به گزارش خبرگزاری باختر، عبدالله ریاض، رئیس امور مهاجرین و عودت کنندگان طالبان در نیمروز گفته که در ماه ثور امسال ۶۴ هزار و ۱۱۵ مهاجر از طریق مرز نیمروز از ایران به افغانستان بازگشتهاند. به نوشته باختر، «ماه پیش از آن، نزدیک به ۵۴ هزار مهاجر از این مسیر به کشور بازگشته بودند.»
در مورد بازگشت داوطلبانه و اخراج اجباری مهاجران افغان از ایران آمار دقیقی ارائه نشده است.
پس از دست یافتن طالبان به قدرت، شمار زیادی از شهروندان افغانستان به ایران رفتند. جمهوری اسلامی به صراحت اعلام کرده است کسانی را که اسناد اقامتی معتبر ندارند اخراج میکند.
پس از بروز تنش میان طالبان و جمهوری اسلامی بر سر حقابه ایران از رود هلمند، اخراج اجباری مهاجران افغان از ایران شدت یافته است.
نماینده زابل در مجلس شورای اسلامی ایران چندی پیش گفت که بیش از «هفت میلیون» مهاجر افغان در ایران زندگی میکنند. او برای اعمال فشار بر طالبان در مورد آب هلمند، خواهان اخراج این مهاجران شد.
سیاست رسمی در جمهوری اسلامی ایران بر مبنای نفرتی عجیب از غرب بنایافته است. این نگاه خصمانه در عمل سبب حداقل دو خطر در سطح سیاستگذاری در این کشور شده است:
نخست، وسواس ضدامریکایی ظرفیت برنامهریزی جمهوری اسلامی را محدود کرده و گردانندگان این نظام در تبوتاب امریکاستیزی بیشتر خطرهای ناشی از عملکرد خود را نمیتوانند محاسبه کنند. دوم، اینکه نفرت از غرب و تمایل شدید ضربه زدن به «منافع بیرونی» زمینه جذب تئوری توطئه را در ترکیب سیاست رسمی جمهوری اسلامی به گونه بیمارگونهای فراهم کرده است.
حضور ناتو در افغانستان، در بیست سال گذشته نه با عقلانیت استراتژیک سیاسی، بلکه با تئوری توطئه امریکاستیزی جمهوری اسلامی فهمیده میشد.
استدلال رسمی جمهوری اسلامی در مواجهه با افغانستان در بیست سال پسین در قالب همین وسواس ضدامریکایی و تئوری توطئه قابل فهم بود. مقامات جمهوری اسلامی باور داشتند که ناتو برای سرنگونی ایران به افغانستان لشکر کشیده است. این احساس ناامنی خودساخته سبب شده بود که در سیاستشان نسبت به افغانستان، استفاده از هر ابزار بدون فهم تبعات درازمدت آن موجه باشد. فلسفه همکاری طالبان با جمهوری اسلامی ایران نیز بر مبنای همین استدلال قابل درک بود.
بنبست گفتوگو میان افغانستان آزاد و جمهوری اسلامی شباهت عجیبی با تقاضای اصلاحطلبی در درون ایران داشت: یعنی آن خواستی که حتی به نفع جمهوری اسلامی میبود، با وسواس و احساسات ضدامریکایی و تئوری توطئه میآمیخت. در نتیجه، ذهنیت سیاسی رهبری سیاسی در ایران توان استدلال سالم و تفکیک خیر و شر را در این سالها عملا از دست داده بود.
جمهوری اسلامی پیشین افغانستان بارها برای مقامات ایرانی اذعان کرد که طالبان هیولای بزرگی است که برگشت آن تهدید استراتژیک برای منطقه و به ویژه ایران نیز است. اتفاقاً چنین استدلالی از جانب شماری از استراتژیستهای امریکایی نیز مطرح شد. آنها استدلال کردند که ایالات متحده امریکا نباید از نظمی در افغانستان برای همیشه پشتیبانی کند که در درازمدت به عنوان یک کمربند امنیتی رایگان برای دفع خطرات منطقهای موثر باشد.
براساس همین دیدگاه، استدلال افغانستان ضدطالبان شکل میگرفت که نیرویهای امنیتی و دفاعی جمهوری اسلامی افغانستان، سپر انسانی و کمربند امنیتی ضد افراطیت و تروریسم منطقهایاند و نباید به حمایت منطقه توسط طالب فروبپاشند و از بین برده شوند. اما مقامات ایرانی به اهداف تاکتیکی مثل ضربه زدن به منافع امریکا اولویت دادند و در نهایت، به فروپاشی نظمی که حافظ منافع همه بود، کمک کردند.
جمهوری اسلامی ایران چگونه از طالب حمایت کرد؟
امروز این امر یک حقیقت است که طالبان به حمایت همسایگان افغانستان به پیروزی رسیدند، اما جزئیات و اطلاعات اندکی در مورد نحوه همکاری جمهوری اسلامی ایران با طالبان در افکار عمومی وجود دارد. در این یادداشت تلاش میکنم تا در چند سطح این همکاری را بیان کنم:
نخست، جمهوری اسلامی ایران یک هدف استراتژیک در مورد رابطه با طالبان تعریف کرده بود. این هدف استراتژیک راندن ایالات متحده امریکا از افغانستان به هر قیمت ممکن و بدون در نظرداشت این امر بود که افغانستان پساامریکا و زیر سلطه طالبان چه اثراتی روی منطقه خواهد گذاشت.
بنابرین، نخستین عنصر همکاری جمهوری اسلامی ایران با طالبان در حمایت از آرمان ضدامریکایی طالبان، ترویج روایت اشغال و ایجاد بحران اعتماد میان نیروهای سیاسی داخل نظام در افغانستان بود.
جمهوری اسلامی ایران نقشی موثر در خلق، پخش و ترویج روایتهای طالبان در بیست سال گذشته در افغانستان داشت. همزمان، بخش مهمی از استراتژی جنگی طالبان را جنگ روانی شکل میداد که اتحاد منطقهای بین پاکستان، ایران و روسیه با برجسته کردن احساسات ضدامریکایی و گسترش روایت جهاد ضد اشغال و توجیه کشتار طالبان زیر نام دفاع از وطن آن را مدیریت میکرد. همزمان، استفاده از تئوری توطئه برای بدنامسازی امریکا زیر نام اهانت و توهین به مقدسات دینی، فرهنگی و اخلاقی مردم بخش مهمی از حمایت تبلیغاتی جمهوری اسلامی ایران از طالبان بود.
عنصر دوم این جنگ تبلیغاتی منطقهای عبارت از ایجاد بحران بیاعتمادی میان غرب و سیاسیون افغانستان بود. بهگونه نمونه، بخش بزرگی از بیاعتمادی رئیسجمهور حامد کرزی در برابر غرب، ناشی از اطلاعات فیلترشدهای بود که مقامات منطقه به ویژه جمهوری اسلامی ایران بهگونه مستقیم برای اغوای آقای کرزی فراهم میکردند.
همزمان، جمهوری اسلامی ایران نه تنها خریدار بزرگ روایت طالبان بود، بلکه برای بازاریابی طالبان و روایتشان در منطقه نقش بسزای بازی کرد. بهگونه نمونه، روابط عاشقانه روسیه با طالبان به حمایت و همکاری مستقیم سپاه تسهیل شد و روسها به مرور زمان در دام تشویق و هیجان پاکستانی و ایرانی برای همکاری با طالبان افتادند. جمهوری اسلامی ایران حتی تلاش کرد تا زمینه همکاری میان رهبری طالبان با مقامات هندی را نیز فراهم کند.
اما بدنه اصلی حمایت از طالبان حمایت نظامی و امنیتی بود. طالبان با «برگههای گشت سپاه» آزادانه از مرز عبور میکردند و از زاهدان تا مشهد دهلیز امنی برای افراد آنها ایجاد شده بود. طالبان بهگونه منظم سلاح و مهمات ایرانی دریافت میکردند؛ سلاحهایی که مارکشان با تراشیدن محل ساخت آنها غیر قابل شناسایی بود.
جالبترین نکته اینکه بشکههای زردی که امروز طالبان به رخ جمهوری اسلامی میکشند، تولید فکر ایرانی است. جمهوری اسلامی ایران در کنار پاکستان، نقش مهمی در آموزش بمبسازی ارزان برای گروههای مختلف طالبان داشت. دریافت خدمات بهداشتی برای سربازان جنگی طالبان از خدمات رایگان دیگری بود که جمهوری اسلامی برای طالبان فراهم کرده بود. مقامات امنیتی افغانستان یقین داشتند که سپاه نقش مهمی در برنامهریزی و هدایت فوری عملیاتهای کوچک پارتیزانی برای دستههای گروه طالبان داشت که در نتیجه، قابلیت عملیاتی و تخریبی طالبان را به گونه روزافزون افزایش داده بود.
مشارکت جمهوری اسلامی ایران با طالبان ستون مهم دیگر نیز داشت و آن شراکت در اقتصاد جرمی، قاچاق مواد مخدر، گردش دالر و مواد نشئهآور ساخته شده در آزمایشگاهها بود. سپاه در همکاری با قبیله اسحاقزی قوم پشتون افغانستان و افرادی همچون ملا اخترمحمد منصور، ملا نیازی والی هلمند، قیوم ذاکر، صدر ابراهیم و غیره یک شریک مهم تامین منابع، تمویل و تسهیل مالی و بدنه مهم طالبان در جنوب و غرب افغانستان شده بود.
البته ابعاد پیچیده و پنهانتر دیگری نیز وجود دارد که نیازمند پژوهش و بررسی بیشتر است که ممکن است در آینده جزئیات آن بیشتر روشن شود.
طالبان پس از شورشگری و جنگ امروز برای آب
در جریان مذاکرات صلح افغانستان، با وجود تاکید ایالات متحده امریکا برای خروج و حتی امضای توافقنامه دوحه، که تقسیماوقاتی برای زمانبندی خروج ارائه میکرد، میان اشرف غنی و منطقه یک توهم مشترک وجود داشت که گویا «امریکا ابدا از افغانستان خارج نخواهد شد.» بر اساس این تئوری، طالبان در نتیجه مذاکرات صلح شامل بدنه حکومت میشدند و از آنجایی که سیاسیون افغانستان آزاد و به ویژه نسل جدید در حکومت از «دوستان امریکا"» بودند.
بنابرین، منطقه باید با سرمایهگذاری بالای چهرههای طالبان زمینه تعادل و نفوذ در افغانستان آینده را فراهم میکرد. با همین تحلیل، طالبان فرصت تبلیغاتی فوقالعاده در منطقه یافتند. اما این سناریو با سقوط کابل از بین رفت. پس از برگشت یک طرفه طالبان، منطقه به صورت شتابآلود در حال تجلیل از دو جشن پیروزی بود: نخست شکست امریکا و خروجش از افغانستان و همچنین پیروزی شرکای منطقهایشان که طالبان باشند.
این هیجان اما امروز دیگر وجود ندارد. طالبان امروز صاحب حکومتی است که پیروزی خود را بیشتر مدیون توافق با امریکا در دوحه میدانند تا مدیون حمایتهای منطقه. استدلال حمایت گذشته منطقه با طالبان حالا خریدار ندارد. طالبان میگویند که منطقه به علت اهداف خودش که شکست امریکا بود، از این گروه حمایت کرد و طالبان خون دادند. بنابرین، با خروج امریکا حسابها تصفیه شدهاند و اکنون بازی شکل و محتوای دیگری دارد که با مناسبات و محاسبات گذشته قابل پیمایش نیست.
جدل بر سر آب
جمهوری اسلامی ایران بند و سدسازی در افغانستان را ضد منافع ملی خود میداند و آن را ابعاد پیچیده بینالمللی میدهد. جمهوری اسلامی ایران به این باور بود که با برگشت طالبان، پروژه مدیریت آبهای افغانستان متوقف شده و طالبان این امتیاز را در کنار امتیازهای دیگر، رایگان به عنوان حسننیت همکاری گذشته در اختیار جمهوری اسلامی قرار میدهند. در حالیکه نه تنها طالبان حاضر به امتیازدهی نیستند، بلکه تعهدات رسمی خود را نیز زمینهای برای موجسواری ناسیونالیستی خود ساخته و در پی کسب مشروعیت و حمایت داخلی و خارجی هستند.
همزمان، جمهوری اسلامی با سیاسیسازی و سادهسازی مشکل سیستانوبلوچستان، در پی خلق روایتی زیر نام «دفاع از حقوق مردم» برای انحراف افکار عمومی در داخل ایران است. سیستانوبلوچستان تنها مشکل کمآبی ندارد، بلکه فقر، تبعیض مذهبی، سرکوب و محرومیت از چالشهای اساسی این منطقه هستند، که حالا زیر نزاع آب با افغانستان از جانب حکومت ایران سادهسازی میشوند.
به همین دلیل، هم جانب افغانستان و هم جانب ایران به جای توسل به متن قرارداد، شناسایی وضعیت و محدودیتهای اقلیمی و مراجعه به ساختارهای بینالمللی برای حل و فصل منازعه، برای مصرف داخلی به زورگویی و لفاظی متوسل شدهاند.
آینده جمهوری اسلامی و طالبان
برخلاف تصور آرمانگرایانه، که قبلا از افغانستان در منطقه شکل گرفته بود، امروز افغانستان زیر تسلط طالبان به سیاهچاله امنیتی مبدل شده است. طالبان امروز منبع الهام، عقبه امنیتی و حیاط خلوت برای تمام شبکههای هراسافگن در منطقه و جهان هستند. تهدید امروز افغانستان به منافع ایران، بزرگتر، جدیتر و آنیتر از گذشته است.
طالبان گروه افراطی سنی است که شیعهستیزی و شیعهکشی عنصر مهم سیستم فکری این گروه را تشکیل میدهد و بخشی از دیانای آن است. طالبان در حال ترویج و پخش همین خوانش از دین توسط مدرسهسازی در سراسر افغانستان است. همزمان، طالبان نه تنها شیعیان ایران را «کافر و بیدین» میدانند، بلکه همدردی عمیقی با اقلیت سنی زیر ستم جمهوری اسلامی ایران دارند. بنابراین، طالبان پناه دادن و حمایت از آرمان سنیهای ایران را از وظایف دینی خود میپندارند.
اینکه مولوی عبدالغفار نقشبندی، امام جمعه پیشین شهرستان راسک سیستانوبلوچستان به گمان اغلب از زیر بیرق طالبان اعلان قیام علیه جمهوری اسلامی میکند، یک تصادف نیست. همزمان، توییتر زلمی خلیلزاد، که زمینه بازاریابی رایگان برای مولوی عبدالحمید، امام جمعه اهل سنت زاهدان را فراهم میکند و از ائتلاف طالبان با او سخن میگوید، نباید یک تصادف تلقی شود.
امیال منطقهای طالبان در حال حاضر به دلیل واقعیتهای سیاسی و آسیبپذیریهای این گروه قابل دید نیست. طالبان با تکمیل مرحله تاسیس خود و قوام یافتن نظامشان، نخستین ماموریت فتح بیرون مرزی آنها، جمهوری اسلامی ایران خواهد بود.
در حال حاضر، به دو روند مرتبط با نزاع آب در سیستانوبلوچستان باید توجه کرد: نخست، اینکه سنیهای زیر ستم جمهوری اسلامی ایران صاحب یک عقبه امنیتی در افغانستان شدهاند و همزمان، طالبان نارضایتی سیستانو بلوچستان را یک فرصت امنیتی برای وصل شدن با سرمایههای امنیتی فراتر از افغانستان میپندارند. دوم، اینکه طالبان بسیار آهسته و پنهانی به عنوان آمادگی عملیاتی عملاً مسلحسازی گروههای رادیکال منطقهای را از تاجیکستان تا کشمیر آغاز کردهاند.
برای نخستین بار گروههای ناراضی سیاسی و شبکههای جرمی بهسادگی میتوانند از طالبان اسلحه جدید امریکایی خریداری کنند. این مسلحسازی منطقهای گروههای غیردولتی، تبعات درازمدتی خواهد داشت که طالبان را به عنوان منبع الهام، حامی نظامی و عملیاتی در بازیهای ژئوپولیتیک منطقهای به عنوان بازیگر شبهدولتی مطرح خواهد کرد.
هر چند برای پیشبینیهای دقیقتر هنوز به زمان بیشتر نیاز است، اما نشانهها حاکی از آن است که طالبان در سطح منطقه، وارد رویارویی خواهند شد و در این رویارویی اجتنابناپذیر، بدون شک استفاده از نخستین بشکههای زردی را که از سپاه فراگرفته بودند، علیه ایران استفاده خواهند کرد.
*عبدالله خنجانی، تحلیلگر سیاسی است. او در گذشته، معاون وزارت دولت در امور صلح بوده است. این نوشتار نظر نویسنده است و بازتابدهنده دیدگاه افغانستان اینترنشنال نیست.
وزارت خارجه امریکا بار دیگر از طالبان خواست تا نقض حقوق بشر و سرکوب زنان را متوقف کند. متیو میلر، سخنگوی وزارت خارجه امریکا روز سهشنبه (دوم جوزا) در یک نشست خبری گفت تا زمانی که طالبان به سرکوب مردم و حملات هولناک بر زنان ادامه دهد، به رسمیت شناخته نمیشود.
سخنگوی وزارت خارجه امریکا میگوید: «ما میدانیم که طالبان به دنبال به رسمیت شناختن است، اما برای به رسمیت شناختن باید مشروعیت پیدا کند و تا زمانی که به سرکوب مردم و حملات هولناک علیه زنان ادامه دهد، دستیابی به آن دشوار است.»
طالبان در نزدیک به دو سال گذشته محدودیتهای زیادی بر مردم به ویژه زنان افغانستان وضع کردهاند که اعتراض جامعه جهانی را برانگیخته است. طالبان دختران را از رفتن به مکاتب بالاتر از صنف ششم و دانشگاه و همچنین کار در موسسات غیردولتی منع کرده است.
بسیاری از علمای کشورهای اسلامی هم، تفسیر طالبان از شریعت را سلیقهای میدانند.
محمد العيسى، دبیرکل اتحادیه جهان اسلام ماه حمل سال جاری به تلویزیون امبیسی گفت که ۵۷ کشور اسلامی مخالف تصامیم طالبان درباره زنان هستند.
با این حال وزیر امر به معروف و نهی از منکر طالبان روز سهشنبه ۲۶ ثور در مراسمی در کابل مدعی شد که «ما در میدان علم خودکفا هستیم.» او گفت: «ما هیچ نیازی نداریم که در خارج از کشور و از دیگر شیوخ و علما استفتاء کنیم.»
آنتونی بلینکن، وزیرخارجه امریکا روز پنجشنبه هفتم ثور پس از دیدار با آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل اعلام کرد که کشورهای بسیاری از اقدامات طالبان علیه زنان نگراناند.
مجله فارن پالیسی در گزارشی نصاب آموزشی و مکاتب افغانستان را بررسی کرده و نظام آموزشی کنونی این کشور را «ارتش جدید طالبان» خوانده است. این نشریه با اشاره به تغییراتی که طالبان در نصاب آموزشی آورده، نوشته که در حال حاضر، مکتب رفتن پسران مشکل بزرگتر از مکتب نرفتن دختران است.
این مجله در گزارشی که روز سهشنبه (دوم جوزا) پخش شد، نوشته است که هنوز کسانی که زیر چتر نظام آموزشی طالبان در دهه ۹۰ آموزش دیدهاند، از یادآوری آن خاطره میلرزند: «به آنان آموزش داده شده که از زنان و دختران، حتی اگر نزدیکانشان باشد، دوری کنند. آنها گلولهها را میشمردند و ساینس را بدون تصویر آموزش میدیدند. مفاهیم حقوق بشر، دموکراسی و صلح کاملا حذف شده بود.»
این نشریه نوشته که طالبان مکاتب سراسر افغانستان را به صورت غیرمستقیم به مدارس دینی آموزش قرآن تبدیل کرده است. طبق این گزارش، این مکاتب دانشمند تربیت نمیکنند، بلکه «بمبافکن» تولید خواهند کرد: «آنها خواندن و شمردن را به سختی یاد خواهند گرفت و از ابتداییترین اصول مورد نیاز تبدیل شدن به بزرگسالان متمدن و اجتماعی بیخبر خواهند بود. آنها در کوتاهمدت بهسادگی مایه تمسخر قرار میگیرند و درازمدت، تبدیل به ابزارهای جهاد میشوند.»
لورین اوتس، کارشناس آموزش و پرورش، که با نظام آموزشی افغانستان آشنا است، میگوید: «شما میتوانید از طریق سیستم آموزشی جامعهای بسازید یا آن را درهم بشکنید. طالبان این را میدانند.»
او با اشاره به دیدگاه طالبان در زمینه نصاب آموزشی، میگوید که یکی از مؤلفههای «حکومتهای تروریستی»، اعمال چنین امری است.
خانم اوتس افزوده که طالبان به دلیل کمبود زمان و پول، هنوز موفق به چاپ کتابهای درسی مورد نظر خود نشدهاند. او به فارن پالیسی گفت: «ایدئولوژی طالبان اکنون بخشی از فضای فرهنگی [افغانستان] است، زیرا معلمان مجبور به تدریس برنامههای درسی مورد تایید طالبان هستند.»
این کارشناس آموزش و پرورش افزوده که «هیچ راهی کارآمدتر از سیستم آموزشی برای تلقین یک جامعه وجود ندارد. زیرساخت از قبل وجود دارد. بنابراین، شما از آن برای انتشار پیام خود استفاده میکنید.»
به گفته او، مردم در بلجیم، بریتانیا، کانادا به رغم زندگی در محیطی که ابزارهای فراوانی برای مقابله با افراطگرایی دارند، رادیکال میشوند، «اما در کشورهایی مانند افغانستان، این کار بسیار آسانتر است، زیرا این [بزارها] و توانایی برای قضاوت خوب یا بد، وجود ندارد.»
به نوشته فارن پالیسی، مسئله این است که در حال حاضر، آنچه که در افغانستان رخ میدهد، به گواهی تاریخ تنها در افغانستان باقی نخواهد ماند.
روزنامه ۸صبح در ماه دلو پارسال «جزئیات نصاب آموزشی طالبان» را منتشر کرد. طبق این گزارش، طالبان ملحوظات مورد نظر خود را با هدف «بیگانهپنداری اهل تشیع، شیطانی خواندن سازمان ملل متحد، منع تجلیل نوروز، وضع محدودیت بر جشنها و نکوهش برخی از شخصیتها» در نصاب تعلیمی جدید گنجاندهاند.
طبق این گزارش، یکی از مسایلی که طالبان بهگونه جدی خواستار تغییر آن در نصاب آموزشی شدهاند، تعریف صلح و جنگ است. کمیته ارزیابی نصاب آموزشی طالبان گفته بود که باید احکام جهاد در نصاب درسی بیاید تا کودکان به جنگ تشویق شوند.
کمیته نظارت مجلس نمایندگان امریکا گفته که دولت جو بایدن از تحقیق درباره افتادن پولهای امریکا بهدست طالبان جلوگیری میکند. این کمیته این اقدام را «غیرقابل قبول» خوانده است. طبق گزارش سیگار، امریکا پس به قدرت رسیدن طالبان، هشت میلیارد دالر به افغانستان کمک کرده است.
روزنامه نیویورک پست گزارش داد که کمیته نظارت مجلس نمایندگان در نامهای به وزارت خارجه، وزارت خزانهداری و اداره توسعه بینالمللی امریکا نوشته است که دولت نه از کار مهم نظارتی بازرس ویژه امریکا میتواند جلوگیری کند و نه میتواند از پاسخگویی به مردم امریکا به دلیل شکست فاجعهبار در افغانستان چشمپوشی کند.
قانونگذاران امریکا افزودند که نزدیک به دو سال پس از خروج امریکا از افغانستان، سیگار همچنان «یک شریک حیاتی در راستای کمک به این کمیته در ارزیابی مسایل مربوط به کمکهای امنیتی، بشردوستانه، اقتصادی و حکومتی به مردم افغانستان» است.
این اعضای مجلس نمایندگان امریکا میگویند که امتناع دولت جو بایدن از همکاری با سیگار، این سازمان را از نظارت مستقل، قوی و معنیدار بازداشته است.
کمیته نظارت مجلس نمایندگان امریکا تاکید کرد که از آنجایی که مالیهدهندگان امریکا به حمایت از مردم افغانستان ادامه میدهند، ضرور است که ماموریت سیگار بدون مانعی پابرجا بماند.
طبق این نامه، وزارت خارجه و اداره توسعه بینالمللی امریکا کارمندان خود را از مصاحبه با جان ساپکو، سربازرس ویژه امریکا برای بازسازی افغانستان منع کردهاند. افزون بر این، گفته شده که این نهادها از ارائه اسناد به سیگار نیز خودداری کردهاند.
کمیته نظارت مجلس نمایندگان امریکا درباره خروج فاجعهبار امریکا از افغانستان و پیامدهای آن تحقیق میکند. جان ساپکو ماه پیش به این کمیته گفت که اقدامات غیرهمکارانه آژانسهای امریکایی، مانع قابلیت دفتر او برای «حفاظت از پولهای مالیهدهندگان از سود بردن طالبان و سایر سازمانهای تروریستی شده است.»
بازرس ویژه امریکا همچنین شهادت داد که طبق یافتههای سازمان او، طالبان بر کمکهای بشردوستانه هزینه گمرکی وضع میکند و از سازمانهای غیردولتی نیز مالیات میگیرد.
علاوه بر این، به گفته این مقام امریکایی، طالبان کمکهای بشردوستانه را از رسیدن به گروههایی که «متخاصم» میداند، منحرف میکند و آن را به سمت گروههای مورد پسند خود میکشاند و با این کار، درآمدزایی میکند.
سیگار پیش از این گفته بود که این نهاد و وزارت خارجه امریکا به طور دقیق نمیدانند که طالبان از کمکهای سازمان ملل و سازمانهای غیر دولتی چه مقدار درآمد دارند.
معاون حقوقی ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور ایران درباره حقابه این کشور گفته است: «انتظار میرود این موضوع طبق معاهده با کارشناسی حل شود و اگر با مذاکره حل نشود، از طریق حکمیت موضوع حل خواهد شد.» محمد دهقان گفت: «از مسئولان افغانستان میخواهیم که طبق معاهده به عهد خود عمل کنند.»
به گزارش خبرگزاری فارس، معاون حقوقی ابراهیم رئیسی روز چهارشنبه ۳ جوزا در حاشیه برگزاری جلسه هیئت دولت جمهوری اسلامی به خبرنگاران گفت: «برای حل مشکل حقابه معاهده جامعی وجود دارد.»
اشاره او به معاهده سال ۱۳۵۱ درباره تعیین حقابه ایران از رود هلمند است که آن را نخستوزیران وقت افغانستان و ایران امضا کردند.
معاونت حقوقی رئیس جمهور ایران دو روز پیش هم در بیانیهای نوشت که بر اساس این معاهده، «افغانستان به تحویل ۸۲۰ میلیون مترمکعب آب به ایران در سالهای نرمال و فوق نرمال، مکلف شده است.»
در این بیانیه با اشاره به اظهارات طالبان درباره کمبود آب تاکید شده که این گروه باید به عنوان طرف مدعی آن را ثابت کند و اثبات آن نیز، از طرق علمی و اعتبارسنجی وضعیت از سوی کارشناسان (کمیساران) ایرانی میسر است.
