با اوج گیری نبردها در پنجشیر و اندراب، کاربران نزدیک به طالبان در شبکههای اجتماعی با انتشار عکسهایی میگویند که حاجی مالی خان، معاون وزیر دفاع طالبان به پنجشیر سفر کرده است. این گروه با انتشار یک ویدیو، مدعی تسلیم شدن شمار زیادی از نیروهای مقاومت در پنجشیر شد.
طالبان در آغاز وقوع درگیریها در پنجشیر و اندراب را رد میکردند، اما پس از انتشار گزارشها و تصاویر خبری در رسانهها و شبکههای اجتماعی، سخنگویان این گروه نبردها میان طالبان و نیروهای مقاومت در آنجا را تایید کردند.
ذبیح الله مجاهد، سخنگوی طالبان با انتشار ویدیویی در صفحه توییترش مدعی شد که شمار زیادی از نیروهای مقاومت، به طالبان «تسلیم» شده اند.
اما، یک منبع محلی به افغانستان اینترنشنال گفت که طالبان مردم ملکی را در دره عبدالله خیل ولایت پنجشیر دستگیر کرده و آنها ربطی به نیروهای مقاومت علیه طالبان ندارند.
پیش از این، منابع موثق به افغانستان اینترنشنال تایید کرده بودند که در جریان درگیریهای ۱۸ ثور، طالبان ۷ تن را در دره عبداللهخیل پنجشیر و دوشنبه شب ۵ تن دیگر را در دره قاسان اندراب تیرباران کردند.
تیرباران مردم ملکی واکنشهای تندی را در رسانهها و شبکههای اجتماعی برانگیخته است.
گروهی از افغانها در امریکا با تقدیم ۳ درخواست از دادگاهی در نیویارک خواستند که ۳.۵ میلیارد دالر از ذخایر بانک مرکزی افغانستان را به خانوادههای قربانیان ۱۱ سپتامبر ندهد. آنها میگویند که طالبان نماینده افغانستان نبوده و نباید افغانها غرامت اقدامات تروریستی طالبان را بدهند.
دادگاهی در نیویارک درخواست غرامت شماری از خانوادههای قربانیان ۱۱ سپتامبر از طالبان را به علت نقش این گروه در این حمله تروریستی را پذیرفت و دستور داد که این غرامت از ذخایر بانک مرکزی افغانستان در امریکا پرداخت شود.
وکلای این خانوادهها استدلال کرده بودند که طالبان در راس حکومت و بانک مرکزی افغانستان قرار داشته بنا این غرامت از پولهای افغانستان پرداخت شود.
به گزارش نیویارک تایمز، وکلای نصیر فایق، سرپرست نمایندگی افغانستان در سازمان ملل در درخواست خود به دادگاه نوشتند که آنها از پرداخت غرامت به خانوادههای قربانیان ۱۱ سپتامبر حمایت میکنند اما این نباید از پول مردم افغانستان پرداخت شود.
در این درخواست آمده است:«غرامت نباید از کیسه مردم افغانستان پرداخت شود که از نظر اخلاقی و قانونی نه نقشی در حادثه تراژیک ۱۱ سپتامبر داشتند و نه سهمی در اقدامات تروریستی طالبان.» همچنان آنها استدلال کردند که بسیاری از افغانها به ایالات متحده در جنگ با طالبان کمک کردند و مردم افغانستان قربانیان حاکمیت طالبان اند.
جو بایدن در دلو ۱۴۰۰ یک فرمان اجرایی را امضا کرد که راه را برای اختصاص ۳.۵ میلیارد دالر از ۷ میلیارد دالر پولهای منجمد شده افغانستان برای پرداخت غرامت به بازماندگان حملات ۱۱ سپتامبر هموار کرده است.
با این که بر اساس قوانین، داراییهای دولتهای مستقل در خاک امریکا از شکایات و پرداخت غرامت مصوون است اما بر اساس یک مصوبه کانگرس امریکا، شهروندان این کشور از دولتهای حامی تروریزم به دادگاه برای دریافت غرامت شکایت کرده میتوانند.
به گفته این روزنامه، آنچه کار حکومت و دادگاه را مشکل میکند این است که طالبان با زور دولت افغانستان را گرفته اند و حکومت شان از سوی جهان به رسمیت شناخته نشده است. بنا طالبان هنوز هم یک گروه تروریستی است تا حکومت رسمی افغانستان.
گروهی دیگر از مقامات پیشین و فعالین مدنی افغان با درج درخواست جداگانهای در دادگاه استدلال کرده اند که پرداخت غرامت از پول بانک مرکزی افغانستان به طور ضمنی به معنای به رسمیت شناختن حکومت طالبان است. از سوی دیگر، طالبان بدون پرداخت هیچ هزینهای، از زیر بار پرداخت غرامت به خانوادههای قربانیان تروریزم در امریکا خلاص میشود.
همچنان آنها استدلال کرده اند که طالبان با خشونت حکومت افغانستان را به دست آورده و نباید از پول مردم افغانستان غرامت خانوادهها پرداخت شود.
مقامهای استخباراتی امریکا روز سهشنبه گفتند که گروههای تروریستی مستقر در افغانستان تا امکان حمله به اهدافی در کشورهای غربی، هنوز حدود یک سال فاصله دارند. خزان سال گذشته مقامها در وزارت دفاع امریکا گفته بودند که این گروهها میتوانند ظرف شش ماه به امریکا حمله کنند.
هشدار سال گذشته مقامها در وزارت دفاع امریکا در مورد توانایی گروههای مانند القاعده و داعش برای حمله به امریکا شماری زیاد از قانونگذاران امریکایی را نگران کرد.
اما این هفته جنرال اسکات بریر، مدیر اداره استخبارات دفاعی امریکا، در شهادتی در برابر کمیته نیروهای مسلح سنا گفت که اداره او معتقد است که هر دو گروه هنوز یک سال با این نوع "توانایی مخرب" فاصله دارند.
بریر گفت: "من بیشتر نگران شاخه خراسان داعش در افغانستان هستم و این واقعیت که آنها حملات موفق و فاجعه باری در داخل افغانستان داشتهاند، برای آینده خوب نیست."
این مقام استخباراتی امریکا در مورد القاعده گفت که این گروه مشکلاتی در زمینه بازسازی رهبری داشته و تا حدی طالبان به قول خود مبنی بر عدم اجازه دوباره فعالیت این گروه پایبند بودهاند.
آقای بریر میگوید داعش از زمان بهقدرت رسیدن طالبان افراد و منابع قابل توجهی را بدست آورده و پس از حمله ۲۶ آگست سال گذشته در میدان هوایی کابل جسورتر شده است.
از طرف دیگر، او میگوید آنطوری که برخی از کارشناسان اطلاعاتی نگران بودند، القاعده تحت حاکمیت طالبان رشد نکرده است.
منابع موثق به افغانستان اینترنشنال تأیید کردهاند که در جریان درگیریهای اخیر، یکشنبه شب ۱۸ ثور، طالبان ۷ تن را در دره عبداللهخیل پنجشیر و دوشنبه شب ۵ تن دیگر را در دره قاسان اندراب تیرباران کردهاند.
به گفته منابع افراد تیربارانشده همه غیرنظامی بودهاند و طالبان با انگیزه انتقام از کشتهشدههای این گروه در درگیریها و ضربشست نشاندادن به مردم محل به خاطر همکاری با نیروهای مخالف طالبان اقدام به تیرباران افراد غیرنظامی کردهاند.
به گفته این منابع جنگجویان طالبان تعداد دیگری از افراد محل را نیزبازداشت کرده و به مکان نامعلومی منتقل کردهاند.
در واکنش به این خبرها، شهرزاد اکبر رییس پیشین کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان این اقدام طالبان را جنایت جنگی خوانده است.
جنایت جنگی چیست؟
در مورد جنایات جنگی قوانین و کنوانسیونهای زیادی وجود دارد. سازمان ملل در توضیح و تبصره قوانین جنگی به کنوانسیونهای چهارگانه ۱۲ اگست ۱۹۴۹ جینوا و دو پروتکل الحاقی ۱۹۷۷ استناد میکند.
تمرکز اصلی این کنوانسیونها و پروتکلهای الحاقی بر تدوین قوانین جنگی و محافظت از افرادی است که یا اصلا در جنگ و مناقشات مسلحانه شرکت نداشتهاند یا این که دست از جنگ کشیدهاند. طبق قوانین بینالمللی رعایت قوانین جنگی در هر مناقشه مسلحانه الزامی است و تخطی از آن مصداق جنایت جنگی به شمار میآید.
براساس این کنوانسیونها که به تصویب همه کشورهای عضو سازمان ملل رسیده است و در اساسنامه رم دادگاه کیفری بینالمللی صراحت یافته موارد زیر مصادیق بارز جنایات جنگی به شمار میآیند:
موارد عمده دیگر که از آن به عنوان مصادیق جنایت جنگی یاد شده عبارتند از:
انواع جنایات جنگی
در مجموع، مطابق این کنوانسیونها جنایات جنگی به پنج دسته تقسیم میشوند:
الف - جنایت علیه افرادی که در جنگ مشارکت ندارند
ب- جنایت علیه افراد و کسانی که در عملیات امدادرسانی بشردوستانه و صلح مشارکت دارند
ج- تعرض بر اموال، املاک و سایر حقوق مردم عادی
د – استفاده از شیوهها و روشهای غیرقابل قبول جنگی از قبیله شکنجه، آزار و اذیت و گروگانگیری
هـ – استفاده از تسلیحات جنگی ممنوعه.
تفاوت «جنایت جنگی» با «جنایت علیه بشریت» در این است که جنایت جنگی در جریان درگیری نظامی رخ میدهد و افراد مرتکب شونده با آگاهی کامل و شناختی که از افراد دارند این جنایات را مرتکب میشوند.
براساس تصاویری که به افغانستان انترنیشنال رسیده افرادی که از سوی طالبان تیرباران شدهاند هیچکدام مسلح نبوده اند و به گفته منابع این افراد یا بر سر مزارع و کشتزارهای خویش هدف قرار گرفتهاند یا این که اسیرشده و از فاصله نزدیک به آنها شلیک شدهاند.
کیفر جنایت جنگی
پس از تأسیس دادگاه کیفری بینالمللی در جولای ۲۰۰۲ در شهر هاگ کشور هالند امروزه جنایات جنگی تاحد زیادی قابل پیگیری و مرتکبان آن قابل مجازات اند. افغانستان از جمله کشورهایی است که مشروعیت این دادگاه را به رسمیت شناخته است و فیصلههای این دادگاه در مورد اتباع افغانستان قابل اجراست. شروط اصلی بررسی جرایم در این دادگاه عبارتند از:
براساس قوانین افرادی که دارای پرونده در دادگاه کیفری بینالمللی باشد متهم جرایم جنگی شمرده میشوند و کشورهای عضو این دادگاه میتوانند در صورت شناسایی، این افراد را دستگیر کرده و به دادگاه تحویل دهد. بر همین اساس، ماه پیش این دادگاه عبدالرزاق عریف یک شهروند افغان را که در دوران حکومت حزب دموکراتیک خلق به آزار و شکنجه زندانیان در زندان پلچرخی متهم بود، به جرم ارتکاب جنایت جنگی به ۱۲ سال زندان محکوم کرد.
یک منبع معتبر به افغانستان اینترنشنال تایید کرد که پولیس ترکیه، الله گل مجاهد، نماینده پیشین مجلس را از این کشور اخراج کرده است. به گفته این منبع آقای مجاهد دارای اقامت یک ساله ترکیه بود و ۵ روز پیش زمانیکه از ایران وارد میدان هوایی استانبول شد، بازداشت و به ایران برگردانده شد.
این منبع در گفتگو با افغانستان اینترنشنال افزود که این نماینده پیشین مجلس دو روز در بازداشت پولیس ترکیه بود و اقامت یک سالهاش باطل شده است.
به گفته این منبع الله گل مجاهد در کنار اقامت یک ساله ترکیه، از پاسپورت سیاسی افغانستان نیز استفاده میکرد.
پیش از این، الپای الپمن، نماینده پارلمان ترکیه در جریان مجلس عمومی پارلمان، رسما از الله گل مجاهد شکایت کرد و او را متهم به انجام اعمال خلاف قانون به شمول فحشا و پولشویی کرده بود. آقای الپای که از سیاستمداران مخالف حزب حاکم در ترکیه است، خواستار اخراج الله گل مجاهد از این کشور شده بود.
یک منبع دیگر در ایران تائید کرد که این نماینده پیشین مجلس افغانستان چند روز قبل به ایران سفر کرده بود و هنوز در این کشور بسر میبرد.
بر اساس قانون شهروندی در ترکیه، هر فرد با سرمایه گذاری ۲۵۰ هزار دالر میتواند شهروندی این کشور را دریافت کند، موردی که از سوی احزاب مخالف حزب حاکم مورد انتقاد شدید قرار دارد. گفته میشود این رقم حالا به ۴۰۰ هزار دالر افزایش یافته است.
مخالفان رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه به این باور اند که بسیاری از سیاستمداران فاسد، قاچاقچیان مواد مخدر و باندهای تبهکار و مافیا با استفاده از این فرصت در ترکیه سرمایهگذاری کرده و شهروندی این کشور را اخذ میکنند. آنها خواهان تغییر این قانون شدهاند.
خبرگزاری رویترز اعلام کرده است که سه عکاس این خبرگزاری برنده جایزه پولیتزر شدهاند. یکی از این برندهها دانش صدیقی، عکاس سابق رویترز است که سال گذشته در قندهار کشته شد. جایزه پولیتزر به این عکاس سابق رویتز به خاطر پوشش تلفات همهگیری کرونا درهند داده شده است.
دانش صدیقی عکاس خبرگزاری رویتزر، درجنوری سال گذشته هنگامی کشته شد که نبرد شدید میان نیروهای حکومت پیشین و گروه طالبان را در ولسوالی اسپینبولدک قندهار پوشش میداد.
او در سال ۲۰۱۸ نیز برنده جایزه پولیترز شده بود.
آقای صدیقی در سال ۲۰۱۸ بخشی از تیم عکاسی رویترز بود که برای تصویربرداری ویژه و مستند سازی بحران پناهندگان روهینگیا برنده جایزه پولیتزر شد.
نیویارک تایمز نیز سه جایزه پولیتزر را را بهدست آورده است.