رسانههای ایران گزارش دادند که مرزبانان این کشور با طالبان در شهرستان تایباد نماز جماعتشان را مشترکانه برگزار کردند. در گزارشها آمده که فرمانده مرزبانان ایران نیز در این نماز جماعت شرکت کرده است. در تصاویر منتشر شده دیده میشود که یک روحانی ایرانی امام نمازگزاران بوده است.
شهرستان تایباد در شرق خراسان رضوی و در نزدیکی مرز ایران و افغانستان قرار دارد.
گمرک دوغارون نیز در این شهرستان واقع شده است. این گمرک در ۹ ماه گذشته به دلیل تنشهای مرزی میان مرزبانان ایران و طالبان چندین بار بسته شد.
طالبان در ولایت نیمروز نیز چندین بار وارد درگیری مسلحانه با مرزبانان ایران شدند.
طالبان اعلام کردند که این درگیری ناشی از یک "سوء تفاهم" بوده و تلاش میکنند که "اختلافات" را از راه مذاکره حل و فصل کنند.
احمد وحیدی، وزیر داخله ایران نیز گفته بود میان مرزبانان این کشور و طالبان یک "سوء تفاهم" پیش آمده بود. او گفته بود: "حضور مسلح طالبان باعث شده نیروهای ما هم هوشمندانه در مرز حاضر شوند اما درگیری رخ نداده است."
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل میگوید ویدیوها، فایلهای صوتی و گزارشهای "بسیار نگرانکننده از نقض حقوق بشر در پنجشیر، بغلان و تخار" منتشر شده که نیاز به تأیید بیشتر دارد. ریچارد بنت تأکید کرده که وضعیت در این مناطق را دنبال میکند.
گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل همچنین بر رعایت حقوق بشردوستانه بینالمللی تأکید کرده است.
فعالان حقوق بشر در روزهای گذشته طالبان را به نقض گسترده حقوق بشردوستانه بینالملل در مناطقی در شمال افغانستان متهم کردهاند.
ویدیوهای منتشر شده در شبکههای اجتماعی از طرف جنگجویان طالبان نشان میدهد که این گروه اسیران جنگی را به قتل رسانده و خانههایی را که آنها منسوب به نیروهای جبهه مقاومت میدانند، آتش زدهاند.
گزارشهای منابع مردمی در پنجشیر، تخار، اندرابها و خوست فرنگ میرساند که طالبان برای اینکه سربازان جبهه مقاومت ملی افغانستان را زیر فشار قرار بدهد، دست به تعذیب اعضای خانواده و وابستگان آنها زدهاند.
طالبان تأیید کردهاند که دست کم ۲۵۰ نفر از اعضای جبهه مقاومت تنها در پنجشیر به این گروه "تسلیم شدهاند." اما منابع مردمی همواره این ادعا را رد کرده و گفته "افراد اسیر شده" همه غیرنظامی بوده و هیچ ربطی به منازعه نداشتهاند.
براساس اطلاعات منابع محلی، طالبان به غیرنظامیان در اندراب هشدار دادهاند که "اگر اعضای جبهه مقاومت را از کوه پایین نکنید و تسلیم ما ندهید، شما را کوچ اجباری خواهیم داد."
هنوز نهادهای حقوق بشری بینالمللی قادر نشدهاند گزارش مستندی در مورد آمار کشتارهای اخیر در شمال افغانستان منتشر کنند.
جمال ناصر غروال، سفیر طالبان در مسکو میگوید این گروه به مقامات دولت پیشین پیشنهاد همکاری داده، اما آنها این پیشنهاد را نپذیرفتهاند. غروال گفت او به سیدطیب جواد، سفیر پیشین افغانستان در مسکو پیشنهاد داده بود که در این سفارت بماند و با آنها همکاری کند، اما او قبول نکرده است."
با این حال نماینده طالبان در روسیه گفت این گروه به تلاشهایش برای جلب همکاری مقامات دولت پیشین ادامه خواهد داد.
مقامات طالبان در کابل نیز دو روز پیش اعلام کردند که تصمیمهایی در مورد برای بازگشت سیاسیون به افغانستان گرفته شده است. طالبان توضیحی در مورد جزئیات این تصمیمها ندادهاند.
طالبان همزمان با سفر توماس نیکلسون، نماینده ویژه اتحادیه اروپا به کابل از تشدید تلاشهایشان برای بازگشت سیاسیون به افغانستان و جلب همکاری مقامات دولت پیشین سخن میگویند.
توماس نیکلسون در سفر به کابل با مقامات طالبان و دیگر چهرههای سیاسی افغانستان از جمله حامد کرزی، رئیس جمهور پیشین دیدار کرده است.
نماینده اتحادیه اروپا در افغانستان در گفتگوهایی که در کابل داشته، به تشکیل دولت فراگیر تأکید کرده است.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان پیش از این از احتمال برگزاری "مجمع افغانها" سخن گفته بود. حسن کاظمیقمی، نماینده ویژه رییس جمهور ایران در امور افغانستان نیز چندی پیش در گفتگو با خبرگزاری مهر گفته بود که طالبان قصد دارند لویه جرگهای را با حضور سیاسیون افغانستان برگزار کنند.
سفیر طالبان در مسکو به خبرگزاری دولتی روسیه، ریانووستی گفت: "درهای ما همیشه باز است. ما به کسانی که قبلا در قدرت بودند نیاز داریم که با ما همکاری کنند. اگر حضور داشته باشند، یک حالت واحد و فراگیر به دست میآید."
با گذشت حدود ۹ ماه از تسلط طالبان بر افغانستان، هنوز این گروه موفق نشده مشروعیت داخلی و جهانی را به دست آورد. هنوز هیچ کشوری دولت سرپرست طالبان را به رسمیت نشناخته است.
در حال حاضر در تمام سفارتخانههای افغانستان در خارج از کشور به شمول سفارت افغانستان در مسکو، پرچم سه رنگ جمهوری اسلامی افغانستان برافراشته است.
سفیر طالبان در مسکو میگوید: "ما هنوز پرچمی را داریم که قبلاً [پرچم رسمی افغانستان] بود، از آن به عنوان نماد، به عنوان پرچم خود استفاده میکنیم. بحثها ادامه دارد. شاید این پرچم در آینده نیز باقی بماند. اما باز هم این موضوع حل نشده. حتی در پایتخت افغانستان ما از هر دو پرچم استفاده میکنیم.
این اظهارات در حالی بیان شده است که در مواردی در شهرهای افغانستان طالبان به ضرب و شتم افرادی پرداختهاند که پرچم جمهوری اسلامی افغانستان را با خود حمل میکردند.
جمال ناصر غروال ابراز امیدواری کرده که روسیه اولین کشوری باشد که حکومت طالبان را به رسمیت میشناسد.
سرگی لاوروف، وزیر خارجه روسیه چندی پیش در یک نشست خبری با آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل در مسکو گفت در صورتی در راستای به رسمیت شناختن کامل دیپلوماتیک حکومت طالبان در افغانستان کار میکنیم که دریابیم طالبان "به وعده خود در جهت ایجاد یک دولت فراگیر نه تنها از منظر قومی و مذهبی بلکه از لحاظ سیاسی" نیز عمل میکند.
با این حال، روسیه پس از پاکستان و ترکمنستان سومین کشوری است که به دیپلومات طالبان اعتبارنامه داده و سفارت افغانستان در مسکو را به این گروه واگذار کرده است.
جمال ناصر غروال خبر داد که حتی در مراسم رژه نظامی ارتش روسیه که نهم ماه می به مناسبت سالگرد روز پیروزی در میدان سرخ مسکو برگزار شده بود، به عنوان نماینده افغانستان شرکت کرده است. برنامهای که معمولاً در آن مقامات رسمی دولتها دعوت میشوند.
غروال گفت در این رژه نظامی "سلاحهای مدرن را دوست داشتم."
او همچنین گفت ممکن است هیئتی از طالبان به زودی به مسکو سفر کند، اما ضمیر کابلوف، نماینده رئیس جمهور روسیه در امور افغانستان به خبرگزاری تاس گفت در حال حاضر چنین برنامهای وجود ندارد.
غروال گفته قصد دارد به زودی به ارمنستان و بلاروس هم سفر کند، زیرا او مسئولیت امور دیپلوماتیک طالبان در این دو کشور را هم به دوش دارد.
رئیس پیشین شورای عالی مصالحه هشدار داد که ادامه سیاست حذف و سرکوب افغانستان را به طرف جنگ داخلی میبرد. پس از خروج عبدالله عبدالله از کابل، این نخستین باری است که او به گونه صریح کشتار غیرنظامیان در بخشهایی از شمال کشور را محکوم کرده، اما در بیانیهاش نامی از طالبان نبرده است.
در اعلامیه رئیس پیشین شورای عالی مصالحه آمده است "گزارشهایی مستند خبری حوادث ناگوار و دردآور روزهای اخیر از افغانستان میرسانند که در ولایتهای پنجشیر، تخار، اندرابها و خوست نظامیان دست به محکمهٔ صحرائی، کشتار و شکنجهٔ باشندگان مظلوم ملکی زدهاند."
عبدالله عبدالله پس از به قدرت رسیدن طالبان، در آستانه عید فطر، از افغانستان خارج شد.
در طول هشت ماه تسلط طالبان بر افغانستان، عبدالله عبدالله در کابل بود و گزارشهایی درباره حصر خانگی او نیز در این مدت منتشر شده بود.
او در این مدت به موضوعاتی چون بازگشایی مکاتب دخترانه واکنش نشان داده بود اما درباره حصر خانگی خود اظهار نظری نکرد.
او همچنان از اظهار نظر صریح در مورد کشتار و تعذیب غیرنظامیان و کشتارهای زنجیرهای نظامیان دولت پیشین پرهیز کرده بود.
این نخستین باری است که رئیس پیشین شورای عالی مصالحه به گونه صریح از ادامه سیاست حذف و سرکوب انتقاد میکند و از احتمال وقوع جنگ داخلی هشدار میدهد.
رئیس پیشین شورای عالی مصالحه تأکید کرده است که "به گواهی تاریخ چهار دهه اخیر کشور، راهاندازی سیاست انحصار و حذف همواره بر مشکلات مردم و مملکت افزوده و کشور را به سوی بحران برده است."
او گفته از طریق مذاکره، تفاهم، احترام به اراده مردم، تنوع مذهبی و تفاوتهای هویتی و فرهنگی میتوان بحران جاری در کشور را حل و فصل کرد.
در هفته گذشته گزارشهایی از کشتار، شکنجه و تعذیب گسترده غیرنظامیان در بخشهایی از شمال کشور منتشر شد.
ویدیوهای منتشر شده در شبکههای اجتماعی از طرف جنگجویان طالبان نشان میدهد که این گروه اسیران جنگی را به قتل رسانده و خانههایی را که آنها منسوب به نیروهای جبهه مقاومت میدانند، آتش زدهاند.
طالبان اعلام تأیید کردهاند که دست کم ۲۵۰ نفر از اعضای جبهه مقاومت تنها در پنجشیر به این گروه "تسلیم شدهاند." اما منابع مردمی همواره این ادعا را رد کرده و گفته "افراد اسیر شده" همه غیرنظامی بوده و هیچ ربطی به منازعه نداشتهاند.
عبدالله عبدالله از جامعه جهانی و نهادهای حقوقبشری خواسته است که در مورد حوادث اخیر به گونه بیطرفانه تحقیق کند و نتایج آن را با مردم افغانستان شریک کند.
گزارشهای مردمی از اندراب میرساند که طالبان به باشندگان بنو هشدار دادهاند در صورتی که نیروهای جبهه مقاومت را به این گروه تسلیم نکنند، آنها را کوچ اجباری خواهند داد.
برخورد خشونتبار طالبان با غیرنظامیان در بخشهایی از شمال کشور با خشم و انتقادهای گستردهای روبرو شده است.
فعالان حقوق بشر گفتهاند طالبان در پنجشیر، ورسج، اندرابها و خوست فرنگ مرتکب جنایت جنگی شدهاند.
نماینده ویژه اتحادیه اروپا در افغانستان نیز با انتشار توییتی نوشته است که نگران گزارشهای رسیده از بدرفتاری و کشتار مردم غیرنظامی در پنجشیر و سوگوار مرگ بیگناهان است.
کریم خلیلی، محمد محقق و عبدالرشید دوستم از چهرههای سیاسی افغانستان با نشر اعلامیههایی کشتار مردم ملکی در ولایتهای پنجشیر، تخار، بغلان و سمنگان را تقبیح کرده و این عملکرد طالبان را «جنایت ضد بشری» خواندند. به گفته آنها، کشتار مردم ملکی افغانستان را به سوی بحران سوق میدهد.
کریم خلیلی، رهبر حزب وحدت اسلامی افغانستان در اعلامیهای گفته است که «گزارشهای موثق» حکایت از کشتار، گروگان گیری و شکنجه غیرنظامیان توسط نیروهای اعزامی طالبان در ولسوالیهای دره و آبشار پنجشیر، اندراب بغلان و ولسوالی ورسج تخار دارد.
خلیلی میافزاید: «خانوادههای زیادی به شمول زنان و کودکان در ولسوالیهای دره و آبشار از شدت ترس و وحشت ناشی از خشونت، بدون غذا و پوشاک کافی به کوههای سرد پناه برده اند.»
در همین حال، در اعلامیه عبدالرشید دوستم، رهبر حزب جنبش ملی افغانستان آمده است: «طالبان طی روزهای اخیر، در نقاط مختلف ولایات سمنگان و پنجشیر، ولسوالی اندراب ولایت بغلان و ولسوالی ورسج ولایت تخار با کشتار مردم ملکی، دست به خشونتهای ضد اسلامی، انسانی و بشری زده است.»
بر اساس اعلامیه رهبر حزب جنبش، طالبان «به بهانه سرکوب مخالفان و مقاومتگران» تعدادی از اهالی ملکی مناطق مذکور را به اتهام همدستی با «مبارزان ملی» به رگبار گلوله بستند. دوستم کشتار افراد ملکی در افغانستان را «مصداق بارز و صریح جنایات جنگی و ضد بشری» دانسته است.
محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان نیز کشتار مردم ملکی در ولایت پنجشیر و بغلان را تقبیح کرده است. او در صفحه فیسبوکش نوشته است که طالبان در این مناطق «مردم غیرنظامی و کودکان را بیرحمانه به قتل رسانده است».
کریم خلیلی گفته است که «تداوم رفتارهای خشونتآمیز، موجب بدنامی و انزوای بیشتر اداره طالبان» خواهد شد.
او به طالبان هشدار داده است که «سیاست جنگ و ارعاب، یک سیاست ناکام است و جز تعمیق بحران و سوق دادن افغانستان به سوی جنگهای خانمان سوز قومی و فرقهای» نتیجه دیگری به همراه نخواهد داشت.
این چهره سیاسی تنها راه حل برای بحران افغانستان را «گفتگوهای جامع در مورد ایجاد یک نظام اسلامی و مردمسالار» میداند.
او میگوید: «از اداره طالبان میخواهم که هرچه زودتر به گفتگوهای صلح بین الافغانی تن داده، از طریق یک مکانیزم مشارکتی، راه افغانستان را به سمت آشتی ملی و صلح پایدار هموار سازد، در غیر آن، ملت افغانستان در برابر تکرویها و بیدادگریها ساکت نخواهد نشست.»
سید باقر محسنی، از تحلیلگران سیاسی افغانستان روز گذشته در گفتگو با افغانستان اینترنشنال از سکوت این چهرههای سیاسی انتقاد کرد و گفت که اگر آنها منتظر معامله سیاسی با طالبان هستند، به «بینش سیاسی آنان باید تاسف خورد.»
اما حزب جنبش میگوید: «یکی از دلایل سکوت معنیدار ما مطالعه پیشرفت صلح و قطع خونریزی و شکلگیری نظام همهشمول در افغانستان [بوده] است.»
در اعلامیه این حزب نسبت به هدف قراردادن افراد ملکی به طالبان هشدار داده شده است. در اعلامیه آمده است: «افزایش فشارهای عجولانه و برداشت های ذوقی و سلیقوی از احکام دین مبین اسلام و سوء استفاده از شمشیر حاکمیت ... ما را ناگزیر میسازد دست به اقدامات جدی بزنیم و علیه همه مظاهر منفی ... داخل اقدام شویم.»
این حزب از سازمانهای بینالمللی از جمله ملل متحد، عفو بینالملل و سازمان همکاریهای اسلامی خواسته تا در باره کشتار افراد ملکی در ولایتهای پنجشیر، بغلان، تخار و سمنگان تحقیق کنند و عاملان این کشتار را پاسگو سازند.
انتونیو گوترش، سرمنشی سازمان ملل در نشست مبارزه با تروریزم در اسپانیا گفت که جان گرفتن دو باره تروریزم در افغانستان و گسترش فعالیتهای داعش و القاعده در افریقا تهدیدی برای صلح و امنیت جهانی است. او تاکید کرد که با تروریزم بر بنیاد حقوق بشر و حاکمیت قانون مبارزه شود.
به نقل از روزنامه نیوز، گوترش گفت: «تهدید تروریزم در حال رشد است و دامنه آن جهانی است. داعش و القاعده در افریقا گسترش یافته اند. تروریزم در افغانستان در حال جان گرفتن است.»
در این نشست ۲ روزه که دیروز پایان یافت، نمایندگان حکومتها و سازمانهای غیردولتی برسر نوع واکنش در برابر تروریزم در سطح جهان بحث کردند.
آقای گوترش گفت که حقوق بشر در مرکز مبارزه با تروریزم قرار داشته باشد. به گفته او، «واکنش موثر به تروریزم باید بر مبتنی بر ارزشهایی چون حاکمیت قانون، حقوق بشر و برابر جنسیتی باشد.»
گوترش یکی از بلندپایه ترین مقامات بین المللی است که نسبت به خطر گروهایهای تروریستی چون داعش در افغانستان هشدار میدهد.
داعش بیشتر از القاعده، با انجام حملات تروریستی بر اقلیتهای مذهبی و قومی، در افغانستان فعال بوده است. این گروه همچنان تلاش دارد که از خاک افغانستان امنیت کشورهای همسایه را تهدید کند.
در واکنش به این نگرانیها، مقامات طالبان گفته اند که تهدیدی به نام داعش در افغانستان وجود ندارد.