در پنجشیر، اندراب و ورسج چه می‌گذرد؟؛ طالبان اجازه برگزاری مراسم فاتحه را ندادند

۸ ماه پس از تخلیه اضطراری از افغانستان، بسیاری از پناهجویان افغان در بریتانیا هنوز در خانه‌های موقت و معمولا در اتاق‌های هتل در حال انتظار به سر می‎‌برند.

بلاتکلیفی و ازدحام در خانه‌های موقت، باعث ایجاد تنش فزاینده برای مهاجران افغان در بریتانیا شده است. این وضعیت به ویژه برای زنان پناهجو شرایط دشواری را رقم زده است.

دیده‌بان حقوق بشر با پنج زن که از اواخر آگست ۲۰۲۱ در سه محل اسکان موقت در لندن زندگی می‌کردند، مصاحبه کرده است. آنها در مصاحبه‌های‌شان گفته‌اند خطر افزایش خشونت خانگی، نظارت، و محدودیت‌های آزادی رفت و آمد آنها را در مسکن‌های موقتی که تماماً توسط پناهجویان افغان پر شده است، آزار می‌دهد.

سحر فطرت، دستیار پژوهشگر حقوق زنان در دیده‌بان حقوق بشر گفت: "زنانی که با آنها مصاحبه شد، همه از تخلیه‌شدن‌شان سپاسگزار بودند، اما آنها قبل از فرار و در جریان فرار از افغانستان با حجم عظیمی از تروما مواجه شده‌اند و اکنون با شرایطی دست و پنجه نرم می‌کنند که بر سلامت روان آنها تأثیر گذاشته است و آنها را از ادغام در جامعه باز می‌دارد."

دیده‌بان حقوق بشر می‌گوید در اپریل ۲۰۲۲ به وزیر داخله، وزیر پناهندگان و دیگر مقامات مربوطه بریتانیا نامه‌ای فرستاده و نگرانی‌های خود را در این مورد با آنها بیان کرده است، اما هنوز دولت بریتانیا به این نامه پاسخ نداده است.

بریتانیا پس از تسلط طالبان بر افغانستان در ماه اگست، حدود ۱۸ هزار نفر از جمله بیش از ۱۸ هزار شهروند بریتانیا را تخلیه کرد و آنها را در اقامتگاه‌های موقت اسکان داد. این کشور در عین حال به دنبال مسکن دایمی برای این پناهجویان بوده است.

گاردین گزارش داده است که هنوز حدود ۱۸ هزار نفر در خانه‌های موقت باقی مانده‌اند و بسیاری از خانواده‌ها تنها در یک اتاق زندگی می‌کنند.

دیده‌بان حقوق بشر از وزارت داخله بریتانیا می‌خواهد که روند ارائه مسکن و خدمات حمایتی برای افغان‌ها را سریع‌تر انجام دهد.

زندانی در یک اتاق

یکی از پناهجویان زن در بریتانیا به دیده‌بان حقوق بشر گفت گفت: "هیچ وقت یک اتاق خانه نیست." یکی دیگر از زنان از روند کند تهیه مسکن برای پناهجویان ابراز ناامیدی کرد و گفت: "زندگی در اتاق یک هتل برای مدت کوتاه خوش‌آیند است، نه برای هفت ماه. ما احساس روتین، فضای شخصی، خانه و آزادی برای مدیریت مستقل زندگی خود را از دست داده ایم."

این زنان به دیده‌بان حقوق بشر گفتند که به دلیل کمبود فضای شخصی در محل اسکان موقت آنها، احساس ناراحتی، تجاوز، خشونت خانوادگی و فشار از سوی اعضای جامعه تخلیه شده علیه زنان افزایش یافته است.

یکی از زنان گفت: "زنی توسط شوهرش در هتل ما مورد ضرب و شتم قرار گرفت، زمانی که او می‌خواست این موضوع را گزارش کند، جامعه افغان‌های حاضر در هتل با ارعاب او در مورد عواقب آن مانعش شدند."

زن دیگری گفت: "چند بار شنیده‌ام که زن و شوهری در همسایگی دعوا می‌کنند. شوهر فریاد می‌زند و می‌رود و در را می‌کوبد و زن با صدای بلند گریه می‌کند. او هفت ماه را در یک اتاق هتل گذرانده است و چیزی جز محوطه هتل ندیده است."

نقش‌های سنتی جنسیتی و کمبود پول و حمایت اجتماعی به این معناست که بسیاری از زنان می‌گویند که در اتاق‌های خود به دام افتاده‌اند.

یک زن گفت: "برای زنان متاهلی مانند من، ما باید در اتاق‌های هتل بمانیم و مراقب فرزندان‌مان باشیم و شوهرمان را ببینیم که آزادانه بیرون می‌روند و دوست پیدا می‌کنند.

او گفت که دوست دارد در یک دوره آموزش زبان انگلیسی شرکت کند، اما کسی را ندارد که از فرزندانش مراقبت کند.

زن دیگری گفت: "برای بیشتر زنان متاهل، هیچ فعالیتی وجود ندارد و بیشتر شوهران به همسران‌شان اجازه نمی‌دهند بیرون بروند. این زن‌ها دارند دیوانه می‌شوند."

در افغانستان برخی از این زنان نیز آزادی حرکت محدودی داشتند، اما از حریم خصوصی و فضای شخصی بیشتری برخوردار بودند.

افراد تخلیه شده ماهانه ۲۵۰ تا ۲۸۰ پوند از وزارت داخله بریتانیا دریافت می‌کنند، اما زنان مصاحبه شونده گفتند که بسیاری از مردان تمام کمک هزینه‌های خانواده را می‌گیرند.

یکی از زنان گفت: "به زنان کارت بانکی داده می‌شود، اما شوهر کدهای پین را با خودش محفوظ نگه می‌دارد."

بیشتر این زنان بی‌سواد هستند یا با چنین سیستم‌هایی آشنا نیستند و هیچ کنترلی بر پول خود ندارند.

این زنان گفتند که افغان‌های مناطق مختلف کشور با وجود اینکه از گروه‌های قومی و زبانی و مذاهب مختلف هستند و دیدگاه‌های بسیار متفاوتی در مورد هنجارهای اجتماعی دارند، در خانه‌های موقت دور هم جمع می‌شوند. آنها بابا مشکلات جدیدی روبرو شده‌اند.مشکلات جدیدی در جامعه نو مواجه شده‌اند.گفتند که پیامد آن اغلب فشار بر زنان برای انطباق با هنجارهایی است که حتی در افغانستان در برابر آنها مقاومت می‌کردند، در زمانی که آنها امیدوار بودند در جوامع جدید خود در بریتانیا ادغام شوند، آنها با مشکلات جدیدی مواجه شده‌اند.

پس از این که انجمن اکسفورد اعلام کرد که حمد الله محب در روز ۱۱ می در آنجا سخنرانی می‌کند، بیش از ۱۱ هزار نفر با امضای طومار آنلاین از مسئولان این انجمن خواستند که این سخنرانی را لغو کنند.

آنها گفتند که محب در کنار دیگر مقامات افغان از جمله رئیس جمهور پیشین، «با فرار شرم آور خود از افغانستان، و راه را برای بازگشت یک گروه تروریستی بی‌رحم و شناخته شده به قدرت باز کردند.»

دست اندرکاران انجمن آکسفورد در پاسخ به این اعتراضات گفتند که بر اساس اصل آزادی بیان این نشست را لغو نمی‌کنند و به هر کسی فرصت ابراز نظر را می‌دهند.

انجمن مباحثاتی آکسفورد یک انجمن معروف فکری و دانشگاهی در شهر آکسفورد بریتانیا است که از مقامات و شخصیت‌های معروف برای سخنرانی و شرکت در مباحثات این انجمن دعوت می‌کند.

در فهرست سخنرانان این مجمع نام افراد سرشناسی چون ریچارد نیکسن و رونالد ریگان، روسای جمهور پیشین امریکا دیده می‌شود.

عبدالقهار بلخی، سخنگوی وزارت خارجه طالبان در صفحه توییترش نوشت که در این دیدار، امیر خان متقی گفته است که کار نهایی‌سازی نقشه خط آهن ترمذ-مزارشريف-کابل-پیشاور جریان دارد.

او اطمینان داده است که نسخه نهایی این نقشه به زودی با جانب ازبکستان شریک خواهد شد.

در همین حال، سردار عمرزاکوف، معاون نخست‌وزیر ازبکستان از آمادگی برای برگزاری نشست نهایی خط آهن مذکور خبر داده و تأکید کرده است که نقشه راه همکاری‌ها میان دو کشور در کوتاه‌مدت نهایی خواهد شد.

وزیر خارجه طالبان گفته است که «ازبیکستان ‏جایگاه مهمی در سیاست خارجی افغانستان» دارد و آنان به دنبال سطح بالای همکاری‌ها با همه کشورهای آسیای میانه است.

قبل از این نقشه راه همکاری میان دو کشور در جریان سفر عبدالسلام حنفی، معاون رئیس‌الوزرای طالبان به شهر مرزی ترمذ در سال گذشته بحث شده بود.

در این سفر هر دو طرف توافق کرده بودند که «نقشه راه» همکاری‌ها در «ده روز آینده» تکمیل و برای تصمیم‌گیری به رهبران دو کشور ارائه شود.

پیش از این، عصمت‌الله ایرگاشف، نماینده خاص رئیس جمهور ازبکستان برای افغانستان گفته بود که کشورش «گزینه‌ای» جز تعامل با طالبان ندارد.

او در مصاحبه با صدای امریکا گفت که ازبکستان در ارتباط به مسائل مختلف با طالبان تعامل دارد ولی حکومت این گروه را تا زمان شکل‌گیری اجماع جهانی به رسمیت نمی‌شناسد.

این نماینده جمهوری خواه در مصاحبه‌اش با فاکس نیوز به وضعیت زنان افغانستان در زیر حاکمیت طالبان اشاره کرد که هیچ مرجعی برای حمایت از آنها وجود ندارد.

او افزود:«زنان افغان باید روی خود را بپوشانند و از خانه‌های خود بیرون نشوند. آنها دیگر در جایی کار نمی‌توانند.»

او با انتقاد شدید از بایدن گفت: «من به نمایندگی از این زنان و سربازان امریکایی که باید برای دفع تروریزم در آینده به آنجا بروند، از جو بایدن و اطرافیانش حساب خواهم گرفت.»

نمایندگان حکومت امریکا نگرانی خود را در باره دستورات اخیر طالبان در مورد پوشش و خانه نشینی زنان ابراز کرده اند. وزارت خارجه امریکا گفته است که اگر طالبان در سیاست‌های خود تجدید نظر نکند، امریکا فشار بین المللی بر این گروه را افزایش خواهد داد.

با این حال، تام وست، نماینده ویژه امریکا برای افغانستان روز ۲۰ ثور گفت که هرچند از طالبان خوشش نمی‌آید، اما تعامل با این گروه را به نفع امریکا و افغان‌ها می‌داند.

نماینده کانگرس حکومت بایدن را متهم به اظهارات خلاف واقع در باره طالبان کرد. به گفته او، «ما به یاد داریم که وعده داده شده بود که با طالبان جدید رو به رو هستیم؛ طالبانی که میانه رو اند. آنها تروریست‌های خوبی اند که قرار است ما را در مبارزه با تروریست‌های بد کمک کنند.»

مقامات امریکایی با انتقاد از طالبان می‌گویند که وعده های خود به جامعه جهانی و مردم افغانستان را نقض کرده اند. آنها به طور مشخص به اظهارات قبلی مقامات و سخنگویان طالبان اشاره می‌کنند که گفته بودند جلو تحصیل و کار زنان را نمی‌گیرند.

میلی گفت: «ما افغانستان را زیرنظر داریم، جزئیات را نمی‎‌‌گویم که چگونه، به چه شکل و با چه میکانیسمی، [اما] در صورت مشاهده تهدید از خاک افغانستان، ابزاری برای انجام عملیات ضربتی داریم.»

او تاکید کرد که واشنگتن نمی‌خواهد «افغانستان هرگز سکویی برای تروریست‌ها و حمله به ایالات متحده تبدیل شود.»

این جنرال بلندپایه امریکایی در مورد نوع عملیات نظامی علیه تهدیدات تروریستی توضیح نداد، اما در اوایل اپریل، هواپیماهای بدون سرنشین امریکایی یک انبار سلاح طالبان در هلمند را نابود کردند.

همچنان، امریکا برای حمله به پناهگاه‌های القاعده و طالبان پاکستانی از طیاره های بدون سرنشین به کرات استفاده کرده است.