یک مقام پاکستانی در واکنش به شایعات در باره کمک پاکستان به عملیات کشتن ظواهری توسط امریکا به روزنامه اکسپرس تریبون گفت که پاکستان هیچ سهمی در این عملیات نداشت. این مقام که روزنامه هویتش را فاش نکرده، مدعی شد که طیاره بیسرنشین امریکایی از خاک و فضای پاکستان استفاده نکرد.
امریکا پس از خروج از افغانستان رسماً نیروی زمینی در افغانستان ندارد و برای عملیات هوایی نیازمند عبور از فضای کشورهای مجاور افغانستان و مجوز آنان است. از این رو، برخی تصور میکنند که پاکستان برای این عملیات حریم فضایی خود را در اختیار امریکا قرار داده است.
این مقام پاکستانی گفت: «آنها[امریکایی ها] گزینههای زیادی در منطقه دارند. اما پهباد امریکایی نه از پاکستان پرواز کرده و نه از فضای آن استفاده کرده است.»
در پاکستان بارها استفاده امریکا از حریم فضایی این کشور برای حمله به فرماندهان و جنگجویان القاعده در مناطق قبایلی پاکستان موضوعی مناقشه برانگیز بوده است.
حرفهایی در مورد تلاش حکومت بایدن برای عقد یک موافقتنامه با پاکستان بخاطر استفاده از حریم فضایی این کشور وجود داشته است. زیرا، امریکا پس از خروج از افغانستان به حملات هوایی بالای گروههای تروریستی مانند القاعده و داعش در افغانستان متکی بوده و به این منظور نیاز به حریم هوایی کشورهای همسایه افغانستان دارد.
عمران خان، نخست وزیر پیشین پاکستان قبلا در مصاحبههای خود گفته بود که به هیچ وجه به امریکا اجازه نخواهد داد از فضای پاکستان استفاده کند. اما، مقامات امریکایی این موضوع را رد کرده اند که از پاکستان این درخواست را رسمی کرده اند.
رسانههای پاکستانی میگویند که حکومت پاکستان از این شادمان است که ایمن الظواهری همانند سلف خود، بن لادن در داخل پاکستان کشته نشد.
پاکستان برخلاف کشورهای دیگر با تاخیر به کشته شدن رهبر القاعده در افغانستان واکنش نشان داد. وزرات خارجه این کشور با انتشار یک بیانیه کوتاه، بدون نام بردن از الظواهری از «عملیات ضد تروریزم» امریکا استقبال کرد.
آقای نبیل به نقل از منابع خود گفته که مهمانخانه شخصی حقانی در نزدیکی خانه محل سکونت الظواهری قرار دارد.
او به استناد به گزارش رسانههای بینالمللی افزوده که خانه مورد هدف در حمله پهپادی نیز متعلق به سراج الدین حقانی است.
آقای نبیل در ادامه توییت خود نوشته است که "منابع موثق" به او گفتند که پس از این حمله آقای حقانی با یک کاروان مسلح بزرگ از کابل خارج شده و بهسوی چرخ ولایت لوگر و از آنجا به پکتیا رفته است.
این مقام ارشد امنیتی پیشین پرسیده است اگر سراجالدین حقانی در پناه دادن به الظواهری دست داشته باشد، آیا او به کابل باز خواهد گشت؟
او در ادامه گفته که اگر چنین باشد، این سوال پیش میآید که آیا سراج حقانی، با وساطت جنرال قمر جاوید باجوا، رئیس ستاد ارتش پاکستان و آیاسآی، سازمان استخبارات این کشور سعی در احیای روابط با امریکاییها و خروج از لیست سیاه داشت. بنابراین او اطلاعات مربوط به محل اختفای الظواهری را برای دستیابی به این اهداف در اختیار امریکاییها قرار داده است.
آقای نبیل از دیدارهای پسر اسامه بن لادن و پسر الظواهری در چند ماه گذشته با رهبران طالبان در کابل خبر داده که به گفته او برای بسیاری از ناظران شناخته شده بود و به سختی میتوان آنها را مخفی نگه داشت.
رئیس پیشین امنیت ملی افغانستان فرضه دومی را مطرح کرده مبنی بر اینکه فقط سراجالدین حقانی و شبکه او در پناه دادن به ظواهری نقش داشته است.
این مقام ارشد امنیتی پیشین که هرچند مدتی اطلاعاتی را درباره اختلافات درونی طالبان شریک میکند، در ادامه توییت خود نوشته است که شورای کویته طالبان به رهبری ملا عبدالغنی برادر، معاون رئیسالوزرای طالبان و ملا محمد یعقوب، وزیر دفاع این گروه در تلاش تقویت روابط با ایالات متحده پس از توافق دوحه هستند.
او افزود که این دو مقام ارشد طالبان همچنان تلاش دارند از نشست آتی مجمع عمومی سازمان ملل برای به رسمیت شناختن رژیم این گروه استفاده کنند.
به گفته آقای نبیل این دو چهره نسبتا مقتدر طالبان نگران افزایش قدرت حقانی هستند و تلاش برای تضعیف او دارند که هرگز از شورای کویته طالبان اطاعت نکرده و خود را فاتح کابل میداند.
سناریوی سومی که آقای نبیل مطرح کرده و از دید او نسبتا ضعیفتر است، اینکه ارتش برای نجات پاکستان از سقوط اقتصادی، ممکن است اطلاعات مربوط به محل اختفای الظواهری را به اشتراک گذاشته باشد، یا اجازه حمله از فضای هوایی خود را داده باشد، یا زمینه عملیاتی را برای این حمله تسهیل کرده باشد و دوباره طالبان را برای دستیابی به منافع ملی خود فریب داده باشد.
آقای نبیل گفته که در گذشته ثابت شده است که هر زمان پاکستان خود را در بحران دیده، چیزی برای ارائه داشته است.
به گفته رئیس پیشین امنیت ملی افغانستان، امریکا بر خلاف دوران قبل از سال ۲۰۰۱ که اطلاعات ناکافی از افغانستان داشت، پس از بیست سال حضور در این کشور، منابع زیادی دارد و قادر است از این منابع برای انجام چنین عملیاتی استفاده کند.
به گفته او اکنون برای طالبان سخت است تا اعتماد از دست رفته را در به اصطلاح جنگ علیه تروریسم به دست بیاورند.
او در پایان افزوده که حادثه اخیر و رفتار طالبان با خواستههای مردم مطابقت ندارد و جامعه جهانی عمر آنها را کوتاه میکند و همچنین باعث کودتای سفید و یا درگیری خونین در صفوف طالبان میشود.
آقای نبیل نوشته: اتفاقات روزهای آینده در سطح ملی و بینالمللی این را روشنتر میکند که معاملهای درکار بوده یا اوضاع به سمت تقابل پیش خواهد رفت. در هر صورت تمام یا بخشی از طالبان تاوان آن را خواهند پرداخت!"
این مقام که خواست نامش فاش نشود، جزئیات عملیات زیر را ارائه کرد:
برای چندین سال، دولت امریکا از وجود شبکهای که طبق ارزیابیها از ظواهری حمایت میکرد، آگاه بود و در یک سال گذشته، پس از خروج ایالات متحده از افغانستان، مقامات به دنبال نشانههایی از حضور القاعده در این کشور بودند.
امسال، مقامها متوجه شدند که خانواده ظواهری - همسر، دختر و فرزندانش - به خانه امن در کابل نقل مکان کردهاند و متعاقباً ظواهری را در همان مکان شناسایی کردند.
طی چند ماه، مقامهای اطلاعاتی از اینکه که ظواهری را در خانه امن کابل به درستی شناسایی کردهاند، بیشتر مطمئن شدند و در اوایل ماه اپریل شروع به رساندن اطلاعات به مقامات ارشد دولتی کردند. جیک سالیوان، مشاور امنیت ملی، متعاقباً به رئیسجمهور جو بایدن اطلاع داد.
این مقام افزود: "ما توانستیم از طریق چندین منبع اطلاعاتی مستقل، الگوی بسازیم تا درباره عملیات معلومات بیشتر جمع کنیم."
این مقام گفت، هنگامی که ظواهری به خانه امن در کابل رسید، مقامات از خروج او از خانه بیاطلاع بودند و آنها او را در بالکن این خانه - جایی که در نهایت مورد اصابت قرار گرفت - در موارد متعدد شناسایی کردند.
این مقام افزود که مقامها ساخت و ماهیت خانه امن را بررسی کردند و سرنشینان آن را مورد بررسی قرار دادند تا مطمئن شوند که ایالات متحده میتواند با اطمینان عملیاتی را برای کشتن ظواهری بدون تهدید یکپارچگی ساختاری ساختمان و به حداقل رساندن خطر برای غیرنظامیان و خانواده ظواهری انجام دهد.
در هفتههای اخیر، رئیسجمهور جلساتی را با مشاوران کلیدی و اعضای کابینه برای بررسی دقیق اطلاعات و ارزیابی بهترین اقدام تشکیل داد.
در اول جولای، اعضای کابینه بایدن از جمله ویلیام برنز، مدیر سیآیای بایدن را درباره عملیات مطلع کردند.
بایدن "سوالات مفصلی درباره آنچه میدانستیم و چگونه میدانستیم" پرسید و مدل خانه امنی را که جامعه اطلاعاتی ساخته و به جلسه آورده بود از نزدیک بررسی کرد.
این مقام مسئول گفت که آقای بایدن در مورد روشنایی، آب و هوا، مصالح ساختمانی و سایر عواملی که میتواند بر موفقیت این عملیات تأثیر بگذارد سؤال کرد. رئیسجمهور امریکا همچنین خواستار تحلیل پیامدهای احتمالی این حمله در کابل شد.
یک حلقه کوچکی از وکلای ارشد بین سازمانی گزارشهای اطلاعاتی را بررسی کردند و تأیید کردند که ظواهری بهدلیل نقش رهبری مستمر او در القاعده، یک هدف قانونی بوده است.
این مقام گفت که در ۲۵ جولای، رئیس جمهور اعضای اصلی کابینه و مشاوران خود را برای برگزاری یک جلسه توجیهی نهایی و بحث در مورد چگونگی تأثیر کشتن ظواهری بر روابط امریکا با طالبان، در کنار سایر مسائل، گردهم آورد.
پس از جلب نظر دیگران در اتاق جلسه، بایدن "حمله هوایی دقیقاً طراحی شده" را به شرط به حداقل رساندن خطر تلفات غیرنظامیان اجازه داد.
این حمله در نهایت در ساعت ۹:۴۸ شب به وقت امریکا، ۱ و ۴۸ دقیقه به وقت لندن، روز یکشنیه ۳۰ جولای انجام شد که توسط موشکهای "هیلفایر" که از یک پهپاد شلیک شد.
او گفت که ظواهری در آنجا کم حرف بود اما چندین بار به مناطق مرزی پاکستان رفت و آمد کرد.
وزارت خارجه پاکستان به سؤالات درباره تحرکات گزارش شده ظواهری در داخل و خارج از پاکستان پاسخی نداد.
در جنوری ۲۰۰۶، هواپیماهای بدون سرنشین پردتر که توسط سیآیای اداره میشد، به یک خانه در دامادولا، روستایی در منطقه قبیلهای پاکستان در باجور، با این اعتقاد که ظواهری در حال بازدید بود، موشک شلیک کرد. او نبود اما حداقل ۱۸ روستایی کشته شدند.
منابع دیگر طالبان گفتند که این گروه "بالاترین سطح امنیتی" را به ظواهری در کابل داده است، اما او عمدتاً از نظر عملیاتی غیرفعال بود و برای حرکت به اجازه طالبان نیاز داشت.
ایمن الظواهری روز یکشنبه گذشته توسط هواپیمای بدون سرنشین امریکایی در اقامتگاهی که طالبان برای او در منطقه شیرپور کابل تهیه کرده بودند، کشته شد.
زنی که در این محله زندگی میکند و به شرط فاش نشدن نامش با رویترز صحبت کرد، گفت که او و خانواده ۹ نفرهاش با شنیدن صدای انفجار در آخر هفته به اتاق امن خانه خود نقل مکان کردند. وقتی او بعداً به پشت بام رفت، هیچ هیاهو یا هرج و مرجی ندید و تصور کرد که حمله موشکی یا بمبی بوده است که در کابل غیر معمول نیست.
یکی از مقامهای پولیس کابل، شیرپور را "امنترین و امنترین محله" کابل توصیف کرد و گفت که حمله هواپیمای بدون سرنشین در آنجا "شوک بزرگ" بود.
او گفت که افراد متنفذ از حکومتهای پیشین حامد کرزی و اشرف غنی خانههای بزرگی در شیرپور ساختهاند. این مقام افزود که رهبران ارشد طالبان و خانوادههایشان اکنون در آنجا زندگی میکنند.
یک مقام رسمی ایالات متحده گفت: مقامات امریکایی متوجه شدند که خانواده ظواهری - همسر، دختر و فرزندانش - به خانهای در کابل نقل مکان کردهاند و متعاقباً ظواهری را در همان مکان شناسایی کردند.
این مقامها گفتند که چندین بار ظواهری را در بالکن این خانه شناسایی کردند، جایی که در نهایت مورد اصابت قرار گرفت.
ظواهری، جراح مصری، به هماهنگ کردن حملات یازده سپتامبر ۲۰۰۱ در امریکا کمک کرد که نزدیک به ۳۰۰۰ نفر در آن کشته شدند.
