رویترز: ازبیکستان و تاجیکستان می‌خواهند تعدادی از طیاره‌های افغانستان را نگهدارند

به گزارش خبرگزاری دولتی باختر، رهبر طالبان از نیروهای این گروه خواسته است تا «شب و روز متوجه امنیت مردم» باشند و در جریان تلاشی از «اخلاق خوب» کار بگیرند.

آخندزاده با اشاره به موجی از مردم که در صدد فرار از کشور هستند، گفته است: «هیچ افغان از کشور بیرون نشود و در افغانستان بماند.» او به علما و والیان خود هدایت داده است که مردم را از مهاجرت به خارج منصرف سازند.

در این سخنرانی رهبر طالبان، بر اطاعت نیروهای این گروه از بزرگان طالبان نیز تاکیده شده است. آخندزاده خطاب به طالبان گفته است: «بزرگان را احترام کنید. از آنان شکایت نکنید و هیچ کار را بدون اجازه بزرگان انجام ندهید.»

ملا هبت‌الله بر هماهنگی میان طالبان نیز تاکید کرده و از آنها خواسته است تا در کارهای یکدیگر مداخله نکنند.

تاکید رهبر طالبان بر عفو عمومی پس از آن صورت می گیرد که ویدیوهای متعددی از بدرفتاری طالبان با نظامیان پیشین در شبکه های اجتماعی نشر شده است.

این بدرفتاری طالبان باعث برانگیخته شدن اعتراض‌ها در کشور شده است. چندی پیش شماری از باشندگان ولایت پنجشیر، در اعتراض به کشته شدن یک جوان از سوی طالبان دست به اعتراض زدند.

به نقل از این خبرگزاری، با هجوم طالبان به پایگاه‌های نیروهای هوایی افغان در چندین ولایت از جمله بلخ، محافظان این پایگاه‌ها اغلب بدون جنگ پا به فرار گذاشتند. پیلوت‌های افغان با توجه به کمبود مهمات و فرسودگی تجهیزات، به جای حمله بالای طالبان، با طیاره‌ها و چرخبال‌ها به کابل برگشتند.

برخی از این پیلوت‌ها تصور می‌کردند که از این هواپیماها و چرخبال‌ها برای دفاع از کابل به عنوان پایگاه اصلی حکومت استفاده خواهد شد، اما تلاش رئیس جمهور برای فرار از افغانستان موجب شد که تعدادی از پرسونل هوایی نظامی با خانواده‌های شان با این هواپیماها به تاجیکستان و ازبیکستان فرار کنند.

مقامات امریکایی و افغان می‌گویند که از این هواگردها، ۴۶ فروند به ازبیکستان و ۱۷ فروند به تاجیکستان فرار داده شده است.

رویترز به نقل از منابع خود می‌نویسد که در جریان سقوط سریع کابل، وزارت دفاع امریکا تعدادی از نظامیان را به کابل فرستاد که آنان تجهیزات هوایی به جا مانده از قوای افغان را از کار بیندازند تا نیروهای طالبان از آن استفاده نتوانند.

با سقوط ولایات و شدت گرفتن جنگ، حکومت پیشین فشار زیادی بالای نیروی هوایی به خاطر پوشش جبهات جنگ وارد کرد. پیلوت‌های افغان به رویترز گفتند که ظرفیت نیروی هوایی در حدی نبود که به طور همزمان، از عهده حمله بالای طالبان در جبهات مختلف و انتقال نیروها و زخمی ها بر آید.

کمبود مهمات نیروی هوایی افغانستان را محدود ساخته بود. هواپیماها و چرخبال ها به خاطر استفاده بیش از حد، و تعمیر و مراقبت ناکافی از کار افتاده بودند.

جنرال فرانک مکینزی، فرمانده ستاد مرکزی ارتش امریکا پنج ماه پیش از سقوط کابل به کانگرس امریکا در مورد وضعیت قوای هوایی افغان هشدار داده بود. به گفته او، «من نسبت به توانایی قوای هوایی افغانستان پس از قطع پشتیبانی ما از آن نگران هستم.»

لی شیجینگ، معاون شرکت چاینا تاون، به گلوبال تایمز گفت که اخیرا در دیدار با مقامات وزارت تجارت طالبان در کابل، روی موضوعات زیادی از جمله دشواری‌های راه‌اندازی مجدد سیستم مالی کشور و پول دیجیتال بحث کردند.

برخی از شرکت‌های چینی ارز دیجیتال گفته‌اند که به دلیل نگرانی‌های امنیتی، در مورد سرمایه‌گذاری در افغانستان محتاطانه عمل می‌کنند، اما در صورت بهبود وضعیت امنیتی و تمایل طالبان می توانند به این گروه در قسمت راه اندازی سیستم ارز دیجیتال همکاری کنند.

این سرمایه گذاران می گویند که افغانستان هنوز زیر ساخت های ارز دیجیتال و شبکه مخابراتی مناسب را برای استفاده از این ارز های جدید ندارد.

کارشناسان مسایل بانکی می گویند که گروه طالبان با توجه به تحریم های بین المللی، با ارزهای دیجیتال مانند بیت کوین، می تواند نظام بانکی و موسسات مالی بین المللی را دور زده و به منابع جدید نقدینگی دست یابد.

در بیوگرافی رینا امیری آمده است که او دو دهه را صرف مشاوره به دولت‌ها، سازمان ملل و اندیشکده‌ها در مورد مسائل مربوط به افغانستان کرده است. او در زمان باراک اوباما، مشاور ارشد در امور افغانستان و پاکستان بود.

در دولت طالبان کار و تحصیل زنان و دختران ممنوع شده است که این مسئله باعث انتقادات گسترده سازمان‌های بین المللی و کشورها گردیده است.

در چهار ماه گذشته بارها گروه‌هایی از زنان با راه اندازی تظاهرات به سیاست سختگیرانه طالبان اعتراض کرده‌اند.

خیلی از سوال‌هایی که ممکن است از آقای غنی پرسیده شود، همین حالا قابل پیش‌بینی است و حتی پاسخ‌های او را نیز می‌توان گمانه‌زنی کرد.

تصور می‌شود که او در توجیه فرارش مسایل مختلفی مطرح کند که بسیاری از آن‌ها تاکنون از جانب نزدیکانش از جمله حمدالله محب، مشاور امنیت ملی پیشین مطرح شده است.

اگر بپذیریم که آنچه افرادی مانند حمدالله محب در مصاحبه‌های مختلف گفته‌اند، با موافقت و هماهنگی با اشرف غنی گفته شده،‌ می‌توان پیشبینی کرد که او فرار جنجالی خود را از افغانستان اینگونه توجیه کند که برای جلوگیری از خون‌ریزی کشور را ترک کرده و همچنین به پایین بودن روحیه اردو و پولیس در تقابل با طالبان یا تبانی فرماندهان محلی و والی‌ها با این گروه اشاره کند.

اشرف غنی، هم در دوره ریاست‌جمهوری دانلد ترامپ و هم پس از روی کار آمدن جو بایدن، بر افغانی بودن روند صلح تاکید داشت. اما حکومت تحت امر او، هم در دوره ترامپ و هم در دوره بایدن، به نوعی دور زده شد و از مذاکرات بیرون ماند.

بر این اساس او ممکن است بگوید جامعه جهانی او را تنها گذاشته و توافق صلح امریکا با طالبان، سرآغاز فروپاشی حکومت او بوده است.

آقای غنی زمانی که در قدرت بود بارها از نبود اتفاق و اتحاد در میان گروه‌های سیاسی کشور انتقاد کرده بود و حالا که از اسب قدرت پایین افتاده، ممکن است بار دیگر این موضوع را پیش بکشد.

او و سخنگویان و نزدیکانش بارها گفته‌ بودند که آماده‌اند در یک روند مشروع و از طریق انتخابات، قدرت را واگذار کنند؛ تکرار این موضوع هم دور از انتظار نیست.

پرسش‌های زیادی از رییس‌جمهور فراری افغانستان وجود دارد، از جمله اینکه اکنون راه حل چیست و برای نجات کشور چه می‌توان کرد.

اشرف غنی پس از گذشت چهار و نیم ماه از فرارش حاضر می‌شود با یک رسانه مصاحبه کند، اما پیش از او، نزدیکان و همکارانش حرف‌هایی درباره فرار او و اوضاع کنونی کشور زده‌اند.

او در یک پیام فیسبوکی گفته بود در زمان مناسب درباره رفتن خود بیشتر توضیح خواهد داد.

اکنون باید دید چه اتفاقی افتاده و چه چیزی تغییر کرده که "زمان مناسب" مورد نظر آقای غنی برای سخن گفتن فرا رسیده است.

در این فاصله البته اوضاع افغانستان بحرانی تر از هفته‌های اول پس از به قدرت رسیدن طالبان شده است.

مردم افغانستان امروز با مصیبت‌های فراوانی دست و پنجه نرم می‌کنند.

به باور بسیاری،‌ کشور عملاً به کام پاکستان فرورفته است و حالا نه تنها نخست‌وزیر و وزیر خارجه پاکستان به نمایندگی از افغانستان در مجامع بین‌المللی سخن می‌گویند، بلکه ملاقات‌های پیاپی مقام‌های طالبان با سفیر پاکستان در کابل،‌ این تصور را به وجود آورده که گویا آن‌ها برای حکومت‌داری از اسلام‌آباد خط می‌گیرند.

بیش از صد روز می‌شود که دختران بالاتر از صنف شش در بسیاری از نقاط کشور از رفتن به مکتب باز مانده‌اند و خواسته‌های زنان برای آموزش و حق کار، همه روزه با چماق سرکوب مواجه می‌شود.

در حالی که طالبان از عفو عمومی سخن می‌گویند و کارمندان پیشین را به بازگشت به وظایف خود تشویق می‌کنند،‌ گزارش‌ها از بازداشت و شکنجه نیروهای امنیتی و نظامی حکومت پیشین ادامه دارد.

رسانه‌های زیادی تعطیل شده‌اند و خبرنگاران همچنان دستگیر و شکنجه می‌شوند.

سفره‌های مردم از غذا و نان تهی شده است.

مردم گروه گروه از کشور فرار می‌کنند و واکنش‌های مردم در شبکه‌های اجتماعی نشان می‌دهد که بسیاری حاضرند رنج و زحمت مهاجرت را به جان بخرند اما با ترس و لرز در زیر حاکمیت طالبان زندگی نکنند.

بسیاری از حکومت‌های خارجی،‌ حتی آن‌ها که از طالبان حمایت می‌کنند، مانند روسیه و چین، نگران فعالیت گروه‌های تروریستی مخالف خود در سایه حاکمیت طالبان اند.

این نگرانی به صورت جدی وجود دارد که طالبان با دادن پاسپورت و اسناد تابعیت افغانی، حضور شبه‌نظامیان خارجی در خاک افغانستان را "قانونمند" کند.

اداره امر به معروف و نهی از منکر بار دیگر برداشت سخت طالبان از شریعت اسلامی را با تازیانه بر شانه‌های مردم می‌کوبد.

این‌ها مشت نمونه‌خروار از پیامدهای فرار غنی‌ اند. در حالی که بسیاری از بزرگان طالبان می‌گویند نیروهای آن‌ها قصد ورود به کابل را نداشتند و فرار غنی را بهانه لشکرکشی به پایتخت می‌‌دانند.

حالا گوش‌ها و چشم‌های زیادی در داخل و خارج افغانستان به نخستین مصاحبه رییس‌جمهور فراری این کشور با رسانه‌ها دوخته شده تا ببینند و بشنوند که او چگونه از سپردن سرنوشت بیش از ۳۵ میلیون نفر به گروه طالبان دفاع خواهد کرد.

هرچند پاسخ‌های اشرف غنی قابل پیشینی است، اما با توجه به درد و رنجی که مردم افغانستان در این چهار ماه متحمل شده اند، انتظار نمی‌رود که سخنان آقای غنی، مرهمی بر دردهای آنان باشد.