بر اساس گزارش بازرس کل وزارت دفاع ایالات متحده، بیش از ۱۸۸ میلیون دالر برای حمایت از هزاران پناهجوی افغان که در پایگاه نیروی تفنگداران دریایی کوانتیکو مستقر شدهاند، مصرف شده است.پناهجویان افغان سه ماه در این پایگاه که در ورجنیا موقعیت دارد، اقامت داشتند.
این گزارش روز پنجشنبه، ۱۶ جدی منتشر شد. بر اساس این گزارش، این مبلغ، که در ۳ دسامبر محاسبه شد، شامل ۳۸.۳ میلیون دالر اضافی مورد انتظار برای پوشش هزینههای بازگشت پایگاه به وضعیت اولیه نمیشود.
کوانتیکو یکی از هشت پایگاه نظامی در ایالات متحده است که پس از عملیات تخلیه بیش از ۱۲۰ هزار نفر توسط نیروهای ایالات متحده و نیروهای ائتلاف از افغانستان در ماه اگست در روزهای پایانی درگیری ۲۰ ساله ایالات متحده در آنجا، مهاجران افغان را در خود جای داد. رئیس جمهور جو بایدن در ۳۱ آگست پس از خروج آخرین نظامیان امریکایی از افغانستان، رسما پایان این جنگ را اعلام کرد.
روزنامه انگلیسیزبان دکن هرالد چاپ هند در مطلبی نوشته است بازگشت طالبان به قدرت چالشهایی از ستیزهجویی و خشونت گرفته تا نقض حقوق بشر را در کشورهای دور و نزدیک تشدید کرده است. این روزنامه گفته کشورها برای رسیدگی به وضعیت افغانستان باید به گونه فوری اقدام مشترکی انجام دهند.
به نوشته این روزنامه اگرچه دیگر افغانستان سرخط خبرهای رسانههای جهانی نیست، اما تعامل بینالمللی در افغانستان در مقطع حساسی قرار گرفته است. افغانستان به دلیل محدودیت در مواد غذایی، آشفتگی اقتصادی و زمستان سخت با بحران انسانی روبرو است.
اما مهمترین مانع برای برداشتن گامهای بینالمللی در افغانستان طالبان است. این روزنامه گفته طالبان از تشکیل یک دولت فراگیر و متشکل از همه گروهها در این کشور ناتوان است و نتوانسته به جامعه بینالمللی اطمینان بدهد که اصول حیاتی حکومتداری و امنیت جهانی را دنبال خواهد کرد.
در نتیجه، تعامل بینالمللی با افغانستان در دو راهی انتخاب بین بیتحرکی از یک سو و درگیر شدن با طالبان، علیرغم سیاستهای غیر قابل پیشبینی آنها، از سوی دیگر، مخدوش شده است.
نویسندگان دکن هرالد نوشتهاند هند خود را در قلب این معضل میبیند و بین آوردن افغانستان به عنوان یک اولویت استراتژیک در سیاست خود و موانع این انتخاب گیر مانده است.
در حال حاضر، هند در حال ارزیابی سه راه برای تعامل احتمالی با افغانستان است: ارائه کمکهای بشردوستانه، بررسی تلاشهای مشترک ضد تروریسم با دیگر شرکا، و گفتگو با طالبان.
هدف نهایی هر سه این انتخاب احیای پیوند میان مردم دو کشور و جلوگیری از نابودی دستاوردهایی است که کمکهای انکشافی دهلی در دو دهه گذشته در افغانستان به دست آورده است.
هند بیش از ۴۰۰ پروژه زیربنایی کلیدی را در ۳۴ ولایت افغانستان انجام داده و موافقتنامههای استراتژیک را با دولت پیشین افغانستان برای تقویت تجارت و روابط دوجانبه امضا کرده است.
به قول این روزنامه فراتر از پیوندهای تاریخی و تمدنی مشترک هند و افغانستان، در شرایط فوری، هند اهمیت سرمایهگذاریهای خود را برای صلح و توسعه افغانستان درک میکند.
در حال حاضر خواهان توزیع فوری و بدون تبعیض کمکهای بشردوستانه به تمام بخشهای جامعه افغانستان است.
هند به عنوان یکی از کشورهای قدرتمند در جنوب آسیا، نه تنها در بازسازی افغانستان، بلکه در حفظ منافع اقلیتها، زنان و بخشهای آسیبپذیر جامعه افغانستان نیز سهم دارد.
هند در مجامع چندجانبه اعلام کرد که به افغانستان کمکهای بشردوستانه ارسال خواهد کرد.
کدن هرالد با اشاره به حمایت پاکستان از طالبان نوشته هند نگران افزایش حملات تروریستی در منطقه است.
این روزنامه به گونه ویژه از احتمال ایجاد دهلیز زمینی تروریستی یاد کرده است که از شرق افغانستان آغاز و در کشمیر پایان خواهد یافت.
نگرانی هند از حمایت همیشگی پاکستان از طالبان و اظهارات برخی از مقامان نشأت میگیرد.
با این حال هند به قطعنامه سازمان ملل متحد در مورد تأکید میکند که از جغرافیای افغانستان برای حمله تروریستی علیه هیچ کشوری نباید استفاده شود.
شفیقالله عطایی از مسئولان اتاق تجارت و صنایع میگوید بیش از ۱۰ هزار نفر در صنعت جلغوزه افغانستان کار میکنند. این افراد در مزارع، حمل و نقل یا پروسس جلغوزه کار میکنند. به گفته او ایجاد شغل میتواند مؤثرترین راه برای نجات افغانها از فقر باشد.چین مقصد اصلی جلغوزه افغانستان است.
عطایی گفت: این کشور بازار بزرگی برای محصولات افغانستان دارد و به نظر میرسد که مایل به واردات میوههای خشک و تازه، قالین و صنایع دستی از افغانستان است.
کام ایر، شرکت هواپیمایی خصوصی افغانستان از ماه نوامبر تاکنون در بیش از ۳۰ پرواز جلغوزه افغانستان را به چین منتقل ساخته است. محمد ندیم نقشبندی از شرکت کام ایر به خبرگزاری شینهوای چین گفته است: «این پروازها در سال ۲۰۲۲ نیز ادامه خواهد داشت. کام ایر و صادرکنندگان مصمم هستند تا صادرات افغانستان را افزایش دهند.»
افغانستان معمولا سالانه ۱۰ هزار تن جلغوزه به چین صادر میکند. سایر جلغوزهها به کشورهایی مانند آلمان، هلند و ایتالیا صادر میشود. در اگست ۲۰۲۱ با تسلط طالبان در افغانستان، صادرات افغانستان مختلشد. اما صادرات به چین، اندک اندک در پایان اکتبر با اولین محموله هوایی ۴۵ تنی از سر گرفته شد.
هزاران افغان اکنون با دهها کارخانه پروسس جلغوزه کار میکنند. رشید میگوید: «ما بسیار خوشحالیم که شغل بیشتری برای مردم فراهم میکنیم و پول بیشتری به دست میآوریم. پول بیشتر نه برای ما، بلکه برای کارگرانمان.» به گفته او «صادرات بیشتر مشاغل بیشتری ایجاد خواهد کرد.»
به گفته آژانسهای کمکرسان، بیش از ۲۲ میلیون افغان در زمستان امسال با کمبود شدید مواد غذایی مواجه خواهند شد و اگر کمکهای بشردوستانه بینالمللی به موقع به این کشور نرسد، فاجعه انسانی حیات میلیونرها انسان را تهدید میکند.
شیرعلی زدران، رئیس شرکت زمره گیانوال لمیتد میگوید شرکتش را در سال ۲۰۱۵ میلادی تأسیس کرده و اکنون بیش از ۱۰۰ نفر در این شرکت کار میکنند. زدران گفت: «بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ نفر مستقیماً در کارخانه کار میکنند و هزاران نفر دیگر به طور غیر مستقیم با شرکت همکاری دارند.»
فابریکه به ازای هر روز کاری هر کارگر ۳۰۰ افغانی به اضافه نان چاشت و هزینه ترانسپورت به آنها میپردازد. این شرکت در سال گذشته ۶۵۰ تن میوه خشک به چین صادر کرد و در نظر دارد در سال ۲۰۲۲ این صادرات به ۹۵۰ تن برسد که قیمت هر تن ۲۸ هزار تا ۳۸ هزار دالر است.
در حالی که زدران از درآمد و پیشرفت کارخانه خود به اندازه کافی راضی است، امیدوار است که سرمایهگذاران چینی نیز شاهد سود بیشتر باشند و از پول خود برای ایجاد مشاغل بیشتر در افغانستان استفاده کنند.
خلیل رشید، مدیر عامل یک شرکت فرآوری و صادرات جلغوزه، تاکید میکند که تجارت جلغوزه با چین برای هزاران نفر در کشورش که دههها در جنگ بودند، شغل ایجاد کرده است.
رشید گفت: «علاوه بر افرادی که در کارخانه کار میکنند، خانواده های آنها نیز جلغوزه را در خانه پاک میکنند و پس از اتمام به کارخانه میفرستند.»
طالبان بر واشنگتن فشار میآورد تا در بدل آزادی یک امریکایی به نام مارک فریچس، بشیر نورزی، قاچاقبر بزرگ افغان را آزاد کند. این گروه همچنین تهدید کرده است تا زمانی که نورزی آزاد نشود، طالبان اجازه تخلیه شهروندان امریکا و سایر افراد واجد شرایط را به این کشور نمیدهد.
به گزارش فارین پالیسی، بشیر نورزی، از قاچاقبران عمده مواد مخدر در افغانستان که در حال گذراندن حبس ابد در امریکا است، با استفاده از فروش مواد مخدر، طالبان را کمک مالی و تسلیحاتی میکرد.
نورزی در سال ۲۰۰۵ میلادی هنگام سفر به ایالات متحده در نیویارک بازداشت و به حبس ابد محکوم شد.
مارک فریچس، سرباز پیشین نیروهای دریایی امریکا است که در جنوری سال ۲۰۲۰ در افغانستان اختطاف شد. او اکنون نزد طالبان زندانی است.
شرلن ککورا، خواهر این انجنیر امریکایی که به درخواست طالبان برای مبادله زندانیان موافق است، از جو بایدن، رئیسجمهور ایالات متحده خواسته است تا این کار را انجام دهد.
در همین حال، استیف بروکینگ، یک مقام پیشین حکومت بریتانیا که مدتی با هیات معاونت سازمان ملل در افغانستان یا یوناما هم کار کرده است، این خواست طالبان را به «باجگیری» تشبیه میکند.
اما یک مقام وزارت خارجه امریکا به فارین پالیسی میگوید: «آزادی مصون و فوری مارک فریچس امری ضروری است. ما این را برای طالبان روشن ساخته ایم. اگر گروه طالبان به دنبال مشروعیت است، نمیتواند به گروگان گرفتن یک امریکایی ادامه دهد.»
منابع امریکایی می گویند که عفو نورزی برای جو بایدن دردسر ساز است. زیرا، این کار سیاست باج ندادن به گروگانگیران را نقض می کند و آنها را تشویق می کند که با اختطاف شهروندان امریکایی، خواسته های خود را بر حکومت امریکا تحمیل کنند.
وزارت خارجه طالبان با ابراز نگرانی از وضعیت جاری در قزاقستان، به حکومت این کشور توصیه کرد تا برای حفظ آرامش و ثبات مشکلات را از طریق گفتگو حل کند. این وزارت با نشر اعلامیهای از حکومت و معترضان در این کشور خواست تا «مشکلات کنونی را از راههای گفتگو و مسالمتآمیز» حل کنند.
در این اعلامیه آمده است که طالبان «امنیت و ثبات سیاسی در منطقه را پیششرط اساسی رشد اقتصادی، تجارت و زندگی مرفه مردم» میداند.
در پی افزایش بهای سوخت در قزاقستان، اعتراضهای ضددولتی گسترش یافت و منجر به استعفای حکومت شد. اما پنجشنبه شب وزیر داخله این کشور اعلام کرد که نیروهای امنیتی کنترول تمام ساختمانهای حکومتی را دوباره به دست گرفته اند.
در آخرین مورد رئیس جمهور این کشور از روسیه برای مهار اعتراضات کمک خواست و روسیه نیز نیروی حافظ صلح به قزاقستان فرستاد.
علاوه بر ملا هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان و سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان، ملا عبدالمنان عمری سومین مقام گروه طالبان است که با چهره پنهان در جلسات کابینه طالبان شرکت میکند. او برادر ملا عمر و وزیر فواید عامه طالبان است.
طالبان از زمان تصرف کابل، قدرت را بین چهار جریان اصلی حقانی، هبتالله، ملا عمر و ملا منصور تقسیم کرده است.
اکنون علاوه بر ملا منان، ملا یعقوب، پسر ملا عمر نیز وزیر دفاع طالبان است و ملا عبدالمنان عمری دومین عضو خانوادهٔ ملا عمر است که به عنوان وزیر فواید عامه در حکومت طالبان انتخاب شده است.
شبکه حقانی اما این چهرهها را در پستهای بلند کابینه طالبان معرفی کرده است:
سراجالدین حقانی، وزیر امور داخله، خلیلالرحمن حقانی، وزیر مهاجرین، عبدالباقی حقانی، وزیر تحصیلات عالی و نجیبالله حقانی، وزیر مخابرات و تکنالوژی معلوماتی.
در کنار این عالم گل حقانی، به عنوان رئیس پاسپورت طالبان گماشته شده است.
در تصویری که منتشر شده است، ملا یعقوب وزیر دفاع طالبان و ملا عبدالمنان، وزیر فواید عامه این گروه در جلسه کابینه حضور دارند؛ اما برخلاف ملا یعقوب، ملا منان حاضر نمی شود به راحتی چهرهاش را نشان دهد.
هرچند امریکا برای گرفتاری یا کشتن سراجالدین حقانی، ۱۰ میلیون دالر جایزه تعیین کرده است اما هیچ جایزهای بر سر ملا منان یا هبت الله آخندزاده تعیین نشده است.
ملا هبت الله آخندزاده تاکنون حاضر نشده است در ملاعام حاضر شود. گزارشهایی هم درباره احتمال مرگ او مطرح شده است. اما گروه طالبان میگوید او به دلایل امنیتی حاضر نمیشود چهرهاش نمایان شود. اگر مرگ رهبر طالبان تایید شود، کشمکش بر سر جایگزینی او بالا خواهد گرفت.
ملا منان آدم مرموزی است. او خود را به نوعی میراثدار برادرش میداند. در جلسه اضطراری اخیر نیز او بالاتر از ملا یعقوب، وزیر دفاع طالبان نشسته و کوشیده است صورتش را با پنهان کند.
وزارت فواید عامه وزارت خدماتی است و مسوولیت حفظ و مراقبت جادهها و شاهراههای کشور را به عهده دارد. اما بسیاری از امور وزارت از سوی ملا بختالرحمن شرافت، معین وزارت فواید عامه پیش برده میشود و نقش ملا منان بیشتر نمادین است.