش زیادی از برنامههای زندهاش را به گفتوگو با افراد این گروه اختصاص داده است.
در ویدیوهای منتشرشده از سفر اسنیکو به افغانستان، یکی از اعضای طالبان به او پیشنهاد میکند برایش همسر افغان پیدا کند و در ویدیوی دیگری، اسنیکو پیشنماز اعضای این گروه میشود.
اسنیکو کیست؟
اسنیکو، با نام اصلی نیکو کن دِ بالینتازی، یوتیوبر و چهره جنجالی شبکههای اجتماعی امریکایی است که بهدلیل دیدگاههای بحثبرانگیز درباره روابط، جنسیت و سیاست شهرت دارد.
اسنیکو در خانواده کاتولیک بزرگ شد و بعدها به اسلام گروید. سفر اخیرش به افغانستان و دیدار با اعضای طالبان نیز بار دیگر نام او را در رسانهها مطرح کرده است.
این یوتبوبر امریکایی در قسمت ۱۸۵ پادکست «پیر تو پیر» در ۴ قوس ۱۴۰۰ درباره رابطه باز با دوستدختر سابقش صحبت کرد و گفت که دورهای در چهار مهمانی جنسی شرکت کرده بودند.
اسنیکو در این مصاحبه توضیح داد که در یکی از این مهمانیها شاهد رابطه جنسی دوستدخترش با مرد دیگری بوده است. او در این مصاحبه میگوید که آن صحنه برایش بسیار آزاردهنده بود و پس از مدتی اتاق را ترک کرده است.
پس از انتشار این مصاحبه، کاربران شبکههای اجتماعی با اشاره به همین روایت، لقب «کاک» را برای اسنیکو به کار بردند.
این واژه در فرهنگ اینترنتی انگلیسیزبانان اصطلاحی تحقیرآمیز برای مردی است که شریک جنسیاش با مردان دیگر رابطه دارد و او از این موضوع آگاه است.
این یوتیوبر امریکایی در ماه حوت ۱۴۰۴ نیز در یک پخش زنده گفت که در حدود ۱۴ سالگی تصور میکرد شاید همجنسگرا باشد و به همین دلیل پورنوگرافی مردان همجنسگرا را تماشا کرده است. او گفت که این محتوا برایش جذاب نبوده است.
در همان دوره، تصاویری خصوصی از اسنیکو در شبکههای اجتماعی منتشر شد و برخی کاربران مدعی شدند که او در فیلمهای پورنوگرافی مردانه حضور داشته است. اسنیکو این ادعاها را رد کرد و گفت شماری از تصاویر منتشرشده جعلیاند و برخی دیگر به دورهای مربوط میشوند که او ۱۷ سال داشته است.
با این حال تاکنون مدرک معتبر و مستقلی برای تأیید حضور او در فیلمهای پورنوگرافی مردانه منتشر نشده است.
در یکی از ویدیوهای منتشرشده از سفر این یوتیوبر امریکایی در افغانستان، یک عضو طالبان به اسنیکو پیشنهاد میکند که اگر بخواهد در افغانستان ازدواج کند، برایش همسر افغان پیدا خواهند کرد.
این عضو طالبان مدعی میشود که دختران «زیادی» در افغانستان حاضرند با «افتخار» با این یوتیوبر امریکایی ازدواج کنند. این اظهارات در شبکههای اجتماعی بازتاب گستردهای داشته است.
ویدیوی دیگری از سفر اسنیکو که در ۲۸ عقرب نشر شده، نشان میدهد او پیشنماز چهار عضو طالبان شده است . او سوره حمد و سوره کافرون را هنگام پیشنمازی با صدای بلند و با تلفظ انگلیسیزبانان قرائت میکند.
مسلمانشدن اسنیکو
اسنیکو در خانوادهای کاتولیک بزرگ شد و مدتی به بیخدایی گرایش داشت. او گفته است که پس از خواندن زندگینامه مالکوم ایکس، فعال حقوق مدنی امریکا که در زندان به اسلام گروید، به این دین علاقهمند شد. اسنیکو در سالهای ۱۳۹۳ و ۱۳۹۴ خورشیدی در شبکههای اجتماعی از علاقهاش به اسلام نوشته بود، اما هنوز مسلمان نشده بود.
او در اوایل سال ۱۴۰۲ خورشیدی، پس از آشنایی بیشتر با اسلام و رفتن به مسجد، شهادتین گفت و مسلمان شد. اسنیکو در گفتوگوهایی با برنامههای «سه مسلمان» و «ولاد تیوی» درباره این مسیر صحبت کرده و گفته است که در رمضان همان سال برای انجام مناسک عمره به مکه رفت.
سفر اخیر او به افغانستان و دیدار با اعضای طالبان، از جمله پیشنهاد یافتن همسر افغان و پیشنمازی در جمع افراد این گروه، توجه کاربران شبکههای اجتماعی را جلب کرده است.
«حتی پول قطع انگشتهای از کارافتادهام را ندارم.» خالمراد، مرد ۴۰ ساله افغان، این جمله را با ناامیدی میگوید؛ مردی که برای تأمین زندگی چهار فرزندش از مسیرهای غیررسمی راهی ترکیه شد، اما در سرمای مرز انگشتان دست و پایش آسیب دیدند.
او میگوید پس از روزها پیادهروی در مسیر ایران و ترکیه، بسیاری از انگشتانش بیحس شدند و از حرکت بازماندند. اکنون، به گفته خودش، نه توان کار دارد و نه پول کافی برای درمان.
خالمراد به افغانستان اینترنشنال گفت که پس از بازگشت طالبان به قدرت، در روستای محل زندگیاش با سهچرخه باربری میکرد؛ اما بیشتر روزها کاری برای انجامدادن پیدا نمیشد و درآمدش برای تأمین نیازهای خانواده کافی نبود.
تصاویری که افغانستان اینترنشنال مشاهده کرده نشان میدهد که انگشتان دست و پای این مرد کبود شده است.
او میگوید برای تأمین نان چهار فرزندش که بین هشت تا ۱۵ سال دارند، تصمیم گرفت از مسیرهای غیررسمی به ایران و سپس ترکیه برود و در آنجا چوپانی یا کارگری کند.
خالمراد برای رسیدن به ایران بیش از ۲۰ هزار افغانی پرداخت کرد. به گفته او، پنج شبانهروز در دشتها و تپههای ریگی ولایت نیمروز پیادهروی کرد و پس از ۱۱ روز به شهری در نزدیکی قم رسید.
در ایران، قاچاقبری به او وعده داد که در برابر ۶۲۰۰ دالر، او را به قونیه در ترکیه برساند. دو نفر از بستگان خالمراد در قونیه چوپانی و کشاورزی میکنند و قرار بود هزینه سفر او را بپردازند. خالمراد نیز قصد داشت پس از رسیدن به ترکیه کار کند و پول آنان را پس بدهد.
او میگوید این دو عضو خانوادهاش در قونیه ماهانه حدود ۵۰ هزار لیر درآمد دارند.
قاچاقبر گفت: یا باید بمیری یا از مرز بگذری
خالمراد میگوید ۲۶ روز در منطقهای نزدیک قم منتظر ماند تا قاچاقبر او را به مرز ترکیه منتقل کند.
به گفته او، قاچاقبر سه بار گروهی حدود ۶۰ نفره را شبانه تا نزدیکی دیوار مرزی برد؛ اما هر بار با شلیک مرزبانان ایرانی، تلاش آنان برای عبور ناکام ماند.
خالمراد میگوید پس از سه تلاش ناموفق، بهدلیل وضعیت جسمی نامناسب از قاچاقبر خواست او را به محل قبلی در ایران برگرداند. اما به گفته او، قاچاقبر پاسخ داد: «راه برگشت نیست؛ یا باید بمیری یا از مرز بگذری.»
او میگوید حوالی ساعت یک بامداد ۱۸ عقرب، قاچاقبر او و دستکم ۹ نفر دیگر را به اجبار تا دیوار مرزی برد و آنان از روی حصار به سمت خاک ترکیه رفتند.
به گفته خالمراد، در آن سوی مرز با باد و برف شدید روبهرو شدند و حدود ۱۳ ساعت در مسیر کوهستانی راه رفتند تا یکی از همکاران قاچاقبر آنان را تحویل گرفت.
او میگوید زیر کفشهایش بیش از ۱۰ سانتیمتر یخ بسته بود و با وجود بیحسشدن انگشتان دست و پایش، مجبور بود به راهرفتن ادامه دهد. خالمراد میگوید در آن شرایط، توقف در مسیر میتوانست جانش را به خطر بیندازد.
او زمانی به مقصد رسید که بسیاری از انگشتان دست و پایش، به گفته خودش، از شدت سرما سیاه و از حرکت بازمانده بودند.
خالمراد پیش از بازگشت طالبان نیز برای کار به ایران میرفت. او میگوید حدود ۱۶ سال در شهر ورامین چوپانی کرده و در این مدت فقط پنج بار به افغانستان برگشته است. به گفته او، درآمدش در ایران تنها برای تأمین هزینههای زندگی فرزندانش در افغانستان کافی بود. او نخستین بار در حدود ۲۰ سالگی برای کار به ایران رفت.
«حتی هزینه قطع انگشتهایم را ندارم»
بیش از ۱۰ روز است که خالمراد در اتاق یکی از دوستانش در انقره بهسر میبرد. او میگوید از ترس بازداشت پولیس، کمتر از اتاق بیرون میرود و در این مدت فقط یک بار توانسته است انگشتانش را در یک مرکز صحی خصوصی پانسمان کند.
به گفته او، مراکز درمانی دولتی بهدلیل نداشتن مدارک اقامت، او را نپذیرفتهاند و خودش نیز پول کافی برای پرداخت هزینه درمان ندارد.
خالمراد میگوید از یک دستش فقط دو انگشت و از دست دیگرش یک انگشت حرکت دارد. او همچنین میگوید تقریباً نیمی از انگشتان پایش نیز از حرکت بازماندهاند.
او از مقامهای مسئول و سفارت افغانستان در ترکیه میخواهد برای درمان و بازگشتش به افغانستان کمک کنند.
نگرانی او تنها وضعیت جسمی خودش نیست. خالمراد میگوید نگران است که اگر نزدیکانش در بلخ دیگر به فرزندانش غذا ندهند، آنان با گرسنگی روبهرو شوند.
درمان زودهنگام در سرمازدگی شدید اهمیت دارد
رامین فرامرز، متخصص ارتوپیدی در شفاخانه مارین در شهر بوئر آلمان، میگوید سرمازدگی شدید میتواند به بافتهای بدن، بهویژه انگشتان دست و پا، آسیب جدی وارد کند.
به گفته او، قرارگرفتن طولانیمدت در معرض سرمای شدید باعث تنگشدن رگهای خونی و کاهش جریان خون میشود. در نتیجه، اکسیژن و مواد غذایی کافی به بافتها نمیرسد و در صورت ادامه این وضعیت، ممکن است آسیب برگشتناپذیر ایجاد شود.
دکتر فرامرز میگوید تشخیص میزان آسیب از روی عکس و ویدیو دشوار است؛ هرچند در تصاویر منتشرشده از خالمراد، سیاهشدن انگشتان او دیده میشود.
او تأکید میکند که مراجعه زودهنگام به مرکز درمانی اهمیت زیادی دارد. به گفته این متخصص، اگر بیمار در ساعات نخست و پیش از ایجاد آسیب برگشتناپذیر تحت درمان قرار گیرد، ممکن است بتوان بافتهای آسیبدیده اما قابل نجات را حفظ کرد.
دکتر فرامرز میگوید در سرمازدگی شدید، رسیدگی پزشکی در ۲۴ ساعت نخست میتواند در افزایش احتمال حفظ عضو مؤثر باشد؛ هرچند نتیجه درمان به شدت آسیب و وضعیت خونرسانی نیز بستگی دارد.
او میافزاید که سیاهشدن انگشتان لزوماً به معنای نیاز به قطع فوری آنها نیست. تصمیم درباره قطع عضو به میزان آسیب بافت، وضعیت خونرسانی و احتمال بروز عفونت یا عوارض جدی بستگی دارد.
به گفته این پزشک، اگر بافت بهطور کامل از بین رفته باشد یا عفونت و عوارض خطرناک ایجاد شود، ممکن است قطع عضو ضروری باشد. او تأکید میکند که بیحسی، تغییر رنگ پوست یا درد شدید پس از قرارگرفتن در معرض سرمای شدید، نشانههایی هستند که نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارند.
مهاجران افغان که بهدلیل فقر، بیکاری و نبود فرصتهای زندگی ناچار میشوند از مسیرهای غیررسمی به کشورهای دیگر بروند، اغلب با خطرهای جدی روبهرو هستند.
بسیاری از آنان برای عبور از مرزها به قاچاقبران انسان وابسته میشوند و در مسیرهای طولانی و دشوار، از بیابانها و کوهستانها میگذرند. برخی در سرمای شدید، بدون لباس و تجهیزات مناسب، ساعتها یا روزها پیادهروی میکنند و شماری نیز در معرض تیراندازی مرزبانان، گرسنگی، تشنگی، خشونت و رهاشدن از سوی قاچاقبران قرار میگیرند.
این شرایط میتواند به سرمازدگی، قطع عضو، جراحت، ناپدیدشدن و حتی مرگ آنان منجر شود.
بررسیهای افغانستان اینترنشنال نشان میدهد که در ماه جاری دستکم ۲۰ جسد متعلق به مهاجران افغان در دو سوی مرز ایران و ترکیه پیدا شده است. همزمان دهها خانواده به افغانستان اینترنشنال خبر دادند که فرزندانشان در مرز ناپدید شدهاند.
شماری از زنان فعال در پی اقدامات همزمان فرانسه مبنی بر آغاز گفتوگو برای پذیرش دیپلوماتهای طالبان و قدردانی از زنان افغان، طی نامهای از امانوئل مکرون، رئیسجمهور این کشور خواستند بهجای نامگذاریهای نمادین زمینه اسکان مجدد زنان در معرض خطر را فراهم کند.
گروهی شامل ۱۲۰ زن افغان مقیم ایران و پاکستان یکشنبه، اول قوس در نامهای سرگشاده به امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه، خواستار توجه بیشتر او، به وضعیت دشوار خود در این کشورها شدند. این نامه تاکنون مورد حمایت نزدیک به ۶۰۰ نفر از شهروندان فرانسه و دیگر کشورهای غربی قرار گرفته است.
در این نامه آمده است که پس بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان، شماری از امضاکنندگان، از جمله فعالان حقوق زنان، خبرنگاران، قضات، استادان دانشگاه و افسران پیشین زن در ایران و پاکستان با وضعیت دشوار و خطر اخراج روبهرو هستند.
این زنان میگویند بازگشت به افغانستان میتواند جان آنان را بهطور مستقیم در معرض خطر قرار دهد. به گفته آنان، فهرست نامهای شان قبلا بهگونه رسمی به رئیسجمهور فرانسه فرستاده شده و پروندههای مهاجرتی شان نیز در انتظار رسیدگی است.
امضاکنندگان نامه از امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه خواستهاند وزارت خارجه، وزارت داخله و سفارتخانههای این کشور در اسلامآباد و تهران، ظرفیت پذیرش زنان در معرض خطر را افزایش دهند. آنان نوشتند که سهمیه ویزاهای بشردوستانه باید بیشتر شده و پروندههای مهاجرتی شان بهگونه فوری بررسی شود.
آنان میگویند فرانسه در پنج سال گذشته از شماری از زنان افغان حمایت کرده و در کنار آنان بوده است؛ اما با نزدیک شدن انتخابات ریاستجمهوری، مقامات این کشور گفتوگو با طالبان را آغاز کرده و این امر مایه نگرانی زنانی شده که منتظر تصمیمگیری درباره پروندههای مهاجرتی خود هستند.
شهرداری پاریس در اواخر حوت ۱۴۰۴ مکانی را در منطقه بیستم این شهر به نام «زنان افغان که برای آزادی مبارزه میکنند» نامگذاری کرد. فرانسه خواست با این اقدام، به زنانی که در برابر رژیم طالبان اعتراض کردند ادای احترام کند.
همچنین شورای شهر پاریس در ۲۸ عقرب، با تصویب یک مصوبه رسمی، «شهروندی افتخاری پاریس» را به زنان و دختران افغانستان اعطا کرد. شهرداری پاریس هدف از این اقدام را اعلام همبستگی قاطع با مبارزه زنان افغان در برابر تبعیض، محرومیت و سرکوب سیستماتیک عنوان کرده است.
همزمان، منابع آگاه در ۲۳عقرب به افغانستان اینترنشنال گفتند وزارت خارجه طالبان چهار دیپلومات خود را به سفارت افغانستان در فرانسه اعزام میکند. به گفته این منابع، این دیپلوماتها در حال حاضر در انتظار دریافت ویزای فرانسه هستند و احتمالا هفته آینده وارد این کشور شوند.
با این حال، در نامه زنان افغان از موضعگیریهای دولت فرانسه در حمایت از حقوق زنان افغانستان قدردانی شده است؛ موضعگیریهایی که به باور امضاکنندگان، همزمانی آن با تماسهای این کشور با طالبان، پرسشهایی درباره تداوم این حمایتها ایجاد کرده است.
این زنان از اعطای شهروندی افتخاری از سوی شهرداری پاریس به زنان افغانستان قدردانی کردهاند، اما تأکید دارند که چنین اقدامهایی بهتنهایی پاسخگوی نیازهای فوری آنان نیست. آنان میگویند آنچه اکنون نیاز دارند، صدور ویزای بشردوستانه، حفاظت و حمایت سیاسی جامعه جهانی از حقوق زنان در برابر طالبان است.
بربنیاد اطلاعات، یک نسخه از این نامه به بانوی اول فرانسه، وزارت خارجه، وزارت داخله، مجلس ملی و سناتورهای این کشور نیز فرستاده شده است.
وزارت عدلیه طالبان ۶۰۰ جریب زمین شهرک هاشمیه را در ناحیه هشتم شهر مزار «امارتی» اعلام کرد. طالبان باشندگان این شهرک را مکلف کرده است که زمینها را به کمیسیون جلوگیری از غصب و استرداد زمینهای غصبشده این گروه تحویل دهند.
وزارت عدلیه طالبان روز یکشنبه، اول قوس، با نشر خبرنامهای اعلام کرد که محکمه ویژه رسیدگی به پروندههای غصب زمین در حوزه شمال، پس از بررسی اسناد، ۶۰۰ جریب زمین زمینهای شهرک هاشمیه را ملکیت «امارتی» تشخیص داده است.
این وزارت گفته است که پرونده این زمینها پیش از این از سوی کمیسیون جلوگیری از غصب و استرداد زمینهای غصبشده بررسی و برای صدور حکم به محکمه ویژه سپرده شده بود.
این تصمیم در حالی اعلام میشود که طالبان در بلخ روند بررسی و تغییر وضعیت مالکیت چندین شهرک مسکونی را دنبال میکند.
افغانستان اینترنشنال روز شنبه، ۳۰ عقرب، گزارش داد که طالبان روند تخریب خانههای بخش مورد منازعه شهرک نصرتآباد در ناحیه دهم مزارشریف را آغاز کرده است. باشندگان این شهرک میگویند با وجود داشتن قباله شرعی، کتابچه برق و اسناد صفایی، با دستور تخلیه و تخریب خانههایشان روبهرو شدهاند و دستکم پنج خانه تخریب شده است.
پیش از این نیز افغانستان اینترنشنال در گزارشی اختصاصی در سوم میزان همین سال، با استناد به دو مکتوب فرماندهی امنیه طالبان در بلخ، منتشر کرد که خریدوفروش و ساختوساز در ۳۸ شهرک مسکونی این ولایت ممنوع شده و زمینهای ۱۳ شهرک، از جمله شهرک خالد بن ولید، بهطور قطعی «امارتی» اعلام شده است.
شهرک هاشمیه نیز در فهرست شهرکهایی قرار داشت که پرونده آنها در آن زمان هنوز به نتیجه نهایی نرسیده بود.
وزارت عدلیه طالبان در ۲۶ سنبله ۱۴۰۵ نیز اعلام کرد که زمینهای ۴۹ شهرک در ۱۴ ولایت افغانستان را بهگونه کامل یا قسمی «امارتی» شناسایی کرده است.
این وزارت در چهارم میزان نیز گفت که طالبان در چهار سال گذشته بیش از چهار میلیون جریب زمین را در سراسر افغانستان «امارتی» تشخیص داده و مسترد کرده است.
طالبان در سالهای گذشته دهها شهرک و هزاران جریب زمین مردم در شهرهای مختلف به شمول بلخ را «امارتی» اعلام کردهاند.
این گروه قانونی را درباره زمینهای دولتی منتشر کرده که براساس آن، زمین شهرکهایی که از سوی نهادهای این گروه «امارتی» تشخیص داده شوند، در شرایط مشخص میتواند در بدل پرداخت پول به «متصرفان» یا باشندگان فعلی واگذار شود.
این قانون برای نحوه توزیع، فروش و مدیریت زمینهایی که طالبان آنها را امارتی میداند، مقررات تازهای تعیین کرده است. این تصمیمهای طالبان با مخالفت شماری از زمینداران و باشندگان شهرکها روبهرو شده است.