امیرخان متقی وزیر خارجه طالبان در رأس هیاتی برای شرکت در نشست سازمان همکاری اسلامی به پاکستان رفت. این نخستینبار است که نماینده طالبان در یک نشست بینالمللی در سطح کشورهای اسلامی شرکت میکند. این نشست فردا یکشنبه با تمرکز بر وضعیت افغانستان، در اسلامآباد برگزار میشود.
پاکستان پس از ۴۱ سال، بار دیگر میزبان نشست وزرای خارجه سازمان همکاری اسلامی است.
در آستانه برگزاری این نشست، جبهه مقاومت ملی به رهبری احمد مسعود از اعضای سازمان همکاری اسلامی خواسته بود این نشست را در جایی به غیر از پاکستان برگزار کنند. خواستی که شنیده نشد.
جبهه مقاومت ملی به رهبری احمد مسعود و شورای عالی موسوم به مقاومت ملی متشکل از رهبران جهادی همچنان از این سازمان خواستند طالبان را به رسمیت نشناسند.
به دنبال مصاحبههای حمدالله محب مشاور امنیت ملی اشرف غنی، اعضای طالبان میگویند مقامهای پیشین حکومت هرگز نمیتوانند به افغانستان برگردند. محب در مصاحبههایی با رسانههای امریکایی گفت که طبق اطلاعات استخبارات امریکا، طالبان قصد داشت اشرف غنی را مانند داکتر نجیبالله اعدام کند.
محمد جلال، عضو کمیسیون فرهنگی طالبان در واکنش به مصاحبه محب در توییتی نوشت که مقامات پیشین حکومت تا موقع فرار، از امریکاییها میخواست افغانها را بمباران کنند. این عضو طالبان مقامهای پیشین را متهم به خیانت کرد و گفت آنها دیگر هرگز نمیتوانند به افغانستان برگردند.
پیش از این، طالبان با اعلام عفو عمومی از مقامهای پیشین خواسته بودند که به افغانستان برگردند.
محب در مصاحبه با شبکه خبری سیبیاس، عدم درک تصمیم خروج امریکا از افغانستان را یکی از بزرگترین اشتباهات رهبری حکومت پیشین خواند و گفت که ما باید می فهمیدیم که آمریکا تصمیم گرفته است تحت هر شرایطی از افغانستان عقبنشینی میکند.
شاهمحمود قریشی، وزیر امور خارجه پاکستان روز جمعه، ۲۶ قوس بر راهاندازی مجدد سیستم بانکی افغانستان تأکید کرد. او گفته است راهاندازی سیستم بانکی، اولین گام بزرگ در جهت ثبات اقتصادی افغانستان خواهد بود.
قریشی در گفتگو با رسانههای پاکستانی گفته است که ممکن است اسلامآباد و کشورهای سازمان همکاری اسلامی در زمینه ظرفیتسازی به افغانها کمک کنند.
وی تاکید کرد که بسیاری از شهروندان افغانستان که در خارج از کشور زندگی میکنند میخواهند با بازپرداخت پول به خانوادههای خود کمک کنند. قریشی از جامعه بینالمللی خواست به نیاز آنها توجه کند، زیرا افغانهای عادی بهدلیل هیچ تقصیری در رنج هستند.
این مقام پاکستانی در آستانه برگزاری نشست ویژه سازمان همکاری اسلامی در اسلامآباد هشدار داد که اگر به بحران افغانستان رسیدگی نشود، گروههایی مانند القاعده و داعش از این بحران استفاده خواهند کرد.
هفدهمین نشست فوقالعاده شورای وزیران خارجه سازمان همکاری اسلامی با دعوت عربستان سعودی و به میزبانی اسلامآباد قرار است روز یکشنبه، ۲۸ قوس برگزار شود.
کریستین ساینس مانیتر در تحلیلی نوشته است که اقدامات طالبان تاکنون نشاندهنده تعهد اندک این گروه به آزادی بیان و عزم جدی آن برای خفه کردن صداهای مخالف بوده است. به گزارش این رسانه، منتقدان طالبان در معرض ارعاب و ترس قرار گرفتهاند و بر اساس شواهد، اغلب توسط طالبان کشته میشوند.
کریستین ساینس مانیتور مینویسد وقتی صحبت از انتقاد میشود، مشکل این است که طالبان دنبال صدهای بزرگ نمیروند بلکه به دنبال صداهای کوچک میروند.
تحلیلگری بهنام رحمتالله امیری به این رسانه گفته طالبان به صورت سیستماتیک صداهای کوچک را هدف قرار میدهند تا جلوی آزادی بیان را بگیرند.
او میافزاید طالبان بر این باورند که باید از سطح پایین کار کنند، زیرا اگر جامعه را از پایه کنترل نکنند، نمیتوانند آن را در سطح ملی کنترل کنند.
آقای امیری اضافه میکند: "اگر می خواهید مطمئن شوید که جنگلی در آینده وجود ندارد، درختان بزرگ را قطع نکنید. در عوض، اجازه ندهید درختان کوچک رشد کنند."
او اضافه میکند که این استراتژی طالبان اعتراض بینالمللی کمی را برانگیخته است و در مقایسه با هدفگیری افرادی شناخته شدهای که به راحتی میتواند توجهها را به خود جلب کند، این استراتژی سالها به طور مؤثر برای دستیابی به اهداف گستردهتر استفاده شده است.
طعنهای که به مرگ انجامید
کریستین ساینس مانیتر به طور موردی به قضیه ترور نوید احمد اشاره میکند. نوید احمد دارای دو مدرک لیسانس در زراعت و اقتصاد بود و پس از تسلط طالبان بر شهر لشکرگاه، مرکز ولایت جنوبی هلمند، یک فروشگاه لوازمالتحریر باز کرده بود.
طعنهای که احمد نوید در اواخر نوامبر در مورد حکومت طالبان در فیسبوک بیان کرده بود توجه زیادی را به خود جلب کرد.
او در پست خود گفته بود که معلمان معترض نباید از طالبان حقوق بخواهند چرا که آنها خود نان ندارند و از ساکنان محل تقاضای غذا و کمک میکنند.
کارشناسان پیشبینی کرده بودند که اگر جهادیها دوباره کنترل افغانستان را به دست گیرند، آزادیها کاهش خواهد یافت.
طالبان قبل از آنکه بهقدرت برسند، رسانهها را اغلب متهم به کار برای "اشغالگران کافر" میکردند و برای این گروه طعمه خاصی بود. در جریان یک کارزار ترور هدفمند در اواسط سال ۲۰۲۰، تعداد زیادی از قاضی زن گرفته تا خبرنگاران و مجریان تلویزیون کشته شدند.
باور به آزادی بیان؟
کریستین ساینس مانیتر مینویسد که در طول دو دهه جنگ امریکا در افغانستان آزادی بیان به عنوان نمادی از پیشرفت در این کشور رشد کرد. هرچند که به عنوان یکی اهداف طالبان، بهای زیادی پرداخت.
سهیل شاهین، سخنگوی پیشین طالبان و نماینده معرفی شده این گروه در سازمان ملل در ماه آگست گفته بود که طالبان به آزادی بیان باور دارد. اما مقررات تازهای که طالبان برای رسانهها وضع کرده هر گزارشی را که مخالف اسلام باشد، به چهرههای ملی توهین کند یا تاثیر منفی بالای روحیه مردم بگذارد، منع میکند.
دیده بان حقوق بشر در آن زمان خاطرنشان کرد که این مقررات "آنقدر گسترده و مبهم است که تقریباً هرگونه گزارش انتقادی در مورد طالبان را ممنوع میکند." و در بحبوحه گزارشهایی مبنی بر تهدید به مرگ روزنامهنگاران، مقررات رسانهای طالبان محدودیتهای شدیدی برای زنان وضع کرد؛ نمایش با بازیگران زن را ممنوع و پوشش حجاب را برای خبرنگاران زن در تلویزیونها اجباری کرد.
وزیر خارجه پاکستان میگوید ۹۰ هیات خارجی برای شرکت در نشست فوقالقاعده شورای وزیران خارجه سازمان همکاری اسلامی به اسلامآباد رسیدهاند. شاهمحمود قریشی گفته امیدوار است حضور محمد سلیمان الجاسر، رییس بانک توسعه اسلامی دروازههای کمک بشردوستانه به افغانستان را باز کند.
قرار است در این نشست که روز یکشنبه ۱۹ دسامبر برگزار میشود راههای کمک رسانی به افغانستان بررسی شود.
آقای قریشی گفته است که ایجاد مکانیزمی برای ارایه کمکهای مستقیم و به موقع به مردم افغانستان لازم است.
قرار است نشست سران کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی در ماه مارچ ۲۰۲۲ برگزار شود. احتمالا موضوع افغانستان از اجندای اصلی آن نشست باشد.
شماری از کاربران توییتر میگویند حامد کرزی، رییسجمهور پیشین افغانستان، آنها را بلاک کرده است. این کاربران سکرینشات صفحه حامد کرزی را همرسانی کردهاند که نشان میدهد از سوی او بلاک شدهاند. بعضی کاربران میگویند پس از انتقاد از طالبان و طرح لویهجرگه آقای کرزی بلاک شدهاند.
در میان کاربرانی که تصویر صفحه بلاکشده خود را همرسانی کردهاند، چند نفر گفتهاند به خاطر انتقاد از عملکرد طالبان یا طرح آقای کرزی برای برگزاری لویه جرگه، رییسجمهور پیشین افغانستان آنها را بلاک کرده است.
کاربر دیگر نوشته است "کرزی پاسخی برای سوالهای ما نداشت، ما را بلاک کرد".
یک کاربر هم در کنار نشر تصویر صفحه بلاک شده خود نوشته است: "نمیفهمم حامد کرزی چرا من را بلاک کرده، فکر میکردم [او] یک شخصیت ملی و انتقادپذیر است".
به باور یک کاربر دیگر توییتر که او هم توسط رییسجمهور پیشین افغانستان یا ادمین صفحه توییتر او بلاک شده، "به نظر میرسد هر کسی که علیه طالب و لویه جرگه قبیلهای صدای خود را بلند میکند، توسط کرزی، پدر معنوی طالبان، بلاک میشود".
در زیر خبر مرتبط در توییتر افغانستان اینترنشنال هم، شماری از کاربران گفتهاند که در از سوی آقای کرزی بلاک شدهاند:
حامد کرزی که در دوران حکومتش، بارها طالبان را برادران ناراضی خواند و از نیروهای ائتلاف به خاطر حملات هوایی با هدف کشتن افراد این گروه انتقاد میکرد، اکنون به این گروه که قدرت را به دست گرفتهاند، پیشنهاد برگزاری لویه جرگه سنتی، به منظور کسب مشروعیت داخلی و به رسمیت شناخته شدن بینالمللی داده است.
آقای کرزی باور دارد که طالبان اکنون دولت افغانستاناست و جامعه جهانی باید با این گروه کار کنند.
مواضع رییسجمهور پیشین افغانستان در حمایت از گروه طالبان، انتقادهای زیادی در میان کاربران افغان شبکههای اجتماعی برانگیخته است.