بانک جهانی براساس دادههای غیررسمی مرکز احصائیه و معلومات طالبان گزارش داده که کاهش تورم تا ماه ثور عمدتاً ناشی از کاهش ۵.۸۵ درصدی مواد غذایی نسبت به سال گذشته است.
این نهاد در توضیح کاهش نرخ تورم در افغانستان نوشته که در نیمه اول ۲۰۲۰ به دلیل شوک قیمت جهانی کالاها و اختلال در عرضه اقلام غذایی تورم در داخل کشور افزایش یافت.
طبق گزارش، کاهش قیمتهای بینالمللی در نیمه اول سال ۲۰۲۳ و حفظ ارزش افغانی به کاهش قیمتهای داخلی، بهویژه برای مواد غذایی و سوخت کمک کرده است. همچنین طبق این ارزیابی، کاهش قابل توجه تعرفههای گمرکی بر اقلام غذایی وارداتی نیز در کاهش قیمتها نقش داشته است.
معاون اقتصادی رئیس الوزرای طالبان این گزارش را ستوده و در بیانیهای نوشته است: «در مورد وضعیت اقتصادی کشور مسایل مثبتی که در گزارش تصریح شده، این یک واقعیت است و به همین شکل تمامی پیشرفتهای انجام شده به جهانیان آشکار و از آن چشمپوشی نشود.»
بانک جهانی در گزارش خود براساس بررسی نظارت «جانب سوم» نوشته که بازارهای عمده در سراسر کشور همچنان مواد غذایی ضروری و کالاهای غیرغذایی کافی دارند، اما طبق این ارزیابی تقاضا در مقایسه با گذشته کاهش یافته که باعث کاهش قیمتها شده است.
گزارش اما مطابق با نتایج اولیه بررسی وضعیت رفاه در افغانستان تاکید کرده که در وضعیت کنونی بیش از نیمی از خانوادههای افغان همچنان در حفظ منبع درآمد خود با چالشهای قابل توجهی روبهرو هستند و به طور فزایندهای به کمکهای بینالمللی و حوالهها برای رفع نیازهای خود متکی هستند.
طبق این ارزیابی کاهش قدرت خرید و راکد ماندن بازار باعث شده تا نرخ تورم سالانه در ماه می ۲۰۲۳ به «منفی ۲.۸۳ درصد» کاهش یابد.
بانک جهانی در گزارش خود با اشاره به افزایش ارزش واحد پول افغانی نوشته است که کسری تجاری از ماه جنوری تا می ۲۰۲۳ نسبت به مدت مشابه در سال ۲۰۲۲، یک میلیارد دالر افزایش یافته است.
گزارش افزوده که با توجه به دلیل کمبود اطلاعات دلایل این بهبود واضح نیست، اما گزارش تصریح کرده که تقویت نرخ افغانی در مقابل ارزهای خارجی نشان میدهد که ممکن است منابع ناشناس مالی دیگری به غیر از محمولههای نقدی دالر امریکا و سایر حوالههای شخصی در پشتیبانی از حساب جاری وجود داشته باشد.
بانک جهانی همچنین براساس اطلاعات نهاد ناظر مستقلی که ارزیابی را انجام داده، نوشته است که شرکتهای خصوصی در طول ماه جون ۲۰۲۳ دسترسی بهتری به سپردههای بانکی خود داشتند.
بانک جهانی در توضیح بهبود عرضه خدمات بانکی نوشته است که حکایتهایی وجود دارد که نشان میدهد بهبود وضعیت نقدینگی در بانکهای تجاری ممکن است در آن نقش داشته باشد.
بانک جهانی در گزارش خود براساس مصاحبههای تلفنی با ۱۲۰۰ مرد و ۳۵۰ زن کارمند دولت آورده است که تقریبا تمامی آنها حقوق خود را در آن ماه دریافت کردهاند. طبق این گزارش، حدود ۹۰ درصد این کارمندان گفتهاند که حقوق خود را از طریق حسابهای بانکی دریافت کردهاند. با این حال، ۵۱ درصد آنها گفتهاند که هنگام گرفتن حقوق خود با مشکل مواجه شدهاند.
پاسخ دهندگان معمولا از شلوغی شعبههای بانکها و اسکناسهای بیکیفیت شکایت داشتهاند و در همین حال، برخی نیز از محدودیت برداشت پول از حسابهای بانکی خود اظهار نارضایتی کردهاند.
افزایش ۱۶ درصدی درآمد از بابت صادرات
طبق ارزیابی بانک جهانی، در چهار ماه اول سال مالی ۲۰۲۳ در مجموع به ۶۳ میلیارد افغانی رسیده است که نسبت به مدت مشابه در سال مالی قبلی ۱۶ درصد افزایش را نشان میدهد.
دلیل اصلی این رشد مالیاتهای مرزی مانند عوارض گمرکی و مالیات بر مشاغل است که نسبت به چهار ماهه اول سال مالی ۲۰۲۲ افزایش ۲۳ درصدی داشته است.
براساس گزارش، اداره گمرکات طالبان تقریباً ۶۰ درصد از کل درآمد طالبان را که بیشتر از گذرگاههای مرزی با ایران و پاکستان بود، در این بازه زمانی جمعآوری کرده است.
طبق این ارزیابی، درآمدهای داخلی طالبان نسبت به سال گذشته هفت درصد افزایش داشته است. افزایش درآمدهای داخلی بیشتر به دلیل افزایش حق امتیاز استخراج معادن و هزینههای گذرنامه عنوان شده است.
بهبود وضعیت سیستم صحی
بانک جهانی براساس دادههای سیستم اطلاعات «مدیریت سلامت» نوشته که حدود ۵.۱ میلیون معاینه مراقبتهای قبل از زایمان در ۲۳۰۰ مرکز صحی عاجل بین جنوری ۲۰۲۲ تا جون ۲۰۲۳ به ثبت رسیده است.
براساس این دادهها، پاسخهای اضطراری صحی از فبروری ۲۰۲۳ تا ۱۳ درصد بهبود یافته است. طبق این گزارش، علاوه بر این از جنوری ۲۰۲۲ حدود یک میلیون تولد با کمک تسهیلات پاسخ اضطراری صحی انجام شده است.
