شورای مقاومت ملی سخنان زلمی خلیلزاد را «اهانت» به مردم و جامعه سیاسی افغانستان خواند

آقای فلاحت‌پیشه از ورود این «نظامیان» ابراز نگرانی کرد و گفت مقامات ایران باید این موضوع را رصد کند.

با این حال او توضیح نداد منبع آماری که درباره پناهجویان افغان ارائه می‌دهد کجاست.

آقای فلاحت‌پیشه همچنان ادعا کرد که براساس آمارهای غیررسمی پس از تسلط طالبان بر افغانستان روزانه به طور متوسط ۱۰ هزار نفر به آمار مهاجرین ایران افزوده می‌شود. او مدعی شد که «در خوش‌بینانه‌ترین حالت از هر پنج نفر جمعیت افغانستان یک نفر در ایران حضور دارد.»

این مقام پیشین نظامی ایران از وجود «فساد سیستماتیک» در روند انتقال افغان‌ها به ایران ابراز نگرانی کرد و گفت در ازای عبور هر فرد به ایران بیش از ۵۰۰ دالر مطالبه شده و «عده‌ای از ایران و افغانستان از انتقال این افراد به ایران سود می‌برند.»

این ادعا در حالی مطرح شده است که مقامات رسمی جمهوری اسلامی ایران از بازداشت هزاران پناهجوی افغان از این کشور خبر می‌دهد.

مجید شجاع، فرمانده مرزبانی خراسان رضوی ایران گفت از ابتدای ۱۴۰۲ تاکنون، ۲۲۴ هزار مهاجر افغان از ایران اخراج و به طالبان تحویل داده شده‌اند.

به گفته آقای شجاع، آمار اخراج پناهجویان افغان از ایران امسال نسبت به مدت مشابه پارسال ۱۵ درصد افزایش داشته است.

به دنبال تسلط طالبان بر افغانستان در اسد ۱۴۰۰، موجی از مهاجرت افغانستان به کشورهای همسایه و دیگر کشورهای جهان شکل گرفت.

بسیاری از کسانی که مجبور به ترک افغانستان شدند، کارمندان دولت پیشین افغانستان، فعالان حقوق بشر، کارمندان رسانه‌ها و افرادی بودند که به دلیل تهدیدات طالبان و یا نقض حقوق اساسی بشری‌شان سرزمین خود را ترک کردند.

این مقام جمهوری اسلامی ایران روز شنبه (۲۱ اسد) در مصاحبه با خبرگزاری ایرنا گفت این افغان‌ها از نقاط مختلف ایران شناسایی و از طریق مرز تایباد تحویل طالبان داده شدند.

پس از تسلط طالبان بر افغانستان، موجی از مهاجرت شهروندان این کشور به کشورهای همسایه و جهان راه افتاد. بسیاری از کسانی که این کشور را ترک کردند، کارمندان دولت پیشین، فعالان حقوق بشر و فعالان رسانه‌ای بودند که از ترس فشار و تهدیدات جانی طالبان سرزمین خود را ترک کردند.

چندی قبل علی کاظمی، معاون وزیر عدلیه جمهوری اسلامی گفت ایران مقصد ۶۳ درصد از پناهندگان افغانستان است.

کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان از کشورهای همسایه افغانستان بارها خواسته است که از اخراج مهاجران افغان دست بردارند.

با این حال در تصاویری که به افغانستان اینترنشنال رسیده، دیده می‌شود که زنان معترض محل تجمع خود را تغییر داده و در یک خیابان دیگر، قطع‌نامه خود را می‌خوانند.

آنان گفتند به دلیل تهدیدات امنیتی، نتوانستند بنرهای خود را برافرازند.

همزمان ویدیوهایی از تخار به افغانستان اینترنشنال رسیده که در آن دیده می‌شود گروهی از زنان معترض با حضور در خیابان، علیه سیاست‌های طالبان شعار می‌دهند.

در این ویدیو دیده می‌شود که زنان معترض در خیابان‌های تخار در شعارهای خود می‌گویند: «مرگ بر ستمگر، چه طالب چه لابی‌گر».

«هشدار، هشدار، جهان فراموش‌کار» و «طالب جنایت می‌کند، امریکا حمایت می‌کند» نیز از شعارهایی است که زنان معترض در تخار سر دادند.

در همین حال جنبش‌های اعتراضی زنان افغانستان بیانیه‌ای به مناسبت پانزده آگست، سالگرد سقوط افغانستان به دست طالبان منتشر کرده و طالبان را یک گروه «تروریستی» و «فاشیستی» خوانده است.

در بیانیه آمده است که مردم در حاکمیت «فاشیستی طالبان» نمی‌توانند نفس بکشند.

جنبش‌های اعتراضی زنان افغانستان می‌گوید افغانستان به صحرای بی‌قاعده و بی‌قانونی می‌ماند که مردمش از شدت ناامیدی فقط به خودکشی و فرار فکر می‌کنند.

این زنان می‌گویند خواست همه مردم به ویژه زنان افغانستان، پایان بی‌قید و شرط طالبان است.

این ویدیو در تاریکی شب تصویربرداری شده و امکان تشخیص محل رویداد برای بیننده ممکن است. با این حال در خبرنامه جبهه آزادی آمده است که این حمله ساعت ۱۱:۴۰ دقیقه جمعه‌شب (۲۰ اسد) در گارنیزیون طالبان در پلخمری اتفاق افتاده است.

براساس خبرنامه، در این حمله به «رزمندگان جبهه آزادی» آسیبی نرسیده است.

مقامات طالبان هنوز درباره این ادعا واکنشی نشان نداده‌اند.

جبهه آزادی روز جمعه (۲۰ اسد) نیز گفت در «عملیات اپراتیفی» در پل سرخ کابل، پنج عضو طالبان را کشته و دو عضو دیگر این گروه را زخمی کرده است.

همزمان منابع محلی در غرب کابل از شنیدن صدای انفجار و تیراندازی در این منطقه خبر دادند.

شهروندان فراجناحی و آگاه افغانستان باید این ارزیابی را فراتر از موضع‌گیری‌های رهبران سیاسی انجام دهند.

اغلب رهبران سیاسی مخالف طالبان و هواداران‌شان در فضای مجازی بر این بخش از سخنان خلیلزاد تمرکز کردند که او خواهان بازگشت رهبران سیاسی و آمادگی‌شان برای دادن قربانی برای کار از درون کشور شده است.

کم نیستند رهبران سیاسی در کشورهای منطقه که برای مبارزه سیاسی در داخل کشور مانده‌ و قربانی داده‌اند. نزدیک‌ترین نمونه‌ها شاید میرحسین موسوی و عمران خان، رهبران مخالف ایرانی و پاکستانی باشند.

با این حال رهبرانی که در سقوط افغانستان آنها نیز کمابیش مسئولیت داشتند، معتقدند که شرایط افغانستان فرق می‌کند و امکان کار سیاسی از داخل کشور میسر نیست.

سیاسیون سنتی مخالف طالبان بیشتر به ترغیب زلمی خلیلزاد برای بازگشت آنها به افغانستان تمرکز کردند و بخش دیگر سخنان نماینده پیشین امریکا در امور افغانستان از توجه دور ماند.

آقای خلیلزاد در این مصاحبه توضیح می‌دهد که نگران «آینده ناروشن افغانستان» است و نظام طالبان با سوال‌های جدی روبروست.

بنابرین گذشته از کارنامه جنجالی سفیر سابق امریکا و حب‌و‌بغض سیاستمداران، نباید این نکته را ساده گرفت. چرا که باید به بحران افغانستان، فراتر از منافع جناحی و سمتی سیاستمداران پرداخته شود.

خلیلزاد در بخشی از مصاحبه که نشر شده گفت: «به فکرم هنوز زود است که درباره روز سقوط کابل و تاثیراتش بر آینده درازمدت افغانستان نتیجه‌گیری کرد. گرچه دو سال گذشته که از یک نگاه، مدت طولانی بوده اما از نگاه تاریخ هنوز زود است. ببنیم که چه چیزهای بالاخره سر آینده طولانی افغانستان تاثیر خواهد داشت. راه آینده افغانستان از نگاه تاریخی چگونه خواهد شد.»

او افزود: «بدون آنکه سر یک فورمول توافق شود، آینده افغانستان با سوال روبرو خواهد بود. یک دلیلی که عرض کردم [این است] که هنوز زود است درباره نتیجه نهایی صحبت کرد. گام‌هایی مانده که باید برداشته شود. آیا این گام‌ها برداشته می‌شود؟ اگر برداشته می‌شود، یک راه برای آینده افغانستان و اگر برداشته نشود، راه دیگری در انتظارش خواهد بود.»

تا همین‌جا هم چند چیز از دیدگاه زلمی خلیلزاد مشخص است:

۱. طالبان در ایجاد یک حکومت پایدار ناکام مانده و نظام طالبانی شکننده است. چرا که او منتظر ارائه یک فورمول مورد توافق میان مردم افغانستان است؛

۲. گام‌ها و آینده‌ای که خلیلزاد از آن حرف می‌زند، آشکارا در راستای اجرایی شدن بخش دیگری از پیمان طالبان برای گفت‌وگو با ملت افغانستان و ایجاد ساختاری است که بنیاد یک حکومت مشروع را بگذارد. حالا این سنگ‌بنا می‌تواند لویه جرگه، شورای رای‌زنی، انتخابات یا هر ساختار مورد قبول برای مردم افغانستان و جامعه جهانی باشد که زمینه بازگشت حکومت قانون را فراهم کند؛

۳. باز هم از فحوای کلام او می‌توان پی‌برد که اگر طالبان به گفته خلیلزاد «به چنین فورمولی» تن ندهد، طرف‌ها، احزاب، اقوام و حتی قدرت‌های منطقه‌ای ذینفع در افغانستان بی‌کار نخواهد نشست.

نشانه‌های مخالفت فرامرزی از همین حالا در خصوص انحصار قدرت به دست گروهی که تک‌قومتی، تک‌جنسیتی و تک‌حزبی است، بروز کرده است. گذشته از نگرانی تاجیکستان که از روز اول ابراز شد، صداهای مخالفت بیشتر از جمهوری اسلامی ایران نیز شنیده می‌شود. روز یکشنبه (۲۱ اسد) روزنامه هم‌میهن ایران در ادامه نقد تعامل حکومت ایران با طالبان نوشت: «ایران خطر طالبان را جدی بگیرد.»

روزنامه هم‌میهن با برشمردن چهار تعارض امنیتی «جدی» بین جمهوری اسلامی و طالبان در مطلبی «هشدارآمیز» نسبت به این موضوع نوشت باید خطر طالبان جدی گرفته شود.

حشمت الله فلاحت‌پیشه، رئیس پیشین کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در همین رابطه به روزنامه اینترنتی «فراز» گفت که بیش از یک‌ونیم میلیون از کسانی که سابقه فعالیت نظامی در افغانستان داشتند پس از روی کار آمدن دوباره طالبان به ایران آمده‌اند.

علاوه بر ایران، ادبیات کارشناسان روسی هم در مقابل طالبان انتقادی می‌شود و هر نوع اقدام این قدرت‌ها در زمینه تقویت جبهات مانند آزادی و مقاومت ملی می‌تواند افغانستان را به میدان یک کشمکش دیگر نظامی تبدیل کند.

از این جهت هشدار خلیلزاد و ارزیابی او از اوضاع نشان می‌دهد که به زبان خودش کار تمام نشده است و با توجه به ماموریت چند دهه‌ای او و شناختش از راهروهای قدرت در واشنگتن، نباید حرف او را نادیده گرفت. چرا که امریکا هر بار در مورد افغانستان جدی شده است، سراغ خلیلزاد رفته است.