تسنیم، خبرگزاری نزدیک به سپاه پاسداران از تفاهم جمهوری اسلامی با طالبان بر سر اعزام هیات حقیقتیاب برای بررسی عوامل درگیری مرزی روز شنبه در نیمروز خبر داد. تسنیم جزئیات بیشتری درباره هیات حقیقتیاب نداده اما نوشته پل ابریشم در مرز میان افغانستان و ایران در حال حاضر باز شده است.
گذرگاه پل ابریشم روز شنبه پس از آغاز درگیری مرزی میان مرزبانان ایرانی و جنگجویان طالبان بسته شد.
در درگیری چند ساعته روز شنبه در مناطق سرحدی کنگ ولایت نیمروز دستکم دو مرزبان ایرانی و یک جنگجوی طالبان کشته شدند.
خبرهایی درباره کشته شدن غیرنظامیان نیز در رسانهها منتشر شده اما آمار دقیقی درباره جزئیات تلفات غیرنظامیان در دست نیست.
رئیس دفتر نمایندگی سازمان ملل در افغانستان با نمایندگان اتحادیه اروپا و کشورهای آسیای میانه برای افغانستان در پایتخت ترکمنستان گفتوگو کرده است. یوناما گفت که رزا اوتونبایوا در این دیدار، خواستار تقویت تلاشهای اتحادیه اروپا و کشورهای آسیای میانه در افغانستان شده است.
دفتر نمایندگی سازمان ملل در افغانستان روز یکشنبه در بیانیهای اعلام کرد که خانم اوتونبایوا در این نشست، درباره فعالیتهای این سازمان، حقوق بشر، حقوق زنان و همچنین نشست اخیر دوحه درباره افغانستان معلومات داده است.
نمایندگان ویژه اتحادیه اروپا و کشورهای آسیای میانه در چهارم و پنجم جوزا نشستی درباره افغانستان در عشقآباد برگزار کردند.
شرکتکنندگان در پایان این نشست، با صدور یک بیانیه مشترک خواهان تشکیل حکومت فراگیر و لغو محدودیتهای طالبان علیه زنان افغان شدند.
یک روز پس از درگیری مرزی، امیر کیومرث حیدری، فرمانده نیروهای زمینی ارتش و قاسم رضایی، جانشین فرمانده کل انتظامی ایران روز یکشنبه از مرز افغانستان دیدار کردند. آقای حیدری در جریان دیدار از مرز گفت اگر طالبان مقررات بینالمللی مرزی را رعایت نکنند، با برخورد دیگری مواجه خواهند شد.
آقای حیدری میگوید در حال حاضر امنیت کامل در مرز برقرار است. به گفته او حضور نظامی ایران در مرز به معنای خطر نه بلکه برای اشراف اطلاعاتی و امنیتی است.
در همینحال قاسم رضایی، جانشین فرمانده کل انتظامی ایران، با اشاره به تکرار تنشهای مرزی گفت: «در مرز مشترک ایران و افغانستان چند باری است که از طرف حاکمان افغانستان اشتباهی رخ میدهد، طوری که روز گذشته تیراندازی بیجایی از سوی کشور همسایه اتفاق افتاد و اقدام متقابل انجام شد.»
آقای رضایی تصریح کرد: «مرزهای ما با کشورهای همسایه، مرزهای دوستی است و نباید اجازه دهیم اتفاق ناگواری پیش آید.»
مرزبانان ایران و جنگجویان طالبان در اوج تنشهای دو کشور بر سر آب در هلمند وارد درگیری چند ساعته نظامی شدند. رسانههای دولتی ایران کشته شدن دستکم دو مرزبان این کشور و مقامات طالبان کشته شدن یک جنگجوی خود را در جریان این درگیریها تایید کردهاند.
پس از درگیری روز شنبه احمدرضا رادان، فرمانده نیروی انتظامی ایران گفت نیروهای کشورش به هر گونه «تعرض مرزی قاطعانه پاسخ خواهند داد» و طالبان باید در قبال این «عمل نسنجیده» پاسخگو باشند.
در اظهارات تازه طالبان بعد از درگیری مرزی در نیمروز، کمیسیون سیاسی این گروه میگوید سیاست «امارت اسلامی» روابط حسنه با جمهوری اسلامی است. این کمیسیون بر روابط خوب با همسایگان به ویژه ایران تاکید کرده است. هنوز علت این درگیری مشخص نیست، اما در اوج تنشهای آبی میان دو طرف رخ داد.
کمیسیون سیاسی طالبان روز یکشنبه در نشستی به ریاست مولوی عبدالکبیر در عین حال، بر ابعاد حقوقی حقابه و رعایت کردن توافقنامه ۱۳۵۱ هلمند برای حل معضل فعلی آب تاکید کرد.
مقامهای ارشد طالبان در حالی از روابط نیک با تهران سخن میگویند که در روزهای اخیر تنشهای آبی بین افغانستان و ایران افزایش یافته است.
چندی پیش ابراهیم رئیسی، رئیسجمهور ایران، به طالبان "اخطار" داد که حقآبه مردم سیستان و بلوچستان را تامین کنند.
رئیسجمهور ایران افزود: "اگر کارشناسان ما کمبود آب را تایید کنند، حرفی نداریم وگرنه اجازه نخواهیم داد حق مردم ما تضییع شود و این مسأله چیزی نیست که مشمول مرور زمان شود.
با این حال مقامات وزارت خارجه طالبان گفتهاند به کارشناسان ایرانی اجازه نمیدهند از سدهای آبی افغانستان دیدار کنند.
این درگیری، تنشهای موجود بین طالبان و جمهوری اسلامی را وارد مرحله تازهای کرده است. در اوج تنشهای لفظی، روز شنبه گزارش درگیری مرزی میان جنگجویان طالبان و مرزبانان ایرانی منتشر شد و روابط بین دو طرف را ملتهبتر کرد.
درگیری مرزی روز شنبه هرچند ارتباط مستقیم به مناقشه آبی ندارد، اما نشان میدهد که روابط این دو رژیم مذهبی بیش از پیش تیره شده است.
جمهوری اسلامی بارها از سوی مقامهای حکومت پیشین افغانستان به حمایت از طالبان متهم شده بود. تهران با پذیرایی از هیئتهای طالبان و برقراری روابط گرم با این گروه پس از به قدرت رسیدن آن و واگذاری سفارت افغانستان در تهران به آن، نشان داد که از برگشت این گروه به قدرت خوشحال است.
اما حالا بسیاری در تهران میگویند جمهوری اسلامی در محاسبات خود اشتباه کرده و باید سیاستش در قبال افغانستان و به ویژه سپردن سفارت این کشور در تهران به طالبان را بازبینی کند.
سفیر سابق ایران در کابل درگیری مرزی طالبان با مرزبانان ایرانی را «یک جنگ جدی» توصیف کرده و گفته است این درگیری میتواند با «عوامل دیگری» از سر گرفته شود. ابوالفضل ظهرهوند به روزنامه انتخاب گفته که این جنگ، زنگ خطر جدی در مورد نحوه تعامل تهران با طالبان را به صدا درآورده است.
آقای ظهرهوند افزوده که طالبان در حال استفاده از اهرمهای فشار خود از جمله آب هلمند (هیرمند) و بستن مرز اسلامقلعه (دوغارون) است.
آقای ظهرهوند به روزنامه انتخاب گفت: باید هوشیار بود؛ درگیری میتواند با عوامل دیگری از سر گرفته شود. جنگ یک جنگ بسیار جدیست؛ باید افق کار را درست دید و در آن راستا کار کرد. یک مقطع حساس تاریخی را تجربه میکنیم.»
این دیپلومات پیشین ایران افزوده که زیادهخواهیهای طالبان در کنار رفتارهای اخیرشان نسبت به آب و اخلال در مرزها، باعث ایجاد تنشهای نسبی شده است که در آینده میتواند ابعاد خطرناکتری را نشان دهد.
او گفته که روندهای نگرانکنندهای بین ایران و طالبان جریان دارد.
او طالبان را یک مولفه ضدامنیت در منطقه خواند و گفت که امریکاییها این گروه را به عنوان «سرمایه ژئوپلوتیک» خود میبینند.
آقای ظهرهوند گفت که امریکا طبق توافق دوحه، افغانستان را به طالبان سپرد. او افزود: «ما در این طرف باید ببینیم مولفههای ژئوپلوتیک ما چیست تا بتوانیم اهدافمان را مقابل طالبان پیش ببریم. امریکاییها این منطقه را رها نمیکنند. جنگ یک جنگ بسیار جدی است و با این شرایط باید افق کار را درست دید و در آن راستا کار کرد.»
عبدالحمید خراسانی، مسئول قطعه عملیاتی ناصر بدری طالبان در گفتوگو با افغانستان گفت اقدام مرزبانان جمهوری اسلامی به ایجاد پوسته در داخل خاک افغانستان باعث واکنش طالبان و درگیری مرزی شد. این فرمانده تاجیکتبار طالبان گفت هر کس این گروه را تهدید کند، به سرنوشت امریکا دچار میشود.
آقای خراسانی افزود که مرزبانان جمهوری اسلامی همیشه در مناطق مرزی مشکل ایجاد کردهاند. او گفت که کشورهای همسایه افغانستان در مناطق مرزی به قوانین بینالمللی احترام نمیگذارند.
او بیانیه وزارت دفاع این گروه را تکرار کرد که طالبان خواهان جنگ نیست، اما به گفته او اگر به خاک افغانستان «تجاوز» شود، طالبان از قلمرو خود دفاع خواهند کرد.
عبدالحمید خراسانی این جنگ را مقدس خواند و گفت: هر کس سلاح پیشرفته داشته باشد، اینجا شکست خورده است.
با این حال، او گفت که افغانستان روابط خوبی با جمهوری اسلامی دارد و این مشکلات از طریق دیپلماسی حل میشود.