رسول موسوی، دستیار وزیر خارجه جمهوری اسلامی ایران با اشاره به اظهارات مقامهای طالبان که ایجاد حکومت فراگیر را یک مسئله داخلی دانستهاند، گفته جامعه جهانی و همسایگان افغانستان امنیت، صلح و ثبات پایدار در این کشور را در تشکیل حکومت فراگیر میبینند.
آقای موسوی روز شنبه (۱۷ سرطان) در توییتی نوشت که موضوع تشکیل حکومت فراگیر در افغانستان، یکونیم سال قبل از تسلط طالبان در قطعنامههای ۲۵۱۳ و ۲۵۹۳ شورای امنیت سازمان ملل تاکید شده است.
آقای موسوی تصریح کرده که در تمام نشستهای بینالمللی از جمله چهار نشست وزرای خارجه کشورهای همسایه افغانستان و نشست اخیر دوحه، موضوع تشکیل حکومت فراگیر مطرح شده است.
جامعه جهانی و کشورهای همسایه افغانستان بارها از طالبان خواستار تشکیل حکومت فراگیر شدهاند. در پاسخ، مقامهای طالبان پیهم گفتهاند که تشکیل حکومت فراگیر موضوع «داخلی» افغانستان است و در مواردی هم ادعا کردهاند که حکومت کنونی طالبان «همهشمول» است.
خبرگزاری دولتی جمهوری اسلامی گزارش داد محمد رامز رشیدی و سیدنعیم هاشمی قتالی، متهمان حمله به زیارتگاه شاهچراغ در شیراز در ملاء عام اعدام شدهاند. پیشتر سازمان حقوق بشر ایران گفت این دو شهروند افغانستان بدون هیچ مدرکی محکوم به اعدام شدهاند.
خبرگزاری ایرنا روز شنبه (۱۷ سرطان) نوشت که این دو متهم، پیش از طلوع آفتاب امروز، در خیابان مجاور زیارت شاهچراغ در ملاء عام اعدام شدند.
حمله به زیارت شاهچراغ در چهارم میزان پارسال رخ داد که دستکم ۱۳ کشته و ۲۰ زخمی برجا گذاشت.
گروه داعش با انتشار بیانیهای مسئولیت حمله خونین بر زیارتگاه شاهچراغ در شیراز ایران را به عهده گرفت.
ایرنا درباره متهمان اعدامشده در ارتباط به این رویداد نوشت: « این ۲ فرد تروریست که نقش مستقیمی در طراحی حمله و پشتیبانی از عامل اصلی ترور داشتند و در دیوان عالی کشور نیز تایید شد.»
طبق این گزارش، دادگاه جمهوری اسلامی ایران عمل این دو فرد را «مصادیق بارز و روشن بغات و محاربین و مفسدین فیالارض» دانسته است.
در همین حال، پنجشنبه گذشته، سازمان حقوق بشر ایران از اعدام قریبالوقوع دو شهروندان افغانستان در ارتباط به پرونده زیارتگاه شاهچراغ خبر داد.
این سازمان در بیانیهای نوشت که احکام صادر شده علیه محمد رامز رشیدی و نعیم هاشم قتالی وجاهت قانونی ندارد.
محمود امیریمقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران گفت که این دو افغان، پس از از یک دادگاه «به شدت ناعادلانه بدون مدارکی که دال بر مجرمیت آنها باشد»، به اعدام محکوم شدهاند.
به گفته آقای امیریمقدم: «آنها قربانیان کمهزینه ماشین اعدام جمهوری اسلامی هستند که حکومت با اعدامشان سعی میکند بر مسئولیت خود در فاجعه تروریستی شاهچراغ سرپوش بگذارد و از سوی دیگر، هراسافکنی کند.»
سازمان حقوق بشری ههنگاو هم در ماه جوزا نوشت که دو شهروند افغانستان در ایران معرض اعدام قرار دارند. این سازمان افزود که بر اساس اطلاعات موجود متهمان از دسترسی به روند «دادرسی منصفانه حداقلی و حقوق دفاعی موثر» محروم بودهاند.
سازمانهای حقوق بشری ایران از جامعه جهانی خواسته بودند که مانع اعدام این شهروندان افغانستان شود.
پیش از این وزارت اطلاعات ایران تایید کرده بود که عاملان حمله به شاهچراغ، از افغانستان، تاجیکستان و آذربایجان بودند.
دفتر کفیل رئیسالوزرای طالبان اعلام کرده که یک شرکت افغانیچینی قصد دارد حدود ۳۵۰ میلیون دالر در افغانستان سرمایهگذاری کند. این دفتر جمعه (۱۶ سرطان) در رشتهتوییتی نوشت که شرکت «فان چینا افغان» در تولید برق و سمنت و بخش صحت سرمایهگذاری میکند.
براساس این توییتها، مسئولان این شرکت این موضوع را در دیدار با مولوی عبدالکبیر، کفیل و معاون سیاسی رئیسالوزرای طالبان بیان کردند.
دفتر این مقام طالبان در رشتهتوییت خود افزوده است که این شرکت در زمینه استخراج و تجارت معادن فعالیت دارد و از ماههای آینده به سرمایهگذاری در افغانستان آغاز خواهد کرد.
در همین حال، سرپرست دفتر نخستوزیری طالبان در این دیدار با تاکید بر حفظ جان و مال سرمایهگذاران داخلی و خارجی، از همه آنان خواسته است که برای سرمایهگذاری در افغانستان اقدام کنند.
مولوی عبدالکبیر مدعی شده که در حال حاضر فرصت سرمایهگذاری در افغانستان «بهتر از زمان دیگر» فراهم شده است.
به نوشته دفتر این مقام طالبان، شرکت «فان چینا افغان» شرکتی است که با مشارکت شرکت نفت و گاز آسیای مرکزی سینکیانگ چین و «وطن گروپ» افغانستان تاسیس شده است.
چین در سالهای اخیر فرایند سرمایهگذاری خود در زمینههای گوناگون اقتصادی در افغانستان را سرعت بخشیده است.
چندی پیش وزیران خارجه چین و پاکستان اعلام کردند که با وارد کردن افغانستان در شبکه پروژههای دهلیز اقتصادی چین و پاکستان، سطح همکاری اقتصادی و عمرانی با این کشور را افزایش میدهند.
بیجینگ گفته است که در صورت عملی کردن این تصمیم، چین میلیونها دالر در پروژههای زیربنایی حکومت طالبان سرمایهگذاری خواهد کرد.
همچنین در ماه حمل سال جاری وزارت معادن و پترولیم طالبان اعلام کرد که شرکت چینی «گوچین» قصد دارد ده میلیارد دالر در معادن لیتیم افغانستان سرمایهگذاری کند.
در همین حال، چندی پیش وزیر خارجه طالبان در دیدار با وزیر خارجه چین گفته بود که این گروه میخواهد افغانستان در زمینههای اقتصادی، تجاری و سرمایهگذاری شریک خوبی برای بیجینگ باشد.
رئیسجمهور پیشین افغانستان و وزیر خارجه آلمان در گفتوگوی ویدئویی بر رفع ممنوعیت آموزش و اشتغال دختران و زنان در افغانستان تاکید کردند. حامد کرزی روز جمعه (۱۶ سرطان) در توییتی نوشت که آنها بر اهمیت گفتوگوی میان افغانها هم تاکید کردند.
رئیسجمهور پیشین افغانستان که در کابل تحت کنترول طالبان به سر میبرد، از کمکهای بشردوستانه آلمان به افغانستان سپاسگزاری کرده و خواستار ادامه آن شده است.
پس از روی کار آمدن طالبان در ماه اسد ۱۴۰۰، بیکاری و فقر در افغانستان بهشدت گسترش یافته و براساس آمار سازمان ملل، در حال حاضر بیش از دوسوم جمعیت این کشور نیازمند کمک بشردوستانه است.
در نزدیک به دو سال اخیر، ماهیانه چهل تا هشتاد میلیون دالر تحت عنوان کمک بشردوستانه بینالمللی به افغانستان سرازیر میشود.
شماری از منتقدان و مخالفان طالبان گفتهاند که این گروه از این کمکها برای تقویت نیروها و حمایت هواداران خود استفاده میکند.
وزارت خارجه آلمان هنوز درباره این دیدار مجازی آلنا بربوک با حامد کرزی اظهار نظر نکرده است.
آقای کرزی در صفحه کاربری خود در توییتر افزوده که دو طرف در این کنفرانس وئویی درباره تامین صلح و برقراری ثبات پایدار در افغانستان تبادل نظر کردند.
روزنامه واشنگتنپست گزارش داده که ممنوعیت آموزش و کار زنان به دستور طالبان، به بحران سلامت روان در میان آنها دامن زده است. متخصصان سلامت روان در پنج شفاخانه افغانستان هم گزارشهای مشابهی از افزایش بحران سلامت روانی در میان دختران ارائه کردهاند.
شفیع عظیم، روانپزشک، در مصاحبه با واشنگتن پست گفته که در ماههای اخیر «شفاخانه صحت روانی» در کابل مملو از بیمارانی است که رنجهای متفاوتی را تجربه میکنند.
او گفته که «محدودیتها و تغییرات ناگهانی» در کشور باعث ترومای روانی بیشتر زنان و دخترانی شده است که به این بیمارستان مراجعه میکنند.
آقای عظیم با اشاره به «منزوی و افسرده شدن دختران مراجعهکننده» گفته که آنان «میترسند که هرگز به سر کار نروند یا به مدرسه برنگردند».
همچنین طبق نتایج تحقیقی که در مجله «روانشناسی بیامسی» منتشر شده، حدود نیمی از زنان افغان در سطح بالایی از ناراحتیهای روانی رنج میبرند.
در همین حال، متخصصان سلامت روان در مراکز صحی شهرهای دیگر افغانستان نیز گفتهاند که بسیاری از زنان دچار مشکلات روحی و روانی هستند و تحت درمان با دارو قرار دارند.
شفیق عمیر، مسئول بخش صحت روانی در شفاخانه دولتی هرات، اما با رد این گزارشها گفته است که «هیچ موردی» از دختران را ندیده است که به دلیل مسدود شدن مکاتب «دچار مشکلات روحی و روانی» شده باشد.
با این حال، یکی از پزشکان در مرکز صحت روانی هرات به شرط محفوظ ماندن نامش، گفته است: «زنانی که برای کنار آمدن با محدودیتهای طالبان تلاش میکنند، ۸۰ درصد از بیماران غیربستری در این مرکز را تشکیل میدهند.»
چندی پیش نیز بیبیسی در گزارش ویژهای به نقل از یک روانشناس نوشته بود که اندیشیدن به خودکشی در افغانستان، به ویژه در میان زنان همهگیر شده است.
براساس گزارش بیبیسی، حاکمیت طالبان در افغانستان و محدودیتهای گسترده این گروه در برابر زنان از جمله ممنوعیت حق آموزش و کار، از عمدهترین دلایل خودکشی در میان زنان افغان است.
همچنین سازمان ملل برآورد کرده است که در جامعه عمیقا مردسالار افغانستان از هر دو نفر یک نفر – که بیشتر آنها زن هستند - حتی قبل از تسلط طالبان در سال ۲۰۲۱ از ناراحتیهای روانی رنج میبردند.
در نزدیک به دو سال گذشته، مقامهای سازمانهای بینالمللی و دیپلوماتهای برخی کشورها، پیوسته با رهبران طالبان دیدار کردهاند و این گروه، از این ملاقاتها بیانیه صادر کرده است.
بررسیها در چند مورد نشان میدهد که طالبان در بیانیههای خود درباره دیدار رهبران این گروه با مقامهای خارجی، اظهارات آنها را «گلچین» کرده و در مواردی نیز به دستکاری متوسل شده است.
در تازهترین مورد، وزارت خارجه طالبان روز جمعه (۱۶ سرطان) در توییتی نوشت که سفیر جاپان در دیدار با وزیر خارجه این گروه، از «تامین امنیت بیسابقه» در افغانستان تحت کنترول طالبان ستایش کرده است.
در مقابل، سفارت جاپان در کابل به شیوه محتاطانهای ادعای طالبان را تکذیب کرد و با ریتوییت بیانیه وزارت خارجه طالبان، نوشت که تاکاشی اوکادا در دیدار با امیر خان متقی، درباره «حکمرانی بهتر، آموزش و اشتغال زنان» گفتوگو کرده است.
در مورد دیگر، شماری از مقامهای ارشد طالبان برای ادای مراسم حج به عربستان سعودی سفر کردند. ذبیحالله مجاهد، عکسی از لحظه دستدادن محمد بن سلمان با ملایعقوب منتشر کرد و نوشت که وزیر دفاع طالبان «ضمن سفر حج، با ولیعهد عربستان سعودی، محمد بن سلمان دیدار کرد.»
در عکس منتشر شده که از یک پذیرایی عمومی است، محمد بن سلمان را در حال دست دادن با شماری از مهمان خارجی نشان میدهد.
همزمان خبرگزاری دولتی عربستان سعودی نوشت که محمد بن سلمان ضیافتی برای روسای جمهور و مقامات خارجی شرکتکننده در حج امسال برگزار کرد. در این گزارش، از دست دادن ولیعهد عربستان سعودی با پادشاه مالیزیا، روسای جمهور پاکستان، سنگال و بنگلادیش یاد شده، اما درباره دعوت و شرکت طالبان در این ضیافت چیزی گفته نشده است.
در کنار این، حاجی زید، سخنگوی والی طالبان در ماه دلو پارسال، از دیدار هیئت بلندپایه سازمان ملل به رهبری امینه محمد، معاون دبیرکل این سازمان با معاون والی طالبان در قندهار خبر داد. او در توییتی نوشت که امینه محمد در این دیدار گفته است که سازمان ملل «با تمام قدرت متعهد است روابط طالبان با جامعه جهانی را بهبود ببخشد و تقویت کند.»
به دنبال نشر این توییت، سازمان ملل بیانیهای درباره این دیدار منتشر کرد که نشان میداد طالبان اظهارات جعلی را به مقام ارشد این سازمان نسبت دادهاند.
سازمان ملل در بیانیهای با لحنی جدی نوشت: «این هیئت مستقیماً هشداری را در مورد فرمان اخیر منع کار زنان در سازمانهای غیردولتی ملی و بینالمللی به طالبان اعلام کرد.»
امینه محمد گفت: «پیام من به طالبان بسیار واضح بود. محدودیتهای طالبان آیندهای را برای زنان و دختران افغان رقم میزند که آنها را در خانههایشان زندانی، حقوق آنها را نقض و جامعه را از خدماتشان محروم میکند.»
در موردی دیگر، خالد حنفی، وزیر امر به معروف طالبان در ماه جدی پارسال، در نشستی در کابل گفت که به دنبال توضیح او درباره فعالیتهای این وزارتخانه، نماینده یوناما گفت که وزارتی مثل «امر به معروف در اروپا هم ضروری است.»
این اظهارات نسبت داده شده به مقام نمایندگی سازمان ملل در افغانستان، با انتقادهای گستردهای مواجه شد و شهروندان خواستار توضیح یوناما شدند.
یوناما اظهارات وزیر امر به معروف طالبان تکذیب کرد و اعلام کرد که مقام این دفتر چنین چیزی نگفته است.
مقامها، ادارات و افراد طالبان، حضور وسیعی در شبکههای اجتماعی به ویژه توییتر دارند و ملاقاتهای مقامهای این گروه با دیپلوماتهای خارجی را نیز به گونه گسترده بازتاب میدهند.
کارشناسان مسائل افغانستان و منتقدان طالبان بارها گفتهاند که طالبان هم در جریان جنگ با حکومت پیشین و هم پس از تسلط در افغانستان، بازی تبلیغاتی گستردهای در شبکههای اجتماعی به ویژه توییتر به راه انداخته است. افراد، ادارات و رسانههای طالبان، پیوسته سعی میکنند که اوضاع افغانستان را به نفع خود به تصویر بکشند و از سویی هم، با ایجاد حسابهای جعلی، در زمینههای مختلف دست به انتشار تبلیغات بزنند.
