وزارت مهاجرین طالبان اعلام کرد که دو هزار و ۵۲۸ مهاجر افغان از ایران بازگشتهاند. این وزارت روز سهشنبه در توییتی نوشت که این افراد در روز ۲۹ جوزا از طریق مرز اسلامقلعه ولایت هرات به افغانستان وارد شدهاند.
به گفته وزارت مهاجرین طالبان ۴۲۳ نفر از این شهروندان برای دریافت کمک به به نمایندگی سازمان بینالمللی مهاجرت معرفی شدهاند.
پیشتر رسانههای ایرانی گزارش دادند که طی ۹ روز بیش از ۱۳ هزار مهاجر افغان در ایران به مرزبانان طالبان سپرده شدهاند.
در بیش از ۲۰ ماه تسلط طالبان بر افغانستان و افزایش فقر، هزاران شهروند به ایران مهاجرات کردند.
در ماههای گذشته، طالبان پیوسته از بازگشت مهاجران افغان در ایران به افغانستان خبر میدهند. گفته میشود که شماری از این مهاجران به صورت «اجباری» و شماری دیگر نیز «داوطلبانه» به افغانستان بازگشتهاند.
ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان میگوید گزارش اخیر گزارشگر حقوق بشر ملل متحد درباره وضعیت افغانستان حقیقت ندارد و «تبلیغات» علیه این گروه است. ریچارد بنت این گزارش گفته بود که طالبان معترضان زن را پس از دستگیری شکنجه جسمی و جنسی کرده است.
سخنگوی طالبان روز سهشنبه (۳۰ جوزا) در توییتی نوشت که سازمان ملل و «برخی سازمانها و حکومتهای غربی» علیه حکومت این گروه تبلیغات وسیع راهاندازی کردهاند.
مجاهد افزود که قوانین اسلامی در افغانستان نافذ است و اعتراض به آن، «مشکل با اسلام است.»
گزارشگر ویژه سازمان ملل در گزارشی که روز پنجشنبه نشر کرد، به تفصیل موارد گسترده نقض حقوق زنان و محرومیت آنان از حقوق اجتماعی و سیاسی در افغانستان را تشریح کرده است. در این گزارش به ۵۰ دستور گروه طالبان اشاره شده است که در آن حقوق و آزادیهای زنان محدود یا سلب گردیده است.
ممنوعیت تحصیلات عالی و کار در ماههای نخست حاکمیت طالبان، اعتراضهای زنان را در شهرهای مختلف افغانستان برانگیخت. اما، طالبان با توسل به خشونت توانست که جلو گسترش اعتراضهای زنان را بگیرد.
ریچارد بنت در گزارش خود نشان میدهد که چگونه این کار انجام شده است. او در گزارشش نوشت که «زنان معترض با بیرحمی لتو کوب شدند. این قربانیان مورد خشونت جنسیتی، از جمله خشونت جنسی قرار گرفتند که اغلب آن مصداق شکنجه است.»
بنت همچنین گفته است که طالبان یک حکومت «کاملا مردانه و عمدتاً پشتون» را در افغانستان به وجود آورده است و به طور گسترده زنان را از ساختار دولت و جامعه بیرون رانده است.
خبرگزاری ایرنا روز دوشنبه به نقل از فرمانده مرزبانی خراسان رضوی نوشت که در ۹ روز گذشته، ۱۳ هزار و ۸۷۹ افغان را از مرز دوغارون اخراج شده اند. ده روز پیش نیز این مقام جمهوری اسلامی از اخراج ۱۹ هزار افغان دیگر خبر داده بود.
مجید شجاع، فرمانده مرزبانی خراسان رضوی، به ایرنا گفت: «مرزبانان هنگ مرزی تایباد در ۹ روز گذشته این تعداد (۱۳ هزار و ۸۷۹) تبعه غیرمجاز را از طریق مرز دوغارون به کشورشان بازگرداندند.»
او دلیل اخراج را «حضور غیرقانونی» مهاجران افغان در ایران عنوان کرد.
ده روز پیش نیز خبرگزاری ایرنا با نقل و قول از فرمانده مرزبانی نوشته بود: «مرزبانان تایباد در دو هفته گذشته این تعداد (۱۸ هزار و ۹۴۳) اتباع غیرمجاز دستگیر شدند و از طریق مرز دوغارون طرد و تحویل نماینده کشور افغانستان دادند.»
همزمان با قدرتگیری طالبان، شمار قابل توجهی از مردم افغانستان به دلایل اقتصادی یا ترس از دستگیری و شکنجه توسط به ایران و دیگر کشورها مهاجرت کرده اند.
مرکز خبرنگاران افغانستان دوشنبه با نشر اعلامیهای خواستار رهایی رضا شهیر شد.این مرکز به نقل از خانواده این خبرنگار نوشت که او «در ولسوالی شاهجوی زابل» توسط طالبان بازداشت شد. شهیر قبلا نیز از بازداشت و لتوکوب خود توسط طالبان خبر داده بود.
طالبان مانند گذشته درباره بازداشت یا عدم بازداشت این خبرنگار سابق «رادیو تلویزیون فردا» اظهار نظری نکرده است. مرکز خبرنگاران از طالبان خواسته تا در مورد سرنوشت و بازداشت رضا شهیر توضیحات دهد.
در حساب این خبرنگار مطالبی در انتقاد از طالبان نشر یافته است. او خبرها و اطلاعاتی در مورد لتوکوب مردم و تجاوز طالبان به زنان را نشر کرده است.
مرکز خبرنگاران به نقل از برادر رضا شهیر نوشت که رضا با خانوادهاش در ایران زندگی میکرد اما به علت تمدید نشدن ویزه اقامتش، مجبور به بازگشت به افغانستان شده بود. به گفته او، رضا در مسیر راه بازگشت توسط نیروهای طالبان بازداشت شد.
این نخستین بار نیست که خبر بازداشت رضا شهیر نشر میشود. این خبرنگار با انتشار یادداشتی در صفحه فیسبوک خود گفته بود که ۱۳ جوزا ۱۴۰۱ هنگام بازگشت به خانه، توسط گشت سیار طالبان مورد بازرسی و ضرب و شتم قرار گرفت.
او پیش از آن هم گفته بود که طالبان در ۳۰ حمل او را هنگامی که برای پوشش خبری چند انفجار پیهم در مکتب عبدالرحیم شهید به غرب کابل رفته بود، لتوکوب کردند.
مرکز خبرنگاران افغانستان در اعلامیهاش گفته است که «در سال ۱۴۰۱، دستکم ۲۳۷ رویداد نقض آزادی رسانهها و خبرنگاران از جمله ۹۴ مورد بازداشت موقت از چند ساعت و چند روز تا هفته و چندین ماه خبرنگاران را ثبت کرده است. »
دفتر محافظت از کودکان در کابل دوشنبه در اعلامیهای نوشت که حمله گسترده ملخها در شمال افغانستان و کمبود بودجه برای کمکهای بشردوستانه میلیونها نفر را با گرسنگی شدید روبهرو کرده است. کاهش کمکها، «دسترسی ۸ میلیون نفر به غذا را قطع کرده است.»
حمله ملخهای مراکشی به حداقل ۸ ولایت افغانستان در حالی صورت میگیرد که به گفته این سازمان، عدم پایبندی کشورهای کمک کننده ۸ میلیون نفر را از غذای امدادی در دو ماه گذشته محروم کرده است.
این سازمان پیشبینی کرده که احتمالاً در پنج ماه آینده ۱۵.۳ میلیون افغان، از جمله ۳.۲ میلیون کودک، با بحران گرسنگی مواجه خواهند شد. به گفته آن، همزمانی حمله ملخ در شمال افغانستان با کمبود بودجه سازمانهای بشردوستانه را نگرانکننده خوانده است.
دفتر محافظت از کودکان نوشت: «ملخها توانایی نابودی ۱.۲ میلیون تن گندم را دارند که تقریبا یک چهارم برداشت سالانه کشور است و ۴۸۰ میلیون دالر ضرر میرساند.»
این سازمان افزود: «بدون فراهم شدن فوری بودجه، کشور ممکن است به مرحله شبیه قحطی مواجه شود.»
در بیانیه این سازمان در مورد پیامد کاهش کمکها آمده که در دو ماه گذشته دسترسی دستکم هشت میلیون نفر به غذا به دلیل کاهش کمکها قطع شده است.
این سازمان سومین خشکسالی متوالی، ویرانی دههها جنگ، تعلیق کمکهای توسعهای توسط جامعه جهانی و تحریمهای افغانستان را علت بدتر شدن وضعیت خوانده است.
ریچارد بنت، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل روز دوشنبه گفت که «تبعیض شدید و منظم» علیه زنان در افغانستان میتواند آپارتاید جنسیتی تلقی شود. او در نشست شورای حقوق بشر ابراز داشت که تبعیضهای جنسیتی در قلب ایدیولوژی طالبان قرار دارند.
بنت در این شورا درباره وضعیت حقوق بشر در افغانستان به کشورهای عضو صحبت میکرد، جایی که گزارش اخیر او از نقض گسترده حقوق مردم و جنایات جنگی طالبان در اختیار کشورهای عضو قرار گرفت.
بنت گفت: «تبعیض شدید، سیستماتیک و نهادینه علیه زنان و دختران در قلب ایدیولوژی و حاکمیت طالبان قرار دارد که این میتواند نشان دهد آنها احتمالاً مرتکب آپارتاید جنسیتی شده اند.»
بر بنیاد تعریف سازمان ملل، آپارتاید جنسیتی «تبعیض اقتصادی، اجتماعی و جنسی علیه افراد بر اساس جنسیت و جنس است.»
بنت در حاشیه نشست شورای حقوق بشر به خبرنگاران گفت: «ما به بحثهای بیشتر درباره مفهوم آپارتاید جنسیتی ضرورت داریم. اگرچه این نوع آپارتاید هنوز به عنوان یک جرم بینالمللی شناخته نمیشود، اما امکان آن در آینده وجود دارد.»
او افزود: «اگر کسی تعریف آپارتاید را که فعلا محدود به نژاد است، درباره افغانستان به کار برد و به جای نژاد جنس را بگذارد، به احتمال قوی [به عنوان یک جرم] شناخته خواهد شد.»
تلاش گزارشگر ویژه سازمان ملل برای تعریف تبعیض و سرکوب زنان افغان به عنوان آپارتاید جنسیتی از حمایت فعالان حقوق زن برخوردار است.
شهرزاد اکبر، رئیس سابق کمیسیون حقوق بشر افغانستان که طالبان منحل کرد، در این نشست از دعوت نمایندگان طالبان توسط برخی کشورها انتقاد کرد و آن را به معنای عادیسازی آپارتاید جنسیتی توصیف نمود.
در جلسه روز دوشنبه (۲۹ جوزا) این شورا، نمایندگان کشورهای مختلف به نوبت درباره وضعیت حقوق بشر، به ویژه محدودیتهایی که طالبان علیه زنان وضع کرده، از جمله منع کار و آموزش زنان و دختران، سخن گفتند.
این نمایندگان از جامعه جهانی خواستند که موارد نقض حقوق بشر در افغانستان را از نزدیک زیر نظر داشته باشد و طالبان را برای تغییر رفتارشان تحت فشار قرار دهد.
طالبان تبعیض و سرکوب زنان را رد کرده است. این گروه محرومیت زنان و دختران از کار و آموزش را بر بنیاد تفسیر خود از شریعت جایز میداند.
از سوی دیگر، وزیر داخله طالبان ادعا کرده که حکومت این گروه حقوق شرعی زنان را تامین و نکاح اجباری را ممنوع کرده است.
اما، ریچارد بنت در نشست شورای حقوق بشر درباره برخورد طالبان با زنان گفت: «موارد جدی محرومیت زنان و دختران از حقوق اساسی شان و اجرای شدید این اقدامات محدودکننده از سوی مقامات حاکم، احتمالا مجازات جنسیتی استوار بر جنایت علیه بشریت است.»
