مطلق بن ماجد القحطانی، نماینده ویژه وزارت خارجه قطر روز چهارشنبه با رزا اوتونبایوا، نماینده ویژه دبیر کل سازمان ملل در امور افغانستان دیدار کرد. دو طرف در مورد همکاری قطر و سازمان ملل و آخرین تحولات در افغانستان گفتوگو کردند.
به گزارش روزنامه گلف تایمز، خانم اوتونبایوا و هیئت همراه او در حال بازدید از قطر است. این روزنامه جزییات بیشتری از این دیدار منتشر نکرده است.
قطر در سالهای اخیر از بازیگران اصلی مسئله افغانستان بوده است و توفقنامه امریکا و طالبان که به سقوط کابل انجامید در دوحه به امضا رسیده است.
قطر در طول دو سال گذشته نیز میزبان مقامهای غربی و نمایندگان طالبان بوده است و آخرین دیدار نمایندگان ویژه امریکا در امور افغانستان با امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان و هیئت همراه او در هفتههای گذشته در قطر انجام شد.
قطر در جریان عملیات تخلیه و پس از آن میزبان هزاران افغان بوده که بهدلیل نگرانیهای امنیتی از افغانستان بیرون کشیده شدهاند.
گوردون براون، نخستوزیر سابق بریتانیا میگوید با عقاید طالبان نباید به عنوان تفاوت نظر برخورد کرد و باید دیدگاههای مذهبی این گروه درباره مسائل مختلف زیر سوال برده شود. او از کشورهای اسلامی خواست هیئتی برای متقاعد کردن طالبان به قندهار بفرستند.
اظهارات براون در مورد رفتار طالبان با زنان و دختران در این هفته توجه رسانهها را به خود جلب کرده است. او که نماینده سازمان ملل در امور آموزش است، روز ۱۹ اسد گفت که رفتار طالبان با زنان «جنایت علیه بشریت» است. براون از دادگاه بینالمللی جنایی در لاهه خواست که مقامهای مسئول طالبان را مورد پیگرد قرار دهد.
براون روز چهارشنبه در گفتوگو با وبسایت خبری عرب نیوز گفت که دیدگاههای ایدیولوژیک طالبان «به طور مستقیم» به چالش کشیده شود، زیرا به گفته او این دیدگاهها ریشه در «قرآن و دین اسلام» ندارد.
طالبان میگوید که موضوع بازگشایی مکاتب یک مسئله داخلی است و به کشورهای دیگر ربطی ندارد.
نخست وزیر پیشین بریتانیا از کشورهای بزرگ اسلامی خواست که هیئتی به قندهار بفرستند تا رهبران طالبان را در مورد بازگشایی مکاتب متقاعد کنند.
براون پیشنهاد کرد که اگر طالبان مکاتب و دانشگاهها را به روی تمام دختران و زنان افغان باز کرد، کشورهای جهان نیز «کمکهایی که بین ۲۰۰۱ الی ۲۰۲۱ [به افغانستان] مساعدت شده بود، دوباره ارائه کند.»
پیش از این رئیس کمیته امور دفاعی مجلس عوام پارلمان بریتانیا گفته بود که طالبان از ممنوعیت تحصیل و کار زنان به عنوان ابزاری برای چانهزنی برای کسب مشروعیت بینالمللی استفاده میکند.
نادر نادری، از مقامهای ارشد حکومت پیشین در واکنش به ادعای طالبان در مورد بهبود امنیت گفت که این گروه پیش از سقوط، با «خشونت و کشتن مردم» امنیت را برهم زده بود. او گفت: «بلی خشونت کم شده است. چون طالبان حالا مکتبها و پلها را منفجر نمیکنند.»
او در مصاحبهای با شبکه پیبیاس که چهارشنبه نشر شد، افزود جنگ طالبان با حکومت پیشین «هرج و مرج ایجاد کرده بود و آنها دست به خشونت و کشتار مردم میزدند.»
طالبان روز سهشنبه دومین سال بازگشت خود به قدرت را پس از یک جنگ خونین ۲۰ ساله با حکومت پیشین و نیروهای امریکایی تجلیل کردند. مقامهای این گروه به تامین امنیت به عنوان یکی از دستاوردهای عمده خود اشاره کردند.
برخی از مقامها و کارشناسان غربی نیز با این روایت طالبان همدلی نشان داده و بنابرین بر افزایش سطح تعامل با این گروه تاکید کردهاند.
نادر نادری، پژوهشگر ارشد مرکز تحقیقاتی ویلسون در واشنگتن، از افزایش فشار و نه تعامل با طالبان، دفاع کرد. او گفت که طالبان از مذاکرات با ایالات متحده در قطر یاد گرفتند که اگر بر موضع خود بمانند، جامعه بینالمللی رفتار خود را تغییر داده و به آنها امتیاز خواهد داد.
رئیس سابق کمیسیون اصلاحات اداری افغانستان گفت: «اگر شما به میزان امتیازاتی که آنها از ایالات متحده دریافت کردند، توجه کنید متوجه میشوید که چگونه فهمیدند باید در مسیر خود باقی بمانند.»
او از اظهارات وزیر خارجه امریکا در دوسالگی خروج نیروهای امریکایی استقبال کرد و گفت که کشورهای غربی با اعمال فشار طالبان را وادار به پذیرش مطالبات جهانی کنند. بلینکن روز سهشنبه برقراری هرگونه روابط عادی با طالبان را وابسته به رعایت حقوق زنان و دختران در افغانستان دانست.
مقامهای پاکستانی و برخی دیگر از جمله رئیس کمیته دفاعی مجلس عوام بریتانیا از کشورهای غربی خواستهاند که با طالبان به رغم سیاست آن در قبال زنان، سفارت خانه های خود را در کابل باز کرده و با این گروه تعامل کنند.
آنها استدلال می کنند که تنها تعامل میتواند طالبان را تغییر دهد. اما نادری میگوید که این «یک تصور کاملاً نادرست است.»
خبرگزاری باختر گزارش داد که قاری محمد یوسف احمدی، از سخنگویان معروف طالبان به عنوان رئیس رادیو و تلویزیون دولتی افغانستان منصوب شده است. قاری یوسف احمدی در کنار ذبیحالله مجاهد، در بیشتر سالهای دو دهه گذشته منبع اصلی اطلاع رسانی طالبان بود.
احمدی پس از تسلط طالبان بر کابل، به عنوان رئیس مرکز رسانههای حکومت طالبان فعالیت میکرد.
خبرگزاری باختر در توییتی نوشته که این سخنگوی پیشین طالبان «طی حکمی» از سوی ملا هیبتالله آخندزاده، رهبر این گروه به سمت «سرپرست» رادیو و تلویزیون ملی گماشته شده است.
قاری یوسف احمدی برای بسیاری خبرنگارانی که در دو دهه گذشته در افغانستان کار کردهاند، نام آشناست. او در کنار ذبیحالله مجاهد به سوالات خبرنگاران درباره فعالیتها و حملات طالبان پاسخ میداد. بسیاری تا دو سال پیش که طالبان به قدرت رسیدند، تصویر این دو سخنگوی معروف طالبان را ندیده بودند.
رادیو و تلویزیون ملی افغانستان که در کنترول طالبان قرار گرفته، در دو سال گذشته به یکی از منابع اصلی اطلاعرسانی این گروه تبدیل شده است.
علاوه بر این، صفحات اجتماعی رادیو و تلویزیون ملی به دلیل داشتن مخاطبان زیاد به طور وسیع دیدگاهها، احکام و رویدادهای مربوط به حکومت طالبان و رهبران آن را منتشر میکند.
طالبان روز چهارشنبه اعلام کرد که به علت «مشکلات اقتصادی» افغانهای مقیم خارج، بهای پاسپورتهای افغانستان را برای آنها کاهش داده است. وزارت خارجه طالبان گفت که پاسپورتهای پنج و ده ساله به ترتیب ۱۲۰ و ۲۲۰ دالر تعیین شده است.
این وزارت گفته که هزینه تمدید پاسپورت هم به ۲۰ دالر کاهش یافته و قیمتهای جدید از ۲۷ اسد ۱۳۴۲ قابل تطبیق است.
حفیظ ضیا احمد، معاون سخنگوی وزارت خارجه طالبان، چهارشنبه در توییتی نوشت که قیمت جدید پاسپورت براساس پیشنهاد وزارتهای خارجه، داخله، مالیه و حکم ریاستالوزرای این گروه تعیین شده است.
قیمتهای جدید محدود به نمایندگیهای سیاسی و قنسولیای است که طالبان کنترول شان را در دوسال گذشته به دست گرفته یا دیپلوماتهای حکومت سابق با این گروه ارتباط دارد.
پس از سقوط حکومت سابق صدور پاسپورت در بسیاری از نمایندگیهای افغانستان متوقف شده است.
اما، به تازگی سفارت افغانستان در تهران که در کنترول طالبان است، اعلام کرده که صدور پاسپورت را برای شهروندان افغان با الویت قرار دادن کودکان و دانشجویان از سر میگیرد.
از دو سال پیش که طالبان به قدرت بازگشتند، ریاستهای پاسپورت در کابل و ولایات شاهد شکلگیری صفهای طولانی بوده و بارها صدور پاسپورت به خصوص بهدلایل فنی معلق شده است.
تقاضای گسترده برای پاسپورت، این دفترچه سفر را به یکی از منابع عمده درآمد طالبان تبدیل کرده و طبق گزارشها و اظهارات شاهدان یک جلد پاسپورت از دو تا چهار هزار دالر هم به فروش رسیده است.
اسوشیتدپرس گزارش داد که شرکتهای بینالمللی هوایی به دلیل نگرانیهای امنیتی، از انجام پروازها بر فراز افغانستان اجتناب میکنند. بخشی از این نگرانی ناشی از نبود خدمات کنترول ترافیک هوایی در سرتاسر کشور و احتمال شلیک از سلاحهای زمین به هوا است.
دو سال پس از تسلط طالبان بر افغانستان، ایالات متحده به خطوط هوایی تجاری اجازه داده که با حفظ شرایطی بر فراز کشورهایی مانند افغانستان پرواز کنند.
مدیریت پرواز در حریم هوایی کنترول نشده افغانستان با احتمال حملات ضدهوایی شبهنظامیان و همچنین ضرورت به فرود ناگهانی در شرایط اضطراری از چالشهای فراروی شرکتهای هواپیمایی هستند.
موقعیت افغانستان در آسیای مرکزی به این معنا است که این کشور در امتداد مستقیمترین مسیرها برای سفرهای هند به اروپا و امریکا قرار دارد.
اوپس گروپ، سازمان صنعت هوانوردی، به این پرسش که در چنین شرایط ناامنی چه کسی میخواهد بر فراز چنین کشوری پرواز کند؟ پاسخ داده است: "هیچکس!"
به گفته این سازمان، هیچ سرویس کنترول ترافیک هوایی در سراسر افغانستان وجود ندارد و در عین زمان امکان این نیز هست که هواپیماها با کاهش ارتفاع هدف حملات موشکی یا تیراندازی قرار بگیرند.
اداره هوانوردی فدرال ایالات متحده امریکا در اواخر ماه جولای اعلام کرد که پروازهای بالای ۳۲ هزار فوت (۹۷۵۰ متر) ممکن است به دلیل کاهش خطرات برای عملیات هوانوردی غیرنظامی ایالات متحده در آن ارتفاعات از سر گرفته شود.
این اداره استدلال میکند که پروازهایی در این ارتفاع یا بالاتر از آن دور از دسترس شلیک سلاحهای زمین به هوا باقی میماند، حتا اگر از بالای کوه شلیک شود.
شماری از شرکتهای هواپیمایی در هنگام عبور از منطقه از مسیر هوایی واخان میگذرند.
شرکت هواپیمایی امریکایی «یونایتد ایرلاینز» یک پرواز مستقیم از نیوجرسی به دهلی نو دارد که از مسیر واخان استفاده میکند که بخشی از پرواز را کوتاهتر میکند.
جاش فرید، یکی از سخنگویان این شرکت به اسوشیتدپرس گفت:« ما فعلاً قصد نداریم میزان استفاده از حریم هوایی افغانستان را بیشتر بدهیم.»
بریتانیا نیز هنوز دستورالعملهای خود را تغییر نداده است و به شرکتهای هواپیمایی گفته است که تقریباً از تمام حریم هوایی افغانستان دوری کنند.
در حال حاضر فقط شرکتهای هواپیمایی ایران از حریم هوایی افغانستان استفاده میکنند. طالبان میگویند که از همین پروازهای محدود نیز سود میبرند.
اسوشیتدپرس به نقل از امام الدین احمدی، سخنگوی وزارت حمل و نقل و هوانوردی نوشت که افغانستان در چهار ماه گذشته بیش از ۸.۴ میلیون دالر از بخش پروازهای هوایی به دست آورده است.
به گفته این مقام طالبان، هر پروازی که از حریم هوایی افغانستان عبور کند باید ۷۰۰ دالر بپردازد و با افزایش پروازها این گروه از آن منفعت خواهد برد.
این وزارتخانه همچنین گفت که این پول را از انجمن بینالمللی حمل و نقل هوایی دریافت کرده است.
اما این انجمن تجاری خطوط هوایی جهان در بیانیهای به خبرگزاری اسوشیتدپرس گفت که قراردادش با افغانستان برای پرداخت هزینه پرواز از سپتامبر ۲۰۲۱ به دلیل پیروی از تحریمهای بینالمللی علیه طالبان به تعلیق درآمده است.