سناتور امریکایی: ایالات متحده دیگر به عنوان یک متحد قابل اعتماد دیده نمی‌شود

به گفته آقای نیکلاسون، او در نشست تاشکند، به جای «دولت» یا «مقامات حاکم»، به کاربرد کلمه «طالبان» بسنده کرده است.

پیش از این، دیگر مقامات اتحادیه اروپا نیز گفته بودند که پیش‌شرط‌هایی برای تعامل با طالبان دارند اما بحث رسمیت، هنوز مطرح نیست.

اصلی‌ترین پیش‌شرط‌های مطرح شده از سوی اتحادیه اروپا برای تعامل با طالبان، رعایت حقوق بشرو آزادی رسانه، حاکمیت قانون، تشکیل دولت فراگیر و پناه ندادن به تروریستان بین‌المللی بوده است که طالبان هنوز هیچ‌کدام را عملی نکرده‌اند و این مسأله آنان را از رسیدن به رسمیت بین‌المللی دور نگهداشته است.

در یک سال گذشته اما، اتحادیه اروپا به کمک‌های بشری‌اش ادامه داده و شماری از کشورهای اروپایی از جمله ناروی، سرگرم میزبانی از نمایندگان طالبان یا گفتگو با امید تغییر این گروه بوده‌اند. احمد ولی احمدیار، پژوهشگر سیاست‌های اتحادیه اروپا در دانشگاه آزاد بروکسل بی‌قید و شرط بودن کمک‌های این اتحادیه را نیز چالش‌برانگیز می‌خواند: «کمک‌هایی که از جامعه جهانی به افغانستان می‌رود باید مشروط به اقداماتی از سوی طالبان باشد که چنین نشده است، دوم اینکه اتحادیه اروپا هنوز از مجرای سیاست‌مدارانی در مورد افغانستان عمل می‌کند که در سقوط حکومت پیشین نقش داشته‌اند و چنین اقدامی در آینده نتیجه نخواهد داشت و در حال حاضر هم نداشته است.»

یکی از مواردی که شاید اکثریت بر آن اتفاق نظر دارند، این است که قوانین طالبان در برابر زنان افغانستان بسیار بدوی و سخت‌گیرانه بوده است. ممنوعیت دختران از آموزش و گرفتن حق کار، آزادی و فعالیت اجتماعی از زنان، سبب نگرانی بسیاری از مقامات و شهروندان جهان بوده است. مورگان جوردین، استاد دانشگاه زوریخ سوییس که در شهر لیل فرانسه به دنیا آمده است و زبان فارسی را به خوبی بلد است، چنین وضعیتی را برای آینده افغانستان خطرناک می‌داند. او همدردی‌اش را اینگونه بیان می‌کند:

«افغانستان بخشی از وجود من است و من با زنان افغانستان احساس همدردی دارم. من در دانشگاه کار می‌کنم و ارزش آموزش را به‌خوبی درک می‌کنم. اینکه زنان و دختران افغانستان نمی‌توانند به مکتب بروند در دانشگاه درس بخوانند، سبب همدردی من می‌شود».

در یک سال گذشته، بروکسل، پایتخت اتحادیه اروپا بارها میزبان نمایندگان زنان افغانستان بوده است.

پارلمان اروپا نیز «روزهای زنان افغانستان» را برای دو روز برگزار و به شماری از فعالان زن افغانستان در صحن این مجلس فرصت سخنرانی داد. مقامات اروپایی بارها بر حمایت از زنان افغانستان تاکید کرده‌اند و رعایت حقوق زنان را یک نکته عمده در ارزیابی رفتار طالبانخوانده‌اند، اما خانم جوردین می‌گوید که چنین رفتاری کارآمد نبوده و راه‌حلی نیست که وضعیت افغانستان را به سوی بهبود ببرد. او افزود:

«مقامات اتحادیه اروپا می‌گویند که منتظر اند تا ببیند چه اتفاقی خواهد افتاد. اما این سخن، در حقیقت هیچ‌چیزی را بیان نمی‌کند. کم‌ترین کاری که آنان می‌توانند و باید انجام دهند این است که دورنمای خود را به صورت واضح بیان کنند که چه راهکاری برای بهبود وضعیت افغانستان دارند».

در یک سال حاکمیت طالبان بر افغانستان، این گروه هر روز از انتظارات جامعه جهانی و به ویژه اتحادیه اروپا فاصله گرفته است و راه تعامل را بیشتر از پیش بسته است. اتحادیه اروپا می‌گوید کمک به افغانستان که با رشد روزافزون بحران اقتصادی و بشری روبروست، اولویت است، اما بسیاری‌ها، رفتار این اتحادیه را منفعلانه ارزیابی کرده و انتظار بیشتری از جامعه جهانی برای بیرون‌بردن افغانستان از وضعیت کنونی دارند.

به گفته آقای مسلم این زوج با کودکان‌شان مسافر موتری در شاهراه پکتیا بودند که سیلاب آن را برد.

این مقام طالبان می‌گوید گروه‌هایی برای نظارت از مناطق سیلاب‌زده به ولایات رفته و هنوز آمار نهایی تلفات و خسارات معلوم نیست.

هفت ولایت خوست، پکتیا، لوگر، کاپیسا، پروان، میدان وردک و غزنی از جمعه‌شب به شاهد سیلاب‌های گسترده بوده‌اند.

گفته می‌شود که این سیلاب‌ها صدها جریب زمین زراعتی را از بین برده و صدها خانه را به طور کامل یا جزئی ویران کرده است.

همچنین سیلاب‌ مسیر اصلی بین کابل - غزنی، میدان شهر - بامیان، پکتیا - لوگر را بسته است.

طالبان گفته‌اند شاهراه غزنی - کابل اکنون به روی ترافیک باز شده و کار برای بازگشایی شاهراه‌های دیگر نیز جریان دارد.

مولوی احمد تقی توضیح داده است که در وزارت تحصیلات عالی دوره جمهوری نیز آمریتی به نام نصاب تحصیلی وجود داشت، اما با روی کار آمدن طالبان این آمریت به سطح ریاست ارتقا یافته است.

به گفته او در یک سال گذشته به منظور بازنگری و تغییر در نصاب، از متخصصان و نمایندگان تمام دانشگاه‌های دولتی و خصوصی دعوت شد و جلسات فراوانی برگزار شد تا در نصاب تحصیلی دانشگاه‌ها تغییر به میان آید.

پیش از این در اواسط ماه حوت ۱۴۰۰ منابع معتبر از وزارت تحصیلات عالی به افغانستان اینترنشنال گزارش دادند که طالبان در پی تغییرات گسترده در نصاب آموزشی دانشگاه‌ها هستند.

اسنادی که در آن زمان از وزارت تحصیلات عالی طالبان به دست افغانستان اینترنشنال رسیده بود نشان می‌داد که طالبان از ساعات درسی مضامین اصلی دانشکده‌ها کاسته و به جای آن ساعات مضامین ثقافت اسلامی را سه برابر افزایش داده‌اند.

پیش از این، مضمون ثقافت اسلامی در ۸ کریدت در تمام دانشکده‌های دانشگاه‌های افغانستان به گونه اجباری آموزش داده می‌شد.

اکنون طالبان تدریس اجباری ثقافت اسلامی را از ۸ کریدت به ۲۴ کریدت افزایش داده‌اند.

نظر به طرح جدیدی که طالبان بر کریکولم درسی دانشگاه‌های افغانستان اعمال می‌کنند، قرار است مضامین جدیدی مثل تلاوت و تجوید قرآن، سیرت نبوی، آگاهی فکری و ادیان و مذاهب نیز بر جزوه‌های درسی که قبلا توسط بخش ثقافت اسلامی دانشکده شرعیات دانشگاه کابل تهیه شده بود، افزوده شود.

شماری از استادان دانشگاه‌ها به افغانستان اینترنشنال گفتند "طالبان نصاب درسی ایدیولوژیک خودشان را که بر مبنای تکرار و تقلید اعتقادات جزم‌اندیشانه استوار است، بر نصاب درسی دانشگاه‌ها تحمیل می‌کنند."

براساس طرحی که در این جلسات به نمایش درآمده است، طالبان در نظر دارند در سمستر اول سه کریدت شامل نظام عقیدتی اسلام، تلاوت و تجوید قرآن، در سمستر دوم، چهار کریدت شامل نظام عبادات اسلامی و سیرت نبوی، در سمستر سوم چهار کریدت شامل نظام اخلاقی اسلام و نظام اجتماعی، در سمستر چهارم مضامینی موسوم به "آگاهی فکری" و "ادیان و مذاهب" در سه کریدت، در سمستر پنجم نظام سیاسی و نظام اداری اسلام در چهار کریدت، در سمستر ششم نظام اقتصادی اسلام در دو کریدت، در سمستر هفتم جزوه درسی موسوم به "قرآن و علوم معاصر" در دو کریدت و در سمستر هشتم جزوه‌ای موسوم به "تمدن اسلامی" در دو کریدت آموزش داده خواهد شد.

مسعوده کوهستانی به یاد می‌آورد که نظامیان به اعضای خانواده‌اش اجازه ندادند سوار هواپیما شوند و او مجبور شد آنها را رها کند. این فعال ۴۱ ساله حقوق بشر، علاوه بر کنار آمدن با درد جدایی از خانواده و خانه‌اش، با احساس گناه سختی هم دست‌و‌پنجه نرم می‌کند.

خانم کوهستانی در سالامانکا، شهری در غرب مادرید، زندگی می‌کند. او اندکی پس از پایان یک تماس ویدیویی با خانواده‌اش در کابل، به رویترز گفت: «از این‌که خانواده و مادر بیمارم را پشت سر گذاشته‌ام احساس وحشتناکی می‌کنم.»

هزاران افغان در روزهای پر هرج‌و‌مرج سقوط کابل به دست طالبان، افغانستان را ترک کردند.

رویترز با ۱۳ فعال مدنی افغان که فرار کرده و اکنون به عنوان پناهنده در خارج از کشور زندگی می‌کنند، صحبت کرده است. این خبرگزاری می‌نویسد که آنان تصور روشنی از زمان بازگشت به خانه و کاشانه‌شان ندارند.

با مسلط شدن طالبان بر افغانستان، شهروندان زیادی، این کشور را ترک کرده‌اند. تنها سه هزار افغان در روند تخلیه، به اسپانیا پناهنده شده‌اند. از این میان، دو هزار به صورت رسمی درخواست پناهندگی داده و پرونده بیش از ۱۵۰۰ نفر پذیرفته شده است.

خانم کوهستانی که از آپارتمان خود در اسپانیا صحبت می‌کرد، گفت که وضعیت پناهندگی او تایید شده است. او مدرکی به دست آورده که برای پنج سال اعتبار دارد.

هر احساس آرامشی که کوهستانی پس از خروج از افغانستان داشت، کوتاه‌مدت بود.

او گفت: «من در اسپانیا به تنهایی زندگی می‌کنم و وحشت ناشی از لحظات میدان هوایی کابل، هر روز مرا آزار می‌دهد.»

او گفت که نیروهای خارجی در میدان هوایی کابل به او اجازه سوار شدن به هواپیمای پر از صدها افغان را دادند، اما به خانواده‌اش اجازه داده نشد.

خانم کوهستان افزود: «خروج من نقطه عطفی از یک زندگی بسیار خوب، به زندگی پر از اضطراب، ناامیدی و آسیب بود.»

در کابل، خواهر مسعوده کوهستانی و مادر ویلچرنشین او گفتند که طالبان همچنان به بازرسی غافلگیرانه خانه‌شان ادامه می‌دهند تا بررسی کنند که آیا دختر فراری او از اسپانیا بازگشته است یا خیر.

مادر مسعوده پس از قطع تماس ویدیویی با دخترش به رویترز گفت: «برای من شوک بزرگی بود که دیدم دخترم ناگهان ترکم می‌کند.»

او که از ترس انتقام‌جویی خواست نامش منتشر نشود، افزود: «من به زندگی‌ام اهمیت نمی‌دهم... فقط آرزو می‌کنم وقتی می‌میرم، مسعوده به تشییع جنازه من بیاید.»

تسلط طالبان و روند تخلیه افغان‌های در معرض خطر، خانواده‌های زیادی را از هم جدا کرده و باعث مهاجرت شمار کثیری شده است. بر اساس گزارش آژانس پناهندگان سازمان ملل متحد، افغانها در ۹۸ کشور به عنوان پناهنده زندگی می‌کنند.

یک مقام ارشد سازمان ملل متحد در افغانستان که خواست نامش فاش نشود، گفت که تخمین زده می‌شود که دو میلیون افغان از جمعیت حدود ۴۰ میلیونی به دنبال پناهندگی فوری در خارج از کشور هستند و تعداد متقاضیان همچنان در حال افزایش است.

او می‌افزاید که پس از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، امریکا توانایی جمع‌آوری اطلاعات از این کشور را به طور قابل ملاحظه‌ای ازدست داده است. این جنرال پیشین امریکایی می‌گوید: «ما اکنون دو درصد توانایی جمع‌آوری اطلاعاتی را که قبل از خروج داشتیم، نداریم.»

او می‌افزاید که رصد کردن وضعیت افغانستان پس از خروج «بسیار دشوار» شده است.

این جنرال امریکایی می‌گوید که القاعده و سایر گروه‌های تروریستی پس از خروج نیروهای امریکایی از افغانستان، ظهور مجدد کرده‌اند.

این جنرال امریکایی می‌افزاید: «تمام اطلاعات ما می‌گفت که طالبان احتمالاً به القاعده اجازه می‌دهند تا مجدداً خود را تقویت کند. در عین حال، طالبان نمی‌توانند خود را از شر داعش نیز خلاص کنند.»

او گفت: «من فکر می‌کنم داعش و القاعده در افغانستان رشد می‌کنند.»

به گفته جنرال مک‌کنزی، حضور رهبر القاعده در افغانستان این پیام را می‌رساند که طالبان در دوحه با نیت بد مذاکره کرده‌اند و حضور رهبر القاعده در کابل به این معنی است که طالبان به این گروه پناهگاه امن داده است.

او می‌گوید که برای جلوگیری از سقوط کامل افغانستان به رئیس‌جمهور بایدن پیشنهاد داده بود تا ۲۵۰۰ نیرو در افغانستان نگه دارد و همزمان با کارزار قوی دیپلماتیک بر طالبان فشار بیاورد.

این جنرال امریکایی می‌گوید که توصیه‌هایش را دولت بایدن جدی نگرفت. به گفته او: «از تجربیات تاریخی می‌دانسیتم که گزینه صفر، سقوط دولت را در پی داشت.»

فرمانده پیشین ستاد مرکزی امریکا گفت که ملامت کردن فرماندهان نظامی آسان و ساده است اما افزود که این دولت افغانستان و امریکا بود که شکست خوردند. او توافق صلح دوحه را عامل عمده سقوط حکومت پیشین افغانستان به دست طالبان می‌داند.

آقای مک کنزی می‌گوید که در ۲۰ سال گذشته موضوعات زیادی از جمله پناهگاه‌های امن طالبان در پاکستان، به برگشت دوباره این گروه به قدرت کمک کرد.