طالبان روز شنبه مجسمه اسپها را در یکی از چهارراهیهای شهر مزار شریف ویران کردند. در ویدیویی که در شبکههای اجتماعی منتشر شده لحظه بر زمین افتادن آخرین اسپ دیده میشود. رسانههای محلی به نقل از مسئولان طالبان در بلخ گزارش دادهاند که این مجسمه «به دلایل شرعی» ویران شده است.
در گزارشها آمده است که طالبان قصد دارد نمای این چهارراهی را تغییر دهد.
مجسمه اسبها در چهارراهی کامگار شهر مزار شریف صحنهای از ورزش بومی بزکشی را نشان میداد.
بزکشی از ورزشهای محبوب در شمال افغانستان است.
طالبان پیش از این نیز مجسمه مادر دانشگاه کابل را ویران کرده بودند.
نور رحمان اخلاقی، وزیر پیشین مهاجرین افغانستان میگوید مایک پمپئو حالا اشرف غنی را «دزد انتخابات» خطاب میکند در حالیکه زلمی خلیلزاد، نماینده پیشین امریکا و سفیر سابق این کشور در افغانستان «وقیحانه» در مراسم تحلیف ریاست جمهوری اشرف غنی شرکت کردند.
مایک پمپئو ، وزیر خارجه پیشین امریکا در مصاحبهای گفته است اشرف غنی خود را رئیسجمهور منتخب میخواند اما او بسیار بدتر از رقیب خود انتخابات را دزدید.
عبدالله عبدالله در انتخابات اخیر ریاست جمهوری افغانستان در سال ۲۰۱۹ رقیب اشرف غنی بود.
آن زمان آقای عبدالله نتیجه انتخابات ریاست جمهوری را نپذیرفت و در نتیجه او و اشرف غنی به صورت همزمان مراسم تحلیف ریاست جمهوری را برگزار کردند. آقای عبدالله بعدا با امضای توافقنامهای با اشرف غنی، سوگند ریاست جمهوری را کنار گذاشت و ریاست شورای عالی مصالحه افغانستان را بر عهده گرفت.
نور رحمان اخلاقی آن زمان عضو ارشد ستاد انتخاباتی عبدالله عبدالله بود. پس از توزیع قدرت میان اشرف غنی و عبدالله عبدالله، آقای رحمانی وزیر مهاجرین شد.
آقای اخلاقی در رشته توییتی نوشت که «تقلب و فساد سیاسی مبنای بدبختی امروز ما است و امریکا در زمینه تحمیل غیر دموکراتیک آقایان حامد کرزی و اشرف غنی بر مردم افغانستان مقصر اصلی است.» او تاکید کرده است امریکا در ۲۰۱۹ به درستی میدانست که اشرف غنی برنده انتخابات نیست. به گفته آقای اخلاقی، همه دیپلوماتهای غربی از تقلب تیم اشرف غنی در انتخابات مطلع شده بودند و از این قضیه آگاه بودند.
محمد محقق، رهبر حزب وحدت اسلامی مردم افغانستان و یکی از حامیان عبدالله عبدالله در انتخابات ریاست جمهوری نیز گفته بود که زلمی خلیلزاد همراه با اسکات میلر، فرمانده ناتو و سفیر امریکا در کابل با زور نظامی تیم داکتر عبدالله را تهدید و اشرف غنی را رئیسجمهور معرفی کرد.
رنگین دادفر سپنتا، مشاور امنیت ملی افغانستان در دوره حامد کرزی نیز گفته است که زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه آمریکا برای صلح افغانستان، تیم رقیب اشرف غنی را "تهدید" کرده بود.
آقای سپنتا گفته است که زلمی خلیلزاد در منزل حامد کرزی، عبدالله عبدالله را تهدید کرد که اگر مراسم تحلیف ریاست جمهوری را برگزار کند علیه او از نیروهایی امریکایی استفاده خواهد شد.
آقای اخلاقی گفته است که در ۲۰ سال حضور جامعه جهانی در افغانستان، امریکا و عوامل آن همیشه منافع شان را بر ارزشهای مردمسالاری و اراده مردم مقدم شمردند. او در ادامه افزوده است که نهادهای بینالمللی نیز به «ساز امریکا رقصید و اما در پایان امریکا، افغانستان و مردمسالاری به دلیل همین محاسبات غلط یکجا شکست خوردند و تروریسم پیروز شد.»
معاون نخست اشرف غنی به سخنان وزیر خارجه پیشین امریکا واکنش نشان داد. امرالله صالح با «شیاد» خواندن مایک پمپئو در رشته توییتی، گفت غنی میخواست صلح واقعی بیاید اما تصمیم پنهانی امریکا تحویل دهی افغانستان به پاکستان بود. مایک پمپئو اخیرا گفت اشرف غنی مخالف گفتگو با طالبان بود.
امرالله صالح در این رشته توییت، گفت که امریکا با تصمیم پنهانی برای تحویل دهی افغانستان به پاکستان، میخواست برای جنگ بزرگ (اوکراین + آینده) آماده شوند.
آقای صالح افزود «امریکا انسانیت را بهخاطر منافع استراتیژیک زیرپا کردند و حالا آسانترین گریز همین قصههای بیاساس است.»
وزیر خارجه پیشین امریکا در مصاحبهای در دانشگاه شیکاگو گفت او با رئیسجمهور غنی بسیار به تنگ آمده بود و این باعث شد که امریکا همه افغانها را به میز مذاکره بیاورد. مایک پمئو گفت که اشرف غنی مخالف این گفتگوها بود و نمیخواست گفتگو را انجام دهد. او در ادامه گفت: «اشرف غنی از مذاکرات امریکا با طالبان بسیار ناراحت بود.»
وزیر خارجه پیشین امریکا در این مصاحبه گفت که انتظار میرفت پس از جنگهای بزرگ، دستاوردهای تاریخی یک توافق صلح را در سه تا پنج سال به سرانجام برسانند، اما آقای غنی حاضر نبود. به گفته آقای پمپئو، رئیسجمهور غنی به جای اینکه مانند رئیسجمهور زلنسکی بماند، سوار هواپیما شد و افغانستان را ترک کرد و یک زندگی آرامی را انتخاب کرد در حالی که مردمش در افغانستان رنج میبرند.
امرالله صالح میگوید در حاشیه کنفرانس امنیتی مونیخ «من به این شیاد احتمالات را توضیح دادم و یازده دلیل آوردم که دارید کشور ما را به پاکستانیها و تروریستها میدهید و این صلح نمیآورد.»
آقای صالح در این رشته توییت افزود: «وی گفت آنچه میتوانیم امضای معامله دوحه را تا ۱۵ روز به تعویق اندازیم تا طرفداران تان را بسیج کنید. به همین سادگی.»
وزیر خارجه سابق امریکا همچنین در مصاحبه خود گفت که در جریان مذاکرات صلح ایالات متحده با طالبان یکی از معاونان این گروه را ملاقات کردم «که تقریبا به یقین میتوان گفت یکی از دوستانم را کشته است.»
مایک پمپئو تصریح کرد که مذاکره با چنین آدمی زیر یک سقف مشکل بود.
ملا عبدالغنی برادر و ملا عبدالسلام حنفی، معاونین رئیسالوزرای طالبان هر دو در گفتگوهای صلح امریکا با طالبان در قطر حضور داشتند.
مایک پمپئو همچنین در مورد اشرف غنی گفت که آقای غنی خود را رئیسجمهور منتخب میخواند اما «بسیار بدتر از رقیب خود» انتخابات را دزدید.
با این حال، زلمی خلیلزاد، نماینده پیشین امریکا در امور صلح افغانستان که رهبری مذاکرات صلح با طالبان را بر عهده داشت، در مراسم تحلیف ریاست جمهوری اشرف غنی شرکت کرده بود.
امیرخان متقی در مراسم فاتحه کشتهشدگان وزارت خارجه، مشکلات کنونی افغانستان را به «اشغالگران» نسبت داد. او گفت که خارجیها در گذشته مردم را با بمب و حملات هوایی میکشتند و حالا با گرسنگی میکشند. وزیر خارجه طالبان افزود «ما مسئولیت داریم و از خدا میخواهیم مشکلات ما را حل کند.»
با تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، کمکهای بینالمللی قطع شد و اقتصاد افغانستان در معرض فروپاشی قرار گرفت.
پس از ممنوعیت کار زنان توسط طالبان، سازمان ملل و شماری از کشورها به ویژه امریکا اعلام کردند که این اقدام طالبان برای مردم افغانستان ویرانگر است و کمکهای بشردوستانه به میلیونها نفر را مختل میکند.
معاون دفتر نمایندگی سازمان ملل در کابل اخیراً در دیدار با وزیر امر به معروف طالبان گفت که اعمال محدودیتهای این گروه علیه زنان تبعیضآمیز است و مانع رسیدن کمکهای اضطراری به افغانها میشود. مارکس پوتزل گفته بود که این محدودیتها به اقتصاد افغانستان ضربه میزند.
در حمله انتحاری در ورودی وزارت خارجه در کابل بیش از بیست نفر شامل کارمندان این وزارتخانه کشته و بیش از چهل تن دیگر زخمی شدند. مسئولیت این حمله را داعش بر عهده گرفت. وزارت خارجه طالبان روز شنبه برای کارمندان وزارت خارجه که در این حمله جان باختند، مراسم فاتحه برگزار کرد.
امیرخان متقی در این مراسم گفت که در شانزده ماه گذشته هیچ اداره دولتی مورد حمله قرار نگرفته و مدعی شد که این گروه امنیت را در سراسر افغانستان تامین کرده است. این مقام طالبان به حملات هوایی نیروهای خارجی در افغانستان اشاره کرد اما در مورد حملات مرگبار انتحاری و انفجاری دو دهه گذشته که مسئولیت شماری از آنها را طالبان بر عهده گرفته بود، سکوت کرد.
وزیر خارجه طالبان در این سخنرانی به حملات انفجاری در سفارت روسیه، سوءقصد به جان کاردار سفارت پاکستان و حمله به محل اقامت شهروندان چینی در کابل هم اشاره نکرد.
پس از تسلط طالبان، در ولایتهای مختلف افغانستان به ویژه در مساجد و مراکز آموزشی حملات متعدد انفجاری رخ داده است. صدها تن در نتیجه این حملات کشته و زخمی شدهاند. داعش مسئولیت برخی این حملات را بر عهده گرفته است.
یوناما در واکنش به اعلامیه بانک مرکزی افغانستان تحت اداره طالبان، میگوید اعلامیههای نهادهای غیر از سازمان ملل در مورد بستههای نقدی «بیفایده و گمراهکننده» است. بانک مرکزی روز شنبه گفت که بسته ۴۰ میلیون دالری کمکهای بشردوستانه به افغانستان رسید و به یک بانک تجارتی سپرده شد.
پس از ممنوعیت کار زنان در موسسات غیردولتی توسط طالبان، ارسال پولهای امدادی به کابل در بیش از یک ماه گذشته به تعلیق در آمده بود.
شماری زیادی از نهادهای امدادی اعلام کردند که فعالیتهای خود را به خاطر منع کار زنان در افغانستان متوقف کردهاند.
یوناما میگوید کمکهای نقدی که توسط سازمان ملل به افغانستان منتقل میشود در حسابهای این سازمان در یک بانک خصوصی نگهداری میشود و از سوی نهادهای سازمان ملل متحد برای کمکهای بشردوستانه به میلیونها افغان مورد استفاده قرار میگیرد.
دفتر سیاسی سازمان ملل تاکید کرده است که مهمترین دلیل انتقال پول نقد به افغانستان اختلال در نقل و انتقالات بانکی بینالمللی و مسائل نقدینگی از آگست ۲۰۲۱ است.
یوناما پیشتر گفته بود که از دسامبر سال ۲۰۲۱، تقریبا ۱.۸ میلیارد دالر پول نقد برای انجام فعالیت این سازمان و شرکای آن، به افغانستان منتقل شده است.
سازمان ملل و نهادهای امدادی میگویند ممنوعیت کار زنان توسط طالبان، کمکهای بشردوستانه به مردم افغانستان را آسیب میزند. این سازمانها پیوسته از طالبان خواسته است که منع کار و آموزش زنان را لغو کند. پاسخ طالبان به جامعه جهانی و سازمان ملل همواره منفی بوده است. طالبان میگویند شریعت اسلامی را تطبیق میکنند و جامعه جهانی باید از قوانین این گروه در پیروی کنند.
سفیر سابق ایران در کابل میگوید حفظ بقا مهمترین عامل بازدارنده اختلافات داخلی در بین طیفهای مختلف طالبان برای کوتاه مدت خواهد بود. به گفته محمدرضا بهرامی اما بعید به نظر میرسد که با استمرار وضعیت فعلی، ضمانتی برای دور ماندن از منازعه در بین آنان وجود داشته باشد.
این دیپلمات پیشین در مطلبی تحت عنوان «طالبان و پیامدهای احتمالی شیوه حکمرانی» در سایت خبرآنلاین نوشته که با ادامه شیوه حکمرانی فعلی، توجه طالبان به گروههای افراطی غیر افغان مستقر در افغانستان تقویت میشود.
او میگوید این مساله موجب خواهد شد تا این گروهها از فضا و فرصت کافی برای تقویت ساختار سازمانی و جذب نیروی انسانی و منابع مالی از طرق مختلف برخوردار شوند.
به گفته آقای بهرامی، این امر به طور طبیعی تولید تهدید، تنش و ناامنی در دیگر جغرافیاهای سیاسی توسط این گروهها را اجتناب ناپذیر خواهد ساخت.
روزنامه هیل نیز چندی پیش در گزارش نوشت که طالبان نیروهای خود را بین ستیزهجویان پاکستانی، اوزبیک، تاجیک، اویغور، عرب و بلوچ را وارد کردهاند. به گزارش این نشریه طالبان این جنگجویان خارجی را ثبت نام کرده و برای آنان مجوز اسلحه و اسناد سفر تهیه میکنند.
دفتر یوناما نیز اخیرا در گزارش خود به شورای امنیت سازمان ملل متحد از وجود ۲۲ گروه تروریستی جهادی در افغانستان ابراز نگرانی کرد.
از نظر آقای بهرامی، این موضوع می تواند در میان مدت موجب تجدید نظر جامعه بین المللی در عدم بازگشت به ساعت صفر البته نه لزوما مشابه سال ۲۰۰۱ در مواجهه با بحران افغانستان گردد.
سفیر پیشین ایران در کابل در مقالهاش به بررسی ساختار رهبری طالبان پرداخته و نوشته است که قبیله نورزی که ملا هیبت الله به آن تعلق دارد نسبت به قبیله دو رهبر پیشین این گروه، دارای گستردگی و جمعیت بیشتری بوده و این برای اولین بار در افغانستان است که فردی از این قبیله در راس هرم قدرت قرار می گیرد.
آقای بهرامی نوشته که جدیت ملا هبتالله در روند تبدیل قدرت به اقتدار با تمرکز بر اخذ مشروعیت الهی مبتنی بر شریعت اسلامی مشهود بوده است.
از نظر این دیپلمات پیشین، علیرغم تمایل جناح های سیاسی طالبان برای قرار گرفتن در چارچوب نظم پذیرفته شده بینالمللی با اولویت دهی به مبانی ایدئولوژیک مد نظر خود و حلقه اطرافش، بر ادامه راهی متفاوت تاکید داشته است.
او مینویسد که ساختار فعلی طالبان به دلیل شکاف امنیتی، مشروعیت و ظرفیت هنوز موفق به عبور از مرحله شکنندگی نشده است.
به باور آقای بهرامی، طالبان برای دوره غیر قابل پیشبینی و در هر تحول غیرقابل پیشبینی نیز با حفظ حیات سیاسی در گردونه قدرت باقی خواهند ماند.
سفیر پیشین ایران در کابل در همین حال معتقد است که ادامه وضعیت فعلی خصوصا تاکید بر حفظ روشهای موجود در اداره، امکان استقرار نظم فراگیر و مسلط را کماکان بعید و افغانستان را در دوره گذار باقی نگه میدارد.