اشرف غنی در سالگرد فرار از کابل: هنوز رئیس‌جمهور قانونی افغانستان هستم

رسانه‌های طالبان روز چهار شنبه از اعتراض صراف‌ها در ولایت‌های هرات، کابل، قندهار، زابل، هلمند، غزنی و ننگرهار خبر دادند.

منابع در کابل و غزنی به افغانستان اینترنشنال گفتند که افراد طالبان صراف‌ها را مجبور کردند که در تظاهرات ضد امریکایی شرکت کنند. به گفته این منابع، طالبان بیرق خود و شعارهایی را در حمایت از این گروه در میان صراف‌ها توزیع و آنها را وادار کردند علیه امریکا شعار بدهند.

طالبان روز چهارشنبه با نشر تصاویر تظاهرات صراف‌ها در شش ولایت افغانستان، گفتند که آنها خواستار پایان «تجاوز امریکا بر افغانستان» شده‌اند.

پس از کشته شدن ایمن الظواهری، رهبر القاعده در اثر حمله هوایی امریکا در کابل، طالبان فراخوان تظاهرات ضد امریکایی دادند. در روزهای اخیر، طالبان و هواداران این گروه در شماری از ولایت‌ها به حمله پهپادی امریکا اعتراض کردند.

دیروز، منابع افغانستان اینترنشنال از هرات گزارش دادند که استخبارات طالبان صراف‌های این شهر را وادار کرده است که روز چهارشنبه صرافی‌های خود را ببندند و در اعتراض به حمله امریکا تظاهرات کنند.

طالبان پس از آن وارد ولایت‌های قندوز، تخار، سمنگان و بدخشان شدند.

این پیشروی‌های برق‌آسا ادامه داشت که در نهایت در بیست و یکم اسد غزنی و هرات، و روز بعد آن قندهار، هلمند و غور نیز فروپاشیدند. در شماری از این شهرها ارتش و پولیس ملی هیچ مقاومتی در برابر طالبان نکردند.

در بیست و سوم اسد، طالبان ولایت‌های بلخ، فاریاب، لغمان، پکتیا، پکتیکا و کنر را هم گرفتند و یک روز بعد، سقوط جلال‌آباد باعث هرج و مرج و موجب تضعیف روحیه دولتمردان در کابل شد.

در بحبوحه سقوط شهرها به دست طالبان، برخی از رهبران برجسته افغانستان در تلاش مبارزه با طالبان بودند، از جمله عبدالرشید دوستم و عطا محمد نور در شمال افغانستان که پس از اندکی ایستادگی، به ازبکستان فرار کردند و اسماعیل خان هم که در هرات چندین روز با طالبان جنگید، بالاخره به چنگ این گروه افتاد. به این ترتیب، در جریان ۹ روز ۲۸ ولایت به دست طالبان افتاد. طالبان اکثریت ولایات را بدون جنگ و درگیری تصرف کردند.

رسیدن طالبان به دروازه‌های کابل باعث هرج و مرج و گسست سوق و اداره در پایتخت شد. با وجود آنکه طالبان اعلامیه صادر کردند که منتظر توافق با اداره کابل اند اما به تاریخ ۲۴ اسد با فرار اشرف غنی، کابل بدون درگیری به دست طالبان سقوط کرد، به این ترتیب نظام جمهوریت پس از ۲۰ سال فروپاشید.

پنجشیر یگانه ولایتی بود که در مقابل طالبان ایستادگی کرد، با این وجود این ولایت پس از مدتی مقاومت به دست طالبان افتاد.

یک سال پس از فروپاشی نظام جمهوری و تسلط طالبان بر افغانستان، جبهه مقاومت ملی به جنگ مسلحانه علیه طالبان ادامه داده است.

در حال حاضر درگیری‌های پراکنده در بخش‌های ولایت پنجشیر و نیز در ولسوالی اندراب ولایت بغلان میان جبهه مقاومت ملی و طالبان کماکان ادامه دارد.

طالبان در یک سال گذشته نشان دادند که سر سازگاری با جهان را ندارند و از سوی دیگر مردم افغانستان هم در بیرون از کشور و هم در داخل نشان دادند که از حکومت طالبان رضایت ندارند.

هرچند مردم از تعاملات سیاسی حذف شده‌اند، اما در جریان یک سال گذشته در بخش‌های از افغانستان شماری از گروه‌های مسلح علیه طالبان اعلام جنگ کرده‌اند.

این فرمان در سیزده ماده صادر شده است.

در ماده اول این فرمان آمده است کسانی که در دوران حکومت پیشین در جنگ ناپدید شده یا در کمین، عملیات‌ها، راه‌ها و جاهای دیگر دستگیر شده‌اند و با وجود تلاش خانواده‌های آنها هیچ اطلاعی از سرنوشت آنها نیست و «اکنون منکوحه‌شان می‌خواهد تا با شخص دیگر نکاح نماید و یا وارثین‌شان می‌خواهند که اموال‌شان تقسیم گردد، موضوع مربوطه خویش را به محکمه ابتدایی ارائه نمایند.»

در ماده هفتم این فرمان هم رهبر طالبان گفته محاکم این گروه پس از تحقیقات خود درباره افراد گمشده می‌توانند حکم مرگ شخص مذکور را صادر نمایند.

به فرمان رهبر طالبان، «محکمه ابتدائیه باید پس از حکم متذکره مطابق فتوی به گذشتاندن عدت منکوحه شخص وفات شده امر صادر کند.»

بر اساس گزارش‌ها، در دو دهه گذشته در جریان جنگ طالبان و حکومت، افراد بی‌شماری کشته و ناپدید شدند.

سیگار، بازرس ویژه آمریکا در امور بازسازی افغانستان در سال ۲۰۲۱ اعلام کرد که در ۲۰ سال گذشته بین ۶۰ تا ۷۰ هزار نفر فقط از ارتش و نیروی پولیس افغانستان کشته شدند.

از این رو، بریتانیا در یک سال گذشته تنها در یک مورد موضع‌گیری مستقل در قبال طالبان داشته است و آن اعلامیه دو ماه پیش دولت بریتانیا است که می‌گوید این کشور از هیچ گروه نظامی در برابر طالبان حمایت نمی‌کند.

دولت بریتانیا از هیچ فردی، به شمول شهروندان افغانستان که به دنبال تغییر رژیم از طریق خشونت باشد حمایت نمی‌کند. بریتانیا اجازه نمی‌دهد تا خاکش به این منظور استفاده شود و از دیگران هم می‌خواهد چنین رویکردی را در پیش گیرند.

این بیانیه یک روز پیش از آزادی پنج شهروند بریتانیایی از قید طالبان منتشر شد. بسیاری‌ها این موضع‌گیری بریتانیا را با آزادسازی شهروندانش از قید طالبان مرتبط می‌دانند و باور دارند که بریتانیا همسو با طالبان نیست. از سوی دیگر، این جمله کوتاه هرچند که تمام سیاست خارجی بریتانیا در قبال طالبان و افغانستان را تعریف نمی‌کند، اما این موضع حامیان طالبان را خوشحال کرد و مخالفنش را خشم‌گین.

جریان‌های مخالف طالبان همواره نگاه تردیدآمیز نسبت به سیاست‌های مبهم بریتانیا در قبال افغانستان داشته‌اند. آن‌ها معتقدند که این کشور در قبال مردم افغانستان در طول تاریخ رفتار صادقانه نداشته است. درجریان حضور نظامی بریتانیا در افغانستان هم، شک و تردیدهای در مورد حمایت این کشور از طالبان وجود داشت.حتا برخی دیپلومات‌های بریتانیایی درپیوند به تجهیز طالبان در جنوب افغانستان متهم شدند، ادعاهای که دولت بریتانیا هیچ‌گاهی آن تایید نکرد.

در یک سالی که طالبان در کابل حاکم است، بریتانیا به طور مستقیم رابطه دیپلوماتیک با افغانستان ندارد.این کشور مانند سایر کشورهای غربی تماس‌های دیپلوماتیکش با طالبان را از قطر مدیریت می‌کند. این موضوع نشان می‌دهد که بریتانیا اعتماد لازم را بالای طالبان ندارد. موضع‌گیری‌های سیاست‌مداران بریتانیا در مسایل حقوق‌‎بشر و حقوق زنان سبب شده تا فعالان حقوق بشر و حقوق زنان بریتانیا را در کنار خود بیبینند.

نگاه غالب دیگرنیز در مورد چشم‌انداز رابطه بریتانیا در مورد فغانستان وجود دارد. بسیاری‌ها‌ می‌گویند که بریتانیا به دلیل داشتن رابطه نزدیک و استراتژیک با پاکستان، افغانستان را همیشه از عینک پاکستان می‌بیند. یعنی اینکه دیدگاه دو کشور در قبال افغانستان مشابه است.

رابطه بریتانیا با افغانستان بعد دیگر هم دارد. مهاجرت بیش از دو صد هزار شهروند افغانستان به بریتانیا هم در طول سال‌های متمادی روی نزدیکی رابطه این کشور با افغانستان تاثیر گذاشته است. هرچند این شهروندان روی سیساست‌گذاری بریتانیا در مورد افغانستان تاثیر چندانی نداشته‌اند، اما حضور این جمعیت سبب شده تا سیاست‌مداران بریتانیایی افغانستان را از محراق دیدشان دور نکنند. علاوه بر این، دولت بریتانیا یک سال پیش با اعلام خروج نظامیانش از افغانستان، بیش از بیست هزار نفر دیگر راکه در جریان دو دهه گذشته با آنها کار کرده بودند، به بریتانیا منتقل کردند. روندی که جامعه اصالتاً افغانستانی بریتانیا را بیشتر و رابطه دو ملت را عمیق‌تر کرده است.

نویسنده این تحلیل با تاکید بر بی‌کفایتی فاحش طالبان در خصوص مدیریت این گروه در افغانستان، افزوده است که طبق گزارش سازمان ملل، حدود نیمی از جمعیت افغانستان امروز با «گرسنگی شدید مواجه هستند.»

در این تحلیل که با نزدیک شدن به سالگرد خروج امریکا از افغانستان منتشر شده گفته شده که تصمیم جو بایدن، رئیس جمهور امریکا برای خروج از افغانستان، «یک سال بعد بدتر به نظر می‌رسد.»

نویسنده می‌گوید زمانی که ایالات متحده شروع به عقب‌نشینی کرد و طالبان بر تمام افغانستان تسلط یافت، همه چیز تغییر کرد. حقوق زنان از بین رفت. آن‌ها حق کار ندارند، مگر در یک مجموعه محدود از مشاغل مرتبط با زنان، مانند تمیز کردن توالت زنان در کابل.

در تحلیل همچنین گفته شده که در مورد احترام طالبان به دیگر گروه‌های قومی افغانستان، هیچ مدرکی وجود ندارد که نشان دهد طالبان در حال ایجاد یک دولت همه شمول است. پشتون‌ها تقریبا تمام رهبری طالبان را تشکیل می‌دهند، در حالی که سایر گروه‌های قومی در افغانستان مانند هزاره‌ها، تاجیک‌ها و اوزبیک‌ها به طور کامل از نقش‌های رهبری حذف شده‌اند.

در مورد دموکراسی در افغانستان هم نویسنده می‌گوید طالبان به انتخابات اعتقادی ندارند. در عوض آنها یک حکومت دینی هستند که رهبر آن به "امیرالمؤمنین" معروف است.

در مورد اتحاد طالبان با القاعده هم در تحلیل آمده است که اخبار هفته گذشته روشن کرد که این روابط در حال گسترش است. این واقعیت که رهبر القاعده، ایمن الظواهری ماه‌ها در مرکز شهر کابل زندگی می‌کرد، گویای این موضوع است.

سی‌ان‌ان گفته یکی از قدرتمندترین مردان امروز در افغانستان، سراج‌الدین حقانی سرپرست وزارت داخله طالبان با القاعده ارتباط دارد.

در تحلیل تاکید شده که طالبان میانه‌رو یک سراب بود و دولت بایدن اکنون با معضلی که خودش ساخته مواجه است.