جنرال باجوه: یک مکانیزم رسمی برای ارسال کمک‌های بشردوستانه به افغانستان ایجاد شود

هم سطح اشتراک مقامات و هم اجندای دیدار وزیران خارجه طالبان و ایران نشان می‌دهد که جمهوری اسلامی عملا از هیات طالبان همانند نماینده رسمی دولت افغانستان پذیرایی کرده است. چنانچه، یکی از موارد صحبت های دو طرف، موضوع آب هیرمند بوده است.

این رفتار تهران برای کشورهای منطقه و جریان‌های نزدیک به جمهوری اسلامی در جبهه مقاومت سوال‌برانگیز است. اما ایران با پیشگامی در برقراری روابط نزدیک با طالبان، قصد دارد که نظر مساعد یک رژیم تندرو سنی را به دست آورد که به طور بالقوه می‌تواند در آینده متحد دشمنان ایران در خلیج فارس یا حامی جدایی‌طلبان بلوچ ایرانی شود.

دشمنان سابق و دوستان فعلی بیشتر از هر زمانی به یک‌دیگر نزدیک شده‌اند. ملاهای ایران خوشحال‌اند که شمار رژیم‌های اسلام‌گرای ضد امریکایی در منطقه افزایش یابد.

البته، فعلا طالبان که می‌خواهد به میلیاردها دالر پول مسدود شده بانک مرکزی افغانستان در امریکا دست یابد، قصد ندارد ادبیات ضد امریکایی خود را به سبک جمهوری اسلامی غلیظ کند.

استقبال گرم جمهوری اسلامی از هیات طالبان فراتر از رویه دیگر کشورهای منطقه با این گروه است و امتیازی مهم برای طالبان به حساب می‌آید. زیرا این به معنای به‌رسمیت شناسی غیررسمی طالبان است، بدون این که این گروه شروط و خواسته‌های کشورهای مهم منطقه مانند چین و روسیه برای تشکیل حکومت فراگیر و قطع رابطه با گروه‌های تروریستی را برآورده کند.

چین و روسیه از رابطه طالبان با اویغورهای چین و جنبش اسلامی ازبیکستان ناخشنودند و از طالبان می‌خواهند که این گروه‌های شبه نظامی را از خاک افغانستان بیرون کند.

البته طالبان در گذشته با وزیران خارجه چین و روسیه هم دیدار کرده‌اند اما اجندای بحث ایرانی­ها با طالبان فراتر از صحبت‌های قبلی با این گروه روی مسایل بشردوستانه و جلوگیری از فعالیت گروه‌های تروریستی در افغانستان بوده است.

سفر هیات طالبان به ایران خبر مثبتی برای پاکستان است که در چند ماه گذشته کوشیده با عادی‌سازی روابط طالبان با کشورهای جهان، به استقرار حکومت طالبان و ثبات وضعیت در افغانستان کمک کنند.

فراتر از آن، پاکستان مایل است که با بهبود وضعیت در افغانستان روابط خود با واشنگتن را بهتر کند. امریکا با خروج فوری و آشفته از افغانستان، دردسرهای زیادی برای خود ایجاد کرده است.

وندی شرمن، معاون وزارت خارجه امریکا در دیدار با شاه محمود قریشی، وزیر خارجه پاکستان در ماه اکتوبر، نه تنها از کمک‌های پاکستان در قسمت تخلیه امریکایی‌ها و شهروندان دیگر از افغانستان، بلکه اقدامات پاکستان برای آوردن صلح در منطقه قدردانی کرد.

در دیدار وزیر خارجه ایران با امیر خان متقی، بار دیگر بحث تشکیل حکومت فراگیر در افغانستان مطرح شد. بنا به اعلامیه رسمی حکومت ایران، حسین امیر عبداللهیان «از اظهارات مثبت رهبران طالبان در رابطه به تشکیل حکومت فراگیر» استقبال کرده است.

اما، با استناد به اعلامیه‌های رسمی دو طرف، امیرخان متقی علاقه‌ای به بحث روی این موضوع با جانب ایرانی نشان نداده‌است.

مقامات و سخنگویان گروه طالبان بارها نارضایتی خود را از طرح حکومت فراگیر توسط حکومت های دیگر ابراز کرده‌اند.

ایران و کشورهای منطقه با تاکید بر تشکیل حکومت فراگیر از یک‌سو چشم به استقرار نظم در افغانستان دارند، ولی مهمتر از آن، با ورود سایر جریان‌های سیاسی و قومی به قدرت، طالبان تنها بازیگر سیاست افغانستان نخواهند بود.

تمایل ایران به برقراری روابط نزدیک با طالبان برای جبهه مقاومت و چهره‌های شاخص سیاسی غیرپشتون یک خبر امیدوارکننده نیست. زیرا این واقعیت را برملا می‌سازد که گرایش اصلی در سیاست‌های ایران و دیگر قدرت‌های منطقه بهبود روابط با طالبان است تا حمایت از جریان های سیاسی جایگزین.

طالبان تا اکنون در برابر فشارها برای سهیم کردن غیرپشتون‌ها در حکومت خود مقاومت کرده است. یک دلیل آن این است که مخالفان این گروه در جبهه مقاومت نه تنها چالش‌های جدی نظامی برای این گروه به وجود نیاورده‌اند بلکه به لحاظ سیاسی هم منفعل و ساکت‌اند.

براساس اطلاعیه برشنا برخی از چهره‌های سیاسی، زورمندان و مقام‌های حکومت پیشین از چندین سال به این‌سو، صرفیه‌های برق شان را نپرداخته‌اند.

برشنا گفته است که اگر این افراد تا آخرین فرصت، بدهی‌شان را پرداخت نکنند، طبق فیصله کابینه‌ حکومت طالبان اجراآت صورت خواهد گرفت.

در صورت اجرای فیصله کابینه‌ی طالبان، کسانی که پول برق‌شان را نپرداخته‌اند، املاک‌شان فروخته خواهد شد.

پیشتر برشنا برای بدهکاران یک ماه فرصت تعیین کرده و گفته بود که در این مدت اگر تسویه‌ی حساب نکنند، نامآنان هم افشا و به دادستانی کل طالبان معرفی می‌شوند.

پیشتر نیز بانک مرکزی افغانستان در توییتر خبر داد که انتقال محموله ۱۹.۲ میلیون دالر امریکایی به بانک بین المللی افغانستان (AIB) را تسهیل کرده است."

حدود ده میلیارد دالر افغانستان در بانک‌های امریکایی مسدود است.

پیشتر رویترز گزارش داده بود که احتمال دارد کشورهای کمک‌کننده از جمله امریکا با برگرداندن ۲۸۰ میلیون دالر از پول‌های مسدود شده به افغانستان موافقت کنند.

منابع که نخواستند نام‌شان برده شود به رویترز گفته‌اند که تاکنون نسبت به انتقال این مقدار پول از صندوق امانی بازسازی افغانستان به برنامه جهانی غذای ملل متحد (WFP) و صندوق کودکان سازمان ملل (یونیسف) هیچ اعتراضی نشده است.

این در حالی است که هر یک از ۳۱ عضو این صندوق، از جمله امریکا می‌تواند با انتقال پول‌ از صندوق مخالفت کنند، اما یک سخنگوی وزارت خارجه امریکا تایید کرده است که این کشور با انتقال آن مخالفتی ندارد.

انتظار می‌رود این پول برای مبارزه با گرسنگی رو به گسترش و سرپا نگهداشتن نظام صحی رو به سقوط افغانستان مصرف می‌شود.

امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه طالبان که به ایران رفته بود،‌ در بازگشت از تهران،‌ در میدان هوایی کابل به خبرنگاران تایید کرد که با اسماعیل خان و احمد مسعود دیدار کرده است.

او بدون اشاره به موضوع دیدار،‌ از این دو رهبر مقاومت در کنار دیگر افغان‌ها و مهاجرین نام برد که به گفته او می‌توانند به کشورشان باز گردند.

منابع افغانستان اینترنشنال گفته بودند که سپاه پاسداران، نهاد نظامی وابسته به رهبر جمهوری اسلامی ایران، میزبان امیرخان متقی بوده و گفتگوی او و رهبران مقاومت،‌ با میانجی‌گری این نهاد انجام شده است.

حسام الدین شمس،‌ والی سابق بادغیس که در این گفتگوها حضور داشته،‌ تایید کرد که ابتکار مذاکرات از ایران بوده است.

جزییات گفتگوها

آقای شمس گفت صحبت‌هایی درباره مذاکره با طالبان از ده روز پیش در جریان بود.

او در گفتگو با افغانستان اینترنشنال گفت که اسماعیل خان رهبری این جریان را در دست دارد و با احمد مسعود و دیگر چهره‌های تاثیرگذار در داخل و خارج هم مشورت کرده است.

به گفته عضو هیات مذاکره‌کننده با طالبان،‌ قرار بر این شد که برای توافق برای ایجاد حکومت همه‌شمول و پیشگیری از جنگ و ویرانی بیشتر ، مذاکره شود.

حسام‌الدین شمس تایید کرد که مذاکرات آن‌ها با سرپرست وزارت خارجه طالبان،‌ با ابتکار جمهوری اسلامی ایران انجام شده است.

او گفت: "دو دیدار رسمی با آقای متقی در تهران داشتیم. در هر دو دیدار موضوع بر سر این بود که پیشنهادها و اجندا را خدمت آقای متقی ارایه کنیم. ایشان پیشنهادهای ما و اجندا را بگیرند و با رهبری گروه طالبان در میان گذاشته شود؛ بعد از مطالعه منتظر جواب هستیم که آیا مذاکرات شکل خواهد گرفت یا نه".

آقای شمس ابراز خوشبینی کرد و گفت: "تا فعلا متوجه هستیم که انعطاف وجود دارد. احساس مسوولیت در قبال قضایای افغانستان وجود دارد".

خواسته‌ها

والی سابق بادغیس در توجیه مذاکره با طالبان گفت: هم مذاکرات دوحه متوقف شده و هم کشور به طرف بحران رفته است؛ چطور بتوانیم به توافق برسیم که حکومت همه‌شمول تشکیل شود؟"

او فضای جلسه را مثبت خواند و درباره موارد مطرح شده در مذاکره گفت: مهمترین نکات این بود که آیا طالبان برای حکومت فراگیر حاضرند یا نه؛ حقوق زنان که همه را نگران کرده است، آزادی بیان، حقوق شهروندی رعایت می شود یا نه.

حسام‌الدین شمس افزود: حکومت به سمت تک جریانی روان است، ممکن است این انعطاف به وجود آید یا نه.

به گفته عضو هیات مذاکره‌کننده با سرپرست وزارت خارجه طالبان،‌ آقای متقی گفته است که پیشنهادها را با رهبران طالبان درمیان می‌گذارد و نتیجه را خبر می‌دهد.

آقای شمس تاکید کرد که بحث مذاکره‌کنندگان جبهه مقاومت با طالبان، کلیدی بود و بر سر مقام نبوده است.

بیش از چهار دهه جنگ باعث شده است که علاوه بر ماین‌گذاری در مناطق مختلف افغانستان از سوی گروه‌های درگیر، گلوله‌های منفجر نشده نیز از مردم این کشور به خصوص کودکان قربانی بگیرد.

صندوق کودکان سازمان ملل، یونیسف در گزارش جدیدی اعلام کرده است که از ۲۰۰۵ به این‌سو افغانستان دارای بالاترین شمار تلفات کودکان بوده است.

این نهاد گفته است که نزدیک به ۲۹ هزار کودک در ۱۶ سال گذشته در افغانستان کشته و زخمی شده‌اند