صندوق کودکان سازمان ملل میگوید که تصمیم اخیر طالبان به منع کار زنان در دفاتر سازمان ملل، به قیمت زندگی کودکان افغانستان تمام میشود. یونیسف گفت بدون فعالیت کارمندان زن، فاجعه انسانی در داخل افغانستان تشدید میشود و کودکان بیشتری جان خود را از دست خواهند داد.
صندوق کودکان سازمان ملل در بیانیهای تصریح کرد که نقش کارمندان زن در موفقیت این سازمان حیاتی است.
در بیانیه این سازمان از مهارت کارمندان زن سازمان ملل ستایش شده و آمده است که این زنان دسترسی منحصربهفردی به آسیبپذیرترین افغانها، از جمله کودکان، زنان، بیماران، سالمندان و افراد دارای معلولیت، دارند.
یونیسف همچنین تصمیم طالبان به منع کار زنان در دفاتر سازمان ملل را ادامهای از موارد دیگر نقض حقوق اساسی زنان دانسته است.
این دفتر سازمان ملل معتقد است که تصمیم طالبان به منع کار زنان در ملل متحد، در وضعیت ویرانگر جاری، «نابخرادانه و گیجکننده» است.
به گفته یونیسف، منع کار زنان در دفاتر سازمان ملل، توزیع کمکهای بشردوستانه را تضعیف میکند.
۲۰ ماه قبل کمتر کسی از اعضای رهبری طالبان فکر میکرد که رهبر غایب شان پس به قدرت رسیدن تا این حد اقتدارگرا، خودرای و بیتوجه به انتقاد و مخالفتهای آنان شود. ظاهراً، او هر آنچه دلش بخواهد، انجام میدهد و برای تحکیم قدرتش دم و دستگاه بزرگی در کندهار به وجود آورده است.
پس از کشته شدن ملا اختر منصور در سال ۲۰۱۶، اعضای ارشد شورای کویته طالبان برسر تعیین یک رهبر فاقد تجربه نظامی توافق کردند که سابقه تدریس در مدرسه دینی و معاونیت کمیسیون عدلی و قضایی طالبان را داشت.
شاید آنها فکر میکردند که کنار زدن یا اعمال نفوذ بر رهبری که نه سابقه سیاسی-نظامی دارد و نه متعلق به قبیلهای قدرتمند پشتون است، راحتتر است. اما، مولوی هبتالله آخندزاده خوشخیالی اعضای شورای کویته را به نمایش گذاشته است. او اکنون خواستار اطاعت بی قید و شرط همه است.
نارضایتی از رهبر همهکاره
مولوی هبتالله بدون مشوره با دیگر چهرههای کلیدی طالبان فرمانهای عجیب مانند ممنوعیت آموزش و کار زنان را صادر کرده که خشم بین المللی را برانگیخته و به انزوای بیشتر طالبان منجر شده است. انتقادهای غیرمستقیم کسانی چون سراج الدین حقانی نیز در تصمیم او تغییری نیاورده است.
به نقل از منابع داخلی طالبان، نارضایتی از رهبری مولوی هبتالله لایههای مختلف دارد. او عملاً تصمیمهای تکنفره میگیرد، در تمام سطوح مدیریتی خورد و کلان دخالت دارد و برای خود در قندهار دم و دستگاه بزرگ اداری و نظامی به وجود آورده است.
او به دلخواه خود قطعات خطرناک و دارای افراد انتحاری را از کابل به قندهار فرا خوانده است؛ از وزارت مالیه و بانک مرکزی۶۰میلیارد افغانی نقد و بدون سند مطالبه کرده است. رهبر طالبان به گفته چند منبع اطلاعاتی، با برکناری هدایت الله بدری مشهور به گل آغا اسحاقزی، وزیر مالیه قبلی، مصمم به انتقال وزارت مالیه و بخشی از بانک مرکزی به قندهار است.
اکنون که سخنگویان حکومت طالبان نیز به قندهار انتقال یافتهاند، احتمال انتقال پایتخت از کابل به قندهار را نباید از نظر دور داشت.
انتقال پایتخت به قندهار؟
بنا به منابع اطلاعاتی طالبان، مولوی هبت الله دلایل زیادی برای انتقال قدرت دولت از کابل به قندهار دارد. او در آنجا قدرت خود را منجسمتر کرده و پیامهای یکدست به دولتهای دیگر ارسال میتواند. هیئتهای خارجی هم به خوبی آگاهند که قدرت اصلی در قندهار است و نه در کابل. از این پس، آنها وقت خود را در ملاقاتهای بینتیجه در کابل ضایع نخواهند کرد.
رهبر طالبان قندهار را برای استحکام پایههای قدرتش مهم میداند. او در اتحاد با سران قبایل الکوزی (صدر ابراهیم)، اسحاقزی (شیخ حکیم حقانی)، علیزی (قیوم ذاکر) و کاکر (ملافاضل) میتواند بر تنشها و چالشهای درونی طالبان فایق آید.
تنشهای داخلی را در عصبانیت سراج الدین حقانی و دیگر اعضای ارشد طالبان کابلنشین از هبت الله میتوان دید. به نظر میآید که او به وزیران داخله و دفاع خود به خاطر تماس با غربیها و پروراندن اندیشه کودتای سفید مظنون است. او از عبدالحق وثیق، رئیس استخبارات که با امریکاییها رابطه دوامدار داشته، سخت ناراض است. بعید نیست که آنها در جریان یک تصفیه داخلی، از مقامهای شان برکنار شوند.
منابع اطلاعاتی از درون طالبان میگویند که ملا هبت الله آخندزاده از رئیس الوزرا، معاونین و اعضای ارشد طالبان سرخورده است. زیرا، آنها نظام «اسلامی» مورد نظر او را به وجود نیاورده اند. از این میان رفیقان رهبر طالبان، شیخ حکیم حقانی، قاضی القضات طالبان و چند وزیر سالخورده دیگر اند.
نادیده گرفتن حلقه کابلنشین و کاهش منزلت و اقتدار سیاسی آن، بیش از هر کسی به سراج الدین حقانی آسیب زده که در بازی تاج و تاخت خود را پس هبتالله، شایسته رهبری طالبان و افغانستان میداند. با نهادینه شدن اداره امور کشور در قندهار، رویای سراج الدین حقانی برای رهبری آینده کشور به یاس مبدل خواهد شد.
برای ملا هبت الله آخندزاده، انتقال قدرت سیاسی به قندهار نه تنها به معنای احیای دوره ملامحمد عمر، اولین رهبر طالبان و حتا زنده کردن خاطره تاریخی دوره احمدشاه ابدالی است بلکه به کاهش توجه و تلاش گروههای مخالف طالبان به تصرف کابل نیز منجر خواهد شد. یعنی، تلاش گروههای مخالف طالبان برای ناامن سازی ولایات اطراف کابل و تسخیر این شهر منحیث پایتخت را کم اهمیت خواهد ساخت.
امپراتوری جهادی
یک تحلیل جدی در مورد حضور گروههای تروریستی خارجی در افغانستان این است که رهبر طالبان به آنها به عنوان لشکر تحقق یک جهاد جهانی میبیند.
رهبر طالبان، همانند متحد قدیمی خود اسامه بن لادن، احساس میکند که پس از فایق آمدن بر چالشهای داخلی، دامنه امارت خود را به بیرون از مرزهای افغانستان، به کمک گروههای تروریستی خارجی توسعه داده میتواند. در هر حال، این گروهها مهرهها و ابزار نفوذ در بازی قدرت اند.
به نظر میرسد که رهبر طالبان هر چه در توان دارد برای تحقق خوابهایش بکار خواهد برد و در این راه گوش به کسی نمیدهد. کسانی که ملا هبتالله را از نزدیک دیدهاند، میگویند که او به شدت مستبد و دارای افکار سنتی است و اصلا به تغییر و تحول جهان و تنوع قومی و فرهنگی افغانستان باور ندارد.
فعلاً، فارغ از پیشگویی آینده، مخالفتها و نارضایتی داخلی طالبان در راستای تغییر ملا هبتالله جدی به نظر نمیرسد. اما، بدبختانه تصمیمهای او و حلقه وفادارش در قندهار وضعیت سیاسی، امنیتی، اقتصادی و اجتماعی افغانستان را بدتر خواهد کرد.
وزیر خارجه امریکا میگوید که از تصمیم «مذموم» طالبان که زنان افغان را از کار کردن با سازمان ملل متحد منع میکند، ناراحت شده است. آنتونی بلینکن با انتشار توییتی از طالبان خواست تا افغانها را در اولویت قرار دهد و تصمیم اخیر خود را لغو کند.
وزیر خارجه امریکا تاکید کرد که افغانها آسیبپذیر هستند و نیاز به کمکهای بشردوستانه دارند.
سازمان ملل به کرات گفته است که بیشتر از ۲۸ میلیون افغان نیاز به کمکهای بشری دارند و در صورتی که کارمندان زن نتوانند در سازمانهای بشردوستانه کار کنند، دسترسی زنان آسیبپذیر به کمکها قطع خواهد شد.
سیما بحوث، معاون سرمنشی ملل متحد و رئیس دفتر ملل متحد برای زنان روز چهارشنبه در بیانیهای گفت که سرپرست نزدیک به یک چهارم خانوادهها در افغانستان زنان هستند. او گفت که بدون مشارکت زنان در کارهای امدادرسانی، خانوادههای که سرپرستشان زنان هستند از مساعدتها بیبهره خواهند ماند.
شورای امنیت سازمان ملل متحد قرار است امروز در مورد ممنوعیت کار زنان در دفاتر ملل متحد در افغانستان جلسه تشکیل دهد.
آمنه محمد، معاون دبیرکل ملل متحد، چهارشنبه در یک نشست خبری گفت که از تصمیم طالبان در مورد ممنوعیت کار زنان در سازمان ملل «خشمگین» است و آن را «خلاف اعتقادات اسلامی» میداند. او تاکید کرد که کارمندان زن را با کارمندان مرد جایگزین نمیکنند و آنها معاش خود را دریافت خواهند کرد.
آمنه محمد در ماه دلو ۱۴۰۱ به کابل سفر کرده بود و با مقامات طالبان دیدار داشت. او که در نشست رونمایی از گزارش جدید تمویل توسعه پایدار صحبت میکرد، گفت که در کنار کارمندان زن افغان میایستد.
سیما بحوث، معاون سرمنشی ملل متحد و رئیس دفتر ملل متحد برای زنان مقام بلندپایه دیگر این سازمان است که در یک بیانیه جداگانه ممنوعیت کار زنان را محکوم کرده است.
بحوث گفت که سرپرست نزدیک به یک چهارم خانوادهها در افغانستان زنان هستند و برای رساندن کمکهای بشردوستانه به آنان باید کارمندان زن به وظایف خود برگردند.
او در بیانیهاش افزود: «سلب حقوق زنان و دختران از آموزش و مشارکت در جامعه و اقتصاد افغانستان توسط مقامات [طالبان] مانند زدن زخمی ناخواسته بر پیکر این کشور است.»
هر دو مقام ملل متحد از طالبان خواستند که محدودیت بر کار زنان در دفاتر ملل متحد را به صورت فوری بردارند و به زنان و دختران اجازه آموزش، کار و گشتوگذار را بدهند.
شش سازمان خیریه بینالمللی در یک بیانیه مشترک گفتند که ممنوعیت کار زنان در موسسات بینالمللی چون سازمان ملل، زنان و دختران را از کمکهای بشری محروم میسازد. آنها با لحن هشدار آمیزی نوشتند که این تصمیم طالبان، «کمکهای نجات بخش را از مردم میگیرد.»
سازمانهای محافظت از کودکان، هیئت پناهندگان ناروی، شورای پناهندگان دنمارک، اینترسوس، اقدام علیه گرسنگی و ورلد ویژن از مقامات طالبان خواستند تا ممنوعیت کار زنان در موسسات خیریه و ملل متحد را لغو کند.
در اعلامیه آمده است: «سازمانهای بشردوستانه بدون کارمندان زن نمیتوانند به طور مؤثر به زنان و دختران [نیازمند] دسترسی داشته باشند. با توجه به این که بیش از ۲۸ میلیون نفر [در افغانستان] برای زنده ماندن نیاز مبرم به کمک دارند، چنین کاری عملاً مردم را از کمکهای نجات بخش محروم میکند.»
طالبان به طور شفاهی به سازمان ملل در افغانستان دستور داده است که زنان افغان حق کار در دفاتر آن را ندارند. این گروه روز سهشنبه در ننگرهار مانع ورود کارمندان زن به دفاتر ملل متحد شدند.
ذبیح الله مجاهد، سخنگوی طالبان در پاسخ به پرسش رادیو آزادی در مورد تصمیم جدید طالبان، از ابرازنظر خودداری کرد.
این دستور جدید طالبان واکنش تند سازمان ملل را به دنبال داشته است. دفتر یوناما آن را «نقض بیسابقه حقوق زنان و قوانین بینالمللی» توصیف کرده است.
شش سازمان بین المللی به طالبان هشدار دادند که اگر ممنوعیت کار زنان بر داشته نشود، جان افراد گرسنه به خطر میافتد.
طالبان به رغم اعتراضهای شدید این سازمانها به ممنوعیت کار زنان، در تصمیم خود تجدیدنظر نکرده است و روشن نیست که در صورت ادامه این سیاست، اقدام بعدی سازمانهای بینالمللی در افغانستان چه خواهد بود.
یوناما میگوید که در تاریخ سازمان ملل هیچ رژیمی سعی نکرده زنان را تنها به دلیل جنسیت آنها از همکاری با این سازمان منع کند. رزا اوتونبایوا، نماینده دبیرکل سازمان ملل در افغانستان گفته که این تصمیم طالبان نقض بیسابقه حقوق زنان، اصول بشردوستانه و قوانین بینالمللی است.
هیئت نمایندگی سیاسی سازمان ملل روز چهارشنبه در بیانیهای، تصمیم منع کار زنان با موسسات سازمان ملل را یک ضربه ظالمانه و ویرانگر دیگر بر زنان افغانستان خوانده است.
یوناما روز گذشته از ممنوعیت کار زنان سازمان ملل توسط طالبان در ننگرهار اظهار نگرانی کرد. پیش از این نیز طالبان زنان را از کار در موسسات غیردولتی منع کرده بود.
یوناما تاکید کرده که این دستور طالبان همچنین بر توانایی سازمانهای بشردوستانه برای دستیابی به افراد آسیبپذیر به ویژه زنان و دختران تاثیر منفی خواهد داشت.
خانم اتونبایوا هشدار داده که این محدودیت افغانستان را در معرض خطر بدبختی اقتصادی و انزوای بیشتر از سوی جامعه جهانی قرار میدهد.
ماموریت سیاسی سازمان ملل در افغانستان در بیانیه خود به طالبان یادآوری کرده که به منشور سازمان ملل متحد که در سال ۱۹۴۶ به عضویت آن درآمد، متعهد بماند.
یوناما تصمیم طالبان در مورد کارکنان زن سازمان ملل متحد را ادامه اقدامات افراطی آنها برای کنار گذاشتن زنان و دختران از تمام جنبههای زندگی عمومی و حبس آنها در خانه قلمداد کرده و میگوید که این یک تلاش نظاممند به سوی جامعه تکجنسیتی است.
سازمان ملل همچنان از طالبان خواسته تا تمامی محدودیتهای تبعیضآمیز علیه زنان و دختران را لغو کند.
معاونت سیاسی ملل متحد ممنوعیت کار زنان توسط طالبان را تبعیض عمدی میخواند که اصل برابری زنان و مردان در اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاق بینالمللی مدنی و حقوق بشر را نقض میکند.
یوناما تاکید دارد که ممنوعیت کار زنان با سازمان ملل همچنین در تضاد با کنوانسیون رفع همه اشکال تبعیض علیه زنان است.
مطابق با قطعنامه ۲۶۲۵ شورای امنیت، افغانستان با امضای این سند بینالمللی همچنان ملزم به رعایت مفاد آن است.
