وزارت مهاجرین و عودت کنندگان طالبان، روز سهشنبه اعلام کرد که ۴ هزار و ۲۹۷ شهروند افغانستان از ایران به کشور بازگشتهاند. این افراد از راه پل ابریشم در نیمروز و مرز اسلام قلعه در هرات به این دو ولایت رسیدهاند. وزارت مهاجرین روز دوشنبه نیز از بازگشت ۴۰۰ نفر از ایران خبر داد.
طالبان نگفته است که این فراد اخراج شدهاند یا داوطلبانه بازگشتهاند.
پس از به قدرت رسیدن طالبان در افغانستان، شماری زیادی از شهروندان افغانستان به ایران فرار کردند.
دولت ایران مهاجران افغان در این کشور را که سند اقامت نداشته باشند اخراج میکند.
ویدیوی اختصاصی سخنرانی اخیر سراجالدین حقانی، وزیر داخله طالبان، در ولایت خوست به دست افغانستان اینترنشنال رسیده است. او در این سخنرانی که واکنشهای زیادی داشت میگوید: «در زمان جهاد، دین به وسیله علما و روحانیون پابرجا و با عظمت بود، ولی حالا همه فکر به منفعت شخصی خود هستند.»
حقانی میگوید که برخیها فکر میکنند که اکنون «جهاد تمام شده و باید برای خود کار کنند.»
وزیر داخله طالبان از اعضای این گروه انتقاد میکند و میگوید آنان «منفعت اجتماعی» را از یاد بردهاند.
به گفته حقانی، اعضای طالبان با به دست آوردن سمت یا مسئولیتی در دستگاه رژیم این گروه، به این نمیاندیشند که «چه خدمتی میتوانند برای مردم اریه کنند.»
«هیچکس نباید آنقدر قدرت داشته باشد که حق مردم را پایمال کند»
وزیر داخله طالبان در بخشی از سخنرانی اخیرش در ولایت خوست، گفت که هیچکس نباید آن قدر قدرت داشته باشد که حق مردم را پایمال کند.
به گفته سراجالدین حقانی، نباید از حقوق مردم چشمپوشی کرد و امتیازاتشان را از آنها گرفت.
حقانی افزود چنین رفتاری قابل تحمل نیست.
رفتار طالبان، همه را از آنها متنفر میسازد
حقانی میافزاید: «ما با قربانیهای بسیار به مرام و مقصد رسیدیم. حالا مسئولیتی که به دوش ما گذاشته شده، حوصله بلند، اخلاق و رفتار شایسته و تعامل در برابر مردم میخواهد.»
او خطاب به طالبان تصریح کرد: «طوری رفتار نکنیم که مردم از دین متنفر شوند.»
این مقام طالبان از اعضای این گروه خواست که از تکبر کار نگیرند و «به دیگران هم نظری داشته باشند.»
او همچنین گفت: «همه به دلیل افراطیت زیر سوال میرویم. این کارها درخور شان و فکر ما نیست.»
سراجالدین حقانی میگوید که رفتار و سلوک طالبان، همه را از آنان متنفر خواهد ساخت.
به گفته او، نفرت مردم علیه طالبان، «به یک شخص خلاصه نمیشود، بلکه به یک آدرس راجع میشود.»
«از موقف در حکومت سوءاستفاده نکنید»
سراجالدین حقانی از اعضای طالبان میخواهد که راه تعامل با مردم را در پیش گیرند.
او از مقامهای این گروه خواست که از «موقف خود در حکومت» سوء استفاده نکنند، در غیر آن با انتقاد مردم مواجه خواهند شد.
حقانی تاکید کرد که «نباید میان مردم و حکومت فاصله وجود داشته باشد.»
«با چاپلوسی و خواهش به اینجا نرسیدهام»
این مقام طالبان میگوید که او «با چاپلوسی و خواهش از دیگران» به مقام فعلیاش نرسیده است. حقانی میگوید «جوانیاش» را در این راه از دست داده و مشکلات فروانی را پشت سر گذاشته است.
با این حال، او میگوید که «خیلیهای دیگر کار و بار و زندگی دارند و در عیش و راحتی به سر میبرند.»
«برخیها میخواهند نظام را بدنام و منحصر بسازند»
وزیر داخله طالبان میگوید برخیها در رژیم طالبان، بربنیاد «نظریات خود» به خود حق میدهند که رژیم این گروه را به چالش بکشند.
او بدون نام بردن از فردی، گفت «برخیها میخواهند نظام را بدنام و منحصر بسازند و به این کار خود افتخار میکنند.»
حقانی افزود این وضعیت پذیرفتنی نیست.
این مقام طالبان گفت: «مسئولیت ما چیز دیگری است. باید مردم را بسیج و به خود نزدیک کنیم.»
«خارجیها بابت اشتباهات گذشتهشان عذرخواهی میکنند»
سراجالدین حقانی میگوید که نمیخواهد از کشور خاصی نام ببرد، اما در نشستهای زیادی، «خارجیها میگویند که نمیخواهند تجربه گذشته را تکرار کنند و بابت اشتباهاتشان عذرخواهی میکنند.»
او میگوید غرب و کشورهای حامی آن، «اشتباهات خود را میپذیرند. ما هم به زبان نرم به آنها میگوییم که چه بر سر مردم ما آوردهاند.»
حقانی میگوید: «ما هم به سوی تجربههای گذشته نمیرویم و میخواهیم با جهان تعامل کنیم.»
حقانی میگوید به تعهدات خود در مذاکرات دوحه وفاداریم
سراجالدین حقانی میگوید طالبان به تعهداتی که در گفتگوهای دوحه انجام داده بودند، پایبند ماندهاند. با این حال، او تنها از اجرای یک بخش توافقنامه دوحه یاد میکند: «افغانستان تهدیدی به هیچ کشوری نخواهد بود.»
بخش دیگر این توافقنامه آغاز گفتگوهای بینالافغانی بود که با وجود تاکید جامعه جهانی، طالبان تاهنوز به اجرای آن تن نداده است.
حقانی میگوید طالبان به تعهدات خود «وفادار» اند و این را ثابت کردهاند.
او افزود که روز نخست ورود طالبان به کابل، «اگر تعهدشکنی میکردیم، یک سرباز خارجی را در اطراف میدان هوایی زنده نمیگذاشتیم.»
«منتظر کمک جهانیان نباشیم»
سراجالدین حقانی در ولایت خوست گفت که اگر جهانیان با طالبان نیکی کرد، خوب و گرنه، بازرگانان و سرمایهداران دست به دست هم بدهند و افغانستان را از این وضعیت بیرون کنند.
حقانی تاکید کرد «به امکانات خود» تکیه کنیم و «منتظر کسی نباشیم.»
او از مردم خوست خواست که برای اعمار یک شفاخانه دست به کار شوند.
او گفت: «برای اینکه عزت ما پامال نشود و از محتاج بودن نجات پیدا کنیم، باید این کار را انجام دهیم.»
«در مواجهه با مردم، میشرمم»
وزیر داخله طالبان همچنین در خوست گفت که از مواجهه با مردم، احساس «شرم» میکند. او میگوید تنها در وزارت داخله این گروه، روزانه ۵ هزار عریضه از سوی مردم ارایه میشود.
او میگوید: «من میشرمم، اما ناتوان نیستیم. از امکانات خود برای رفاه این مردم استفاده خواهیم کرد.»
سراجالدین حقانی افزود: «اگر میخواهیم مردم به ما شک نکنند و فاصله نگیرند، باید به آنان توجه کنیم.»
این اظهارات وزیر داخله طالبان در خوست، در میان شماری از اعضای ارشد این گروه واکنشبرانگیز شد. ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، روز یکشنبه در دانشگاه کابل بدون نام بردن از کسی، گفت اگر انتقاد میشود باید به امیر بی احترامی نشود.
او افزود: «اگر کسی بر امیر، یک وزیر یا معین انتقاد داشته باشد، اخلاق اسلامی ایجاب میکند که به او هتک حرمت نکند و از طریق مصون و محفوظ، طوری انتقاد را به او برساند که کسی دیگر نشنود.»
طالبان روز سهشنبه اعلام کرد که تاکنون ۲۸۴۳۳ گدا را سرتاسر شهر کابل جمعآوری کرده است. در خبرنامه طالبان آمده که از این میان ۱۱۱۶۹ نفر به عنوان «افراد مستحق» شناسایی شده ولی ۱۷۱۹۴ نفر دیگر مشغول گدایی حرفهای بودند. طالبان توضیح نداده که معیار تشخیص افراد مستحق چه بوده است.
در میان افراد جمعآوری شده ۱۲۲۷۲ زن، ۱۲۴۴۵ کودک و ۳۷۱۶ مرد شامل بوده است.
از این میان ۵۶۱۷ زن، ۴۳۵۹ کودک و ۱۱۹۳ مرد به عنوان «افراد مستحق» شناسایی شدهاند.
در خبرنامهای که روز سهشنبه از آدرس معاونیت اقتصادی طالبان منتشر شده، آمده است که در میان افراد جمعآوری شده ۷۰ کودک بیسرپرست نیز حضور داشته است.
براساس این خبرنامه کودکان بیپرست به مراکز آموزشی وزارت کار و امور اجتماعی فرستاده میشوند و به «گدایان مستحق» از سوی این گروه «کمک نقدی دوامدار» خواهد شد.
نماینده ویژه امریکا در امور زنان افغانستان میگوید در سفر به دوحه با لوله الخاطر، معاون وزیر خارجه قطر دیدار کرده است. رینا امیری میگوید این دیدار برای تقویت تلاشهایی انجام شده است که معاون وزیر خارجه قطر و وزیر خارجه اندونزیا برای حمایت از زنان افغانستان به راه انداختهاند.
خانم امیری جزئیاتی درباره این «تلاشها» ارائه نکرده است.
رتنو مرسودی، وزیر خارجه اندونزیا نیز در اوایل ماه دلو در سفری به ایالات متحده با رینا امیری دیدار کرده بود. او پس از آن دیدار اعلام کرد که با خانم امیری درباره وضعیت زنان و کودکان افغانستان گفتگو کرده است.
رینا امیری روز سهشنبه در توییتی نوشته است «هیچ چیزی برایم بیشتر از تعامل با افغانهایی که فرصتهای آموزشی و کاری را برای هموطنان خود توسعه میدهند امیدبخش نیست.»
او تاکید کرده است که «نیاز است جامعه جهانی به حمایت مسحکم از این افغانها بپردازد.»
داکتر محمود چنگیز، مدرس دانشگاه جورج میسون در تحلیلی نوشت که داعش در افغانستان در حال رشد است و در آینده جای طالبان را در اجرای حملات تروریستی در افغانستان پر میکند. او معتقد است که طالبان در حکومتداری ناکام بوده و داعش در حال پر کردن خلاهای امنیتی است.
او در وبسایت «هوملند سکیورتی تودی» نوشت که حضور داعش قبل از تصرف افغانستان توسط طالبان، در کابل خیلی محسوس نبود و این گروه عمدتاً در ولایت کنر و ننگرهار محدود مانده بود. زمانی که طالبان به قدرت رسید، حضور داعش در کابل پررنگ شد و مسئولیت خیلی از حملات را در سال ۲۰۲۲ به عهده گرفت.
در سال گذشته میلادی، به نظر داکتر محمود، داعش در تمام جهان قویتر شد و توانست از مالی و کنگو نیجر، نایجریا، یمن تا فلپین، سومالیا و بورکینا فاسو حملات تروریستی انجام دهد.
در افغانستان اما قدرتگیری این گروه چشمگیرتر بود. هرچند تحریک طالبان پاکستان و القاعده نیز با روی کار آمدن حکومت طالبان قدرتمند شدند، اما از آنجا که طالبان با این دو گروه ارتباط خوبی دارد، آنها در خاک افغانستان مشکلی برای حاکمیت طالبان ایجاد نکردند.
نویسنده معتقد است که داعش خراسان جای طالبان را در تروریسم پر میکند. این گروه ظرفیت لازم برای انجام حملات پیچیده، از جمله حمله موتربمب، حمله انتحاری و جابهجایی ماین را دارد و تقریبا تمام تاکتیکهایی جنگی را که طالبان به کار میبرد، اکنون این گروه به کار میبرد. او هشدار میدهد که در آینده شاهد حملات و خونریزیهای بیشتر این گروه خواهیم بود.
او میگوید که داعش در جریان سال گذشته میلادی چندین گروه را هدف قرار داد. گروه اول خود طالبان و مخصوصا گروه حقانی بود.
گروههای دیگری که داعش خراسان آنها را هدف قرار داد هزارهها و شیعیان، صوفیان و تاسیسات دیپلماتیک بود. این گروه، هزارهها را در مسجد، ورزشگاه، مکتب و راه هدف قرار داد. عبادتگاه مسلمانان صوفی نیز مصئون نماند و هرازگاهی هدف حملات قرار گرفت.
دانشگاه بازل در سوئیس روز دوشنبه اعلام کرد که مسئولیت مدیریت یک کتابخانه خصوصی در مورد افغانستان را که در سال ۱۹۷۵ تاسیس شده است، به عهده میگیرد. در این کتابخانه دهها هزار سند خطی، مجموعههای عکس، ویدیو و صدا در مورد افغانستان نگهداری میشوند.
این کتابخانه به نام «ببولیوتیکا افگانیکا» در سال ۱۹۷۵ به شکل یک کتابخانه توسط یک زوج به نام پل و ورونیکا بوچر-دیتسکی در روستای بوبندورف در بازل تاسیس شد.
بر اساس گزارش وبسایت سوئیسانفو، نخست این کتابخانه بر طبیعت، فرهنگ و تاریخ افغانستان تمرکز داشت، اما پس از تهاجم شوروی این زوج جمعآوری اطلاعات در مورد اشغال شوروی و مقاومت مردم را شروع کرد.
اکنون مجموعه آثار روند تغییر افغانستان از کشوری با نسخه اسلام معتدل که متاثر از تصوف بود به یک کشور جهادگرا که پایگاه گروههای شورشی اسلامگرا و طالبان شده است را نشان میدهد. بر اساس اعلامیه این دانشگاه، چنین اسنادی که انتقال یک کشور به افراط گرایی را برجسته میکند در جهان بینظیر است.
در سال ۱۹۹۸ انستیتیوت افغانستان و شخصیتهایی از این کشور این کتابخانه را تبدیل به موزیم در تبعید کردند و تا سال ۲۰۰۰ فعال ماند. در سال ۲۰۰۷ بعضی از اشیای این مجموعه به کابل برگردانده شد. با گذشته طالبان که مخالف آثار فرهنگی هستند، اکنون آن عده از اشیایی که در افغانستان باقی ماندهاند در خطر نابودی قرار دارند.