تبلیغات نامزدان دومین دور انتخابات ریاستجمهوری ترکیه در ساعتهای پایانی کارزارهای انتخاباتی اوج گرفته است. ظاهرا این انتخابات به سرنوشت میلیونها مهاجر در ترکیه ربط پیدا کرده و جمعیت بزرگ مهاجران در این کشور، با نگرانی و دلهره اخبار مربوط به انتخابات را دنبال میکنند.
کمال قلیچداراوغلو، رقیب رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور کنونی ترکیه برای جلب آرای ملیگرایان وعده داده است که در صورت پیروزی، میلیونها پناهنده سوری را از ترکیه اخراج خواهد کرد.
در مقابل رجب طیب اردوغان او را به انتشار «سخنان نفرتانگیز» متهم کرده است. آقای اردوغان حتی گفته است «پیروزی کیلیچداراوغلو یک پیروزی برای تروریستها خواهد بود.»
سوریها با پنج میلیون جمعیت، بزرگترین جمعیت پناهجو در ترکیه هستند. پس از سقوط کابل به دست طالبان در ماه اسد ۱۴۰۰ موج بزرگی از شهروندان افغان نیز وارد ترکیه شدند. براساس آمار رسمی حدود ۳۰۰ هزار مهاجر افغان در ترکیه ثبت شده است اما آماری از مهاجرانی که از مسیرهای غیررسمی وارد این کشور شدهاند وجود ندارد.
اگرچه آقای اردوغان در اظهارات انتخاباتیاش بیشتر از سوریها و سایر مهاجران در ترکیه استقبال کرده است، اما او همچنین اقداماتی را برای تسریع بازگشت مهاجران به سوریه انجام داده است.
در جریان دو سال گذشته دولت ترکیه به رهبری رجب طیب اردوغان دهها هزار پناهجوی افغان را به کشوری تحت تسلط طالبان بازگشت داده است.
براساس آمار رسمی مدیریت امور پناهندگان در وزارت داخله ترکیه در سه ماه نخست سال ۲۰۲۳، حدود ۱۰ هزار پناهجو از ترکیه اخراج شدهاند که ۳۲۷۷ تن از آنها به افغانستان بازگردانده شدند.
براساس آمار جداگانهای ترکیه در سال ۲۰۲۲، ۵۷ هزار و ۱۷۴ پناهجوی افغان را اخراج کرده است.
برای مهاجران به ویژه سوریها که جمعیت بزرگی از پناهجویان را در ترکیه تشکیل میدهند، انتخابات و چرخش ضد مهاجر در سیاست ترکیه ابهامات جدیدی را در مورد آینده ایجاد کرده است. این انتخابات بسیاری را به این فکر واداشته است که آیا آنها مجبور خواهند شد که دوباره به سرزمینی بازگردند که از آن فرار کردهاند و از صفر آغاز کنند؟
حمایت حزب راست افراطی از کیلیچداراوغلو
کیلیچداراوغلو روز چهارشنبه اعلام کرد که اومیت اوزداغ، رهبر راست افراطی حزب پیروزی، از او در دور دوم انتخابات حمایت خواهد کرد.
در مقابل اوزداغ اعلام کرد که کیلیچداراوغلو به او وعده داده است که در صورت پیروزی «بار مهاجران» را از دوش اقتصاد بردارد.
رهبر حزب راست افراطی حتی در اظهاراتش از جملاتی استفاده کرد که توسط رسانهها «بیگانههراسی» و «نفرتپراکنی» علیه مهاجران تعبیر شده است. او پناهجویان سوری و افغان را به «دزدی، آزار جنسی و سایر جنایات» متهم کرد و گفت که بازگرداندن مهاجران «خیابانها را دوباره ایمن میکند.»
رویترز گزارش داده است که کاربرد چنین زبانی در کارزارهای انتخاباتی و نصب پوسترهای ضد مهاجر جدید کیلیچداراوغلو که از تیرهای چراغها در شهرها آویزان شده است، نگرانی مهاجران به ویژه سوریها را برانگیخته است.
رسانههای ترک مخالف اردوغان معتقدند وضعیت اقتصاد ناپایدار است و پیشبینی میشود ارزش دالر به ۲۳ تا ۲۴ لیر هم برسد.
مسلم ساری، نماینده حزب جمهوریخواه خلق در پارلمان ترکیه هشدار داد: «ارز قابل فروش در بانک مرکزی از بین رفته است. متاسفم اما یک بحران ارزی بزرگ در راه است.»
این هشدارها در شرایطی است که از روز پنجشنبه چهارم جوزا، نرخ سود سپرده بانکی هم در ترکیه به اوج ۲۰ ساله خود رسید. اتفاقی که اقتصادانان آن را مرتبط با بحران ارزی دانسته و معتقدند برخی از بانکها سود ۲۰ درصدی را به شهروندان ارائه میدهند تا آنها ارز خود را از بانک خارج نکنند.
بلومبرگ نیز در گزارشی افت و خیز بازار مالی ترکیه را در آستانه دور دوم انتخابات ریاستجمهوری سیگنالی برای «درد بیشتر» خواند و گفت که انتظار میرود در روزهای آینده لیر ترکیه باز هم دچار «کاهش» شود.
از سوی دیگر سرمایهگذاران در حال ارزیابی هستند که آیا اردوغان «تغییراتی در مدل اقتصادی غیر سنتی ایجاد خواهد کرد یا خیر؟»
آتیلا یشیلادا، اقتصاددان مطرح ترک هم در پیشبینی نگرانکنندهای گفت اگر اردوغان در انتخابات پیروز شود، ترکیه به دهه ۱۹۷۰ بازمیگردد و بحران اقتصادی بزرگی رخ خواهد داد.
به گفته او اگر اردوغان سیاستهای اقتصادی «غیر منطقی» خود را ادامه دهد به سرعت به سرنوشت مصر و پاکستان دچار خواهد شد.
دادههای بانک مرکزی ترکیه نیز نشان میدهند وضعیتی نزولی بر ذخایر این بانک حاکم است.
بر اساس این دادهها، ذخایر خالص بانک مرکزی در هفته جاری به پایینترین سطح در تاریخ ترکیه رسیده و برابر با «منفی دو دهم میلیارد دالر» کاهش یافته است.
در دو ماه گذشته نیز ذخایر بانک مرکزی ترکیه ۲۵ میلیارد دالر کاهش یافته است.
رویارویی اردوغان و قلیچداراغلو
یک روز مانده به دور دوم انتخابات ریاستجمهوری ترکیه در ۲۸ می (برابر با هفت جورا) رجب طیب اردوغان، یکی از دو کاندیدای این رقابتها از مردم کشورش خواست تا در رایگیری شرکت و روز یکشنبه را تبدیل به شروعی تازه در تاریخ ۱۰۰ ساله جمهوری ترکیه کنند.
رییسجمهوری ترکیه که در این انتخابات با کمال قلیچداراغلو، نماینده ائتلاف احزاب مخالف خود رقابت میکند از شهروندان ترکیه خواست فارغ از هر عقیده، فرقه، قومیت و ترجیح سیاسی در رایگیری شرکت کنند.
قلیچداراوغلو هم در پیامی خواستار مشارکت کسانی در انتخابات شد که به گفته او «عشق به وطن» دارند.
از سوی دیگر قلیچداراوغلو از اردوغان به دلیل پخش ویدیویی تبلیغاتی شکایت کرد. این فیلم کاندیدای ائتلاف اتحاد ملت را در کنار یکی از فرماندهان نظامی حزب کارگران کردستان (پکک) نشان میدهد.
در حالیکه ترکیه گروه پکک را سازمانی «تروریستی» میداند و این گروه اجازه فعالیت در این کشور را ندارد، وکیل قلیچداراوغلو گفت به دلیل این فیلم «ساختگی» برای اردوغان پرونده قضایی تشکیل داده است.