منابع موثق از بازداشت سیداحمد علوی سکرتر اول کنسولگری حکومت پیشین افغانستان در مشهد به افغانستان اینترنشنال خبر دادند. منابع میگویند ماموران ایرانی صبح چهارشنبه آقای علوی را از خانهاش به جای نامعلومی بردند. حکم برکناری او پیشتر با امضای وزیر خارجه طالبان صادر شده بود.
سیداحمد علوی به مدت چهار سال سکرتر اول کنسولگری افغانستان در شهر مشهد بود.
پس از سقوط حکومت اشرف غنی، وزارت خارجه طالبان ماموریت آقای علوی را تمدید نکرد و مکتوب برکناری او در ماههای گذشته با امضای امیرخان متقی صادر شده بود.
منابع افغانستان اینترنشنال میگویند نهادهای حکومتی ایران پیشتر از آقای علوی خواسته بودند آن کشور را ترک کند.
این دیپلمات حکومت پیشین افغانستان، برای ماندن در ایران یا انتقال به کشور ثالث، به دفتر آژانس پناهندگان ملل متحد در مشهد درخواست پناهندگی داده بود.
رئیس پیشین کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان به خبر انحلال این کمیسیون و شماری دیگر از نهادهای دولت پیشین از سوی طالبان واکنش نشان داد. شهرزاد اکبر میگوید اینکه در رژیم طالبان آموزش ممنوع است، نهادهای حقوق بشری منحل و حملات انتحاری ستایش میشوند، یادآور تلخ نابودی یک ملت است.
شهرزاد اکبر با انتشار رشتهتوییتی گفته است: "انحلال نهادهای مستقل و از بین بردن دستاوردهای محدود ولی در عین حال ارزشمند حقوق بشر افغانستان تصادفی یا تدریجی نیست. این نشانهای از قصد و ایدیولوژی طالبان برای مبارزه در برابر حقوق بشر و مفهوم برابری و کرامت انسانی است."
رئیس پیشین کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان گفته است کمیسیون حقوق بشر از زمان تأسیس، ۷ تن از کارمندان خود را به دلیل خشونت و تروریسم که مستقیماً به طالبان نسبت داده میشود، از دست داده است.
طالبان روز دوشنبه، ۲۶ ثور اعلام کردند که شش اداره از جمله کمیسیون مستقل حقوق بشر و کمیسیون نظارت بر قانون اساسی را منحل کردهاند.
شورای مصالحه ملی، شورای امنیت ملی و دارالانشاهای مجلس نمایندگان و سنا از شمار نهادهایی است که به تازهگی از سوی طالبان منحل شده است.
طالبان میگوید این اقدام "با هدایت شفایی" رهبر این گروه، ملا هبتالله آخندزاده گرفته شده است.
انحلال این نهادها با واکنش شماری از سیاسیون دولت پیشین و دیپلوماتهای کشورهای خارجی روبرو شده است.
توماس نیکلسون، نماینده اتحادیه اروپا برای افغانستان میگوید انحلال نهادهای کلیدی در افغانستان، زنگ خطری برای حقوق بشر و آشتی ملی است.
نماینده ویژه اتحادیه اروپا در توییتی با انتقاد از این تصمیم طالبان گفته است افغانستان به همه نهادهای منحل شده، پس از دههها درگیری و جنگ بسیار نیاز دارد.
پیش از این محمدحنیف اتمر، وزیر پیشین خارجه افغانستان نیز به لغو این نهادها واکنش نشان داده و از طالبان خواسته بود تصمیمشان برای لغو این نهادها را پس بگیرند.
انعامالله سمنگانی معاون سخنگوی طالبان گفته "در بودجه ملی برای شماری از اداراتی که در حال حاضر فعالیت ندارند، سهمیه مد نظر گرفته نشده و به همین دلیل منحل شدهاند، اما در صورت نیاز، این ادارات دوباره فعال خواهند شد."
معاون وزیر خارجه روسیه میگوید که اوضاع مناطق شمالی افغانستان پیچیدهتر میشود و این کشور نمیتواند خطرات موجود در مرزهای افغانستان را نادیده بگیرد. آندری رودنکو گفته است وضعیت مرزهای شمالی افغانستان نگرانی روسیه و تمام کشورهای آسیای میانه به ویژه تاجیکستان را برانگیخته است.
او در باشگاه گفتگوی بینالمللی والدای گفت: "روسیه از طریق سازمان پیمان امنیت جمعی به کشورهای آسیای میانه کمک میکند و آمادگی خود را برای همکاری بیشتر با کشورهای منطقه اعلام میدارد."
دومین کنفرانس آسیای مرکزی باشگاه گفتگوی بینالمللی والدای روز سهشنبه، ۲۷ ثور در شهر نیژنی نووگورود روسیه برگزار شد.
روز پنجشنبه هفته گذشته، ۲۲ ثور شاخه خراسان گروه داعش با انتشار ویدیویی از شلیک چندین موشک به خاک تاجیکستان از ولایت تخار افغانستان خبر داد.
دولت تاجیکستان نیز تأیید کرد که چند موشک به به خاک این کشور اصابت کرده است، اما گفت این موشکها در جریان درگیری میان طالبان و داعش "به طور تصادفی" به سوی این کشور پرتاب شده است.
تنها یک روز بعد از انتشار این ویدیو، امامعلی رحمان، رئیسجمهور تاجیکستان با ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه گفتگوی تلفنی انجام داد.
موضوع این گفتگوی تلفنی افزایش فعالیت گروههای تروریستی در خاک افغانستان بوده است.
کریملین، دفتر ریاست جمهوری روسیه اعلام کرد که در این گفتگوی تلفنی تأیید شد که ادارات ذیصلاح روسیه و تاجیکستان به همکاری فعال خود برای تأمین امنیت در مرز تاجیکستان و افغانستان ادامه دهند.
سران کشورهای عضو سازمان پیمان امنیت جمعی نیز دو روز پیش در نشستی در مسکو نگرانیشان را از وضعیت امنیتی افغانستان ابراز کردند.
رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران در دیدار با رئیسجمهور تاجیکستان در مورد وضعیت امنیتی افغانستان گفتگو کرده است. رسانههای ایرانی گزارش دادهاند که محمد باقری در این دیدار گفته است که نیروهای مسلح ایران و تاجیکستان میتوانند در زمینه برقراری امنیت و صلح به افغانستان کمک کنند.
رئیس ستاد کل نیروهای مسلح ایران روز دوشنبه، ۲۶ ثور در رأس یک هیأت عالیرتبه نظامی وارد تاجیکستان شد و روز سهشنبه با امامعلی رحمان گفتگو کرد.
محمد باقری در این دیدار گفته امیدوار است که همکاریهای نظامی - دفاعی ایران و تاجیکستان در آینده گسترش یابد.
امامعلی رحمان گفته است: "نیروهای مسلح تاجیکستان از هر گونه همکاری دوجانبه دفاعی - نظامی با نیروهای مسلح ایران استقبال می کند."
خبرگزاری ایرنا گزارش داده است که رئیسجمهور تاجیکستان تأکید کرده که باید همکاری با ایران در تمام حوزههای نظامی به بالاترین سطح خود برسد.
رحمان از افتتاح کارخانه پهپاد ایران در خاک تاجیکستان به عنوان نمونه بارز همکاری دوجانبه دفاعی - نظامی یاد کرد.
ایران روز سهشنبه یک کارخانه ساخت پهپاد جنگیاش را در دوشنبه، پایتخت تاجیکستان افتتاح کرد.
خبرگزاری فارس، وابسته به سپاه پاسداران ایران نوشته است که پهپاد ابابیل ۲ توسط متخصصان صنایع دفاعی ایران ساخته میشود و تأسیس کارخانه تولید آن در تاجیکستان با هدف "تقویت و توسعه همکاریهای مشترک دفاعی و نظامی میان دو کشور" انجام میشود.
متخصصان ازبکستان در حال تکمیل روند بازسازی میدان هوایی مولانا جلالالدین بلخی در شهر مزار شریف هستند. دانیار قربانوف، دیپلمات وزارت خارجه ازبکستان در نشستی در روسیه این خبر را تأیید کرد و گفت: "تاشکند برای بازسازی افغانستان به عنوان پلی میان آسیای مرکزی و جنوبی تلاش میکند."
دومین کنفرانس آسیای مرکزی باشگاه گفتگوی بینالمللی والدای روز سهشنبه، ۲۷ ثور در شهر نیژنی نووگورود روسیه برگزار شد.
براساس گزارشها کار بازسازی میدان هوایی مولانا جلالالدین بلخی به درخواست طالبان از سر گرفته شده است.
میدان هوایی جلالالدین محمد بلخی در شهر مزار شریف، یکی از چهار بزرگترین میدانهای هوایی افغانستان است.
کار بازسازی این میدان توسط ازبکستان در اواخر سال ۲۰۲۱ شروع شده بود.
ازبکستان میگوید در این میدان هوایی تجهیزات مربوط به امنیت پرواز، هواشناسی و همچنان خطوط پرواز و نشست هواپیماها بازسازی خواهد شد.
براساس گزارش بازرس ویژه امریکا برای بازسازی افغانستان، بزرگترین عاملی که منجر به فروپاشی ارتش افغانستان در ماه اگست ۲۰۲۱ شد، تصمیم ایالات متحده برای خروج نیروها و پیمانکاران از افغانستان از طریق توافقنامهای که توسط دولت ترامپ با طالبان امضا شد و دولت بایدن آنرا عملی کرد.
بر اساس ارزیابی سیگار که روز سهشنبه، ۲۰ ثور علنی شد، عقبنشینی نظامی امریکا روحیه ارتش افغانستان را "تخریب کرد"، زیرا ارتش افغانستان وابسته به حمایت نظامی ایالات متحده بود.
تصمیم ایالات متحده برای خروج نیروهای نظامی از افغانستان در فبروری ۲۰۲۰ توسط دونالد ترامپ امضا شد و پس از آن رییس جمهور بایدن در اپریل ۲۰۲۱ آنرا عملی کرد.
در گزارش سیگار آمده است که به رغم سرمایهگذاری ۹۰ میلیارد دالری ایالات متحده امریکا در طول جنگ، نیروهای افغانستان هنوز به شدت به نیروی بشری و پشتیبانی ایالات متحده متکی بودند.
براساس تحلیل سیگار، نیروهای امنیتی افغان پس از ۲۰ سال آموزش، هرگز به یک نیروی منسجم و قدرتمندی بدل نشد که بتواند به تنهایی عمل کند.
سیگار مینویسد که تقصیر این نقایص و کمبودها به دوش دولتهای ایالات متحده و افغانستان است.
این گزارش به موضوع استراتژیهای ناموفق امریکا در قبال افغانستان پرداخته و نوشته است که ایالات متحده به طور مکرر اهدافی را برای ارتش افغانستان تعیین میکرد که دستیافتنی نبود.
به گفته سیگار منابع در جاهایی استفاده میشد که به جای حل مشکلات، آنها را بیشتر میساخت.
پس از توافق با طالبان، عوامل دیگری نیز مانع فعالیت نیروهای امنیتی افغانستان شد.
براساس تحلیل سیگار، نیروهای دفاعی امنیتی افغانستان با چالشهایی چون فساد گسترده و ریزش نیرو رو به رو بودند. این نیروها توانسته بودند تنها در تأمین امنیت مناطق شهری و پرجمعیت صلاحیت داشته باشند.
ضعف نیروهای امنیتی افغان باعث شد تا رویارویی با طالبان بیشتر متکی به حملات هوایی باشد.
براساس اطلاعات سیگار، ایالات متحده در سال ۲۰۱۹ بیش از ۷۴۰۰ حمله هوایی انجام داد، اما میزان حملات هوایی در سال بعد به ۱۶۰۰ حمله کاهش یافت. تقریبا نیمی از این رقم در دو ماه قبل از توافق ایالات متحده و طالبان رخ داده است.
پس از کاهش حملات هوایی که بازتاب تعهد ایالات متحده به توافق دوحه بود، دولت افغانستان گزینه حملات هوایی برای جلوگیری از پیشرفت طالبان را در اختیار نداشت.
سمیع سادات، فرمانده اسبق ارتش افغانستان به بازرسان سیگار گفت که وقتی قراردادیهای امریکایی عقبنشینی میکردند، هر هواپیمایی که در جنگ آسیب میدید و نیاز به ترمیم داشت، از کار میافتاد.
سادات گفت که در عرض چند ماه، ۶۰ درصد از چرخبالهای بلک هاوک خراب شدند و دولتهای افغانستان و ایالات متحده هیچ برنامهای برای ترمیم و استفاده مجدد از آن هلیکوپترها نداشت.
این گزارش همچنین از نحوه خروج ارتش امریکا از میدان هوایی بگرام در جولای ۲۰۲۱ انتقاد کرد و گفت که نیروهای امریکایی بدون آنکه فرمانده جدید افغانستان در این پایگاه را اطلاع بدهد، بگرام را شبانه ترک کردند.
گزارش سیگار به بررسی این مسأله پرداخته است که بدگمانی اشرف غنی و ناکامی او در برنامهریزی او چه نقشی در سقوط نیروهای مسلح و دولت افغانستان داشته است.
این گزارش نشان میدهد که غنی از وضعیت ارتش عمیقا ناآگاه بود و تنها در ماههای آخر قبل از تسلط طالبان بر کشور متوجه شد که ارتش افغانستان در وابستگی شدید به امریکاییها عمل میکند.
در گزارش سیگار آمده است: "غنی که به طور فزایندهای نسبت به ایالات متحده بیاعتماد بود، از اینکه غرب در حال توطئه برای جایگزینی او بود، نگرانی داشت. او حلقه افراد نزدیک به خود را تنگتر کرد و نسل جوانی از افسران افغان را که توسط ایالات متحده آموزش دیده بودند، جایگزین افسران قدیمی کرد."
یکی از فرماندهان نیروی هوایی ارتش افغانستان به بازرسان سیگار گفت که نیروی هوایی ارتش با دهها چرخبال و ۱۷ خلبان آماده دفاع از پایتخت بودند، ولی زمانی که غنی فرار کرد، "غریزه محفاظت از جان خود" بر ارتش حاکم شد و هر کسی که توانست با هواپیما پرواز کند، به کشورهای همسایه گریخت.
براساس این گزارش، غنی بسیاری از مقامهای ارشد امنیتی و فرماندهان کلیدی خود را برکنار کرد و معتقد بود که آنان به او متعهد نیستند.
این اقدامات نیروهای امنیتی افغانستان را بیشتر ضعیف کرد و سبب سردرگمی در مدیریت جنگ شد.