اوکراین در مرکز نزاع جدید شرق و غرب؛ آیا جهان در آستانه یک جنگ سرد دیگر است؟

این نخستین بار است که آقای بایدن با قاطعیت از تصمیم روسیه برای تهاجم به اوکراین سخن می‌گوید.

این در حالی است که در پی افزایش درگیری‌ها، جدایی‌طلبان مورد حمایت روسیه روند تخلیه ساکنان مناطق جدا افتاده شرق اوکراین را شروع کردند.

درگیری‌ها بین جدایی‌طلبان و نیروهای دولتی در شرق اوکراین از روز پنجشنبه شروع شده و روز جمعه شدت گرفت.

ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهور روسیه روز جمعه به حکومت این کشور دستور داد تا به کسانیکه از دو منطقه جدا افتاده شرق اوکراین به جنوب روسیه رسیده‌اند، پناه بدهد.

کرملین در بیانیه‌ای گفته است که آقای پوتین به وزیر امور اضطراری دستور داده است که به جنوب روسیه سفر کند و برای کسانی که کرملین "آوارگان دونباس" نامیده، سرپنا، غذا و خدمات صحی فراهم کند.

بیشتر ساکنان چندین میلیونی دو منطقه تحت کنترل شورشیان در شرق اوکراین روسی صحبت می‌کنند و بسیاری آن‌ها شهروندی روسیه را دریافت کرده‌اند.

خبرگزاری رویترز به نقل از این مقام می‌گوید که انتظار می‌رود هفته آینده یا دوهفته دیگر توافق حاصل شود.

این مقام که از او نام برده نشده گفته است: " اکنون روی میز متنی گذاشته شده که خیلی خیلی نزدیک به آن چیزی است که قرار است توافق نهایی باشد."

رویترز روز پنجشنبه گزارشی از جزییات توافق مورد گفتگو میان نمایندگان ایران، امریکا، روسیه، چین، بریتانیا، آلمان، فرانسه و اتحادیه اروپا را منتشر کرد.

در آن گزارش آمده بود که در توافق نهایی، گام‌های تدریجی برای پیوستن امریکا به برجام و محدودیت برنامه هسته‌ای ایران برداشته خواهد شد.

این مقام ارشد اتحادیه اروپا گفته است: "روی بیشتر موضوعات توافق حاصل شده است اما اصل در این نوع گفتگوها آن است، تا زمانی که روی همه چیز توافق نشده، روی هیچ چیز توافق نشده است. هنوز مسایلی وجود دارد که برخی آنها تا حدی سیاسی و توافق روی آن مشکل است."

اما حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران در سفر به شهر مونشن آلمان گفته است آنچه باقی مانده، به طرف‌های غربی ارتباط دارد.

او که در نشست امنیتی مونشن شرکت کرده گفت "این طرف‌های غربی‌اند که باید ابتکار و انعطاف واقعی خود را به تصویر بکشند و آن‌ها تعیین می‌کنند این مذاکرات در چند روز آینده به نتیجه خواهد رسید یا چند هفته آینده."

مقام ارشد اتحادیه اروپا به رویترز گفته است از آنجایی که برنامه غنی‌سازی یورانیم ایران به سرعت پیش می‌رود، رسیدن به این توافق ضروری است.

او گفت: "آنها در حال پیشرفت با سرعت بسیار بالایی‌اند که با مساله حفظ برجام در درازمدت سازگار نیست."

اما ایران همیشه گفته که قصد تولید سلاح هسته‌ای را ندارد.

به گفته سخنگوی وزارت داخله اتریش، شمار پناهجویانی که در سال ۲۰۲۱ از هنگری وارد این کشور شده‌اندند به ۴۰ هزار می‌رسد که دو برابر سال پیش است.

فرانتکس، آژانس پناهندگان اتحادیه اروپا می‌گوید عبور غیرقانونی از مرز از مسیر بالکان در سال ۲۰۲۱ نسبت به سال ۲۰۲۰، ۱۲۴ درصد بیشتر شده است.

به گفته این آژانس تنها در ماه جنوری ۶ هزار مهاجر غیرقانونی از این مسیر عبور کردند که ۱۴۸ درصد بیشتر از سال قبل است.

بیشتر پناهجویان از کشورهای افغانستان، سوریه و ترکیه می‌آیند.

سال گذشته پولیس هنگری ۱۲۷۷ قاچاقبر را که پناجویان را از مسیر این کشور عبور می‌دادند بازداشت کرد. یک سال قبل تعداد قاچاقبرانی که در هنگری بازداشت شده‌ بودند، به ۴۵۵ می‌رسید.

یک سخنگوی حکومت هنگری گفته است که مهاجرت یک "تهدید" است و این کشور باید نیروی دفاعی و سیستم دفاع مرزی خود را تقویت کند.

هرچند در امتداد مرزی هنگری با صربستان و رومانیا شمار زیادی کمپ برای پناهجویان وجود دارد اما طبق قانون مهاجرت این کشور آنها نمی‌توانند در نقطه مرزی درخواست پناهندگی بدهند. این موضوع البته انتقاد تند اتحادیه اروپا را نیز باعث شده است.

پولیس هنگری به رویترز گفته است که سال گذشته بیش از ۱۲۲ هزار نفر به قصد رسیدن به اروپا وارد قلمرو این کشور شدند.

۱۲۷۷ قاچاقبری که سال گذشته بازداشت شدند نیز شهروندان رومانیا، صربستان، هنگری، اوکراین و بلغاریا بودند.

در نوامبر سال گذشته پولیس اتریش یک شبکه قاچاق انسان را متلاشی کرد که بیش از ۷۰۰ نفر را از مرز عبور داده بودند. طبق این گزارش از هر نفر ۴ تا ۵ هزار یورو گرفته بودند که رقم کل این پول به دو و نیم میلیون یورو می‌رسد.

100%

ولادیمیر پوتین، رییس‌جمهور روسیه روز جمعه به حکومت این کشور دستور داد تا به کسانیکه از دو منطقه جدا افتاده شرق اوکراین به جنوب روسیه رسیده‌اند، پناه بدهد.

کرملین در بیانیه‌ای گفته است که آقای پوتین به وزیر مسوول رسیدگی به امور اضطراری دستور داده به جنوب روسیه سفر کند و برای کسانی که کرملین "آوارگان دونباس" نامیده، سرپنا، غذا و خدمات صحی فراهم کند.

زنگ خطر در شهر دونتسک پس از آن به صدا در آمد که جدایی‌طلبان در این شهر و منطقه لوهانسک برنامه تخلیه ساکنان عمدتا روس‌تبار این مناطق را به روسیه اعلام کردند.

برنامه تخلیه از شام جمعه شروع شده و زنان، کودکان و افراد سالخورده در اولویت قرار دارند.

بیشتر ساکنان چندین میلیونی دو منطقه تحت کنترل شورشیان در شرق اوکراین به زبان روسی سخن می‌گویند و بسیاری آنها شهروندی روسیه را دریافت کرده‌اند.

روز جمعه این مناطق شاهد بدترین درگیری از شروع این جنگ در سال ۲۰۱۴ بوده است. حکومت اوکراین و جدایی‌طلبان یکدیگر را به شروع درگیری متهم می‌کنند.

در کنار تبادل آتش سنگین و ده‌ها مورد انفجار، یک موتر بمب‌گذاری شده در مقابل ساختمان دولتی مربوط به جدایی‌طلبان در شهر دونتسک منفجر شد.

کشورهای غربی می‌گویند بمباران مناطق شرق اوکراین که روز پنجشنبه شروع شد و روز جمعه شدت گرفت، بخشی از زمینه‌سازی برنامه حملات روسیه به اوکراین است.

هرچند روسیه می‌گوید روند عقب کشیدن نیروهایش را از نزدیکی مرزهای اوکراین شروع کرده، اما ایالات متحده می‌گوید از شمار این نیروها نه‌تنها کاسته نشده بلکه تعداد آن‌ها در بیست روز گذشته از صد هزار به ۱۶۹ تا ۱۹۰ هزار رسیده است.

اوکراین از سه جهت در محاصره نیروهای روسیه در آمده است.

کشورهای غربی اکنون نگران بدترین جنگ در اروپا از زمان پایان جنگ‌ها در منطقه بالکان و چچنیا در دهه ۱۹۹۰ اند که در جریان آن صدها هزار نفر کشته و میلیون‌ها نفر آواره شدند.

اوکراین پس از روسیه، بزرگترین کشور اروپایی با ۴۰ میلیون جمعیت است.

ولفگنگ اشینگر می‌گوید که پدیده‌های مطمئن سنتی (دیرپای) در حال فرو ریختن هستند و تهدیدات گسترده و چندجانبه می‌شوند. او در یادداشتی پیش از کنفرانس امنیتی مونشن که امروز جمعه آغاز شد، نوشت: «نظم مبتنی بر قانون به طور فزاینده مورد حمله قرار دارد. نیاز به گفتگو هیچگاه به اندازه اکنون ضروری نبوده است».

کنفرانس امنیتی مونشن در جنوب آلمان، که امروز آغاز شد و سه روز ادامه می‌یابد، رهبران جهان، دیپلومات‌ها و رهبران تجاری جهان را یکجا جمع‌آورده تا درباره جدی‌ترین مسائل امنیتی جهان صحبت کنند. به نظر می‌رسد امسال مسئله اوکراین و تهدید بالقوه روسیه در مرزهای این کشور، مهمتر از مسئله افغانستان است.

به نظر می‌رسد رهبران جهان پیش از برگزاری کنفرانس امنیتی مونشن در دیدارهای مکرری که با رهبران طالبان داشته‌اند، به اطمینان خاطر حداقلی رسیده‌اند؛ به طوری که افغانستان تحت کنترول طالبان دیگری تهدیدی بالفعل برای غرب و اروپا محسوب نمی‌شود. یکی از دلایل این اطمینان خاطر، نبود سربازان خارجی در افغانستان است.

این که سرنوشت افغانستان در دست طالبان چه خواهد شد، پرسش دوم است. پرسش اول میزان تهدیدات زودرس و بالفعل این گروه علیه غرب می‌تواند باشد.

کنفرانس امنیتی مونشن در سال ۱۹۶۳ پایه‌گذاری شد تا فرصتی را برای رهبران غربی ایجاد کند تا در فضایی غیررسمی درباره تهدیدات امنیتی جهان بحث و گفتگو کنند. کنفرانس امسال به شدت زیر سایه تحولات روسیه و اوکراین قرار دارد.