امرالله صالح، معاون رئیس جمهور پیشین افغانستان در صفحه فیسبوکش ادعا کرده است که کسی یا چیزی به نام ملا هبتالله آخوندزاده وجود ندارد. او گفته در رژیم طالبان صلاحیت تهدید نظامی کشورهای همسایه به عهده ملا یعقوب سپرده شده و اما مسئولیت تعیین معاون وزارت اقتصاد به ملا هبتالله.
از نظر آقای صالح این نشان میدهد که هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان وجود خارجی ندارد.
او پرسیده آیا برای پذیرفتن این موضوع ثبوت دیگری هم نیاز دارید؟
پیش از این هم گزارشهایی مبنی بر مرگ آقای آخندزاده از سوی شماری از رسانهها منتشر شده بود.
ادعایی که هر بار از سوی طالبان رد شده است.
طالبان ادعا میکنند که رهبر این گروه زنده است، در قندهار به سر میبرد و هر از گاهی با شماری از روحانیون و مقامات طالبان دیدار میکند.
ملا هبت الله آخندزاده به طور معمول از ظاهر شدن در برابر دوربین رسانهها و حضور در مجامع عمومی پرهیز کرده است.
طالبان اخیراً هم ادعا کرد که رهبر این گروه به ولایت فراه سفر کرده است، ولی این بار هم هیچ شواهدی ارایه نکرد.
وزیر دفاع طالبان میگوید هواپیماها و هلیکوپترهایی که به ازبکستان و تاجیکستان انتقال یافتهاند، باید دوباره به افغانستان برگردانده شوند. ملا محمد یعقوب در مراسمی در میدان هوایی کابل گفت با احترام از آنها میخواهیم وسایط افغانستان را برگردانند و "صبر ما را امتحان نکنند".
او گفت: "هواپیماهای ما را که در تاجیکستان یا ازبکستان است باید برگردانند. اجازه نمیدهیم که این هواپیماها در بیرون بماند و یا از آن آنها استفاده کنند."
ملا یعقوب گفت در پی سقوط حکومت پیشین بیش از چهل هلیکوپتر به ازبکستان و تاجیکستان منتقل شده است.
روحالله احمدزی، سخنگوی وزارت دفاع حکومت پیشین به افغانستان اینترنشنال گفت در روز ۱۵ اگست ۶۳ هواپیمای نظامی با ۶۰۰ پیلوت و منصوبین نیروهای هوایی به ازبکستان و تاجیکستان پرواز کرده بودند.
این نخستین بار است که یک مقام ارتش پیشین افغانستان رقم مشخصی از هواپیماها و منصوبین نیروهای هوایی را افشا میکند که در روز فروپاشی دولت افغانستان این کشور را به قصد تاجیکستان و ازبکستان ترک کردند.
سرپرست وزارت دفاع طالبان همچنین از پیلوتهای نیروهای هوایی افغانستان خواست به کشور بازگردند، زیرا طالبان آنها را سرمایه کشور میدانند و به آنها عزت خواهد داد.
با این حال سخنگوی ارتش پیشین افغانستان در پاسخ به این دعوت ملا یعقوب گفت طالبان به وعدههایشان پابیند نیستند. به گفته او طالبان پیش از ورود به کابل، عفو عمومی اعلام کردند اما به این وعده پایبند نماندند.
آقای احمدزی گفت همهروزه منصوبین نیروهای امنیتی پیشین افغانستان از سرباز گرفته تا جنرال شکنجه میشود، خانهها آنان بازرسی میشود، خانوادههایشان آزار و اذیت میشوند، آنها به گونه فجیعانه کشته میشوند و طالبان آنان را ترور میکند.
سرپرست وزارت دفاع طالبان ادعا کرده است که در صورتی که پیلوتهای نیروهای هوایی به کشور بازگردند، این گروه بیشتر از دولت پیشین افغانستان آنها را عزت و احترام خواهد کرد.
اما روحالله احمدزی گفت سربازان و منصوبین قوای هوایی که در داخل افغانستان مانده بودند از سوی اعضای طالبان شکنجه، بازداشت و ترور شدهاند.
او گفت طالبان این افراد را با شکنجه از خانههایشان بیرون کردهاند و اکنون در خانههای آنان اعضای طالبان زندگی میکنند.
کاخ سفید روز سهشنبه اعلام کرد که ۳۰۸ میلیون دالر به افغانستان کمک میکند. امیلی هورن، سخنگوی کاخ سفید میگوید این کمکها از سوی آژانس توسعه بینالمللی امریکا و نهادهای امداد برای سرپناه، مراقبتهای صحی، کمکهای غذایی اضطراری، آب، بهداشت و خدمات صحی به مصرف میرسد.
بسیاری از این منتقدان میگویند کمکها باید منوط به بهتر شدن شرایط حقوق بشری در افغانستان شود.
پس از تسلط طالبان بر قدرت، میلیاردها دالر سرمایه افغانستان در خارج مسدود و کمکهای بینالمللی به این کشور متوقف شد.
چند هفته پیش دولت امریکا مجوزهای صادر کرد که به سازمان ملل و نهادهای امداد رسان اجازه میدهد با طالبان کار کنند بدون آنکه تحریمها علیه این گروه نقض شود.
امیلی هورن، سخنگوی کاخ سفید گفت که امریکا به حمایت از مردم افغانستان متعهد است و تمام گزینههای موجود را برای کمک رسانی مدنظر دارد.
سخنگوی کاخ سفید همچنین گفت که امریکا یک میلیون دز واکسین کرونا نیز به افغانستان میفرستد.
با این حال، نگرانیهای وجود دارد که این کمکها بهدست افراد نادرست بیافتد و موقعیت طالبان را تحکیم بخشد.
برت بروئن، مدیر ارتباطات کاخ سفید در دوران ریاست جمهوری باراک اوباما میگوید: من نمی فهمم چرا ما این کمکها را مشروط به رعایت برخی استانداردهای اساسی حقوق بشر توسط طالبان نکردیم که بدون آن وضعیت بشردوستانه فقط بدتر میشود.
منتقدان هشدار میدهند که تسلط طالبان بر افغانستان یک بحران حقوق بشری و همچنین یک فاجعه انسانی را به همراه داشته است.
پیشتر، سازمان ملل متحد فراخوان جمعآوری ۵ میلیارد دالر برای مقابله با گرسنگی رو به افزایش در افغانستان داد.
اسماعیل خان میگوید او و احمد مسعود، چند نشست با امیرخان متقی در تهران داشتهاند. والی اسبق هرات در فیسبوکش نوشته است که این مذاکرات با هدف رساندن پیام و خواستههای مردم برای پایان دادن به وضع فعلی انجام شد و اگر طالبان تمکین نکنند، جبهه مقاومت به هر گزینه لازم متوسل خواهد شد.
در جریان سفر امیرخان متقی، سرپرست وزارت خارجه طالبان به تهران، اسماعیل خان و احمد مسعود با او مذاکره کردند.
جبهه مقامت پیشتر در اطلاعیهای گفت که مذاکرات با امیرخان متقی به رهبری اسماعیل خان برگزار شده است، اما نامی از حضور احمد مسعود در این مذاکرات نبرد.
اکنون اسماعیل خان تایید میکند که احمد مسعود هم به همراه او و شماری دیگر، در این مذاکرات حضور داشته و این گفتگوها در چند جلسه برگزار شده است.
او میگوید: "من و محترم احمد مسعود با برخی چهرههای دیگر سیاسی و جهادی کشور، بعد از رایزنیهای متداوم به این نتیجه رسیدیم که وضعیت فعلی کشور و زندگی مردم افغانستان به دلیل نفی مذاکرات بینالافغانی توسط طالبان رقم خورده است".
رییس هیات مذاکرهکننده جبهه مقامت از "حصر زنان، نفی آزادی بیان، بیتوجهی به وضع معیشتی مردم، تضاد با نهادهای انتخاباتی، حمایت از گروههای تروریستی، بازداشتهای غیرقانونی و ایجاد فضای وحشت" از سوی طالبان نام میبرد و میگوید مذاکره برای اصلاح این موارد انجام شده است.
اسماعیل خان نوشته است: "با همین هدف، یکجا با آقای احمد مسعود و باحضور تعدادی از شخصیت های سیاسی دیگر، طی چند نشست حضوری به محترم امیر خان متقی و هیات همراهش پیام مشخص ملت خویش را رساندیم".
والی اسبق هرات که پیش از سقوط هرات، فرماندهی نیروهای مقاومت مردمی علیه طالبان درغرب افغانستان را به عهده داشت، پس از سقوط هرات به دست طالبان اسیر شد، اما طالبان با او بدرفتاری نکردند و گذاشتند او به ایران برود.
او در این پیام هشدار میدهد که اگر طالبان به خواستههای مطرح شده تمکین نکنند "ما با اراده مردم خویش همراه خواهیم بود وبرای بازگشت به حاکمیت قانون، عدالت اجتماعی، مشارکت فراگیر و ملی در جامعه، به هر گزینه متناسب متوسل خواهیم شد."
جبهه مقاومت ملی افغانستان انجام مذاکره با وزیر خارجه طالبان در تهران را تایید کرد. در بیانیه این جبهه گفته شده است که مذاکره به خواست طالبان و بر سر اصولی مانند دولت فراگیر، حقوق شهروندی، عدالت اجتماعی و حق تعیین سرنوشت مردم برگزار شد، اما طالبان در این موارد نرمشی نشان نداد.
امیرخان متقی که روز شنبه در راس هیاتی به تهران رفته بود، در بازگشت به کابل به خبرنگاران گفت با اسماعیل خان، والی اسبق هرات و احمد مسعود، رهبر جبهه مقاومت ملی افغانستان دیدار و گفتگو کرده است.
جبهه مقاومت ملی افغانستان اکنون در بیانیهای که در فیسبوک منتشر کرده، تایید میکند که چنین مذاکراتی انجام شده، اما نامی از حضور احمد مسعود در این مذاکرات نبرده است.
"به خواست ایران و طالبان"
در بیانیه جبهه مقاومت گفته شده است که رهبران این جبهه "بعد از تقاضاهای مکرر طالبان و جمهوری اسلامی ایران" و "برای حل مشکل کشور از راه مصالحه" حاضر به مذاکره شدند.
این مذاکرات، آنگونه که جبهه مقاومت میگوید، توسط هیاتی به رهبری اسماعیل خان انجام شده است.
در بیانیه این جبهه گفته شده است که طالبان در پذیرش موارد اصولی مطرح شده در مذاکرات، نرمشی از خود نشان ندادهاند.
این جبهه میگوید: "نمایندگان طالبان مثل همیشه بر خلاف آنچه واقعیت جامعه و خواستهای مردم افغانستان است؛ بر ادامه وضع موجود تاکید نمودند و بار دیگر ثابت کردند که به هیچ صورت حاضر به پذیرش اصول و ارزشهای شهروندی، تقسیم عادلانه قدرت میان همه اقوام و اقشار جامعه، و تشکیل حکومت فراگیر بر آمده از آراء و اراده مردم افغانستان نیستند".
به نظر میرسد مذاکرهکنندگان جبهه مقاومت از نتیجه مذاکرات راضی نیستند.
جبهه مقاومت ملی افغانستان میگوید مذاکرات و سفر طالبان "بدون هیچ دستاوردی پایان یافت".جبهه مقاومت ملی افغانستان میگوید مذاکرات و سفر طالبان "بدون هیچ دستاوردی پایان یافت".
در بیانیه جبهه مقاومت تاکید شده است که این جبهه "تا زمان برآورده شدن اهداف و آرمان مشروع و برحق مردم و منفعت کشور، به مبارزه و مقاومت ادامه میدهد".
وزیر دفاع طالبان از مهندسان نظامی و پیلوتهای حکومت پیشین که به خارج از افغانستان گریختهاند دعوت کرد که به کشورشان برگردند. با وجود گزارشها از بازداشت و شکنجه افسران سابق از سوی طالبان، ملا یعقوب در مراسمی گفت: ما بیشتر از حکومت قبلی به شما عشق، احترام و عزت قایل خواهیم شد.
پسر ملا عمر که اکنون رهبری وزارت دفاع طالبان را در دست دارد، در مراسمی در میدان هوایی کابل گفت: در کشورهای خارج به افسران و پیلوتهای افغان احترام گذاشته نمیشود.
او افسران و نظامیان پیشین را "سرمایه افغانستان خواند" و گفت که طالبان به آنها احترام قایل خواهد شد.
پیشتر سخنگویان طالبان اعلام کردند که روند تشکیل ارتش صد هزار نفری طالبان در حال تکمیل شدن است.
طالبان برنامه آموزشهای کوتاه مدت برای جنگجویاناش را مدتی است که با شدت ادامه میدهد.
به نظر میرسد شماری از پیلوتهای ارتش پیشین در صفوف طالبان حضور دارند و در مواردی هلیکوپترهای نظامی در برنامه رژه طالبان در کابل و قندهار و همچنین در ولایت بلخ به پرواز در آمده اند.
"بازداشت، قتل و شکنجه" نظامیان پیشین
این در حالی است که بر اساس گزارش دو ماه پیش دیدهبان حقوق بشر، طالبان از نظامیان و ماموران امنیتی حکومت پیشین انتقام میگیرد.
این سازمان در این گزارش خود گفته بود که طالبان تنها در چهار ولایت بیش از صد افسر و مامور امنیتی حکومت پشین را کشته یا سر بهنیست کردهاند.
ویدیوها و گزارشهای نیز از بازداشت و شکنجه افسران حکومت پیشین در شبکههای اجتماعی دست بهدست شده است.
بعید به نظر میرسد که با توجه به خشونت شدیدی که طالبان از خود در قبال نظامیان پیشین نشان داده، مهندسان نظامی و پیلوتهای افغانستان که به خارج فرار کردهاند، دوباره به کشورشان برگردند و زیر پرچم طالبان کار کنند.
هنوز آمار دقیقی از پیلوتهای که به خارج گریختهاند در دست نیست.
در یک مورد نزدیک به چهل پیلوت افغانستان از تاجیکستان به امریکا منتقل شدند.
شماری از پیلوتها نیز به ازبکستان و از آنجا به قطر و امریکا یا کشورهای دیگر منتقل شدند.