رنا ثناالله، وزیر داخله پاکستان میگوید که این کشور در حال برنامهریزی برای اتخاذ تدابیر شدید علیه قاچاق کالاهای ضروری به افغانستان است. پاکستان در نظر دارد برای جلوگیری از مواد ضروری سیاستهای کنترول مرزی سختگیرانهتری را در قبال افغانستان در پیش بگیرد.
وزیر داخله پاکستان میگوید که قاچاق اقلام ضروری از پاکستان به افغانستان به یک بحران جدی منجر میشود.
او روز چهارشنبه ( ۲۳ حمل) در نشستی که خواجه محمد آصف، وزیر دفاع پاکستان نیز حضور داشت گفت که پاکستان برای جلوگیری از قاچاق گندم، شکر، کود و سایر اقلام ضروری به افغانستان سیستم کنترول مرزی خود را مورد بازنگری قرار میدهد.
توقف کمک نقدی از سوی صندوق بینالمللی پول و کشورهای دوست پاکستان باعث شد که ذخایر ارزی این کشور میلیاردها دالر کاهش یابد.
پاکستان از ماهها بدین سو شاهد افزایش تصاعدی مواد ضروری بوده است به طوری که تنها قیمت آرد چهل درصد افزایش داشته است.
رکود اقتصادی و کمبود پشتوانه مالی ارزی در پاکستان باعث شده تا بخش وسیعی از جمعیت بیش از ۲۴۰ میلیونی پاکستان در دو سال اخیر فقر بیسابقهای را تجربه کنند.
حمله و نبرد اخیر طالبان با جبهه آزادی در سالنگ جنوبی، قدرت طالبان بر افغانستان را به روشنی به چالش کشید و سوالهای زیادی را خلق کرد.
یک تیم هشت نفری نیروهای امنیتی و دفاعی پیشین که در تشکیلات جبهه تازه تاسیس آزادی فعالیت میکردند، توانستند در سالنگ ساعتها با حدود ۱۹۰جنگجوی نیروهای خاص وزارت دفاع طالبان بجنگند و افکار عامه را علیه حاکمان کنونی افغانستان بسیج کنند.
هرچند وزارت دفاع طالبان مدعی است که این نیروها و فرمانده آنها اکمل امیر را پس از عملیات نظامی اخیر کشتهاند، اما هیچ سندی دال بر جان باختن فرمانده این نیروها تاکنون ارائه نشده است. سوی دیگر، جبهه آزادی کشته شدن فرمانده برجستهاش را تاکنون تایید نکرده است.
اما این جبهه نظامی ضدطالبان از کیست و اکمل امیر چگونه از سالنگ سر درآورد؟
جبهه آزادی که از جبهه مقاومت ملی به رهبری احمد مسعود جدا علیه طالبان سلاح برداشته و رابطهای با شورای عالی مقاومت ملی رهبران پیشین ندارد، بیشتر از نیروهای امنیتی و دفاعی سابق تشکیل شده است.
هزاران نفر از نیروهای سابق قوای مسلح افغانستان از کشور خارج شدند و شماری از آنها در کشورهای منطقه به سر میبرند. این نیروها از اقوام مختلف هستند و یک بخش توانمند آنها را نیروهای قطعات خاص اردو، نیروهای واکنش سریع پولیس و واحدهای صفردار امنیت ملی سابق افغانستان تشکیل میدهد. عمده این نیروها در بریتانیا و امریکا و ناروی مستقر شدهاند اما بخش زیادی از آنها در کشورهای منطقه حضور دارند.
رهبری جبهه آزادی با همین نظامیان پیشین است که معتقدند سقوط افغانستان به دست طالبان، یک شکست سیاسی بود تا نظامی.
جنرال یاسین ضیا، رئیس ستاد مشترک ارتش سابق، فرمانده عمومی نظامی جبهه آزادی افغانستان است. او برخلاف دیگر جبهات کمتر در رسانهها ظاهر میشود و به گفتوگو با طالبان برای حل مسئله افغانستان، باور ندارد. او معتقد است که طالبان را بایستی از راه نظامی به چالش کشید.
پیش از این نیز جبهه آزادی بیانیههایی درباره حملات پراکنده و انفجاری علیه طالبان صادر کرده است، اما زد و خورد اخیر در سالنگ جنوبی نشان میدهد که این جبهه قابلیت اجرای عملیات رو در رو و درگیری مسلحانه با طالبان را دارد.
همین مسئله باعث نگرانی طالبان هم شده است. گروهی که ادعا دارد امنیت تمام مناطق کشور را تامین کرده است، اکنون با جبهاتی روبهرو میشود که میتواند ساعتها آنها را زمینگیر کند.
مقامهای طالبان بدون افشا شدن نامهای شان به سمیع یوسفزی، روزنامهنگار شناخته شده افغانستان گفتهاند که فرمانده اکمل امیر برای آغاز حملات بهاری علیه طالبان تازه از خارج وارد کشور شده بود.
به نظر میرسد فرمانده امیر نیز بعد از سقوط افغانستان توانسته بود از کشور خارج شود و به چنگ طالبان نیفتد.
اما این مقامهای طالبان مطمئن نیستند که اکمل امیر از چه کشوری وارد افغانستان شده است. منابع میگویند که با فرمانده امیر، جنگجویان خطرناکی وارد کشور شدهاند.
منظور طالبان از این «جنگجویان خطرناک»، نیروهای زبده ارتش پیشین افغانستان است که در بیست سال گذشته، گروه طالبان را در مناطق مختلف از جمله در خاستگاه آنها در هلمند و قندهار به چالش کشیدهاند.
طالبان به آقای یوسفزی همچنین گفتهاند که آنها برای خنثی سازی این فرمانده و جنگجویانش در همان نطفه وارد عمل شدند. هرچند بیانیه رسمی وزارت دفاع طالبان مدعی است که اکمل امیر کشته شده است، این مقام طالبان میگوید که آنها تاکنون جسد او را پیدا نکردهاند و ممکن است فرمانده امیر از عملیات زنده در رفته باشد.
آنچه بیشتر باعث نگرانی طالبان شده است این است که اکمل امیر توانسته باشد جبهات جنگ ضدطالبان را در ولایتهای پروان و کاپیسا فعال کنند و هدفشان قطع راه کابل با ولایتهای شمالی کشور مانند سالهای دهه نود باشد تا نیروهای مخالف طالبان در پنجشیر و کاپیسا دست به قیام عمومی بزنند.
در بیانیه اخیر جبهه آزادی نیز به حمایت مردمی و ایستادگی در برابر طالبان صرف نظر از حمایت جهان تاکید شده است.
در این بیانیه آمده است: «رویدادهای اخیر به ویژه حمایت گسترده شما آزادهگان حقیقت مسلمی را آفتابی کرده است و آن اینکه شما مردم باعزت به مبارزه عدالتخواهانۀ تان علیه ظلم و جهل طالبانی راسخ، مصمم و مستحکم هستید و بدون در نظرداشت حمایت این یا آن کشور خارجی به این امر مقدس میهنی ادامه خواهید داد. بدون شک، حمایت جهان از داعیه عدالت خواهی شما امر مهم است، اما این شما هستید که با ایستادهگی، استقامت، پایداری و ایمان، مسیر حمایت دنیا را به نفع آزادی و برابری تغییر خواهید داد.»
پیشتر دو جنرال ارشد ضدطالبان سمیع سادات و خوشحال سعادت علیه طالبان اعلام جنگ کرده بودند و گفته بودند به زودی وارد معرکه خواهند شد. طالبان نگرانند که ورود اکمل امیر، بخشی از این برنامه نظامیان پیشین برای مقابله با آنها باشد.
اما سوال اساسی این است که اکمل امیر توانسته است از این نبرد زنده بیرون شود یا خیر. اگر پاسخ این سوال مثبت باشد، به نظر میرسد یک رهبر عمده ضدطالبان شکل گرفته است و اما اگر او جانش را از دست داده باشد، ایستادگی او که به همبستگی نیروهای مخالف طالبان و افکار عمومی در افغانستان انجامیده است، باز هم کابوسی برای طالبان خواهد بود.
وزیر خارجه اوزبیکستان در آغاز نشست کشورهای همسایه افغانستان در سمرقند گفت: «امروز بار اصلی احیای اقتصاد افغانستان و ارائه کمکهای بشردوستانه به مردم افغانستان بر دوش ما افتاده است.» بختیار سعیداف هشدار داد: وضعیت افغانستان همچنان وخیم است و میتواند بر امنیت منطقه تاثیر بگذارد.
در نشست سمرقند، وزیران خارجه و نمایندگان کشورهای ایران، چین، روسیه، پاکستان، اوزبیکستان، تاجیکستان و ترکمنستان حضور دارند.
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان به رغم سفر به سمرقند و دیدارهای دوجانبه، در نشست رسمی حضور ندارد.
روسیه، چین، پاکستان و ایران صبح امروز بیانیه مشترکی را صادر کردند و از طالبان خواستند که در افغانستان حکومت فراگیر تشکیل دهد.
وزیر خارجه ازوبیکستان در سخنرانی خود تاکید کرد که رویکرد مشترک کشورهای همسایه افغانستان به حل وضعیت کنونی این کشور کمک میکند.
سعید بختیاراف گفت که وضعیت افغانستان یکی از عوامل مهم امنیت منطقه و جهان است.
وزیرخارجه اوزبیکستان که کشورش از زمان تسلط طالبان بر افغانستان مورد حملات راکتی داعش قرار گرفته افزود: اقدامات هماهنگ جهان، برای امنیت همه کشورها مهم است.
او تاکید کرد: «ما نزدیکترین همسایگان افغانستان بیش از هر کس دیگری به ثبات در این کشور علاقهمندیم.»
حنا ربانی، معاون وزیر خارجه پاکستان در حاشیه نشست کشورهای همسایه افغانستان در سمرقند، با چین گانگ، امیرعبداللهیان، بختیار سعیداف، وزیران خارجه چین، ایران و اوزبیکستان جداگانه دیدار کرد. حنا ربانی در این دیدارها خواهان همکاری این کشورها برای تامین صلح و ثبات در افغانستان شد.
وزیرخارجه ایران نیز در دیدار با حنا ربانی، خواست مشابهی داشته است.
امیرعبداللهیان همکاری نزدیک ایران و پاکستان در مسائل افغانستان را بسترساز ارتقای همکاریهای سه جانبه دانسته است.
او میگوید: «ایران و پاکستان هر دو از اتفاقات افغانستان به طور مستقیم تاثیر میپذیرند و همین نکته، تقویت بیش از پیش اشتراکات و همکاریها را ضروریتر میسازد.»
نشست سمرقند، روز پنجشنبه، ۲۴ حمل با حضور وزیران خارجه روسیه، چین، ایران، پاکستان، تاجیکستان، ترکمنستان و اوزبیکستان برگزار میشود.
امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان نیز به سمرقند رفته و تاکنون با وزیر خارجه ایران دیدار کرده است.
امیرخان متقی و حسین امیر عبداللهیان، وزیران خارجه طالبان و جمهوری اسلامی ایران در حاشیه نشست کشورهای همسایه افغانستان در سمرقند دیدار کردند. قبل از این نشست، وزیران خارجه ایران، روسیه، چین و پاکستان نیز در نشست چهارجانبه درباره «گسترش تروریسم در افغانستان» گفتوگو کردند.
تاکنون جزئیات دیدار وزیران خارجه طالبان و جمهوری اسلامی ایران منتشر نشده است.
تصاویری که از این نشست منتشر شده نشان میدهد که در میز گفتوگو جلو حسین امیر عبداللهیان پرچم جمهوری اسلامی وجود دارد اما پرچم طالبان در جلو امیرخان متقی گذاشته نشده است.
آقای عبداللهیان لحظات پیش گفت که همسایگان افغانستان بیش از هر کنشگر و بازیگر دیگری نگران آینده افغانستان هستند.
این چهارمین نشست کشورهای همسایه افغانستان است.
در سه دور قبل، کشورها تاکید کردند که باید در افغانستان حکومتی فراگیر تشکیل شود؛ آنچه تاکنون توسط طالبان عملی نشده است.
وزیر خارجه ایران روز پنجشنبه در دیدار با همتایان خود از روسیه، پاکستان و چین هم تاکید کرد: «توصیه اکید ما به هیئت حاکمه افغانستان عمل به وعده خود مبنی بر تشکیل دولت فراگیر با مشارکت همه اقوام افغانستان است.»
جبهه آزادی افغانستان میگوید که طالبان پس از نبردهای اخیر در سالنگ جنوبی که منجر به کشته شدن شش عضو این جبهه شد، به صورت گسترده غیرنظامیان را در ولایتهای کابل، پروان، کاپیسا و پنجشیر به اتهام همسویی با این جبهه و جریانهای مقاومت بازداشت و شکنجه کردهاند.
این جبهه همچنین گفت که طالبان از ادای نماز جنازه نیروهای جبهه آزادی جلوگیری و مردم را به دلیل انجام مراسم خاکسپاری کشتهشدگان لتوکوب کردهاند.
جبهه آزادی پیشتر تایید کرد که شش تن از نیروهای این جبهه در سالنگ جنوبی توسط طالبان کشته شدهاند و از سرنوشت اکمل امیر، فرمانده نظامی این جبهه اطلاع دقیقی در دست نیست.
جبهه آزادی در دومین اعلامیه خود در مورد سرنوشت اکمل امیر جزئیات نداده است.
پس از خبر کشته شدن نیروهای جبهه آزادی در سالنگ جنوبی، گزارشهای منتشر شد که طالبان بستگان افراد کشته شده جبهه آزادی را در کابل و کاپیسا بازداشت کردهاند.
جبهه آزادی افغانستان گفت که عملیات بهاری خود علیه گروه طالبان را در سرتاسر کشور آغاز کرده و عملیاتهای ویژهای را در ولایات کابل، پروان، کاپیسا و پنجشیر راهاندازی کرده است. این جبهه مدعی شده است که در اثر این عملیاتها دهها تن از نیروهای طالبان کشته و زخمی شدهاند.
جبهه آزادی افغانستان پس از تسلط دوباره طالبان از سوی شماری از فرماندهان نظامی و چهرههای سیاسی تشکیل شد. این جبهه تاکنون در شماری از ولایتها عملیاتهای را علیه طالبان راهاندازی کرده و مسئولیت برخی از انفجارها علیه طالبان را بر عهده گرفته است.
این جبهه در اعلامیه روز پنجشنبه ۲۴ حمل، آمادگی همه جانبه خود را با دیگر جریانهای مقاومت ضد طالبان برای مبارزه مشترک با این گروه اعلام کرده است.